Bài giảng x quang trong bệnh tim mạch

Yêu cầu một phim X quang ngực • Thấy được các mạch máu sau bóng tim – Cân xứng : 2 xương đòn đối xứng qua đường giữa – Hít vào đủ sâu : đỉnh hoành phải dưới cung sau xương sườn 10.. Hội

X QUANG TRONG BỆNH TIM

MẠCH

BS NGUYỄN ĐỨC KHÁNH

Yêu cầu một phim X quang ngực

• Thấy được các mạch máu sau bóng tim

– Cân xứng : 2 xương đòn đối xứng qua đường giữa

– Hít vào đủ sâu : đỉnh hoành phải dưới cung sau xương sườn 10 ( Hoặc cung trước xương sườn số 8)

– Hình rõ nét, không bị nhòe

Cấu trúc giải phẫu

Cấu trúc giải phẫu :

Hội chứng mạch máu :

• Tái phân bố tuần hoàn phổi

• Tăng khẩu kính mạch máu lan tỏa

• Tăng khẩu kính mạch máu trung tâm và giảm khẩu kính mạch máu ngoại biên

• Giảm khẩu kính mạch máu khu trú hay lan tỏa

• Thay đổi rốn phổi

• Tăng áp tĩnh mạch sau mao mạch hay tăng áp động mạch trước tĩnh mạch

• Bờ trước có 3 cung (Thất phải, thân ĐM phổi, ĐMC lên)

• Bờ sau có 2 cung (Thất trái, Nhĩ trái)

A Vị thế

Đánh giá dựa vào mỏm tim, cung chủ, phổi , phế quản phải và trái, buồng nhĩ, bóng hơi dạ dày, gan và lách

Vị thế : DEXTROCARDIA

Vị thế : dextroposition

Bóng tim

• Tỉ số tim lồng ngực

– Tỉ số này bằng tổng

khoảng cách lớn nhất

từ đường giữa sang hai

bờ trái và bờ phải chia

C Hình dạng

• - Hình lọ nước : TDMT

• - Mỏm tim lên cao: lớn thất phải

• - Mỏm tim xuống thấp : lớn thất trái

• - Bờ lồi : dày cơ tim

D Các bờ tim :

• - Quai động mạch chủ

• - ĐM phổi

• - TM Azygos

Quai động mạch chủ

• Phình quai động mạch chủ : khi có một trong các tiêu chuẩn sau :

1 Cung thứ 1 bên trái > 4cm tính từ đường giữa

2 Cung thứ 1 bên trái > 1,5 cm tính từ bờ ngoài cột sống

Quai động mạch chủ

3 Cung thứ 1 bên trái < 1,5 cm tính từ bờ dưới của đầu xương đòn bên trái

Quai động mạch chủ

– Hình ảnh phình động mạch chủ ngực:

Động mạch phổi

– Cung Động mạch phổi chính (cung thứ 2 bên trái)

• Bình thường cung thứ 2 không vượt quá đường nối của

bờ ngoài cung thứ 1 và bờ ngoài của mỏm tim

• Cung động mạch phổi gọi là phồng khi vượt qua giới hạn này

Động mạch phổi

– Động mạch phổi bên Phải

• Bình thường đường kính động mạch phổi < 1,5cm

Phình động mạch chủ ngực

Dấu Hoffman-Rigler (+)

4 Lớn thất phải

Mỏm tim chếch lên Phim nghiêng: hẹp khoảng sau xương ức hoặc bóng tim lên quá 1/3 chiều cao xương

ức

– Bờ dưới cung bên Phải : Lớn sang (P) : c > 5,5 cm

– Bờ có hình ảnh bờ đôi : do nhĩ Trái tạo với bờ phải của tim gợi { lớn nhĩ trái

Nhĩ trái

– Các dấu hiệu khác gợi { lớn nhĩ trái :

• Rộng góc phế quản > 60o

• Phế quản gốc trái cao

• Lớn tiểu nhĩ trái

F Tuần hoàn phổi

• + Tuần hoàn phổi bình thường

• + Tăng tuần hoàn phổi

• + Giảm tuần hoàn phổi

• + Tăng áp TM phổi hẹp van hai lá, hẹp bẩm sinh tĩnh mạch phổi, u nhầy nhĩ trái

• + Tăng áp ĐM phổi: động mạch phổi gốc lớn (>15mm)

Tuần hoàn phổi

• Tuần hoàn phổi bình thường tuân theo qui luật số 3 :

Tuần hoàn phổi

• Giảm tuần hoàn phổi :

– Gặp trong : tăng áp phổi nguyên phát, tứ chứng Fallot

– Hai phế trường sáng bất thường

– Giảm kích thước mạch máu phổi ở trung tâm và ngoại biên

Tuần hoàn phổi

• Tăng tuần hoàn phổi :

– Gặp trong : suy tim sung huyết, tim bẩm sinh có shunt T – P

– Lớn động mạch ở rốn và ngoại biên

– Tỉ số khẩu kính mạch máu vùng đỉnh và đấy là : 1.0/1.0

Tuần hoàn phổi

• Tăng tuần hoàn phổi : Tăng áp tĩnh mạch phổi

– Độ 1 : tái phân bố mạch máu phổi Khẩu kính

vùng đỉnh bằng hay lớn hơn vùng đáy phổi Bờ

mạch máu không rõ thường bị nhoè

– Độ 2 : phù mô kẽ, Đường Kerley , tràn dịch rãnh liên thuz

– Độ 3 : phù phế nang ( phù phổi )

Tuần hoàn phổi

Tuần hoàn phổi

• Kerley B và tăng tuần hoàn phổi

Tuần hoàn phổi

• Phù phế nang ( Phù phổi cấp )

Tuần hoàn phổi

• Tăng áp động mạch phổi

– Tăng khẩu kính mạch máu

nhưng vẫn tuần theo qui

G Các thay đổi khác:

• - Khuyết xương sườn

• - Biến dạng lồng ngực

Thay đổi hình ảnh X quang trong một số bệnh

lý tim mạch

• Đóng vôi vòng van hai lá

• Thường hay phối hợp hẹp van

• Thông liên thất : tùy thuộc

động mạch phổi ngoại biên

• Nhĩ trái và tim ít lớn hơn

hoàn phổi giảm

• Quai ĐMC thường nằm bên

phải

• Còn ống động mạch

• PDA nhỏ: X quang bình thường

• Tăng tuần hoàn phổi

• Lớn nhĩ trái và thất trái

• Tái phân bố tuần hoàn đỉnh, dãn tĩnh mạch Azygos và TM chủ trên, mờ quanh mạch máu phổi, đường Kerley, tràn dịch màng phổi, phù phế nang

• Suy tim phải :

• Lớn buồng tim phải

• Dãn tĩnh mạch Azygos, tĩnh mạch chủ trên, thân động mạch phổi lớn

Viêm màng ngoài tim co thắt

HẸP VAN HAI LÁ

HẸP VAN HAI LÁ- biatrial enlargement

HẸP VAN HAI LÁ- straightening of left

border

HẸP VAN HAI LÁ

Hẹp van 2 lá

VAN NHÂN TẠO

LỚN TIM

LỚN TIM: dilated cardiomyopathy

LỚN TIM: LV dysfunction

LỚN TIM

Tràn dịch màng ngoài tim

SUY TIM

PHÙ PHỔI

PHÙ PHỔI DO HEROIN

TẮC ĐỘNG MẠCH PHỔI

TĂNG ÁP PHỔI

Tăng áp phổi nguyên phát

HẸP VAN ĐỘNG MẠCH PHỔI

PHÌNH ĐMC

PHÌNH QUAI ĐMC

HẸP EO ĐMC

VÔI HÓA QUAI ĐMC

THÔNG LIÊN NHĨ

Thông liên nhĩ

Thông liên thất

Tứ chứng Fallop

PHÌNH THẤT TRÁI

MÁY TẠO NHỊP