Tiết 4: Tập làm vănGIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT I/ Mục tiêu bài học.. - Hình thành sơ bộ các khái niệm: Văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức giao tiếp.. - HS nắm được m
Trang 1Tiết 4: Tập làm văn
GIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT
I/ Mục tiêu bài học.
- Huy động kiến thức của HS về các loại văn bản mà HS biết
- Hình thành sơ bộ các khái niệm: Văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức giao tiếp
- HS nắm được mục đích giao tiếp và các dạng thức của văn bản
II/ Chuẩn bị.
- GV: Chuẩn bị các loại văn bản khác nhau dùng làm giáo cụ trực quan, vd: Thiếp mời, giấy mời, hóa đơn bán hàng…
- HS: SGK, Chuẩn bị trước bài mới
III/ Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
a Giới thiệu bài (1 phút)
Trong thực tế các em đã tiếp xúc và vận dụng các văn bản vào các mục đích khác nhau: Như đọc báo, đọc truyện, viết thư, viết đơn nhưng có thể các em chưa gọi chúng là văn bản và chưa gọi các mục đích cụ thể thành 1 tên gọi khái quát là giao tiếp Bài học hôm nay giúp các em hiểu được văn bản và mục đích giao tiếp; kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản
b Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động 1 (15 phút)
? Bạn em thường xuyên
không học bài, làm bài, em
muốn khuyên bạn em, em
phải làm gì?
? Em muốn tham gia 1 hoạt
động của nhà trường
thì em phải làm gì?
? Khi nói hoặc viết muốn
cho người khác hiểu được ý
định của mình thì em phải
làm như thế nào?
Biểu đạt đầy đủ, trọn vẹn
- Dùng lời lẽ (nói) để khuyên nhủ bạn
- Có thể nói hoặc viết để trình bày nguyện vọng
- Phải nói hoặc viết có đầu
có đuôi, rõ ràng, mạch lạc
I Tìm hiểu chung văn bản
và phương thức biểu đạt.
1 Văn bản và mục đích giao tiếp
- Muốn thể hiện 1 tư tưởng tình cảm, nguyện vọng cho mọi người hay ai đó biết thì phải nói hoặc viết
- Phải tạo lập văn bản
Trang 2cho người đọc, người nghe
hiểu đó là việc tạo lập văn
bản
Gọi HS đọc câu ca dao
? Câu ca dao trên được nhân
dân ta sáng tác ra để làm gì?
? Hai câu ca dao này được
viết theo thể loại nào?
? Nêu cách gieo vần trong
thể thơ lục bát đặc biết ở 2
câu này?
? Câu 6 tiếng và câu 8 tiếng
có cùng nói về một vấn đề
hay không? Đó là vấn đề
nào?
Cho HS đọc ghi nhớ
? Câu ca dao trên là 1 văn
bản chưa? Vì sao?
? Lời phát biểu của thầy
hiệu trưởng trong lễ khai
giảng sáng ngày 4 tháng 9
vừa qua có phải là 1 văn bản
không? Vì sao?
? Bức thư em viết cho bạn
bè hay người thân có phải
là một văn bản không?
? Đơn xin học, thiếp mời,
câu chuyện cổ tích, có phải
là văn bản không? Vì sao?
Hoạt động 2 (15 phút)
? Giới thiệu cho HS biết có
6 kiểu văn bản với tên gọi
của chúng và biết mỗi kiểu
văn bản có phương thức
biểu đạt riêng
? Em muốn mượn 1 sân vận
HS đọc
- Kêu gọi mọi người phải có lập trường kiên định, không
bị lung lay bởi hoàn cảnh
- Thể lục bát
- Chữ thứ 6 của câu 6 tiếng được gieo vần với chữ thứ 6 của câu 8 tiếng
- Cùng nói về 1 vấn đề là giữ chí cho bền
HS đọc
- Là 1 văn bản vì câu 1 và câu 2 liên kết với nhau và biểu đạt trọn vẹn 1 ý
- Là 1 văn bản vì chuỗi lời của thầy có chủ đề xuyên suốt tạo thành mạch lạc của văn bản có các hình thức liên kết với nhau
- Là 1 văn bản viết, có thể thức, có chủ đề
- Chúng đều là văn bản vì chúng có mục đích, có y/c thông tin và có thể thức nhất định
HS lấy ví dụ cho mỗi kiểu văn bản
+ Văn bản tự sự + Văn bản miêu tả + Văn bản biểu cảm + Văn bản nghị luận + Văn bản thuyết minh + VB hành chính công vụ
- Em phải làm 1 tờ đơn để
- Văn bản có chủ đề thống nhất, có liên kết, mạch lạc
2 Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản
- Có 6 kiểu văn bản với các phương thức biểu đạt tương ứng
- Mỗi kiểu văn bản có mục đích giao tiếp riêng
3 Bài tập
- Đơn xin được sử dụng sân
Trang 3động để đá bóng giữa lớp
em với lớp bạn thì em phải
lựa chọn kiểu văn bản và
phương thức biểu đạt nào
cho phù hợp?
Tương tự đặt câu hỏi cho
HS lựa chọn kiểu văn bản
và phương thức biểu đạt
Hoạt động 3 (12 phút)
Gọi HS đọc đoạn văn a
? Đoạn văn này thuộc
phương thức biểu đạt nào?
Cho HS đọc ví dụ
? Đoạn văn thuộc phương
thức biểu đạt nào?
? Các em được học xong
truyền thuyết “Con Rồng,
cháu Tiên”, vậy truyền
thuyết này thuộc kiểu văn
bản nào?
? Vì sao là văn bản tự sự?
? Truyền thuyết “Bánh
chưng, bánh giầy” thuộc
kiểu văn bản nào? Giải thích
vì sao?
trình bày ý muốn mượn sân vận động
HS lựa chọn
HS đọc ghi nhớ
- Văn bản tự sự
- Văn bản miêu tả
- Văn bản tự sự
- Vì trong truyện đã trình bày lại diễn biến sự việc LLQ và Âu Cơ sinh con, chia con giúp cho em hiểu được nguồn gốc giống nòi người Việt
- Thuộc văn bản tự sự vì truyện trình bày lại diễn biến sự việc vua Hùng chọn người nối ngôi …
vận động
- VB tường thuật (tự sự)
- VB miêu tả
- VB biểu cảm
- VB thuyết minh
- VB nghị luận
4 Ghi nhớ: SGK tr 17
II Luyện tập
1 Tìm các phương thức biểu đạt trong các đoạn văn, thơ
a Văn bản tự sự
b Văn bản miêu tả
2 Văn bản “Con Rồng, cháu Tiên” thuộc văn bản tự sự
4 Củng cố, dặn dò (1 phút)
- Khi giao tiếp (nói hoặc viết) để đạt được mục đích của em thì em phải làm như thế nào?
- Có mấy kiểu văn bản thường gặp với các phương thức biểu đạt tương ứng?
Trang 4- Xem kỹ lại bài học, học thuộc ghi nhớ SGK, làm các bài tập còn lại.
- Đọc và soạn trước bài “Thánh Gióng”