Kiến thức: - Cảm nhận đợc vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện, chủ yếu là nhân vật anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và suy nghĩ, tình cảm trong quan hệ với mọi
Trang 1Ng y à soạn: 25 /11 /2010
Ngày giảng: 9A4: 27/ 11 /2010
Tiết 66: Văn bản:
lặng lẽ sa pa
(Nguyễn Thành Long)
I- Mục tiêu
1 Kiến thức: - Cảm nhận đợc vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện, chủ yếu là nhân vật
anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và suy nghĩ, tình cảm trong quan hệ với mọi ngời
- Phát hiện đúng và hiểu đợc chủ đề của chuyện (truyện) từ đó hiểu đợc niềm hạnh phúc của con ngời trong lao động có ích
2 Kĩ năng: - Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố của tác phẩm
truyện:miêu tả nhân vật, những bức tranh thiên nhiên, trần thuật lại điểm nhìn của nhân vật
3 Thái độ: GD lòng tự hào, tình yêu đất nớc quê hơng.
II- Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Tài liệu tham khảo
1 Một số tranh ảnh về Sa Pa
2 Tập: “Giữa trong xanh” (1972)
3 ảnh chân dung Nguyễn Thành Long
2 Học sinh: Soạn bài
III- Tiến trình Lên lớp:
1
Ổn định tổ chức: 9A , tổng số 35, vắng
2- Kiểm tra bài cũ? (5’)
? Tình yêu làng quê và lòng yêu nớc của ông Hai có mối quan hệ nh thế nào?
? Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lý và ngôn ngữ của tác giả qua nhân vật ông Hai?
3- Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Mục đớch: Tạo tõm thế và định hướng cho học sinh
Phương phỏp: Thuyết trỡnh
Thời gian: 2’
Hoạt động 2: Tỡm hiểu chung về văn bản
Mục đớch: Tỡm hiểu về tỏc giả, tỏc phẩm, bố cục, túm tắt văn bản
Phương phỏp: Vấn đỏp, thuyết trỡnh
Thời gian: 25’
- GV nêu cách đọc
- GV đọc mẫu
- Gọi HS đọc VB
- Cho HS đọc chú thích
?Nêu hiểu biết của em về tác
giả Nguyễn Thanh Long?
?Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa
ra đời trong hoàn cảnh nào?
- Hãy giải thích từ khó trên
bảng
- HS theo dõi
- HS nghe đọc
-HS đọc VB
- HS xung phong trả lời cá nhân
- năm 1970 trong lần đi công tác Lào Cai
I- TèM HIỂU CHUNG
1) Đọc văn bản: sgk/
2) Tìm hiểu chú thích:
a Tác giả:
Nguyễn Thành Long (1925 – 1991)
- Ông viết văn từ thời kháng Pháp
- Chuyên viết về truyện ngắn và kí
b Tác phẩm:
- Truyện ngắn Lặng lẽ Sapa đợc
Nguyễn Thanh Long viết năm 1970 trong chuyến đi Lào Cai của ông
Trang 2?Hãy tóm tắt nội dung văn
bản? - 2,3 HS tóm tắtVB
- In trong tập: Giữa trong xanh
c Giải nghĩa từ khó: sgk/188-189 3) Tóm tắt văn bản:
- Cuộc gặp gỡ của 4 nhân vật: Bác lái xe,ông hoạ sĩ, cô kĩ s, anh thanh niên
Hoạt động 3: Đọc – hiểu nội dung văn bản
Mục đớch: phõn tớch tỡnh huống và nghệ thuật xõy dựng nhõn vật
Phương phỏp: Vấn đỏp,phỏt hiện, phõn tớch
Thời gian: 10’
?Nhận xét về cốt truyện và
tình huống cơ bản của
truyện?
? Vai trò của tình huống này
trong việc giới thiệu nhân vật
chính
?Kể tên các nhân vật phụ
trong truyện? Vai trò?
- Nhân vật phụ (3 nhân vật)
tạo sự phong phú, rõ nét cho
nhân vật chính
? Tác dụng của cách trần
thuật này trong việc khắc
họa nhân vật và t tởng của
truyện?
- Cốt truyện, cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa ông hoạ sĩ già, cô kĩ s với anh thanh niên làm công tác khí tởng trên đỉnh Yên Sơn
- Nhân vật chính hiện lênh đẹp hơn, thật hơn, giàu chất họa
II- đọc - hiểu chi tiết:
1 Tình huống truyện và nghệ thuật xây dựng nhân vật:
- Tình huống: Cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi của 3 ngời với anh thanh niên trên đỉnh Yên Sơn (đơn giản) Tạo thuận lợi cho nhân vật chính xuất hiện tự nhiên
- Nhân vật chính: Anh thanh niên làm công tác khí tợng trên đỉnh Yên Sơn ở Sa Pa -> cha có cá tính và tính cách hoàn chỉnh
4 Củng cố ;
- Túm tắt lại truyện ngắn
- Vỡ sao cỏc nhõn vật lại khụng cú tờn cụ thể
5 Dặn dũ:
- Học bài, soạn tiếp phần sau
-Ngày soạn: 25/ 11 /2010
Ngày giảng: 9A5: 27 /11 /2010
Tiết 67- Văn bản:
Trang 3lặng lẽ sa pa
( Tiếp theo)
(Nguyễn Thành Long)
I- Mục tiêu
1 Kiến thức: - Cảm nhận đợc vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện, chủ yếu là nhân vật
anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và suy nghĩ, tình cảm trong quan hệ với mọi ngời
- Phát hiện đúng và hiểu đợc chủ đề của chuyện (truyện) từ đó hiểu đợc niềm hạnh phúc của con ngời trong lao động có ích
2 Kĩ năng: - Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố của tác phẩm
truyện:miêu tả nhân vật, những bức tranh thiên nhiên, trần thuật lại điểm nhìn của nhân vật
3 Thái độ: GD lòng tự hào, tình yêu đất nớc quê hơng.
II- Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Tài liệu tham khảo
4 Một số tranh ảnh về Sa Pa
5 Tập: “Giữa trong xanh” (1972)
6 ảnh chân dung Nguyễn Thành Long
2 Học sinh: Soạn bài
III- Tiến trình Lên lớp:
1
Ổn định tổ chức: 9A , tổng số 35, vắng
2- Kiểm tra bài cũ? (5’)
? Túm tắt truyện ngắn?
? Phõn tớch tỡnh huống truyện và nghệ thuật xõy dựng nhõn vật?
3- Bài mới:
Hoạt động của thầy Họat động của trũ Nội dung cần đạt
Trang 4Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Mục đớch: Tạo tõm thế và định hướng cho học sinh
Phương phỏp: Thuyết trỡnh
Thời gian: 2’
Hoạt động 3: Đọc – hiểu nội dung văn bản
Mục đớch: phõn tớch tỡnh huống và nghệ thuật xõy dựng nhõn vật
Phương phỏp: Vấn đỏp,phỏt hiện, phõn tớch
Thời gian: 10’
? Vị trí của nhân vật anh thanh
niên trong truyện?
? Ngụ ý của tác giả khi để
nhân vật chính xuất hiện sau
cùng?
? Hoàn cảnh sống và làm việc
của anh thanh niên đợc miêu tả
nh thế nào?
? Hãy nhận xét cách miêu tả
của tác giả?
? Công việc của anh đòi hỏi
đức tính gì?
? Điều gian khổ nhất trong
cuộc sống của anh là gì?
? Anh đã vợt qua điều đó bằng
cách nào?
?Vì sao anh có thể hoàn thành
tốt công việc nh vậy?
? Hình ảnh anh thanh niên
hiện lên với những phẩm chất
cao quý nào?
?Em cảm nhận chất và tính
cách gì ở anh thanh niên?
- HS xung phong trả
lời cá nhân,
- HS khác nhận xét,
bổ sung
- sống một mình, làm việc đo ma đo nắng, dự báo thời tiết
- nhận xét
- sự tỉ mỉ, chính xác
và tinh thần trách nhiệm cao
- Sự cô đơn tuyệt
đối khao khát đợc nói chuyện với mọi ngời và quý trọng tình cảm của ngời khác
- say mê trong công việc và tìm mọi cách để tiếp xúc với mọi ngời
- sắp xếp có khoa học
- suy ngĩ, hành
động, lối sống
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Tỡnh huống truyện 2) Nhân vật anh thanh niên:
a Vị trí của nhân vật anh thanh niên và cách miêu tả của tác giả:
- Anh thanh niên là nhân vật chính
- Anh xuất hiện sau nhân vật phụ gây tò mò, xúc
động mạnh cho ngời đọc
b Những nét đẹp về nhân vật anh thanh niê n
* Hoàn cảnh sống và công việc:
- Anh thanh niên 27 tuổi, làm công tác khí tợng kiêm vật lí địa cầu, sống 1 mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m->- Anh là ngời
“cô độc nhất thế gian”.
* Phong cách:
- Cởi mở, hiếu khách, khiêm tốn, biết quan tâm
đến mọi ngời
- Tình tiết diễn biến cuộc gặp gỡ ngắn ngày, nhân vật tự bộc lộ những nét
đẹp về tính cách, tâm hồn, tình cảm
Trang 5- GV chốt ý
? Trớc ngời thanh niên, ông
họa sĩ đã có những xúc cảm
nh thế nào?
? Nhân vật ông hoạ sĩ bộc lộ
quan điểm về con ngời và nghệ
thuật ở những chi tiết nào?
? Chủ đề của truyện đợc bộc lộ
qua cái nhìn của nhân vật này
ra sao? ? Hình tợng anh TN
trong suy nghĩ của ông nh thế
nào?
?Vì sao tác giả đa 2 nhân vật
(Bác lái xe và cô kĩ s vào
truyện?
?Vai trò của các nhân vật phụ
vắng mặt?
? Hãy chỉ ra các chi tiết tạo
nên chất trữ tình của tác
phẩm?
? nêu tác dụng của chất trữ
tình đó?
- HS xung phong trả
lời cá nhân (chú ý gọi HS khá giỏi)
- Phát hiện, phân tích
- tìm, phát hiện, phân tích chi tiết
-Chủ đề: khẳng định
vẻ đẹp của con ngời lao động, ý nghĩa của những công việc thầm lặng, và niềm vui của lao động tự giác vì mục đích chân chính
- HS xung phong trả
lời cá nhân, HS nhận xét, bổ sung
- Các nhân vật vắng mặt thể hiện phẩm chất con ngời Sa Pa say mê lao động thầm lặng cống hiến -> ca ngợi ngời lao
động vô danh
- Phát hiện chi tiết, phân tích
- tạo sự hấp dẫn đặc sắc cho truyện
- tạo đợc một không
khí trữ tình cho tác phẩm
=> Tiêu biểu cho tầng lớp thanh niên trong công cuộc xây dựng đất nớc ở những nơi gian khổ nhất
3) Các nhân vật phụ:
a Nhân vật ông hoạ sĩ:
- Ông xúc động, bối rối
- Ông trân trọng vẻ đẹp tâm hồn con ngời
-> Ông là ngời khao khát cống hiến sáng tác, luôn tìm kiếm vẻ đẹp trong cuộc sống để đa vào nghệ thuật.=> làm cho nhân vật chính trở nên sáng đẹp, chứa đựng chiều sâu t t-ởng
b Các nhân vật khác:
- Nhân vật bác lái xe và nhân vật cô gái: góp phần làm nổi bật nhân vật anh
TN sinh động
4) Chất trữ tình của tác phẩm
- Vẻ đẹp của thiên nhiên
Sa Pa thơ mộng, là vẻ đẹp kì lạ của thiên nhiên:
- Vẻ đẹp của tâm hồn con ngời:
+ anh thanh niên có suy nghĩ, lối sống hành động
đẹp và trong sáng
+ Cô kĩ s trẻ bừng dậy một tình cảm lớn lao “một bó hoa khác nghĩ kĩ”.
+ Ông họa sĩ bừng lên khao khát sáng tác
Hoạt động 3: Tổng kết
Mục tiờu: Khỏi quỏt về nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương phỏp: Vấn đỏp, khỏi quỏt
Thời gian: 5’
Trang 6? Những thành cụng về nghệ
thuật của truyờn?
Tác giả đã tạo đợc một không
khí trữ tình làm nổi bật ý nghĩa
và vẻ đẹp của những sự việc,
con ngời rất bình dị đợc miêu
tả trong tác phẩm khiến cho
chủ đề tác phẩm đợc thể hiện
rõ nét, sâu sắc
? Nờu ý nghĩa củavăn bản?
? Từ đú giải thớch ý nghĩa
nhan đề của truyện?
? Chất trữ tỡnh biểu hiện thụng
qua những chi tiết nào?
Hs khỏi quỏt
HS thảo luận trả lời Những con người sống và làm việc lặng lẽ nhưng khụng hề cụ độc bởi
họ gắn bú với đất nước, với con người
HS đọc ghi nhớ SGK
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
2 Nội dung
* Ghi nhớ ( SGK)
4 Củng cố :
? Nờu những cảm nghĩ của em về nhõn vật mà em thớch nhất?
? Nhận xột về cỏch dựng danh từ về cụng việc để gọi tờn nhõn vật?
5 Dặn dũ :
ễn tập chuẩn bị viết bài 2 tiết
Ngày soạn: 01 /12 /2010
Ngày giảng: 9A2: 03 /12 /2010
Tiết 68 + 69 : - Tập làm văn
Viết bài tập làm văn số III
I - Mục tiêu
1 Kiến thức: - Biết vận dụng những kiến thức đã học để thực hành viết một bài văn tự sự
có kết hợp các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận
2 Kĩ năng: - Rèn luyện kĩ năng diễn đạt, trình bày.
3 Thái độ: GD ý thức, trách nhiệm
II- Chuẩn bị:
1 Giáo viên: - Giáo viên ra đề, làm đáp án, biểu điểm
2 Học sinh: - Học sinh ôn lại văn tự sự, các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận.
III- tiến trình Lên lớp:
1 Ổn định tổ chức: 9A tổng số 35, vắng
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
3 Bài mới: (85’)
* Đề bài:
Nhân ngày 20-11, kể cho các bạn nghe về một kỷ niệm đáng nhớ giữa em và thầy giáo, cô giáo cũ
*Yờu cầu làm bài – Đỏp ỏn và biểu điểm
1- Yêu cầu về kỹ năng:
Trang 7- Học sinh biết bố cục một bài văn kể chuyện, sử dụng các phơng thức biểu đạt hợp lý với yêu cầu đề ra
- Văn viết trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp và diễn đạt
2- Yêu cầu về nội dung:
- Giới thiệu đợc kỷ niệm
- Kết hợp tự sự với yếu tố nghị luận và miêu tả nội tâm dựng lại đợc kỷ niệm và bộc lộ
đ-ợc tâm trạng khi kể lại kỷ niệm đó Suy ngẫm, nhận xét về cuộc sống, con ngời, tình thầy trò
- Cảm xúc, suy nghĩ của bản thân về kỷ niệm đó và tình thầy trò
- HS có thể sắp xếp, trình bày, diễn đạt theo nhiều cách nhng cần đảm bảo các yêu cầu sau
đây:
a) Mở bài: (2 điểm) - Giới thiệu về kỉ niệm.
b) Thân bài: (6 điểm) Kể chi tiết kết hợp với miêu tả nội tam và Nghị luận.
- Thời gian, hoàn cảnh, diễn biến của kỉ niệm? (1đ)
- Tại sao lại đáng nhớ? (1đ)
- Bài học về tình cảm, đạo lý (miêu tả nội tâm) (2đ)
- Vai trò của đạo lý thầy trò trong cuộc sống hiện nay (Nghị luận) (2đ)
c) Kết bài: (2 điểm)
- Cảm nghĩ của bản thân
3- Biểu điểm:
- Điểm 0: Lạc đề hoàn toàn hoặc bỏ giấy trắng
- Điểm 1 - 2: Bài làm sơ sài, diễn đạt yếu, mắc nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp và diễn đạt
- Điểm 3 - 4: Có hiểu đề, có nêu đợc các ý, có thể thiếu một số ý Diễn đạt còn vụng, mắc lỗi chính tả, ngữ pháp và diễn đạt hơi nhiều
- Điểm 5 - 6: Bài làm có thể hiện sự chủ động sáng tạo của học sinh 8' mức thấp Các ý triển khai ở mức trung bình Diễn đạt tơng đối suôn sẻ, có mắc một số lỗi chính tả, dùng
từ và ngữ pháp
- Điểm 7 - 8: Bài làm có thể hiện sự chủ động sáng tạo của học sinh nh ng cha nhiều Về nội dung có thể hiểu một vài ý nhỏ Các yếu tố cần đáp ứng ở mực độ khá Các ý triển khai ở mức độ khá, diễn đạt suôn sẻ, mắc lỗi chính tả, ngữ pháp và dùng từ
- Điểm 9 - 10: Bài làm thể hiện sự chủ động sáng tạo của học sinh đáp ứng tốt các yêu cầu
về kỹ năng cũng nh về nội dung, có thể còn một số sai sót nhỏ
3 Củng cố: (3’) Thu bài, nhận xét giờ học.
4 Dặn dò: (2’) Chuẩn bị bài tiếp theo
Trang 8Ng y à soạn: 27/ 11/ 2010
Ngày giảng: 9A4: 29 /11/ 2010
Tiết 70 : - Tập làm văn
Ngời kể chuyện trong Văn bản tự sự
I- Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Hiểu và nhận diện đợc thế nào là ngời kể chuyện, vai trò và mối quan hệ giữa ngời kể chuyện với ngôi kể trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng:
- Rèn luyện kỹ năng nhận diện và tập kết hợp các yếu tố này trong khi đọc văn bản cũng nh viết văn bản
3 Thái độ: Yêu thích bộ môn.
II- Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Bảng phụ
2 Học sinh: Soạn bài
III- tiến trình lên lớp:
1
Ổn định tổ chức: 9 A, tổng số 35, vắng
2- Kiểm tra bài cũ:
? Phõn biệt lời đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tõm
? Trong truyện “ Lặng lẽ Sa Pa’’ ngụi kể là ngụi thứ mấy? Tỏc giả nhỡn sự việc ở gúc độ nào? Ngụi kể và người kể cú quan hệ gỡ khụng
3 Bài mới
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.
Mục tiờu: Tạo tõm thế và định hướng cho HS
Phương phỏp: Thuyết trỡnh
Thời gian: 2’
* Hoạt đụng 2: HDHS Tịm hiểu vai trò của ngời kể chuyện trong
Mục tiờu: Biết được vai trũ của người kể truyện trong văn bản tự sự
Phương phỏp: Vấn đỏp, phõn tớch, tổng hợp vấn đề
Thời gian: 20’
- Cho học sinh đọc đoạn
trích - Gọi 1 họcsinh yếu đọc
I- Vai trò của ng ời kể chuyện trong văn bản tự sự:
1- Đọc đoạn trích: sgk/92
Trang 9? Đoạn trích kể về ai? Kể
về chuyện gì?
? Ai là ngời kể câu chuyện
trên?
? những câu "giọng cời
nhng đầy tiếc rẻ" là nhận
xét của ai?
? Ngời kể chuyện hầu nh
thấy hết mọi việc ?
? Qua bài tập trên, em
hiểu vai trò của ngời kể
chuyện trong văn bản tự sự
nh thế nào?
GV chốt ý
đoạn trích
- H/s xung phong trả lời cá nhân, h/s khác nhận xét
bổ sung
- đọc ghi nhớ
2- Nhận xét:
- Kể về phút chia tay giữa ông họa
sĩ, kĩ s với anh thanh niên
- Ngời kể chuyện giấu mình
- Ngời kể chuyên vô nhân xng
- Những câu đó là nhận xét của
ng-ời kể chuyện
- Ngời kể chuyện ở đây dờng nh thấy hết mọi việc, mọi ngời, mọi hoạt động, mọi tình cảm
3- Kết luận:
- Ngời kể chuyện giấu mình nhng
có mặt khắp nơi trong VB
- Vai trò: Dẫn dắt ngời đọc đi vào câu chuyện
*Ghi nhớ: (SGK trang 193) Hoạt động 3: HDHS Luyện tập
Mục tiờu: HS vận dụng lý thuyết vào làm bài tập
Phương phỏp: Vấn đỏp, thảo luận
Thời gian: 20’
- Cho học sinh đọc đoạn
trích ở mục II trang 193
(SGK)
Ngời kể chuyện ở đây là
ai?
? Ngôi kể này có u điểm gì
và hạn chế gì?
- Giáo viên chốt ý
- Gọi h/s đọc bài tập b) nêu
yêu cầu ở bài trang 194
- Gọi h/s lên trình bày
- GV chốt ý
- 1 học sinh
trích, cả lớp theo dõi
- Cho học sinh thảo luận nhóm, cử đại diện trả lời,
đại diện nhóm khác nhận xét,
bổ sung
- 1h/s đọc yêu cầu b
- Cho h/s làm bài cá nhân
H/s khác nhận xét
II- Luyện tập:
1) Đọc đoạn trích 2) Nhận xét:
a) Ngời kể chuyện là nhân vật "tôi" ngôi thứ nhất
- Ngôi (1) có u điểm: giúp cho ngời
kể diễn sâu vào tâm t, tình cảm, miêu tả đợc những diễn biến tâm lý tinh vi, phức tạp đang diễn ra trong tâm hồn nhân vật
- Ngôi (1) có hạn chế: Trong việc miêu tả trong các đối tợng một cách khách quan sinh động khó tạo
ra cái nhìn nhiều chiều, dễ gây nên
sự đơn điệu trong giọng văn trần thuật
b) Học sinh chọn 1 trong 3 nhân vật (ông họa sĩ, cô kĩ s, anh thanh niên)
là ngời kể chuyện sau đó chuyển sang văn ở mục I thành 1 đoạn khác sao cho nhân vật, sự kiện, lời văn
và cách kể phù hợp với ngôi thứ nhất
4- Củng cố: (3’)
? Thế nào là ngụi kể thứ nhất, thứ ba?
? Hóy nờu vai trũ của người kể truyện trong văn bản tự sự?
5 Dặn dũ:
- Về nhà ụn bài và chuẩn bị bài sau
Trang 10- Học ghi nhớ sgk
- làm bài tâp ( Những phần còn lại )
- Xacđịnh trong các văn bản “ Làng”, “ Chiếc lược ngà”, “Chuyện người con gái Nam Xương”, người kể thường được đứng ở vị trí nào? Vai trò?
Ngày soạn:
Ngày giảng:
TiÕt 71 - V¨n b¶n
ChiÕc lîc ngµ
(NguyÔn Quang S¸ng)