Siêu Âm Bìu Tinh Hoàn

cách siêu âm bìu tinh hoàn hiệu quả nhất dành cho những người mới học.hy vọng các bạn sẽ có được bài học bổ ích cho bản thân.giúp nâng cao nghề nghiệp chuyên môn

BS NguyÔn Kh«i ViÖtKhoa C§HA B¹ch Mai

 Bìu có hai bên cân đối, nằm ở vùng d ới đáy chậu

Gi¶i phÉu TH

Giải phẫu hệ mạch mỏu

Hệ thống động mạch Hệ thống tĩnh mạch

-Ph¶i c¾t c¸c líp c¾t theo c¸c h íng kh¸c nhau (ngang,

däc, chÕch), so s¸nh hai bªn.

-Kh«ng ® îc nhÊc ®Çu dß khi kh¸m

-T thÕ: n»m ngöa, kÐo d ¬ng vËt lªn

-§Çu dß: chñ yÕu lµ linear (d¶i tÇn 7-10 Mhz), convex

-Doppler mµu, xung, nghiÖm ph¸p Valsava (nÕu cã)

-Cã thÓ phèi hîp siªu ©m hÖ tiÕt niÖu

Kỹ thuật siêu âm

 Tr ớc dậy thì: giảm âm đều

-Teo tinh hoµn: < 10 gr

Hình ảnh siêu âm bình thường

-Mào tinh hoàn:

Đầu: < 12 mm

Thân: 2-3 mm

Đuôi: 2-5 mm

Đồng âm với âm tinh hoàn

Luôn tìm thấy đầu mào tinh (TS cao) Cắt

lớp đứng dọc

Hỡnh ảnh siờu õm bỡnh thường

- §éng m¹ch thõng tinh:

§éng m¹ch tinh hoµn

RI: trung b×nh 0,62 (0,48-0,72)

§Ønh t©m thu sím Mµo tinh: RI 0,46-0,68

Hình ảnh siêu âm bình thường

Hình ảnh siêu âm bình thường

Hình Đám rối tĩnh mạch hình

dây leo (pp: pampiniform plexus

of veins) là một đám cấu trúc mạch máu tập trung như hình tơ nhện bao quanh động mạch tinh hoàn (T: terticular artery) và có hướng chạy xuyên dọc trong thừng tinh.

Hình cắt dọc tinh hoàn trái với siêu âm thang xám (hình trên) và siêu âm doppler màu (hình dưới) Mào tinh hoàn (E) tăng kích thước,

nhưng tinh hoàn (T) kích thước và cấu trúc âm vẫn bình thường Trên siêu âm doppler màu,

có tăng cường tưới máu vị trí mào tinh hoàn trong khi đó tinh hoàn tưới máu bình thường

Dạng sóng siêu âm doppler xung của động mạch trong vùng tổn thương

viêm nhiễm tinh hoàn Dòng chảy tâm trương tăng gây giảm chỉ số sức

cản (<0,5) Dạng sóng này phù hợp với tổn thương tăng tưới máu trong

viêm nhiễm

Tæn th ¬ng nhiÔm trïng

 Th êng g©y ®au vïng b×u

 S ng

 Sê n¾n ®au t¨ng, nhÊc gi¶m ®au

 NN:

Ng êi lín: chlamydia trachomatis

Sau 35 t: E.coli, proteus mirabilis

HiÕm:blucellosis, tuberculosis, cryptococcus, amiodarone

 BiÕn chøng:

Teo, nhåi m¸u, v« sinh, ¸p xe…

Viªm tinh hoµn mµo tinh hoµn

 Siªu ©m 2D:

Mµo tinh to vµ dµy, gi¶m ©m

Tinh hoµn to, gi¶m ©m, cã thÓ thÊy c¸c æ apxe nhá

Trµn dÞch mµng tinh hoµn vµ da b×u

 Doppler: xung, liªn tôc

Viªm mµo tinh

 T¨ng kÝch th íc th©n mµo tinh, gi¶m ©m

Viªm mµo tinh

 T¨ng sinh m¹ch trªn siªu ©m doppler

Hình siêu âm thang xám và doppler màu cắt dọc tinh hoàn phải Bệnh nhân có biểu hiện đau tinh hoàn Cả tinh hoàn và mào tinh hoàn đều sưng to, phù nề và giảm âm hơn bình thường Siêu âm doppler màu chỉ ra có tăng cường dòng chảy cả tinh hoàn và mào tinh Chẩn đoán viêm tinh hoàn-mào tinh hoàn.

Viªm tinh hoµn-mµo tinh

 Viªm mµo tinh:

Viªm tinh hoµn-mµo tinh(tiÕn triÓn)

¸p xe tinh hoµn

Viêm mãn tinh hoàn mào tinh hoàn

 Viêm mãn

TH và mào tinh nhỏ, không đều

Có thể thấy vôI hóa mào hay trong TH

Có thể thấy nang

 NN: lao

Tæn th ¬ng kh«ng ph¶i nhiÔm trïng

 Giãn TM tinh hoàn và đám rối TM do

suy van (bình th ờng TM < 2 mm)

Giãn nguyên phát: 15-25% vô sinh nam

Giãn thứ phát: 75-85% vô sinh nam, >40t, ung th thận, đặc biệt bên trái do

TM tinh trái dài hơn bên phải

 Lý do khám: đau bẹn bìu, vô sinh.

 Sờ thấy mào tinh hoàn lổn nhổn, ấn xẹp

và to lên khi đứng

Giãn tĩnh mạch tinh (Varicocele)

Giãn tĩnh mạch tinh (Varicocele)

 Siêu âm

Nhìn thấy TM tinh giãn > 2,5 mm (tăng ít nhất 1 mm khi làm NP valsalva)

Doppler màu và xung: đặt thông số tốc độ dòng chảy thấp

Có sóng trào ng ợc khi làm NP Valsalva (+)

Phân độ giãn tĩnh mạch tinh trên siêu

âm Mode 2D

1 Normal (0): relaxed state, 2mm; during Valsava , 2,7mm

2 Small varicocele (Grade I)

Grading of Varicocele at Doppler US

Radiology: Volume 246: Number 2—February 2008

Nghiệm pháp Valsalva

Thở ra thật mạnh trong khi miệng và mũi đóng chặt.

Pulse Doppler (Cornud 1999 )

Giãn TM tinh phân theo động mạch chia 2 loại: shunt type and stop type

 Shunt-type : dòng trào ng ợc tự nhiên tăng khi làm NP

 stop-type dòng trào ng ợc chỉ xuất hiện khi làm NP Valsalva Mức độ tùy thuộc thời gian dòng trào ng ợc:

 Dòng trào ng ợc ngắn: thời gian < 1 giây

 Dòng trào ng ợc trung bình: thời gian 1-2 giây

 Dòng trào ng ợc ngắn kéo dài: thời gian >2 giây

Sigmund G, Gall H, Bahren W Stop-type and shunt-type varicoceles: venographic findings Radiology 1987; 163: 105–110

Gall H Diagnosis of varicocele with bidirectional Doppler sonography: a contribution to the pathogenesis of varicocele Hautarzt 1987; 38:271–278 Cornud F, Belin X, Amar E, Delafontaine D, Helenon O, Moreau JF Varicocele: strategies in diagnosis and treatment Eur Radiol 1999; 9:536–545

Hình Giãn tĩnh mạch tinh loại dòng shunt (shunt-type

varicocele) Siêu âm doppler xung chỉ ra có dòng chảy trào ngược tự nhiên, tăng khi làm nghiệm pháp Valsalva.

Hình: Giãn tĩnh mạch tinh kiểu dừng (stop type varicocele) với dòng trào ngược tĩnh mạch ngắn Thời gian dòng trào

ngược tĩnh mạch xác định trên doppler xung là 936 ms ( < 1 giây

Gi·n TM trong ®u«i mµo tinh

Phân loại động học

Dòng shunt (shunt

Mức độ trên siêu

Trµn dÞch mµng TH Trµn mñ mµng TH

Viªm tÊy ho¹i tö ë biu

Chấn th ơng tinh hoàn

 Tràn máu màng tinh hoàn:

 Cấp: dịch tăng âm, sánh, có thể thấy máu cục

 Mạn: mức dịch-dịch (đặc ở d ới, lỏng ở trên),

có vách.

M¸u tô trong TH M¸u tô ®u«i mµo TH

Xo¾n tinh hoµn

 Lµ cÊp cøu ngo¹i khoa

Kh«ng gi¶m ®au khi nhÊc TH lªn

Xo¾n tinh hoµn

 Xo¾n kh«ng hoµn tßan: khã chÈn ®o¸n

Xo¾n bªn ph¶i Xo¾n bªn tr¸i

V«I hãa biu (scrotal

 V«I hãa ngoµI tinh hoµn

 Viªm mµo tinh-TH m¹n

 schistosomiasis

Vi v«i hãa tinh hoµn

(microlithiasis)

Vi v«i hãa tinh hoµn

(microlithiasis)

 Kho¸ng hãa trong c¸c èng dÉn tinh nhá trong tinh hoµn (Vegni-Talluri J Urol 1980)

 Kh«ng cã mèi liªn quan râ rÖt gi÷a vi v«i hãa vµ ung th tinh hoµn

 Theo dâi th êng niªn tæn th ¬ng khi cã phèi hîp yÕu

tè nguy c¬ ung th (TH l¹c chç, teo TH )

Vi v«i hãa tinh hoµn

(microlithiasis)

Vi v«i hãa tinh hoµn

(microlithiasis)

 Tổn th ơng đặc hiệu

Chấm, nốt nhỏ (1-3mm),

tăng âm, không kèm bóng cản

 Tổn th ơng duy nhất hoặc lan

tỏa, th ờng đối xứng hiếm khi

một bên

 Số l ợng thay đổi

độ 1 : vôi hóa ít (1-10)

độ 2 : vôi hóa nhiều hơn (10-20)

độ 3 : vôi hóa rất nhiều, thành

Tổn thương u trong tinh hoàn

Tổn thương dạng nang

Tổn thương u dạng đặc

Gi·n TM trong TH: h×nh èng, v« sinh, doppler +++

¸p xe: th êng sau viªm MTH-TH

Nang TH chÌn Ðp g©y

Nang TH+mµo tinh Nang líp mµng tr¾ng

(tunica albuginea)

Giải phẫu bệnh u tinh hoàn

Ung th tinh hoµn C¸c ®iÒu cÇn l u ý

Ung th tinh hoµn cÊu tróc h×nh ¶nh siªu ©m

Horstamn Radiology 1992 Horstamn Radiology 1992

 Liªn quan kÝch th íc u-t¨ng sinh m¹ch

U t¨ng sinh m¹ch

 Chẩn đoán phân biệt

Viêm khu trú

Nhồi máu khu trú

Tổn th ơng sau sinh thiết

U hạt sau điều trị thuốc

sau đó phẫu thuật-GPB

Tổn thương ngoài tinh hoàn

Tổn thương dạng kén

Tổn thương đặc

Nang mµo tinh

Trµn dÞch cã v¸ch

Khèi m¸u tô ngo¹i tinh m¹c

Khèi viªm m¹n tÝnh (u

h¹t-tuberculosis)

 ChÈn ®o¸n dùa: LS+SA

mµu, sinh thiÕt tæn th ¬ng

kÕt luËn