Chương VII tổ CHỨC LÃNH đạo tác NGHIỆP

Khái niệm và nhiệm vụ kế hoạch tác nghiệp + Khái niệm kế hoạch tác nghiệp Kế hoạch tác nghiệp là khâu cuối cùng trong hệ thống kế hoạch hoá của doanh nghiệp bao gồm kế hoạch dài hạn, kế

Chương VII TỔ CHỨC LÃNH ĐẠO TÁC NGHIỆP

7.1 KẾ HOẠCH TÁC NGHIỆP

7.1.1 Khái niệm và nhiệm vụ kế hoạch tác nghiệp

+ Khái niệm kế hoạch tác nghiệp

Kế hoạch tác nghiệp là khâu cuối cùng trong hệ thống kế hoạch hoá của doanh nghiệp (bao gồm kế hoạch dài hạn, kế hoạch hàng năm và kế hoạch ngắn hạn tới các khâu phía dưới của doanh nghiệp trong từng khoảng thời gian khác nhau: tháng, tuần, ngày), nhằm xác định trình tự các hoạt động; nói cách khác nó phân khai khối lượng, cụ thể hoá kế hoạch sản xuất xây lắp hàng năm của doanh nghiệp; nó vạch ra tiến độ thi công, tiến độ cung cấp VTKT, nhu cầu vận chuyển và điều phối để sử dụng có hiệu quả các nguồn lực hàng tuần và hàng ngày Kế hoạch tác nghiệp là tài liệu bắt buộc phải lập đối với tất cả các khâu sản xuất phía dưới của doanh nghiệp, là cơ sở để các tổ, đội, công trường điều hành sản xuất và tiến hành hạch toán tổ đội, hướng đến chủ động tiết kiệm chi phí, tăng thu nhập cho tập thể và người lao động

Có 2 cách phân loại kế hoạch tác nghiệp: hoặc phân theo các đơn vị sản xuất (kế hoạch của các tổ đội xây lắp, sản xuất phù trợ, vận chuyển), hoặc phân theo thời gian (tháng, tuần, ngày)

7.1.2 Nhiệm vụ của kế hoạch tác nghiệp

- Cụ thể hoá các kế hoạch năm có tính đến trạng thái thực tế của các công trình, khu vực sản xuất sao cho đảm bảo hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch (hiện vật và giá trị), đưa được công trình vào khai thác đúng tiến độ, sử dụng hợp lý các nguồn lực và tăng năng suất lao động

- Tập trung hoàn thành dứt điểm các công tác xây lắp chủ yếu và tập trung tài nguyên vào các công trình thi công đã được ấn định

- Áp dụng các công nghệ xây lắp và phương pháp tổ chức thi công tiên tiến

- Giữ vững nhịp độ sản xuất nhịp nhàng, sử dụng tối đa năng lực sản xuất hiện có của doanh nghiệp

- Sử dụng có hiệu quả vốn sản xuất và các nguồn tài nguyên

- Đảm bảo điều phối lao động, vật tư, xe máy kịp thời cho thi công; không để lãng phí lực lượng xe máy do chờ đợi

7.1.3 Lập kế hoạch tác nghiệp

7.1.3.1 Trình tự lập kế hoạch tác nghiệp

+ Căn cứ lập kế hoạch tác nghiệp

Phải dựa vào kế hoạch sản xuất kinh doanh hàng năm của doanh nghiệp; vào thiết kế thi công, định mức nội bộ của doanh nghiệp, tiến độ xây dựng các công trình đã ký với các CĐT; dựa vào tình hình hoàn thành kế hoạch kỳ trước và kế hoạch cung cấp VTKT của đơn vị trong kỳ

+ Các chỉ tiêu của kế hoạch tác nghiệp tháng

Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật bao gồm:

- Danh mục và khối lượng công tác phải hoàn thành

- Thời gian đưa công trình vào khai thác hoặc bàn giao theo từng giai đoạn, thời hạn hoàn thành từng phần việc

- Số lượng các nguồn lực (vật liệu, ngày công, xe máy)

- Khối lượng công tác xây lắp tính theo hiện vật và giá trị

- Số lao động trung bình

- Năng suất lao động của một công nhân

- Quỹ tiền lương cơ bản của công nhân

Nội dung của kế hoạch lao động tiền lương bao gồm:

- Số lượng cán bộ, công nhân viên (người), trong đó: công nhân (người)

- NSLĐ trung bình tháng của CBCNV (đồng), trong đó của công nhân (đồng)

- Quỹ tiền lương của CBCNV (đồng), trong đó của công nhân (đồng)

- Nhu cầu VTKT

Kế hoạch cung cấp VTKT được lập dựa trên kế hoạch sản xuất tác nghiệp tháng; nhu cầu VTKT cần được xác định theo cơ cấu công tác (bằng hiện vật và giá trị) và tính theo giá kế hoạch

Tên vật

tư cấu kiện

Đơn vị

đo Số lượng Các thời kỳ vận chuyển

Bắt đầu Kết thúc

+ Các chỉ tiêu của kế hoạch tác nghiệp trong tuần, ngày, đêm

Kế hoạch tác nghiệp trong tuần, ngày, đêm có các chỉ tiêu:

- Khối lượng công tác xây lắp bằng hiện vật và giá trị

- Khối lượng lao động (người hoặc ngày người)

- Nhu cầu vật tư

- Biểu đồ tuần, ngày đêm sản xuất và cung cấp VTKT cho mỗi bộ phận được lập trên

cơ sở kế hoạch tháng Nó là tài liệu phản ánh linh hoạt nhất các tình huống sản xuất thay đổi

Các biểu đồ này phản ánh các công việc găng và dự báo trước cho các đơn vị (cá nhân) thực hiện tiếp theo

+ Phạm vi khởi thảo kế hoạch tác nghiệp

Tất cả các đơn vị sản xuất xây lắp chính và liên quan như thầu phụ, vận chuyển, cơ khí, cung ứng… phải lập kế hoach sản xuất tháng và xác định nhu cầu các loại tài nguyên

để thực hiện khối lượng sản xuất

Các kế hoạch này phải có liên hệ chặt chẽ, gắn bó với nhau - cụ thể là đơn vị xây lắp chính (chủ thầu chính) phải chịu trách nhiệm trước toàn bộ hoạt động xây lắp, trước công nhân và các đơn vị tham gia Chủ thầu chính phải xem xét kế hoạch của các đơn vị liên quan, sao cho phục vụ được mục tiêu chung của đơn vị, các đơn vị tham gia phải yêu cầu chủ thầu chính nói rõ khối lượng xây lắp chính; đó là căn cứ để lập kế hoạch tác nghiệp của các đơn vị Bộ phận kỹ thuật của doanh nghiệp tập hợp kế hoạch tác nghiệp của các

bộ phận (do các đội gửi lên), xem xét cụ thể nhu cầu sử dụng các loại nguồn lực, sau đó chuyển giao tới bộ phận kế hoạch để tổng hợp thành kế hoạch tháng của toàn đơn vị; khi được giám đốc phê chuẩn thì kế hoạch trở thành "pháp lệnh", mọi bộ phận, cá nhân phải

có nghĩa vụ chấp hành

Khi muốn bổ sung, tăng thêm khối lượng tác nghiệp, phải có đủ các điều kiện: có tài liệu thiết kế, có diện công tác và các nguồn lực cần thiết đảm bảo cho việc thực hiện khối lượng đó

7.1.3.2 Tổ chức kiểm tra kế hoạch tác nghiệp

Kiểm tra tác nghiệp nhằm xác định độ sai lệch giữa kế hoạch với thực tế, đồng thời để đề

ra biện pháp nhằm loại bỏ các sai lệch này Việc tiến hành kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch tác nghiệp của các bộ phận có thể thực hiện thường xuyên hoặc định kỳ

+ Các giai đoạn kiểm tra tác nghiệp

- Thu thập, xử lý và chuyển tới lãnh đạo các thông tin về diễn biến quá trình xây dựng và tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch

- Phân tích nguyên nhân sai lệch trong thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch tác nghiệp

- Kiểm tra thực hiện đảm bảo nguồn lực cho các tổ chức xây dựng, bố trí và sử dụng máy thi công cho từng công trình và đảm bảo phương tiện vận tải

+ Biện pháp tiến hành

Tính toán một cách có hệ thống quá trình công tác ở tất cả các khu vực, xác định đúng các tình huống sản xuất và đưa ra được các quyết định cụ thể hợp lý, từ đó tiến hành điều chỉnh tiến độ, các biểu đồ nhu cầu và kế hoạch cung cấp VTKT

7.1.3.3 Thành lập biểu đồ tuần làm việc

Sản xuất xây dựng là biến động, liên tục chịu nhiều ảnh hưởng ngẫu nhiên, không thể lường trước được các biến đổi trong tháng; biểu đồ công tác hàng tuần có thể tính được các công việc lớn

Cách tiến hành:

- Các đội, tổ trưởng dựa trên kế hoạch tháng tách ra các công việc cho tuần kế hoạch

- Nêu các nhu cầu tài nguyên để hoàn thành nhiệm vụ được giao

- Các phòng, ban liên quan tập hợp và chịu trách nhiệm đưa ra các biểu đồ tuần làm việc của công trường và cho từng khu vực

- Cuối mỗi tuần cần mở hội nghị giao ban để thông qua kế hoạch tuần tới và kiểm điểm thực hiện trong tuần Tại hội nghị này mọi người được nghe các ý kiến về thực hiện kế hoạch

và các phản ứng, lời kiến nghị về khuyết điểm của từng khu vực để xác định rõ những nguyên nhân gây chậm tiến độ và các vướng mắc trong sản xuất

Sơ đồ tuần lễ là tài liệu làm việc có tác dụng tổ chức và hướng dẫn hoạt động của các tập thể xây dựng và giúp cho công tác thi đua, biểu dương kịp thời kết quả của các bộ phận

7.2 CÔNG TÁC ĐIỀU ĐỘ TRONG XÂY DỰNG

7.2.1 Vị trí, nhiệm vụ của công tác điều độ

Do đặc điểm của XDGT đòi hỏi phải tổ chức chặt chẽ công tác điều độ Đó là bộ phận trực tiếp thực hiện lãnh đạo tác nghiệp, điều hành sản xuất hàng ngày nhằm đảm bảo thi công đúng tiến độ đã được xác lập trong kế hoạch tác nghiệp và các loại biểu đồ ngày, tuần lễ

Nhiệm vụ của công tác điều độ:

- Đảm bảo hoàn thành kế hoạch tác nghiệp đã được đặt ra bằng cách kiểm tra và điều chỉnh các biến đổi kịp thời của tình huống sản xuất

- Nắm chắc quá trình sản xuất tổng hợp

- Sử dụng tối đa các dự trữ đã có

- Tạo ra các điều kiện thuận lợi để hoàn thành chương trình sản xuất

- Loại trừ được các sự cố trục trặc

Nhiệm vụ cụ thể của công tác điều độ bao gồm:

- Khởi thảo và quản lý thực hiện các biểu đồ xây dựng

- Kiểm tra tình hình thực hiện tiến độ và đảm bảo các VTKT

- Tập trung và điều chuyển tài nguyên trong phạm vi của đơn vị khi cần thiết

- Kiểm tra và bảo đảm mối liên hệ giữa các bộ phận, giải quyết tranh chấp phát sinh trong xây dựng

- Đảm bảo công tác vận tải cho các khu vực xây dựng và giữ vững nhịp điệu của các khâu liên quan, phục vụ cho sản xuất chính

7.2.2 Phân chia trách nhiệm

+ Điều độ trưởng

Là người trực thuộc quyền quản lý của kỹ sư trưởng (phó giám đốc kỹ thuật), người giúp kỹ sư trưởng giải quyết các vấn đề tác nghiệp - điều hành sản xuất Điều độ trưởng

có quyền đóng góp vào việc sửa đổi biểu đồ đã được lập, nhưng không được can thiệp vào các vấn đề công nghệ sản xuất, không giải quyết các vấn đề kỹ thuật, chỉ thực hiện kiểm tra tác nghiệp và tình hình thực hiện các quyết định của lãnh đạo thông qua các điều

độ ca

+ Điều độ viên (điều độ ca)

- Thường xuyên đảm bảo liên hệ với lãnh đạo các bộ phận xây lắp và các bộ phận chức năng của đơn vị, cũng như tất cả các cơ sở của xí nghiệp như kho tàng…

- Tính toán tác nghiệp, kiểm tra tác nghiệp

- Kiểm tra thực hiện chỉ thị của lãnh đạo

- Lựa chọn và truyền các thông tin tác nghiệp về trung tâm điều độ của xí nghiệp

7.2.3 Mở hội nghị tác nghiệp

Hội nghị tác nghiệp là hình thức hiệu quả trong quá trình lãnh đạo kiểm tra sản xuất, được tiến hành theo trình tự:

Điều độ trưởng báo cáo nhanh tình hình thực hiện trong thời gian giữa hai kỳ hội nghị, tiếp đó là những báo cáo của các khối phục vụ, đảm bảo (phục vụ kỹ thuật) các điều kiện cho sản xuất, tiếp theo là các công trường xây dựng báo cáo và nghe ý kiến của các thành viên tham gia tác nghiệp

Đối với các công trình quan trọng, cần mở hội nghị tác nghiệp ngay ở chân công trình

7.3 TỔ CHỨC GIAO THẦU TRONG TỔ ĐỘI XÂY DỰNG

7.3.1 Vị trí của tổ đội trong hoạt động xây dựng

Tổ đội là tập thể lao động đầu tiên tạo nên các giá trị vật chất và hình thành cá nhân con người Tổ đội là nơi hoàn thành trực tiếp các chức năng: công nghệ, kinh tế và xã hội

Hoàn thành chức năng công nghệ tức là thực hiện nhiệm vụ sản xuất cụ thể, tạo ra một phần hoặc sản phẩm hoàn chỉnh

Thực hiện chức năng kinh tế, tức là giải quyết các vấn đề năng suất, tiết kiệm, chất lượng, hiệu quả mà được thực hiện phổ biến là ở các tổ đội công nhân

Thực hiện chức năng xã hội là đảm bảo kết hợp các lợi ích cá nhân, tập thể và xã hội, giáo dục quan hệ mới về lao động, góp phần phát triển tình cảm tập thể, giúp đỡ đồng chí; với công nhân tổ, đội là gia đình và là trường học

Hiệu quả hoạt động SXKD của tổ đội phụ thuộc nhiều vào hoạt động của tổ, đội trưởng

7.3.2 Trách nhiệm và yêu cầu đối với tổ đội trưởng

Đội trưởng là tầng lớp lãnh đạo đặc biệt: phía trên họ là lãnh đạo các cấp, còn phía dưới là tập thể công nhân - những người lao động Do đó đòi hỏi người đội trưởng phải

có những kiến thức cần thiết để lãnh đạo sản xuất

Tổ, đội trưởng cần biết công nghệ sản xuất, biết các nguyên tắc tổ chức SXXD, biết chuẩn bị các điều kiện vật chất kỹ thuật cho sản xuất, đọc được các tài liệu liên quan đến thi công, biết hệ thống trả lương cho lao động, biết quản lý chất lượng sản phẩm, biết quy trình khai thác máy, biết tổ chức công tác an toàn lao động và biết hạch toán kinh tế tổ đội

Trong điều kiện áp dụng cơ chế quản lý mới, khi đội được phân cấp quản lý thì càng đòi hỏi những yêu cầu cao hơn ở trình độ của tổ, đội trưởng

7.3.3 Tổ chức giao thầu (khoán) trong tổ đội

7.3.3.1 Khái niệm phương pháp giao thầu (khoán) trong

tổ đội

Muốn áp dụng phương pháp kinh tế trong quản lý phải dùng hạch toán kinh tế và phải hạch toán ở tất cả các cấp của tổ chức xây dựng; có nghĩa là phải đưa hạch toán xuống các khâu phía dưới của doanh nghiệp, đến sát nhóm và người lao động để lôi cuốn sự quan tâm, chú ý của quần chúng tham gia vào quá trình quản lý sản xuất

Nếu hạch toán kinh tế là hình thức cơ bản để áp dụng phương pháp kinh tế trong quản

lý thì giao thầu tổ đội là hình thức tiến bộ của hạch toán kinh tế Áp dụng phương pháp giao thầu tổ, đội là hình thức cải tiến lãnh đạo các khâu phía dưới của doanh nghiệp; nó kích thích sự quan tâm chú ý của người lao động đến kết quả sản xuất; các lợi ích kinh tế được gắn bó chặt chẽ với nhau trong sản xuất xây dựng

7.3.3.2 Điều kiện để áp dụng phương pháp giao thầu tổ đội

Muốn áp dụng được phương pháp giao thầu tổ đội phải có các điều kiện sau:

- Có đầy đủ các loại định mức lao động, sử dụng vật tư và khai thác máy thi công (cần tăng cường các định mức tổng hợp) và xác định các giá trị tương ứng với các sản phẩm tạo ra và tiêu thụ được

- Phải lập được kế hoạch ổn định, nâng cao chất lượng kế hoạch tác nghiệp; tổ đội nhận thầu phải quan tâm, thường xuyên lập kế hoạch tổ chức lao động khoa học

- Phải phân cấp và giao quyền hợp lý cho các tổ đội

- Phải hình thành được tổ đội hợp lý, thường xuyên hoàn thiện lại cơ cấu tổ đội cho phù hợp với yêu cầu sản xuất sản phẩm Nếu có nhiều đội tham gia cùng sản xuất, phải thành lập hội đồng đội trưởng Hình thành đội nhận thầu tổng hợp để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh cuối cùng

- Bộ máy quản lý doanh nghiệp phải đảm bảo các điều kiện cần thiết theo đúng hợp đồng đã ký với các tổ, đội nhận thầu như cung cấp tài liệu thiết kế, quy trình công nghệ

và các điều kiện hỗ trợ cho các đội nhận thầu, đồng thời phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát đảm bảo chất lượng xây lắp

- Phải tăng cường củng cố nâng cao trình độ cho bộ máy của các tổ, đội để đủ sức đáp ứng yêu cầu thực hiện các hợp đồng giao, nhận thầu xây lắp

+ Các chỉ tiêu giao thầu

Tuỳ theo yêu cầu, điều kiện cụ thể của công việc và khả năng của các tổ, đội, doanh nghiệp có thể thực hiện giao khoán toàn bộ hoặc một số chỉ tiêu cho các tổ, đội nhận thầu Thông thường có các chỉ tiêu:

- Chỉ tiêu sản lượng (khối lượng phải xong)

- Chỉ tiêu thời hạn phải hoàn thành

- Chỉ tiêu quy định các yêu cầu về chất lượng sản phẩm

- Chỉ tiêu chi phí: Tuỳ theo trình độ của tổ, đội nhận thầu, có thể giao khoán các khoản mục chi phí khác nhau, như tiền lương, tiền thưởng; vật rẻ mau hỏng

Khi giao dụng cụ phương tiện cho tổ đội, nên giao trong thời gian dài, phải định rõ giá trị, tỉ lệ khấu hao, chi phí khai thác, cần tính chi li chi phí lao động đã vật hoá để quản

lý đúng đắn và tác động trực tiếp đến thu nhập của người lao động

Chú ý: Tính toán giữa doanh nghiệp và đội theo khối lượng công tác và đơn giá đã được thống nhất; tính toán giữa đội với công nhân theo cấp bậc và hệ số tham gia lao động; thù lao cho cán bộ quản lý phải gắn với sản phẩm cuối cùng, vì lợi ích của tổ, đội

và tăng cường năng lực cho phía dưới, khi cần có thể biên chế hẳn cán bộ quản lý doanh nghiệp vào tổ đội; tính đúng, đủ các khoản chi phí giao cho đội để đội chủ động phấn đấu đạt tiết kiệm cao

+ Phương hướng nâng cao hiệu quả công tác của các tổ đội

- Phát triển giao thầu tổ đội, tiến đến nhận thầu toàn bộ, gắn bó để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh

- Hoàn thiện hệ thống quản lý sản xuất ở các tổ, đội; đào tạo bồi dưỡng các đội trưởng, nâng cao trình độ cho các nhân viên trong bộ máy của đội

- Hoàn thiện các phương pháp đánh giá năng lực sản xuất của tổ, đội

- Thường xuyên áp dụng các kế hoạch tổ chức lao động khoa học ở đội, thiết kế thành phần tổ, đội hợp lý

- Thường xuyên hoàn thiện chuẩn bị và nâng cao tay nghề cho công nhân, phát triển các hình thức thi đua XHCN ở tổ đội

CÁC CHỮ VIẾT TẮT

NSNN : Ngân sách nhà nước

GDP : Tổng sản phẩm quốc

nội

FDI : Đầu tư trực tiếp nước

ngoài

KCHTGT : Kết cấu hạ tầng

giao thông

XDGT : Xây dựng giao thông

GTVT : Giao thông vận tải

TNHH : Trách nhiệm hữu hạn

TCT : Tổng công ty

HTX : Hợp tác xã

CP : Cổ phần

CĐT : Chủ đầu tư

DAĐT : Dự án đầu tư

BQLDA : Ban quản lý dự án

SXVLXD : Sản xuất vật liệu

xây dựng

SXKD : Sản xuất kinh doanh

TTXDGT : Thị trường xây

dựng giao thông

TVTK : Tư vấn thiết kế

TVGS : Tư vấn giám sát

B : Nhà thầu

TV : Tư vấn VĐT : Vốn đầu tư

KD : Kinh doanh HĐQT : Hội đồng quản trị DNNN : Doanh nghiệp nhà

nước CNVCLĐ : Công nhân viên

chức lao động QCTHDC : Quy chế thực

hiện dân chủ TVQL : Tư vấn quản lý TVTĐ : Tư vấn thẩm định BVTC : Bản vẽ thi công TKTCTC : Thiết kế tổ chức

thi công GĐĐHDA : Giám đốc điều

hành dự án QLCLXD : Quản lý chất

lượng xây dựng VLCK : Vật liệu cấu kiện VLXD : Vật liệu xây dựng XDCB : Xây dựng cơ bản TDĐTPT : Tín dụng đầu tư

phát triển KHĐT : Kế hoạch đầu tư