Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên thực trạng ở huyễn vũng liêm tĩnh vĩnh long

Chương 2: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên Chương 2 là chương mà người viết nghiên cứu, phân tích và đưa ra các bình luận các quy định của pháp luật

BỘ MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

KHÓA 37

Đề tài:

MSSV: 5115923 Lớp: Luật thương mại 2 – K37

Cần Thơ 11/2014

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Bố cục đề tài 2

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN 4

1.1 Khái quát về vi phạm hành chính 4

1.1.1 Khái niệm hành vi vi phạm hành chính 4

1.1.2 Đặc điểm của hành vi vi phạm hành chính 5

1.1.3 Dấu hiệu của hành vi vi phạm hành chính 7

1.2 Những vấn đề chung về người chưa thành niên 7

1.2.1 Khái niệm người chưa thành niên 7

1.2.2 Đối tượng vi phạm hành chính là người chưa thành niên 9

1.2.3 Đặc điểm hành vi vi phạm hành chính của người chưa thành niên 10

1.2.4 Nguyên tắc áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên 12

1.3 Khái quát về các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên 17

1.3.1 Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính 17

1.3.2 Các biện pháp xử phạt áp dụng đối với người chưa thành niên 21

CHƯƠNG 2 CÁC BIỆN PHÁP XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN 25

2.1 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên 25

2.1.1 Phạt cảnh cáo 26

2.1.2 Phạt tiền 28

2.1.3 Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính 31

2.2 Các biện pháp khắc phục hậu quả 33

2.2.1 Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu 34

2.2.2 Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh 35

2.2.3 Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường; văn hóa phẩm có nội dung độc hại 36

hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện đã bị tiêu thụ, tẩu tán,

tiêu hủy trái với quy định của pháp luật 39

2.3 Các biện pháp thay thế xử phạt vi phạm hành chính 40

2.3.1 Nhắc nhở 42

2.3.2 Quản lý tại gia đình 43

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN VI PHẠM HÀNH CHÍNH Ở HUYỆN VŨNG LIÊM – TỈNH VĨNH LONG, BẤT CẬP VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN 45

3.1 Tình hình thực tiễn về người chưa thành niên vi phạm hành chính 45

3.1.1 Tình hình người chưa thành niên vi phạm pháp luật ở huyện Vũng Liêm 45 3.1.2 Tình hình người chưa thành niên vi phạm hành chính trên địa bàn huyện Vũng Liêm 46

3.2 Thực tiễn việc áp dụng các hình thức xử phạt đối với người chưa thành niên ở huyện Vũng Liêm 48

3.3 Một số bất cập của pháp luật về quy định áp dụng các hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên 50

3.3.1 Vấn đề áp dụng hình thức phạt tiền đối với người chưa thành niên 51

3.3.2 Vấn đề áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo đối với người chưa thành niên 54

3.4.1 Hoàn thiện các quy định của pháp luật về các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên 56

3.4.2 Một số phương hướng để nâng cao hiệu quả trong công tác xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên 57

KẾT LUẬN 60

TÀI LIỆU THAM KHẢO 61

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm qua, do tác động của công cuộc đổi mới và quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước nền kinh tế của nước ta đang có sự chuyển biến tích cực và đạt được một số thành tựu nhất định Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực cùng với những thành tựu nhất định thì vẫn còn một số hạn chế như là tình trạng tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật diễn ra ngoài xã hội đang ngày một gia tăng theo những con số đáng báo động Điều đáng lưu ý hơn rằng là tình trạng tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật diễn ra ngoài xã hội hiện nay có sự tham gia của các đối tượng là người chưa thành niên, số lượng hành vi vi phạm pháp luật của các đối tượng này đang tăng theo từng ngày, từng giờ với nhiều thủ đoạn, tính chất, mức độ tinh vi và đặc biệt là ngày càng nguy hiểm hơn Chính vì lý do này mà đòi hỏi pháp luật hiện hành cần phải

có những giải pháp cụ thể, những giải pháp này khi đưa ra phải phù hợp để vừa bảo

vệ được lợi ích cho người chưa thành niên, vừa phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật do người chưa thành niên thực hiện

Người chưa thành niên là thế hệ trẻ, chủ nhân tương lai của đất nước Họ nắm giữ vận mệnh của đất nước trong tay, hành động của họ quyết định định đến sự phát triển hay suy thoái của một quốc gia Để một quốc gia phát triển giàu mạnh với một nền xã hội văn minh thì ngay từ lúc đầu họ phải được quan tâm, giáo dục một cách đúng đắn nhất để tạo cho người chưa thành niên có sự nhận thức đúng đắn về vai trò của mình đối với xã hội, đồng thời tạo cho họ có một ý thức tôn trọng và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật

Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 có hiệu lực từ ngày 1/7/2013 do cơ quan lập pháp của nước ta ban hành đã xác định tầm quan trọng của việc xử phạt khi giáo dục đối với người chưa thành niên nên đã dành hẳn một phần riêng biệt để quy định đối với người chưa thành niên Chính vì các lý do nêu trên cùng với việc người viết muốn tìm hiểu và phân tích tích thật sâu về vấn đề xử phạt đối với người chưa thành niên và nghiên cứu thực trạng của việc xử phạt vi phạm hành chính người chưa thành niên ở huyện Vũng Liêm nên người viết đã chọn đề tài “Các biện pháp xử phạt

vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên – Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long” Mặt khác, người viết muốn chuyển tải kiến thức một cách rõ nhất đến người đọc đề từ đó họ hiều hơn về tính chất của việc xử phạt đối với người chưa thành niên Cùng với đó là người viết muốn tìm ra nhửng điểm hạn chế, bất cập để góp phần hoàn thiện các biện pháp xử phạt đối với

người chưa thành niên trên cả nước nói chung và ở địa bàn huyện Vũng Liêm nói riêng

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn này là nhằm tìm hiểu về biện pháp xử phạt

vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên, từ đó tìm ra những điểm hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật Đồng thời đưa ra các giải pháp để hoàn thiện các quy định của pháp luật và nêu lên một số phương hướng để góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác xử phạt, góp phần hoàn thiện ngành luật hành chính nói riêng và hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung

3 Phạm vi nghiên cứu

Người chưa thành niên vi phạm hành chính là một đề tài khá rộng, đòi hỏi rất nhiều kiến thức Do đó, người viết tự giới hạn phạm vi nghiên cứu cho mình là chỉ trong các biện pháp xử phạt, bao gồm các hình thức xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả và các biện pháp thay thế xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi để việc nghiên cứu đạt được hiệu quả tối ưu nhất

4 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành luận văn này người viết sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu kết hợp lại với nhau như là phương pháp phân tích luật viết, phương pháp bình luận, phương pháp suy luận, phương pháp so sánh, phương pháp đối chiếu và phương pháp liệt kê

Trong chương này thì người viết chủ yếu là tìm hiểu và nêu một cách khái quát

về vi phạm hành chính như là khái niệm, đặc điểm và dấu hiệu của hành vi vi phạm hành chính, hay phần những vấn đề chung về người chưa thành niên vi phạm hành chính thì người viết nêu được khái niệm, đặc điểm, đối tượng về người chưa thành niên vi phạm hành chính và các nguyên tắc trong việc xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên Đặc biệt trong phần này thì người viết có nêu một cách khái quát về các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính, đặc biệt là các biện pháp xử phạt đối với người chưa thành niên

Chương 2: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên

Chương 2 là chương mà người viết nghiên cứu, phân tích và đưa ra các bình luận các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong đó có các hình thức xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả và các biện pháp thay thế xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên đồng thời người viết có nêu thêm các ví dụ cho từng trường hợp cụ thể đề người đọc có thể hiểu rõ hơn Căn cứ vào những phân tích trong chương này mà người viết tìm ra được các bất cập của pháp luật đề trình bày ở chương 3

Chương 3: Thực trạng người chưa thành niên vi phạm hành chính ở huyện Vũng Liêm – tỉnh Vĩnh Long, bất cập và giải pháp để hoàn thiện các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên

Chương này người viết cập nhật tình hình người chưa thành niên vi phạm pháp luật và vi phạm hành chính trên cả nước cùng với đó là người viết có nêu được, vi phạm hành chính ở địa bàn huyện Vũng Liêm và thực trạng việc áp dụng các hình thức xử phạt đối với người chưa thành niên ở huyện Vũng Liêm Từ kết quả phân tích

ở chương 2 thì trong chương này thì người viết cũng nêu được các bất cập trong quy định của pháp luật và giải pháp để hoàn thiện các bất cập này Đồng thời người viết cũng nêu một số phương hướng để nâng cao công tác xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI

NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN 1.1 Khái quát về vi phạm hành chính

1.1.1 Khái niệm hành vi vi phạm hành chính

Hành vi vi phạm hành chính là một loại vi phạm phạm pháp luật xảy ra khá phổ biến trong đời sống xã hội Tuy mức độ nguy hiểm mà nó gây ra cho xã hội thấp hơn so với hành vi vi phạm được quy định trong Bộ luật hình sự (tội phạm) nhưng hành vi vi phạm hành chính lại là hành vi gây thiệt hại hoặc đe dọa sẽ gây thiệt hại cho lợi ích của nhà nước, tập thể, lợi ích của cá nhân cũng như lợi ích chung của toàn thể cộng đồng, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phạm tội phát sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nếu như nó không được ngăn chặn và có biện pháp xử lý kịp thời Chính vì lẽ đó mà công tác đấu tranh phòng và chống các hành vi vi phạm hành chính luôn là vấn đề được Đảng, Nhà nước và xã hội ta đặc biệt quan tâm Về văn bản quy phạm pháp luật thì từ trước đến nay Nhà nước ta đã ban hành rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật quy định về vi phạm hành chính để kịp thời phòng chống và xử lý các hành vi vi phạm này Trong đó phải kể đến các văn bản như là Nghị định 143/CP ngày 27/5/1977 do Hội đồng Chính phủ ban hành Điều lệ xử phạt vi cảnh, Pháp lệnh

xử phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính ngày 6/7/1995, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính ngày 2/7/2002 và văn bản đang

có hiệu lực pháp lý hiện hành là Luật xử lý vi phạm hành chính và hàng loạt các văn bản như là Nghị định quy định cụ thể về việc xử lý các hành vi vi phạm hành chính trên các lĩnh vực khác của quản lý hành chính nhà nước1

Tuy nhiên, qua rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật nêu trên thì có thể thấy các khái niệm về vi phạm hành chính chỉ được nêu ra cụ thể ở một số văn bản, các văn bản còn lại chỉ nêu một cách khái quát, cụ thể : Trong Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm 1989 thì lần đầu tiên định nghĩa vi phạm hành chính được ra đời và

nó được nêu ra tại Điều 1, được quy định như sau “Vi phạm hành chính là hành vi do

cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm phạm đến các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị

xử phạt hành chính”2 Theo Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 1995 chỉ định nghĩa vi phạm hành chính một cách gián tiếp tại khoản 2 Điều 1 “Xử phạt vi phạm

hành chính được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”3, còn ở khoản 2 Điều 1 của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 được sửa đổi, bổ sung năm 2007 và năm

2008 thì vi phạm hành chính cũng được định nghĩa một cách gián tiếp “Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức (sau đây gọi chung

là cá nhân tổ chức) có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị

xử phạt hành chính”4 Còn theo Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành thì định nghĩa về vi phạm hành chính được nêu ra một cách cụ thể hơn, tại khoản 1 Điều 2 quy định “Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính”5

Qua các văn bản trên có thể cho thấy tuy cách diễn đạt về vi phạm hành chính

là khác nhau nhưng chúng đều chúng đều thống nhất với nhau về dấu hiệu và bản chất của loại vi phạm này Trên cơ sở những nội dung về vi phạm hành chính được nêu trên ra trong bốn văn bản quy phạm pháp luật nêu trên, có thể đưa ra định nghĩa hành

vi vi phạm hành chính như sau “Hành vi vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và phải bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật”

1.1.2 Đặc điểm của hành vi vi phạm hành chính

Hành vi vi phạm hành chính là hành vi xâm phạm trật tự quản lý hành chính nhà nước do cá nhân, tổ chức thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý (đối với tổ chức yếu tố lỗi phải được xác định ở từng con người cụ thể có liên quan) Điều này được hiểu là các

cá nhân, tổ chức thực hiện các vi phạm hành chính với lỗi cố ý hoặc vô ý có khả năng làm thay đổi trật tự bình thường của quản lý hành chính nhà nước Vi phạm hành chính là loại vi phạm xâm phạm hoặc có nguy cơ xâm hại đến các quan hệ xã hội hình thành trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước Các quan hệ này được nhà nước điều chỉnh bằng pháp luật Mặc dù có nội dung đa dạng nhưng các quan hệ xã hội trong quản lý nhà nước được sắp xếp, phân loại thành những nhóm nhất định do quy phạm pháp luật hành chính điều chỉnh tạo nên trật tự quản lý nhà nước Về mặt hình

thức pháp lý, các trật tự này được biểu hiện thành các quy tắc quản lý nhà nước Các

cá nhân, tổ chức khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính xâm hại đến các quy tắc quản lý nhà nước là khả năng làm tổn hại đến các quan hệ được xã hội quy định và bảo vệ

Khi xét một hành vi có vi pham hành chính hay không thì chỉ cần hành vi đó vi phạm chứ không cần nhất thiết phải có hậu quả xảy ra Hành vi ở đây được hiểu là

những biểu hiện của con người hoặc tổ chức tác động vào thế giới khách quan dưới những hình thức bên ngoài Đối với những hành vi này khi xác định có vi phạm hành chính hay không thì cần xét đến những hành vi đó có xâm phạm đến trật tự quản lý nhà nước hay không nếu như hành vi đó có xâm phạm thì coi như đã vi phạm chứ không cần phải có hậu quả xảy ra Ví dụ như là hành vi vượt đèn đỏ, khi xét hành vi này có vi phạm hành chính hay không thì ta phải xem xét hành vi vượt đèn đỏ có được pháp luật hành chính trong lĩnh vực giao thông, đường bộ quy định là vi phạm hay không chứ không cần thiết phải gây tai nạn giao thông xảy ra mới vi phạm

Hành vi vi phạm hành chính là hành vi được pháp luật quy định phải bị xử phạt hành chính Đây được xem như là một quy định có tính quy kết đối với người thực

hiện hành vi vi phạm hành chính bởi vì theo như đặc điểm này thì khi một chủ thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính thì nhất định chủ thể đó phải chịu các biện pháp

xử phạt tương ứng với hành vi vi phạm do mình gây ra Điều này cũng có nghĩa là nếu các chủ thể thực hiện hành vi mà không bị xử lý vi phạm hành chính nói chung và

xử phạt vi phạm hành chính nói riêng thì hành vi đó không phải là hành vi vi phạm hành chính Điều đó không có nghĩa là có hành vi vi phạm hành chính thì đều áp dụng các biện pháp xử phạt, mà cần cân nhắc kỹ lưỡng mọi tình tiết, để có thể áp dụng các biện pháp tác động khác

Hành vi vi phạm hành chính không đồng thời là tội phạm Hành vi vi phạm hành

chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện:

+ Đối với cá nhân khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính thì mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi đó thấp hơn so với hành vi được luật hình sự quy định là tội phạm Đây được xem là dấu hiệu quan trọng để phân biệt vi phạm hành chính với tội phạm

+ Đối với hành vi do tổ chức thực hiện thì mức độ nguy hiểm của hành vi đó không thể so sánh với mức độ nguy hiểm do luật hình sự quy định vì tổ chức không là chủ thể trong quan hệ pháp luật hình sự

1.1.3 Dấu hiệu của hành vi vi phạm hành chính

Để xác định một hành vi có vi phạm pháp luật không thì cần phải xét các dấu hiệu của hành vi vi phạm đó để xác định nó có thỏa mãn các dấu hiệu của vi phạm pháp luật không Vi phạm hành chính cũng thế, khi xác định một hành vi có phải là vi phạm hành chính không thì cần xác định các dấu hiệu của hành vi vi phạm đó xem nó

có thỏa mãn các dấu hiệu của hành vi vi phạm hành chính không, cụ thể các dấu hiệu hành vi vi phạm hành chính bao gồm: Tính trái pháp luật của hành vi, tính có lỗi của hành vi, hành vi đó bị xử phạt hành chính hoặc bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác

+ “Tính trái pháp luật là hành vi thể hiện ở chỗ hành vi đó được thực hiện

ngược lại với các quy định của pháp luật Đó là hành động bị pháp luật hành chính cấm thực hiện, hoặc không thực hiện hành động mà pháp luật hành chính buộc phải thực hiện

+ Vi phạm hành chính phải là hành vi có lỗi Những người bình thường đạt

tới độ tuổi nhất định đều có khả năng điều khiển, nhận thức được tính chất nguy hại cho xã hội của hành vi, hậu quả của hành vi Vì vậy lỗi là trạng thái tâm lý, thái độ của người vi phạm đối với hành vi, hậu quả của hành vi đó, tại thời điểm thực hiện hành vi, không có lỗi thì không coi là vi phạm hành chính

+ Vi phạm hành chính – là hành vi bị xử phạt hành chính hoặc bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác Đây là đặc điểm có tính quy kết, vì nhà làm luật quy

định những hành vi nào là vi phạm hành chính và định ra biện pháp, mức phạt đối với hành vi đó Một hành vi không bị xử phạt hành chính thì không phải là vi phạm hành chính Điều đó không có nghĩa là có vi phạm hành chính thì đều áp dụng biện pháp xử phạt, mà cần cân nhắc kỹ lưỡng mọi tình tiết, để có thể áp dụng các biện pháp tác động khác cho phù hợp với hành vi vi phạm”6

1.2 Những vấn đề chung về người chưa thành niên

1.2.1 Khái niệm người chưa thành niên

Hiện nay, các định nghĩa đối với đối tượng là người chưa thành niên ở nước ta được quy định ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau Bên cạnh đó, trong một số văn bản cũng có quy định về đối tượng “trẻ em”, đây là đối tượng mà theo người viết cũng nằm trong nhóm đối tượng là người chưa thành niên

6

PGS.TS Phạm Hồng Thái – PGS.TS Đinh Văn Mậu, Tìm hiểu pháp luật Luật hành chính Việt Nam, NXB

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 1996, trang 240

Tuy nhiên, hai khái niệm này có điểm giống nhau và cũng có điểm khác nhau

mà cụ thể sự khác nhau và giống nhau ở đây đều là về độ tuổi Thứ nhất, về khái niệm đối tượng là “trẻ em” được quy định trong Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004 tại điều 1 quy định “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”7, còn trong Công ước của Liên hợp quốc về Quyền trẻ em (20/11/1989) được Việt Nam phê chuẩn năm 1990 lại xác định trẻ em là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật được áp dụng đối với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn (Điều 1) Thứ hai, khái niệm về người chưa thành niên cũng được quy định ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau như là tại Điều 68 Bộ luật hình sự năm 1999 sữa đổi, bổ sung năm 2009 thì xác định người chưa thành niên là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi Còn trong Bộ luật lao động năm 2012 thì chỉ xác định người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi Tại Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày 19 tháng 7 năm 2013 của chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính, tại khoản 2 Điều 15 quy định điều kiện để áp dụng biện pháp nhắc nhở đối với người chưa thành niên Theo đó người chưa thành niên sẽ được chia thành hai nhóm: người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi và người chưa thành niên từ đủ

16 tuổi đến dưới 18 tuổi Từ quy định này mà có thể hiểu người chưa thành niên theo Nghị định này là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi Còn đối với Bộ luật dân sự năm 2005 tại Điều 18 lại xác định “Người từ đủ mười tám tuổi trở lên là người thành niên Người chưa đủ mười tám tuổi là người chưa thành niên”8 Qua các khái niệm về người chưa thành niên được nêu ở các văn bản phạm pháp luật nêu trên thì theo người viết quy định về người chưa thành niên ở Bộ luật dân sự là quan trọng nhất đây được xem là một văn bản gốc, quy định trong bộ luật này là quy định nền tảng để các nhà làm luật khi xây dựng các nghành luật khác quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ đối với người chưa thành niên Và như cách diễn giải nêu trên còn có thể thấy điểm chung giữa người “chưa thành niên” và “trẻ em” đều là những người chưa đủ 18 tuổi Đối với các đối tượng này thì tùy vào từng độ tuổi cụ thể mà họ có thể sẽ được hưởng các quyền và thực hiện các nghĩa vụ khác nhau, đồng thời thì họ cũng sẽ không thực hiện các nghĩa vụ và hưởng các quyền mà pháp luật không cho phép

Chính vì vậy mà căn cứ vào đó người viết có thể đưa ra khái niệm về người chưa thành niên, cụ thể như sau “Người chưa thành niên là người đã đạt đến một độ tuổi nhất định, độ tuổi được pháp luật xác nhận có tư cách chủ thể khi tham gia vào quan hệ pháp luật cho đến dưới 18 tuổi”

1.2.2 Đối tượng vi phạm hành chính là người chưa thành niên

Bất cứ ngành luật nào cũng cần xác định đối tượng nào là đối tượng nằm trong phạm vi điều chỉnh của mình ngành luật hành chính cũng vậy Đối tượng điều chỉnh của ngành luật hành chính được quy định tại Điều 5 của Luật xử lý vi phạm hành chính, cụ thể:

“Đối với đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính thì bao gồm các chủ thể sau: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính về vi phạm hành chính do cố ý, người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt vi phạm hành chính

về mọi vi phạm hành chính

Người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân vi phạm hành chính thì bị xử lý như đối với công dân khác, trường hợp cần áp dụng hình thức phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn liên quan đến quốc phòng, an ninh thì người xử phạt đề nghị cơ quan, đơn vị Quân đội nhân dân, Công an nhân dân có thẩm quyền xử lý

Tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi vi phạm hành chính do mình gây ra

Cá nhân, tổ chức nước ngoài vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

là thành viên có quy định khác

Đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính: là các cá nhân được quy định tại các điều 90, 92, 94 và 96 của Luật xử lý vi phạm hành chính Tuy nhiên, khi áp dụng biện pháp này cần phải lưu ý rằng biện pháp này không áp dụng đối với cá nhân là người nước ngoài”9

Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu ở đây chỉ trong phạm vi xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên nên đối tượng có năng lực trách nhiệm hành chính của người chưa thành niên là những đối tượng từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi, theo Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành thì đối tượng điều chỉnh là người chưa thành niên khi bị xử phạt vi phạm hành chính được chia làm hai nhóm tuổi:

9

Điều 5 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

+ Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính về vi phạm hành chính do cố ý

+ Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi vi phạm hành chính do mình gây ra

1.2.3 Đặc điểm hành vi vi phạm hành chính của người chưa thành niên

Người chưa thành niên là những người đang ở thời điểm bắt đầu hình thành nên tư tưởng, suy nghĩ ban đầu của tuổi trưởng thành, trong giai đoạn này quá trình phát triển về thể chất, cảm xúc và ý thức xã hội diễn ra rất mạnh mẽ ở mỗi cá nhân, cùng với đó là sự phát triển của các nội tiết tố đã thúc đẩy sự phát triển của cơ thể Chính vì thế mà có thể nói đây là một giai đoạn mà sự phát triển về tâm lý của người chưa thành niên rất phức tạp, mẫn cảm, dễ thay đổi và khó lường trước được vì vậy

mà đối tượng này dễ bị tác động bởi các yếu tố về môi trường bên ngoài Chính vì điều này mà vi phạm hành chính của người chưa thành niên khác với vi phạm hành chính do người đã thành niên thực hiện, vi pham hành chính do người chưa thành niên thực hiện có các đặc điểm riêng biệt sau:

+ Các vi phạm hành chính do người chưa thành niên thực hiện với động cơ, mục đích thường là bộc phát nhất thời và không nghĩ đến những hậu quả do hành vi mình đã gây ra

• Động cơ, mục đích khi người chưa thành niên thực hiện vi phạm hành chính thường là không được suy tính trước chỉ thực hiện để chứng tỏ mình hay nge theo những lời xúi dục từ bạn bè, thiếu tự chủ và tính hiếu thắng trong việc giải quyết các tình huống dẫn đến các hành vi vi phạm pháp luật nói chung và

vi phạm hành chính nói riêng

• Suy nghĩ của người chưa thành niên rất đơn giản họ sẽ không lường trước được các hậu quả do hành vi của mình gây ra Ví dụ như là khi xảy ra một vụ va quẹt giao thông khi được thực hiện bởi người chưa thành niên bằng

sự hiếu thắng của mình thì thông thường họ sẽ giải quyết bằng hành động (đánh nhau) mà họ không cần nghĩ đến hậu quả là họ đã vi phạm phạm pháp luật và họ có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự tương ứng với hành vi mình đã thực hiện, còn đối với đối tượng là người đã thành niên khi gặp một tình huống tương tự thì họ sẽ giải quyết bằng lời nói (sự thỏa thuận) bằng chính suy nghĩ đúng đắn của mình

+ Cách thức thực hiện một vi phạm của người chưa thành niên thường là một vi phạm đơn giản, nhanh lẹ, vội vã và sẽ ít có quyết tâm thực hiện đến cùng nếu bị

ngăn cản Đây được xem là điểm khác biệt cơ bản giữa hành vi vi phạm hành

chính do người đã thành niên thực hiện và người chưa thành niên thực hiện Ví

dụ như là khi người đã thành niện thực hiện hành vi trái pháp luật hành chính để kiếm lợi bất chính thì cách thức, thủ đoạn tiến hành thường được chuẩn bị trước,

có khi rất tinh vi, phức tạp và quyết tâm hoàn thành hành vi dù có trở ngại khách quan, còn đối với người chưa thành niên nhất là những em có hoàn cảnh đặc biệt, như khuyết tật, mồ côi, không nơi nương tựa, bị bỏ rơi, bỏ nhà sống lang thang, những em là nạn nhân của bạo lực gia đình, nạn nhân của nghiện ngập ma túy, những em có thói quen đua đòi mua sắm, tiêu xài sang trọng thì cách thức thực hiện, hành vi vi phạm đơn giản hơn nhiều Các em này thường bị áp lực do lệ thuộc về vật chất, nghiện ngập, nên dễ bị người lớn điều khiển, sai khiến hoặc tự mình tham gia những việc làm trái pháp luật như trộm cắp, cướp giật và các em thường là không thực hiện hành vi đó đến cùng nếu như bị ngăn cản

thừa nhận trong một số quan hệ xã hội nhất định Do người chưa thành niên chỉ

được thừa nhận là chủ thể có quyền và nghĩa vụ trong một số quan hệ xã hội nhất định nên trong thực tế đời sống, sinh hoạt người chưa thành niên chỉ có khả năng, điều kiện tham gia trong một số môi trường xã hội nhất định, hay nói theo quan điểm cấu thành vi phạm hành chính thì người chưa thành niên chỉ có thể

có điều kiện xâm hại một số khách thể nhất định được pháp luật hành chính bảo

vệ, ví dụ trong lĩnh vực hành chính mà cụ thể ở đây là trong lĩnh vực tố tụng hành chính tại khoản 1 Điều 77 quy định “Trong quá trình Toà án giải quyết vụ

án hành chính, đương sự có quyền và nghĩa vụ giao nộp chứng cứ cho Toà án; nếu đương sự không nộp hoặc nộp không đầy đủ thì phải chịu hậu quả của việc không nộp hoặc nộp không đầy đủ đó, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác”10, nhưng nếu trong cùng một trường hợp này đối với người chưa thành niên thì phải tuân theo quy định tại khoản 4 Điều 48, là “Trường hợp đương sự

là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thực hiện quyền, nghĩa vụ của đương sự trong tố tụng hành chính thông qua người đại diện theo pháp luật”11

1.2.4 Nguyên tắc áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên

Xử phạt vi phạm hành chính là một biện pháp chế tài được áp dụng đối với các hành vi vi phạm hành chính, góp phần quan trọng trong công cuộc phòng và chống vi phạm hành chính nói riêng và vi phạm pháp luật nói chung Việc áp dụng các biện pháp xử phạt này cần phải tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc xử phạt do pháp luật quy định mà cụ thể ở đây là các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính nó giúp cho việc

xử phạt được thực hiện một cách khách quan, chính xác, đúng người, đúng hành vi vi phạm và đúng với pháp luật Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu ở đây là nghiên cứu

về một chủ thể đặc biệt là người chưa thành niên nên vấn đề áp dụng các biện pháp xử phạt phải tuân theo nguyên tắc đặc biệt đó là ngoài các nguyên tắc chung được quy định tại Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính được áp dụng như đối với người đã thành niên, người chưa thành niên còn có các nguyên tắc xử phạt riêng được quy định tại khoản 3 Điều 134 Luật xử lý vi phạm hành chính mang nét đặc thù riêng

Nguyên tắc chung:

Thứ nhất, mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và

phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật12

Đây được xem là một nguyên tắc chung mang tính chủ đạo trong xử lý vi phạm hành chính Hành vi vi phạm hành chính tuy không phải là tội phạm nhưng hậu quả mà nó gây ra cho xã hội là đáng kể (do xảy ra với số lượng nhiều) và tác động xấu đến hiệu lực quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực như lĩnh vực quản lý đất đai, về bảo vệ môi trường Chính vì vậy mà việc phát hiện và ngăn chặn kịp thời mọi vi phạm hành chính cũng như phải xử lý nghiêm minh những vi phạm đó là một đòi hỏi khách quan phải được đáp ứng một cách triệt để Việc chậm trễ phát hiện, ngăn chặn hoặc chậm xử lý hành vi vi phạm hành chính sẽ dẫn đến khả năng hành vi vi phạm gây ra hậu quả lớn hơn vì vậy tính kịp thời trong việc phát hiện, ngăn chặn vi phạm hành chính là một yêu cầu quan trọng Theo đó, người xử lý hành vi vi phạm đó phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, không được lơ là để các tình trạng về vi phạm hành chính kéo dài mà không được ngăn chặn và xử lý

Việc xử lý nghiêm minh mọi vi phạm hành chính là thể hiện sự kiên quyết và minh bạch giải quyết các vấn đề về vi phạm hành chính Chỉ có việc xử lý nghiêm đối

12

Điểm a khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

với các hành vi vi phạm này thì mới đảm bảo được tính răn đe cùng với đó là đảm bảo tính pháp chế và nâng cao được hiệu quả quản lý nhà nước

Đồng thời, cùng với việc xử lý nghiêm thì các vấn đề về khắc phục hậu quả cũng cần được khắc phục một cách nhanh chóng, hiệu quả và đúng với pháp luật Nghĩa là phải buộc đối tượng vi phạm hành chính mà cụ thể ở đây là người chưa thành niên phải khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm hành chính mình gây ra theo những biện pháp được luật quy định

Thứ hai, việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công

khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật13

Từ nguyên tắc trên có thể cho ta thấy những yêu cầu cơ bản nhất của nguyên tắc này khi xử phạt một hành vi vi phạm hành chính này là:

+ Phải đảm bảo sự nhanh chóng

+ Phải đảm bảo sự công khai

+ Phải đảm bảo sự khách quan

+ Phải đảm bảo sự công bằng

+ Phải đảm bảo đúng quy định của pháp luật

Các yêu cầu trên được đưa ra chủ yếu là nhằm để hạn chế sự tùy tiện trong việc

xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên

Thứ ba, việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu

quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng.14

Do mỗi vi phạm có nét riêng biệt về bản chất và mức độ vi phạm chính vì thế

mà các vi phạm hành chính thường là không giống nhau Chính vì vậy mà việc xử phạt vi phạm hành chính đòi hỏi phải được thực hiện một cách chính xác dựa vào từng trường hợp cụ thể, có như vậy mới đảm bảo được tính giáo dục và nghiêm minh trong việc xử phạt vi phạm hành chính

Để đáp ứng được yêu cầu trên thì việc xử phạt vi phạm hành chính phải dựa vào các căn cứ nhất định, đó là:

phức tạp, càng tinh vi thì càng nguy hiểm; hành vi vi phạm càng nhiều (vi phạm

nhiều lần), với quy mô càng lớn thì càng nguy hiểm Do vậy hình thức và mức

+ Căn cứ vào các tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng Đây là một căn cứ vô cùng quan trọng giúp cho người có thẩm quyền đưa ra các biện pháp xử phạt cũng như là mức phạt cụ thể cho từng hành vi vi phạm

Nếu một hành vi vi phạm đã bị một người có thẩm quyền lập biên bản xử phạt hoặc ra quyết định xử phạt thì không được lập biên bản hoặc ra quyết định xử phạt lần thứ hai đối với cùng một hành vi đó nữa Khái niệm xử phạt lần thứ hai và khái niệm

xử phạt khi tái phạm tuy là có nhiều điểm giống nhau nhưng nó không cùng loại Tái phạm là một hành vi vi phạm khác có tính chất cùng loại với hành vi vi phạm mà chủ thể đã từng bị xử lý, trong khi đó thì khái niệm kia chỉ có một hành vi vi phạm tồn tại

Một hành vi vi phạm hành chính đã được người có thẩm quyền ra quyết định

xử phạt thì không đồng thời áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác đối với người thực hiện hành vi vi phạm này Một hành vi vi phạm hành chính đã bị ra quyết định xử phạt, nếu sau này phát hiện hành vi đó có các dấu hiệu của tội phạm phải truy cứu trách nhiệm hình sự thì phải hủy quyết định xử phạt hành chính trước đây, rồi mới chuyển hồ sơ vi phạm cho cơ quan tố tụng có thẩm quyền để truy cứu trách nhiệm hình sự

Đối với một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm, thì người đó sẽ bị xử phạt

về từng hành vi, sau đó tổng hợp lại thành hình phạt chung

15

Điểm d khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

Trường hợp nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người đều phải bị xử phạt vì vi phạm hành chính tương ứng với mức độ lỗi của mình

Thứ năm, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm

hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính16

Người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính, điều này có nghĩa là chỉ khi người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính chứng minh được có hành vi vi phạm hành chính thì mới được tiến hành xử phạt vi phạm hành chính Đồng thời, ngoài người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính thì không ai được thực hiện trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính Như vậy, chứng minh là các hoạt động của người có thẩm quyền trong xử phạt vi phạm hành chính theo một trình tự do pháp luật quy định để xác định chính xác các đối tượng cần được chứng minh làm cơ sở để giải quyết đúng đắn các vụ việc vi phạm hành chính

Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính: nếu như trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính là của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính mang tính chất pháp lý bắt buộc thì trách nhiệm này đối với người vi phạm là quyền của họ, họ có thể chứng minh hoặc không cần phải chứng minh mình có thực hiện hành vi vi phạm

Đây là một nguyên tắc xử phạt vi phạm quan trọng nó nâng cao tính hiệu quả cho việc xử phạt vi phạm hành chính, bảo đảm tính khách quan đồng thời cũng đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người vi phạm

Thứ sáu, đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối

với tổ chức bằng 2 lần mức phạt tiền đối với cá nhân17

Theo nguyên tắc này nếu áp dụng hình thức xử phạt vi phạm hành chính bằng hình thức phạt tiền với cùng hành vi như nhau, với tính chất, mức độ, hậu quả gây ra cũng như nhau thì mức phạt tiền đối với tổ chức bao giờ cũng gấp đôi so với cá nhân Điều này có nghĩa là trách nhiệm hành chính của tổ chức khi xảy ra hành vi vi phạm hành chính cao hơn trách nhiệm của cá nhân khi vi phạm và khi xử phạt không được đánh đồng, cào bằng họ với nhau

Nguyên tắc riêng:

“Việc áp dụng hình thức xử phạt, quyết định mức xử phạt đối với người chưa

thành niên vi phạm hành chính phải nhẹ hơn so với người thành niên có cùng hành vi

hiện biện pháp khắc phục hậu quả thì cha mẹ hoặc phải thực hiện thay”18

Đây là một nguyên tắc thấy được rõ nhất sự khác nhau trong xử phạt vi phạm hành chính giữa người đã thành niên và người chưa thành niên khi thực hiện hành vi

vi phạm hành chính Khi xây dựng nguyên tắc này các nhà làm luật căn cứ vào sự nhận thức, tính hợp lí khi áp dụng đối với từng đối tượng

+ Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thì không áp dụng hình thức phạt tiền vì đây là đối tượng có sự hạn chế về mặt nhận thức nhất định, mặt khác các đối tượng trong trường hợp này đa số là đối tượng chưa có thu nhập nên khi áp dụng hình thức phạt tiền đối với đối tượng này thì sẽ không đảm bảo tính khả thi khi thực hiện

+ Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì đây là đối tượng đã bắt đầu hình thành những suy nghĩ nhất định trong tư duy của mình, tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế nhất định trong sự nhận thức đó chính vì thế mà theo Luật xử lý

vi phạm hành chính hiện hành ở nước ta quy định đây là đối tượng phải chịu mọi hình thức xử phạt với lỗi cố ý do hành vi mình gây ra Tuy nhiên vấn đề cần lưu ý khi áp dụng hình thức phạt tiền đối với đối tượng này là do trong độ tuổi này thì phần lớn họ vẫn chưa có thu nhập hoặc nếu có thu nhập chỉ là rất ít nên khi áp dụng hình thức phạt tiền đối với họ chỉ bằng 1/2 mức phạt tiền được

áp dụng đối với người đã thành niên

Nguyên tắc trên còn cho ta thấy được trách nhiệm của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hay trách nhiệm của người giám hộ đối với người được giám hộ là nếu trong trường hợp mà người chưa thành niên không có khả năng nộp tiền phạt thì cha, mẹ hoặc người giám hộ phải nộp thay

18

Khoản 3 Điều 134 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

1.3 Khái quát về các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên

1.3.1 Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính cũng như mọi vi phạm pháp luật khác đều là hành vi trái với pháp luật gây nguy hiểm cho xã hội Vi phạm hành chính trực tiếp xâm hại đến các quy tắc quản lý hành chính nhà nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Chính

vì vậy mà để phòng ngừa và ngăn chặn thì Nhà nước ta đã ban hành Luật xử lý vi phạm hành chính quy định cụ thể từng biện pháp chế tài tương ứng với từng hành vi

cụ thể do các chủ thể khi thực hiện hành vi vi pham, cụ thể là tại Điều 21 quy định các hình thức xử phạt hành vi vi phạm hành chính và Điều 28 quy định cụ thể đối với các biện pháp khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm hành chính gây ra

Các hình thức xử phạt:

+ Cảnh cáo: Đây là hình thức xử phạt mang ý nghĩa giáo dục nhiều hơn trừng phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính mang tính chất không nghiêm trọng, có các tình tiết giảm nhẹ mà chưa gây thiệt hại về vật chất,

do không hiểu biết hoặc do tác động của nguyên nhân khách quan và theo quy định của pháp luật thì bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo Cảnh cáo do người có thẩm quyền xử phạt quyết định và được thể hiện bằng văn bản19 + Phạt tiền: Đây là xử phạt được áp dụng đối với vi phạm hành chính từ vi phạm hành chính nhỏ chưa gây thiệt hại hoặc gây thịt hại không lớn về tài sản cho đến hành vi vi phạm hành chính có nhiều tình tiết tăng nặng trong lĩnh vực quản lý nhà nước Mức phạt tối đa và tối thiếu được quy định đối với từng đối tượng

• Đối với cá nhân có thể sẽ bị phạt từ 50.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng

áp dụng đối với cá nhân tổ chức vi phạm nghiêm trọng các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề Trong thời gian bị tước quyển sử dụng giấy

19

Phan Minh Phụng, Bài giảng Luật hành chính Việt Nam, Trường Đại học Cần Thơ, năm 2000, trang 52

phép, chứng chỉ hành nghề thì cá nhân không được tiến hành các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề

+ Đình chỉ có thời hạn được áp dụng đối với cá nhân tồ chức vi phạm hành chính trong các trường hợp sau:

•Đình chỉ một phần hoạt động gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ mà theo quy định của pháp luật phải có giấy phép

• Đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc hoạt động khác mà theo quy định của pháp luật không phải có giấy phép

và hoạt động đó gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường và trật

xử phạt này chỉ được áp dụng đối với những hành vi do lỗi cố ý của cá nhân, tổ chức thực hiện”21 Tuy nhiên khi áp dụng hình thức xử phạt này người có thẩm quyền ra quyết định cần phải xem xét thật kĩ nếu phương tiện vi phạm bị cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính chiếm đoạt, sử dụng trái phép thì phương tiện

đó không bị tịch thu mà phải được trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý, người sử dụng hợp pháp

+ Trục xuất đây là hình thức chỉ áp dung đối với chủ thể là người nước ngoài có hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam buộc phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính ngoài việc phải chịu các biện pháp

xử phạt trên chủ thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả sau đây nếu như hậu quả đó xảy ra là do tác động của hành vi

vi phạm hành chính đó Về mặt bản chất, biện pháp cưỡng chế vi phạm hành chính này không có tính chất trừng phạt người vi phạm hành chính mà chỉ nhằm mục đích

khắc phục những hậu quả do vi phạm hành chính đã để lại trên thực tế Theo khoản 1 Điều 28 Luật xử lý vi phạm hành chính có các biện pháp khắc phục hậu quả sau: + Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu Khi cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính của mình gây ra nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện, điều này có nghĩa là những hành vi

vi phạm hành chính thường gây ra những hậu quả nhất định làm thay đổi hiện trạng ban đầu của đối tượng bị vi phạm Ví dụ như là hành vi đào đường đặt đường ống dẫn nước trái phép đã làm cho mặt đường thay đổi tạo nên những “ổ gà”

+ Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép Là khi các chủ vi phạm hành chính phải tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép, nếu các chủ thể này không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện

+ Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải thực hiện biện pháp để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh Nếu các cá nhân, tổ chức này vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện Đây là biện pháp được áp dụng đối với vi phạm hành chính trong lĩnh vực

vệ sinh môi trường và phòng dịch, đối tượng vi phạm ở đây làm ảnh hưởng xấu đến môi trường, lây lan dịch bệnh, làm ảnh hưởng đến sức khỏe con người và gây thiệt hai về kinh tế

+ Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện

hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hóa, vật phẩm, phương tiện được đưa vào lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhập khẩu trái với các quy định của pháp luật hoặc được tạm nhập, tái xuất nhưng không tái xuất theo đúng quy định của pháp luật

• Biện pháp khắc phục hậu quả này cũng được áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu, quá cảnh xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng hóa giả mạo quyền sở hữu trí tuệ, phương tiện, nguyên liệu, vật liệu nhập khẩu được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ sau khi đã

loại bỏ yếu tố vi phạm; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì họ sẽ bị cưỡng chế thực hiện

+ Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khoẻ con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hoá phẩm có nội dung độc hại hoặc tang vật khác thuộc đối tượng bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật; nếu

cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện

+ Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đã được công bố, đưa tin trên chính phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện

tử đã công bố, đưa tin; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện Biện pháp này được áp dụng trong lĩnh vực báo chí, xuất bản, thông tin và truyền thông Các vi phạm trong lĩnh vực này thường xâm phạm đến danh dự của cá nhân, tổ chức chính vì thế mà ngoài phải chịu các hình thức xử phạt đối tượng vi phạm trong lĩnh vực này còn phải khắc phục hậu quả do luật định

+ Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hoá, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm Cá nhân, tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa hoặc sử dụng phương tiện kinh doanh, vật phẩm chứa yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm thì phải loại bỏ các yếu tố vi phạm đó; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện Đối tượng vi phạm trong trường hợp này là xâm phạm đến quyền sở hữu trí tuệ gây thiệt hại về kinh tế cho các chủ sở hữu của đối tượng

sở hữu trí tuệ

xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng đã đăng ký hoặc công bố và hàng hóa khác không bảo đảm chất lượng, điều kiện lưu thông thì phải thu hồi các sản phẩm, hàng hóa vi phạm đang lưu thông trên thị trường; nếu những chủ thể vi phạm hành chính này không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện Biện pháp này được áp dụng đối với các vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý chất lượng hàng hóa Vi phạm trong trường hợp

này là do các chủ thể tiến hành sản xuất, kinh doanh không đảm bảo chất lượng hoặc quá hạn gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng

+ Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính

đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật Các chủ thể vi phạm phải nộp lại số lợi bất hợp pháp là tiền, tài sản, giấy tờ và vật có giá có được từ

vi phạm hành chính mà các chủ thể đó đã thực hiện để sung vào ngân sách nhà nước hoặc hoàn trả cho đối tượng bị chiếm đoạt; phải nộp lại số tiền bằng với giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính nếu tang vật, phương tiện đó đã

bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật; nếu những chủ thể vi phạm hành chính này không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện Biện pháp này nhằm khắc phục triệt để thiệt hại và đảm bảo nguồn thu ngân sách, đảm bảo quyền lợi cho các đối tượng bị thiệt hại do vi phạm hành chính gây ra đồng thời nó còn giúp cho việc nâng cao hiệu quả xử phạt

Tuy nhiên khi áp dụng các biện pháp trên cần phải được đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Chỉ được áp dụng khi văn bản pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính cho phép áp dụng đối vi phạm hành chính cụ thể đó

+ Khi áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả này cần tuân thủ triệt để pháp luật về thẩm quyền và thủ tục áp dụng

1.3.2 Các biện pháp xử phạt áp dụng đối với người chưa thành niên

Xuất phát từ yếu tố tâm sinh lý cũng như là những đặc điểm cơ bản của hành vi

vi phạm hành chính do người chưa thành niên thực hiện mà các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với họ thường nhẹ hơn so với người đã thành niên

dù có cùng một hành vi thực hiện Ngoài ra, việc xử phạt còn phải tuân theo các nguyên tắc được áp dụng đối với loại chủ thể này, trên cơ sở đó thì tại khoản 1 điều

135 Luật xử lý vi phạm hành chính quy định 3 hình thức xử phạt vi phạm hành chính

áp dụng đối với người chưa thành niên là cảnh cáo; phạt tiền; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính trong 5 hình thức xử phạt quy định chung áp dụng đối với mọi hành vi vi phạm do cá nhân, tổ chức thực hiện được quy định tại điều 21 của Luật xử lý vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại khoản 2 điều 135 của luật này

Các hình thức xử phạt:

+ Hình thức xử phạt cảnh cáo: Luật quy định áp dụng đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi Tuy nhiên khi áp dụng hình thức xử phạt này đối với đối tượng người chưa thành niên có sự khác biệt giữa hai nhóm tuổi: Đối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi hình thức xử phạt cảnh cáo chỉ được áp dụng đối với những vi phạm hành chính với lỗi cố ý còn đối với đối tượng từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì hình thức xử phạt cảnh cáo được áp dụng đối với họ như đối với người đã thành niên

+ Hình thức xử phạt tiền: Luật quy định hình thức xử phạt này không được áp dụng đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính ở độ tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi Đối với người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì có thể áp dụng hình thức xử phạt này Tuy nhiên, mức tiền phạt áp dụng đối với từng hành vi vi phạm trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước do người chưa thành niên thực hiện không được áp dụng theo nguyên tắc chung như đối với người thành niên mà phải thực hiện theo nguyên tắc: người chưa thành niên bị phạt tiền thì mức tiền phạt không quá 1/2 mức tiền phạt áp dụng đối với người thành niên được quy định tại Điều 134 Luật xử lý vi phạm hành chính.Trường hợp người chưa thành niên không có tiền nộp phạt để nâng cao trách nhiệm của cha mẹ đối với con hoặc của người giám hộ đối với người được giám hộ thì cha

mẹ hoặc người giám hộ phải nộp thay

+ Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là việc sung vào ngân sách nhà nước vật, tiền, hàng hóa, phương tiện có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính, được áp dụng đối với vi phạm hành chính nghiêm trọng do người chưa thành niên thực hiện với lỗi cố ý

Các biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng đối với người chưa thành niên cũng tương tự như người đã thành niên Tuy nhiên, trên cơ sở cân nhắc về độ tuổi, mức độ trưởng thành và năng lực trách nhiệm hành chính của người chưa thành niên khi tham gia các quan hệ pháp luật, tại khoản 2 Điều 135 Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành quy định chỉ áp dụng 4 trong số 9 biện pháp khắc phục hậu quả đã được luật quy định tại Điều 28, cụ thể các biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng đối với người chưa thành niên là :

+ “Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu

+ Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh

+ Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường; văn hóa phẩm có nội dung độc hại

+ Buộc nộp lại khoản thu bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái với quy định của pháp luật”22

Bên cạnh đó, để đảm bảo các biện pháp khắc phục hậu quả, nâng cao trách nhiệm của cha mẹ hoặc người giám hộ của người chưa thành niên thì tại khoản 3 Điều

134 Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành quy định “Trường hợp người chưa thành niên không có khả năng thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả thì cha mẹ hoặc người giám hộ phải thực hiện thay”23

Các biện pháp thay thế xử phạt vi pham hành chính

Tại Điều 139 và Điều 140 Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành, quy định

có 2 biện pháp thay thế:

+ Biện pháp nhắc nhở

“Nhắc nhở là biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính để chỉ ra những vi phạm hành chính do người chưa thành niên thực hiện, được thực hiện đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính mà theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt

vi phạm hành chính khi có đủ các điều kiện sau:

• Vi phạm hành chính theo quy định bị phạt cảnh cáo

• Người chưa thành niên vi phạm đã tự nguyện khai báo, thành thật, hối lỗi về hành vi vi phạm của mình

+ Biện pháp quản lý tại gia đình

Quản lý tại gia đình là biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính áp dụng đối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 2 lần trở lên trong 6 tháng

có hành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau:

• Người chưa thành niên đã tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi về hành vi vi phạm của mình

• Có môi trường thuận lợi cho việc thực hiện biện pháp quản lý tại gia đình

• Cha mẹ hoặc người giám hộ có đủ điều kiện thực hiện việc quản lý và tự nguyện nhận trách nhiệm quản lý tại gia đình đối với đối tượng vi phạm”24

24

Điều 139 Điều 140 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

CHƯƠNG 2 CÁC BIỆN PHÁP XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI

NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN 2.1 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên

Xử phạt vi phạm hành chính là biện pháp cưỡng chế hành chính thể hiện sự răn đe, trừng phạt của pháp luật đối với những cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước thông qua việc buộc người vi phạm phải gánh chịu các hậu quả bất lợi về vật chất hoặc tinh thần Ngoài mục đích là để ngăn chặn và thể hiện

sự răn đe, trừng phạt đối với các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính, các biện pháp xử phạt còn mang tính giáo dục, góp phần nâng cao ý thức pháp luật của công dân trong việc chấp hành pháp luật nhà nước nói chung và các quy tắc quản lý nhà nước nói riêng, qua đó bảo vệ và duy trì trật tự quản lý nhà nước Đây là biện pháp do cá nhân có thẩm quyền ra quyết định áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính, tuân theo trình tự thủ tục xử phạt hành chính do pháp luật hành chính Việt Nam hiện hành quy định Theo Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành

đã dành hẳn một phần riêng biệt (phần thứ năm) bao gồm có 2 chương 8 điều để quy định việc xử lý hành chính đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính, trong

đó chủ yếu tập trung quy định về các vấn đề liên quan đến việc xử lý người chưa thành niên như là các hình thức xử phạt, nguyên tắc xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả, các biện pháp xử lý vi phạm hành chính và các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính Ngoài ra, Luật cũng có một số điều khoản nằm rải rác ở các chương các mục khác quy định các vấn đề có liên quan đến việc xử lý người chưa thành niên Còn các vấn đề còn lại thì áp dụng như đối với người chưa thành niên khi vi phạm

Như đã biết, người chưa thành niên có đặc điểm riêng về tâm sinh lý Việc họ

vi phạm pháp luật thường do nhiều yếu tố bên ngoài tác động, thậm chí ngay cả bản thân họ còn chưa nhận thức được hết sự nguy hiểm, tính nghiêm trọng cũng như hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật do mình gây ra Chính vì thế, việc xử phạt người chưa thành niên cần có những nét đặc thù riêng để phù hợp với loại đối tượng này Mặt khác, việc xử phạt đối với người chưa thành niên với mục đích chính là giáo dục

và giúp đỡ họ trở thành một người công dân tốt chứ không phải là răn đe như đối với người đã thành niên nên việc quy định các biện pháp xử phạt đối với họ riêng biệt cũng là điều cần thiết Theo Luật xử lý vi phạm hành chính Việt Nam hiện hành thì các biện pháp xử phạt đối với người chưa thành niên bao gồm: các hình thức xử phạt

vi phạm hành chính, các biện pháp khắc phục hậu quả và các biện pháp thay thế xử phạt đối với người chưa thành niên

2.1.1 Phạt cảnh cáo

Cảnh cáo là hình thức xử phạt thể hiện sự khiển trách công khai của nhà nước mang ý nghĩa giáo dục hơn trừng phạt do cá nhân có thẩm quyền quyết định áp dụng đối với chủ thể vi phạm hành chính Cảnh cáo thể hiện sự lên án mang tính quyền lực nhà nước, là một trong các hình thức xử phạt nhẹ nhất trong các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính của Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành được áp dụng đối với những vi phạm hành chính nhỏ lần đầu, do sơ suất, có nhiều tình tiết giảm nhẹ mà chưa gây thiệt hại về vật chất, do không hiểu biết hoặc do tác động của nguyên nhân khách quan và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính25 So với hình thức phạt tiền thì hình thức xử phạt cảnh cáo là nhẹ hơn, nó không có khả năng hạn chế các quyền về tài sản, tác động đến lợi ích vật chất của người vi phạm như là hình thức phạt tiền nhưng hình thức xử phạt cảnh cáo tác động đến sự nhận thức đối với chủ thể vi phạm, giúp họ hiểu hơn về hành vi của mình là trái với các nguyên tắc xử sự chung đã được pháp luật quy định đề từ đó mà các chủ thể này có sự nhận thức đúng đắn hơn và sẽ không tiếp tục thực hiện những hành vi vi phạm đó nữa Tuy nhiên, cũng như các hình thức xử phạt khác hình thức xử phạt cảnh cáo vẫn thể hiện được sự răn đe, tính nghiêm khắc của nhà nước đối với các chủ thể vi phạm hành chính đó là gây cho người bị xử phạt những tổn thất nhất định về mặt tinh thần, do đó vẫn đảm bảo được tính răn đe và mang tính cưỡng chế nhà nước Hình thức xử phạt cảnh cáo được người có thẩm quyền ra quyết định dưới hình thức bằng văn bản Những hành vi vi phạm hành chính bị người có thẩm quyền nhắc nhở bằng lời nói không được coi là hình thức xử phạt cảnh cáo26 Ví dụ như là không coi là phạt cảnh cáo khi chiến sĩ cảnh sát giao thông nhắc người điều khiển xe mô tô là không được điều khiển xe có dung tích xi lanh nhỏ hơn 70 cm3

vào đường cao tốc Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đối tượng bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo không được coi là có án tích và không được ghi vào lí lịch tư pháp

Hình thức xử phạt cảnh cáo khi áp dụng đối với người chưa thành niên có sự khác nhau về điều kiện áp dụng giữa 2 nhóm đối tượng là: Người chưa thành niên từ

đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi và người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi

Đối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi đây là giai đoạn định hình nên suy nghĩ ứng xử ở mỗi con người và cho đến khi trưởng thành thì những suy nghĩ đó sẽ quyết định nên tính cách con người khi đó Chính vì thế mà trong giai đoạn này điều cần nhất là cần khuyến khích, giáo dục họ nhận thức một cách đúng đắn nhất, có cách ứng xử sao cho phù hợp với đời sống xã hội với các quy định của pháp luật một cách tích cực và tự giác Đồng thời khi thực hiện các biện pháp giáo dục đối với họ đòi hỏi phải có sự kiên trì bằng những biện pháp khoan dung ngay cả khi người chưa thành niên có hành vi trái với với quy định của pháp luật Tuy nhiên, một biện pháp giáo dục mang tính khoan dung thì cùng với đó nó cần phải đảm bảo được tính nghiêm khắc thì ý nghĩa của việc giáo dục mới đạt được

Theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành thì hình thức xử phạt cảnh cáo là hình thức xử phạt được áp dụng đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện, còn người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi trở lên thì việc áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo được áp dụng như người đã thành niên (Điều 22 Luật xử lý vi phạm hành chính) Quy định này cho thấy có sự khác biệt nhất định về điều kiện khi áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo đối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi và người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, cụ thể:

Đối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo đối với những vi phạm do lỗi cố ý và không đủ điều kiện

để được áp dụng biện pháp thay thế cho xử phạt là nhắc nhở Điều này cũng đồng nghĩa rằng nếu người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi có dấu hiệu vi phạm hành chính nhưng với những lỗi vô ý hoặc vi phạm hành chính với lỗi cố ý nhưng đối tượng này đủ điều kiện để áp dụng biện pháp nhắc nhở thì họ sẽ không bi

áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo

Ví dụ: Nguyễn Văn A, 15 tuổi vào ngày 27/6/2014 khi đang buôn bán thuốc lá dạo thì bất ngờ bị công an kiểm tra Qua quá trình khám xét công an phát hiện và thu giữ 15 gói thuốc hero (số lượng thuốc mỗi gói là 20 điếu, đây là danh mục hàng cấm

và theo quy định của pháp luật thì đây là loại hàng hóa cấm mua bán) và một số loại thuốc khác (tất cả các loại thuốc lá còn lại đều nằm trong danh mục hàng hóa được Chính phủ cho phép kinh doanh)

Theo như ví dụ trên nếu trong trường hợp này đối tượng vi phạm là người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì căn cứ vào điểm b Điều 25 của Nghị định 185/2013/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương

mại sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng thì sẽ bị phạt tiền từ 250.000 đồng đến 500.000 đồng (do khi phạt tiền đối với người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì mức phạt không được quá 1/2 mức phạt như đối với người đã thành niên) và bị tịch thu số tang vật là hàng cấm nói trên, còn đối với trường hợp của Nguyễn văn A do đối tượng này mới 15 tuổi nên trong trường hợp phát hiện hành vi vi phạm thì căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 5 quy định đối với vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính với lỗi cố ý và Điều 22 Luật xử lý vi phạm hành chính quy định cảnh cáo là hình thức xử phạt được áp dụng đối với mọi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện vì vậy trong trường hợp này Nguyễn Văn A sẽ bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo Tuy nhiên, đối với số tang vật bị tịch thu thì đối với trường hợp của Nguyễn Văn A thì cơ quan chức năng cũng sẽ tịch thu và tiêu hủy nó theo đúng như quy định của pháp luật

Đối với người đã thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì hình thức xử phạt cảnh cáo được áp dụng như đối với người đã thành niên Tức là khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính thì hình thức xử phạt cảnh cáo chỉ được áp dụng đối với

họ khi hành vi vi phạm đó là một “vi phạm hành chính nhỏ” chưa gây thiệt hại về vật chất, mức độ xâm hại đối với trật tự quản lý nhà nước không lớn hoặc vi phạm hành chính lần đầu, do sơ suất hoặc tác động của những nguyên nhân khách quan, hoặc thuộc trường hợp có tình tiết giảm nhẹ được quy định tại Điều 9 Luật xử lý vi phạm hành chính

Khi xem xét hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện và đứng trước sự lựa chọn phạt cảnh cáo hay phạt tiền thì theo người viết cá nhân có thẩm quyền xử phạt có thể coi dấu hiệu về mặt chủ thể

là người chưa thành niên để quyết định phạt cảnh cáo Đối với trường hợp này thì người viết cho rằng đối với nhóm đối tượng này thì chỉ cần áp dụng các biện pháp nhằm quản lý và giáo dục lại họ mà không cần phải áp dụng các biện pháp nhằm trừng phạt mang tính răn đe vì vi phạm hành chính của các chủ thể trong độ tuổi này

là kết quả của sự thiếu quan tâm hay sự giáo dục không đầy đủ từ phía gia đình, nhà trường và xã hội, phản ánh sự bồng bột, tự phát thiếu hiểu biết của người chưa thành niên

2.1.2 Phạt tiền

Phạt tiền là một trong các hình thức xử phạt chính, được coi là hình thức xử phạt chủ yếu trong xử phạt vi phạm hành chính Trong các hình thức xử phạt, phạt

tiền được áp dụng phổ biến hơn với đa số các vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản

lý nhà nước Hình thức xử phạt phạt tiền là một hình thức xử phạt mang tính chất tài sản, trong hình thức xử phạt này thì tính chất phạt được thể hiện rất rõ đó là việc tước

bỏ của các chủ thể có hành vi vi phạm hành chính một khoản tiền nhất định thuộc sở hữu của họ để sung vào công quỹ nhà nước Phạt tiền còn trực tiếp tác động đến lợi ích vật chất, lợi ích kinh tế đối với chủ thể vi vi phạm hành chính, gây cho họ hậu quả bất lợi về tài sản Chính vì các lí do này mà hình thức xử phạt tiền có hiệu quả rất lớn trong việc đấu tranh phòng và chống vi phạm hành chính

Theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành thì không có quy định về mức phạt tiền cụ thể đối với người chưa thành niên khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính Tuy nhiên, mức phạt tiền đối với cá nhân là đã người thành niên lại quy định một cách cụ thể là tại Điều 23 với mức tối thiểu là 50.000 đồng, tối đa là 1.000.000.000 đồng và theo nguyên tắc áp dụng hình thức phạt tiền đối với người chưa thành niên là không quá 1/2 như đối với người đã thành niên thì cá nhân có thẩm quyền ra quyết định xử phạt phải ngầm đưa ra một khung ảo đối với từng hành vi, cụ thể khi xử phạt tiền và tuân thủ tuyệt đối theo nguyên tắc được quy định tại khoản 3 Điều 134 là không quá 1/2 mức phạt tiền như đối với người đã thành niên Theo nguyên tắc này thì cá nhân có thẩm quyền xử phạt cũng có thề đưa ra một khung ảo đối với mức phạt tiền tối thiểu và tối đa đối với người chưa thành niên là mức tối thiểu là 25.000, tối đa là 500.000.000 Ngoài nguyên tắc này thì tại khoản 3 Điều 134 Luật xử lý vi phạm hành chính đã quy định một cách rất cụ thể khi áp dụng hình thức phạt tiền đối với người chưa thành niên, cụ thể “ Việc áp dụng hình thức xử phạt, quyết định mức xử phạt đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính phải nhẹ hơn so với người thành niên có cùng hành vi vi phạm hành chính Trường hợp người

từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính thì không áp dụng hình thức phạt tiền Trường hợp người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vi phạm hành chính bị phạt tiền thì mức tiền phạt không quá 1/2 mức tiền phạt áp dụng đối với người thành niên; trường hợp không có tiền nộp phạt hoặc không có khả năng thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả thì cha mẹ hoặc người giám hộ phải thực hiện thay”

Theo nguyên tắc trên có thể thấy rằng điểm đặc thù khi xử phạt người chưa thành niên là ngoài mức phạt tiền không quá 1/2 như đối với người đã thành niên có cùng hành vi vi phạm Tùy vào từng độ tuổi cụ thể mà ta có thể đưa ra quyết định phạt tiền hay không phạt tiền đối với người chưa thành niên, cụ thể đối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thì sẽ không áp dụng hình thức phạt tiền Quy định này được nhà nước đưa ra dựa trên sự đánh giá là hầu như các đối tượng