Kỹ Thuật Siêu Âm Bàng Quang

cách siêu âm bàng quang hiệu quả nhất dành cho những người mới học.hy vọng các bạn sẽ có được bài học bổ ích cho bản thân.giúp nâng cao nghề ngiệp chuyên môn hóa

KỸ THUẬT SIÊU ÂM BÀNG QUANG

1 ĐẠI CƯƠNG

• Chẩn đoán bệnh lý bàng quang:

 Chụp XQ,CLVT, CHT, SÂ, chụp BQ ngược dòng SÂ và chụp XQ

là hai PP hay đựơc sử dụng nhất và bổ sung cho nhau

 SÂ cung cấp những thông tin tốt về hình thái BQ XQ cho thông tin

về hình thái tốt hơn và lại rất tốt cho việc đánh giá chức năng

 CLVT và CHT có ưu thế về bộc lộ các tổ chức xung quanh BQ và các cơ quan lân cận

 Soi BQ: đơn giản có độ nhạy cao để đánh giá thành BQ, đặc biệt là vùng tam giác BQ.

• 1.1 NHẮC LẠI GIẢI PHẪU

• Hình tháp ba mặt: mặt trước nằm ngay trên xương mu, mặt

trên tạo nên mặt đáy của ổ phúc mạc và hai mặt bên Đỉnh là hội tụ của các mặt Thành BQ có bốn lớp: niêm mạc, dưới

niêm mạc, lớp cơ, lớp phúc mạc thành

• 1.2 CHỨC NĂNG

• Chứa nước tiểu, khi đầy dung tích tới 600 - 800ml các nếp

gấp biến mất và thành BQ mỏng lại( bề dày không quá 3mm) Khi BQ xẹp thì thành BQ tạo nên các nếp gấp(có thể dày tới 6mm) Vì thế, khi siêu âm BQ cần phải đủ lượng tiểu để tránh chẩn đoán nhầm

2 KỸ THUẬT SIÊU ÂM

• Có năm đường tiếp cận bang quang

- Đường trên xương mu

- Đường qua tầng sinh môn

- Đường trực tràng

- Đường âm đạo

• Trong thực tế thì đường trên xương mu được áp dụng

nhiều nhất

2.1 ĐƯỜNG TRÊN XƯƠNG MU

- Đầu dò cong hoặc rẽ quạt nếu khám qua đường trên xương mu

- Đầu dò trực tràng, âm đạo

- Đường niệu đạo thì dùng đầu dò thẳng tần số cao từ 7.5 - 10MHz

2.1.4 Thực hiện các mặt cắt

 Mặt cắt ngang: đặt đầu dò ngay trên xương mu sau đó chúc đầu dò xuống dưới đối với vùng sau xương mu, tiếp theo cắt mặt cắt dọc

và chéo Cắt ngang để đánh giá hình thái và sự cân xứng của BQ

 Mặt cắt dọc phân tích vùng tam giác và cổ BQ Mặt cắt chéo để tìm các lỗ niệu quản

 Cần phải đo lượng nước tiểu tồn dư nếu nghi ngờ bệnh lý vùng cổ bàng quang và niệu đạo dùng PP elíp.

 V(ml) = kt (mm) chiều ngang lớn nhất cắt ngang x kt (mm) chiều dọc lớn nhất ( cắt dọc) x 0.523.

 Thăm khám toàn bộ tiểu khung Lưu ý phải điều chỉnh Gain cho phù hợp với cấu trúc dịch, giảm Gain để tránh sự tăng âm phía sau

để đánh giá thành sau và vùng tam giác BQ.

Đường trên xương mu

2.2 ĐƯỜNG TẦNG SINH MÔN

2.2.1 Chuẩn bị bệnh nhân( như trên)

2.3 ĐƯỜNG ÂM ĐẠO HOẶC TRỰC TRÀNG

• Đây là đường tiếp cận tốt để thăm khám vùng tam giác

bàng quang, tiền liệt tuyến đối với nam, tử cung vòi

trứng, buồng trứng đối với nữ Chọn đầu dò tần sốcao

từ 6-10 MHz.

Đối với người béo thì dẹt xuống theo chiều trước sau và dài ra theo chiều dọc Sau khi đi tiể xẹp xuống.

-Thành bàng quang: khi đầy, thành luôn luôn đều đặn, tăng

âm đồng nhất Giới hạn ngoài đôi khi khó XĐ do lớp mỡ xung quanh, giới hạn trong thường rõ

Khi quá căng, thành mỏng, giới hạn rõ và sự giãn đồng đều kín đáo của bể thận được coi là bình thưòng Khi ít nước tiểu thành dày hơn, ít âm

Ngoài ra, có thể thấy các lỗ niệu quản hai bên, thấy hình ảnh phụt nước tiểu từ niệu quản vào BQ

Bàng quang bình thường

Bàng quang bình thường

Hình ảnh BQ mặt cắt ngang

3.2 HÌNH ẢNH BÀNG QUANG BỆNH LÝ

3.2.1 Sỏi bàng quang

Có thể hình thành tại chỗ do NK hoặc do rơi từ trên xuống.Lâm sàng: có thể tiềm ẩn trong một thời gian dài cho đến khi xảy ra biến chứng tắc nghẽn cấp tính đường ra nước tiểu

hoặc bộc lộ những đợt NK tái phát

HA SÂ: nốt tăng âm mạnh trong lòng BQ kèm bóng cản phía sau, di động khi thay đổi tư thế.Đây là dấu hiệu để chẩn đoán phân biệt với u bàng quang

Ngoài ra, có thể thấy dày thành bàng quang nếu có viêm

Sỏi bàng quang

Sỏi bàng quang

Nhiều sỏi trong bàng quang

3.2.2 U bàng quang

 Đứng thứ hai của các khối u sinh dục sau ung thư tiền liệt tuyến

 Đái máu toàn bãi xuất hiện một cách đột ngột và mất đi một cách tình cờ không kèm theo cơn đau Dựa vào mô học chia hai loại u:

- Các khối u biểu mô

- Các khối u không thuộc biểu mô

 Dù là khối u nào thì trên siêu âm đều có các hình ảnh như nhau

Đó là các nụ tổ chức sùi vào trong lòng bàng quang, không di động

va không kèm bóng cản Tuy nhiên, môt số có kèm bóng cản do vôi hoá trong u họăc bề mặt khối u có nhiều nhung mao

 Siêu âm có vai trò phát hiện và theo dõi tiến triển của khối u

Đồng thời siêu âm có thể phát hiện các giai đoạn phát triển của khối

u bằng cách phân tích kỹ bản thân khối u về kích thước, vị trí, số lượng, diện bám của u vào thành bàng quang, phân tích kỹ thành bàng quang xung quanh khối u và vùng tiểu khung

 Cần phân biệt với sỏi bàng quang, máu cục trong bàng quang.

Khối u cơ trơn bàng quang

3.2.3 Viêm bàng quang

• Là quá trình viêm toàn bộ hoặc một phần thành bàng quang

do nhiều nguyên nhân, lâm sàng thường là đau tức hạ vị kèm theo đái buốt, đái dắt, đái máu

• HA SÂ: có thể BT trong một số trường hợp Ngược lại,

trong trường hợp viêm nặng thấy thành BQ dày, bề mặt

không đều, thường có nhiều hốc cột có dạng giả túi thừa

Nước tiểu có thể không trong, có nhiều lắng cặn Đặc biệt khi sỏi từ lỗ niệu quản rơi vào lòng bàng quang Hình ảnh này gọi

là dấu hiệu Vespignani siêu âm

3.2.4 Túi thừa bàng quang

 Là tình trạng thoát vị niêm mạc qua thành bàng quang mà tại

đó cơ bàng quang yếu Túi thừa thông với bàng quang qua một lỗ rộng hoặc hẹp gọi là cổ túi thừa

 Lâm sàng: đa số không có triệu chứng, biến chứng hay gặp là viêm đường tiết niệu

 Dù là túi thừa bẩm sinh hay mắc phải thì siêu âm thấy các túi dịch có thành rõ, nằm sát bàng quang, có lỗ thông với bàng quang Đôi khi trong túi thừa có thể có sỏi biểu hiện bằng

hình tăng âm, kèm theo bóng cản