10 rủi ro LC thanh toán quốc tế

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩuKhông đòi được tiền đvị NK khi bị phá sản Buộc phải thanh toán cho nhà XK khi nhận được bộ chứng từ hoàn hảo  Bỏ qua hoặc thẩm định hồ sơ mở L

GV: Phan Chung Thủy

THANH TOÁN QUỐC TẾ

1 Ngô Đình Bảo NH6

2 Huỳnh Tuấn Anh NH6

3 Bùi Văn Lưỡng NH5

RỦI RO TRONG THANH TOÁN L/C NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI, BỘ PHẬN XUẤT NHẬP KHẨU

Nhóm 7

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ RỦI RO CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG THANH

TOÁN L/C

I KHÁI NIỆM RỦI RO TRONG THANH TOÁN L/C:

II PHÂN LOẠI RỦI RO TRONG THANH TOÁN L/C TẠI CÁC NHTM:

1 Rủi ro kĩ thuật

a Rủi ro đối với các NH phục vụ nhập khẩu.

b Rủi ro đối với các NH phục vụ xuất khẩu

2 Rủi ro tín dụng.

a Rủi ro đối với các NH phục vụ nhập khẩu.

b Rủi ro đối với các NH phục vụ xuất khẩu

3 Rủi ro đạo đức.

a Rủi ro đối với các NH phục vụ nhập khẩu

b Rủi ro đối với các NH phục vụ xuất khẩu

• 4 Rủi ro ngoại hối

• Sơ lược

• 5 Rủi ro pháp lí.

• a Rủi ro đối với các NH phục vụ nhập khẩu

• b Rủi ro đối với các NH phục vụ xuất khẩu

• 6 Rủi ro chính trị.

• a Rủi ro đối với các NH phục vụ nhập khẩu

• b Rủi ro đối với các NH phục vụ xuất khẩu.

• 7 Rủi ro bất khả kháng.

• a Rủi ro đối với các NH phục vụ nhập khẩu

• b Rủi ro đối với các NH phục vụ xuất khẩu.

• III CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH RỦI RO TRONG THANH TOÁN L/C

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG TRONG THANH TOÁN L/C TẠI CÁC NGÂN HÀNG

THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

I. NHỮNG THÀNH TỰU TRONG THANH TOÁN L/C CỦA CÁC NH THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.

II NHỮNG ĐIỂM CÒN HẠN CHẾ TRONG THANH TOÁN L/C CỦA CÁC NHTM VN

1 Những hạn chế của các NHTM Việt Nam trong thanh toán L/C

2 Những tình huống rủi ro đối với các NHTM Việt Nam đóng vai trò phục vụ nhập khẩu.

3 Những tình huống rủi ro đối với các NHTM Việt Nam đóng vai trò phục vụ xuất khẩu.

Khái niệm rủi ro

Rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tế là những biến cố không mong đợi, có thể xảy ra trong hoạt động thanh toán, gây thiệt hại cho các bên liên quan

Phân loại rủi ro

Rủi ro kỹ thuật

Rủi ro kỹ thuật là những rủi ro do những sai sót mang tính kỹ thuật trong quy trình thanh toán L/C làm ảnh hưởng đến lợi ích của Ngân hàng và các bên tham gia vào quy trình thanh toán

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

Không đòi được tiền đvị NK khi bị phá sản

Buộc phải thanh toán cho nhà XK khi nhận được bộ

chứng từ hoàn hảo

 Bỏ qua hoặc thẩm định hồ sơ mở L/C một cách qua loa, không đúng yêu cầu

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

 Chuyển tải không chính xác nội dung của đơn đề nghị mở L/C vào trong L/C

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

Urê TT

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

Eximbank bị DN A từ chối TT

LH/HN-HP043/01 LH/HN-HP043

Thừa 2 số cuối

 Không phát hiện ra sai sót trên BCT không hoàn hảo

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

• Eximbank bị NH CHF từ chối nhận thông báo sai sót và Eximbank buộc phải

TT cho DNA trên BCT vẫn còn sai sót

 Kiểm tra BCT quá thời hạn (sau 5 ngày làm việc)

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

• Mọi sai sót trên BCT phải được thông báo đầy đủ ngay lần đầu, không được phép thông báo bổ sung vào những lần sau (nếu phát hiện sai sót)

 Kiểm tra BCT không hết lỗi

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

 Quy trình tiếp nhận và bảo quản BCT không tốt => RR cho NHPH

Ví dụ: sau khi nhận đc BCT đòi tiền từ NH BHF, cán bộ NH bảo quản ko kỹ làm thất lạc BCT

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị nhập khẩu

Ví dụ: Sau khi nhận đc BCT đòi tiền từ NH BHF, Eximbank từ chối TT với lý do:

Đối với ngân hàng phục vụ đơn vị xuất khẩu

Đối với ngân hàng thông báo

 Bất kỳ một sự chậm trễ hay thiếu chính xác nào về việc thông báo do sự sai lầm của ngân hàng thông báo dẫn đến thương vụ không thành, thì ngân hàng mở hoặc người thụ hưởng có thể kiện ngân hàng thông báo bồi thường cho những thiệt hại xảy ra.

XK: VFC

L/C

L/C

Đối với ngân hàng thông báo

XK: VFC

L/C

L/C

L/C giả

L/C giả

L/C giả

Vội vàng thông báo khi chưa xác nhận được tính chân thực của L/C

Đối với ngân hàng thông báo

XK: VFC

Đối với ngân hàng xác nhận

không có khả năng thanh toán

 Không phát hiện sai sót trên BCT không hợp lệ => NHPH bắt lỗi, từ chối TT

VINACAFE

NHPH

Mitsubishi

NHCK ACB

Đối với ngân hàng chiết khấu

Đối với ngân hàng chiết khấu

To: Bank of Tokyo - Mitsubishi

NHPH Mitsubishi ủy quyền trả tiền cho NH Sumitomo

=> Kéo dài thời gian TT => bị chiếm dụng vốn lâu => Rủi ro

To: Bank of Tokyo - Sumitomo

Đối với ngân hàng thanh toán

Rủi ro

NHTT chịu Rủi ro lớn hơn NHCK

Đối với ngân hàng chấp nhận

Khi 1 NH chấp nhận 1 HP trả sau thì nó đã ràng buộc trách nhiệm là phải TT cho người thụ hưởng khi đến hạn bất kể là có đòi tiền đc từ NHPH hay không

=> Rủi ro

Đối với ngân hàng chấp nhận trả sau

NH chấp nhận trả sau chỉ nhận được lời cam kết trả tiền từ NHPH khi đến hạn

=> Phải gánh chịu Rủi ro nhiều hơn so với NH chấp nhận

Đối với ngân hàng chuyển chứng từ

 Làm mất mát, thất lạc chứng từ trong quá trình vận chuyển

=> Mất uy tín, chịu trách nhiệm bồi thường

Đối với ngân hàng đòi tiền

 Không kiểm tra kỹ BCT => kéo dài thời hạn TT

=> Mất uy tín

Nguyên nhân và hậu quả

Ảnh hưởng đến uy tín và tài sản của NH

Nguyên nhân

Chậm tiến trình thanh toán

Ktra không kỹ lưỡng

Không đồng nhất giữa L/C và BCT

Sự phù hợp giữa các NH chưa đồng nhất

Trình độ NV TTQT của nhân viên NH

• RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG PHỤC VỤ NHẬP KHẨU

RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG PHỤC VỤ NHẬP KHẨU

Đối với NH phát hành (NH mở L/C- issuing bank):

NH phát hành cấp tín dụng cho người yêu cầu mở L/C để thanh toán cho người thụ hưởng (theo UCP 600), NH phát hành gặp rủi tín dụng khi người yêu cầu mất khả năng thanh toán

Ví dụ

Năm 2001, IDC – một doanh nghiệp nhà nước, mở L/C tại Ngân hàng nơng nghiệp và phát triễn nơng thơn (NHNo) để nhập khẩu lô hàng bình tro đá từ Campuchia, trị giá USD400,000 với mục đích tạm nhập để tái xuất theo đơn đặt hàng của một cty Indonesia Cty Indonesia yêu cầu phải có giấy xác nhận của đại diện cty tại VN trước khi xuất hàng Tuy nhiên, đến khi nhập xong lô hàng thì không thể liên lạc để có được xác nhận của phía đại diện Indonesia IDC đã nhận nợ tại NHNo để thanh toán cho phía Campuchia trong khi lô hàng đó không xuất được, và cũng không bán được vì đây là một mặt hàng khó bán trên thị trường

Hậu quả là IDC bị phá sản, NHNo bị nợ quá hạn, đến năm 2005 mới xử lý xong Bên cạnh đó, do IDC là doanh nghiệp nhà nước, tỷ lệ ký quỹ khi mở L/C thấp (0 -10%) nên khi việc thanh toán có vấn đề, khả năng rủi ro đối với NHNo rất cao

IDC Nhà xuất khẩu

Campuchia

Ngân hàng nông nghiệp &

phát triển nông thôn

Rủi ro đối với ngân hàng chỉ định

Rủi ro đối với ngân hàng xác nhận

RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG PHỤC VỤ XUẤT KHẨU

Rủi ro đối với ngân hàng chỉ định

Rủi ro tín dụng xảy ra với ngân hàng chỉ định khi NH phát hành mất khả năng hoàn trả

NH chiết khấu

NH chiết khấu

NH thanh toán

NH thanh toán

NH cam kết trả sau

NH cam kết trả sau

NH chấp

nhận

NH chấp

nhận

Ví dụ : Công ty xuất nhập khẩu Bình Tây đã xuất một lô hang sang Mĩ Bình Tây đang chờ thanh toán bằng L/C được mở ở NH M của Mĩ và Agribank là NH chiết khấu Bình Tây đến Agribank xuất trình

bộ chứng từ và yêu cầu chiết khấu và đã chiết khấu cho BT 90% giá trị L/C Sau đó không lâu thì NH

M ở Mỹ phá sản và không thanh toan tiền cho Agribank.

Kết Quả: Agribank mất số tiền đã chiết khấu cho BT

Ngân hàng M Ngân hàng Agribank

Cty xuất khẩu Bình Tây Cty Nhập khẩu ở

Mỹ

Chiết khấu

Mở L/C

Rủi ro đối với ngân hàng xác nhậnKhi tham gia xác nhận là họ đã tự ràng buộc mình vào nghĩa vụ thanh toán cho người hưởng Rủi ro tín dụng xảy ra đối với NH xác nhận khi NH mở L/C mất khả năng thanh toán

Ngân hàng

Well Fargo

Ngân hàng

Cty xuất khẩu An Giang Cty Nhập khẩu ở

Mỹ

Mở L/C

Xác nhận

1000 tấn gạo

RỦI RO ĐẠO ĐỨC

RỦI RO ĐẠO ĐỨC LÀ GÌ?

• Rủi ro đạo đức là những rủi ro khi một bên tham gia phương thức thanh toán TDCT cố tình không thực hiện đúng nghĩa vụ của mình theo quy định của L/C, làm ảnh hưởng tới quyền lợi của bên kia

Nhà NK không thiện chí trong quy trình thanh toán

Kẽ hở UCP600

& nhà XK gian lận trong quy trình thanh toán

NH chi định không trung thực

NH hoàn trả cố tình không thanh toán cho

ngân hàng được chỉ địnhNGÂN HÀNG PHỤC VỤ ĐƠN VỊ NHẬP KHẨU

NH PHÁT HÀNH gặp phải rủi ro đạo đức khi:

Vốn khả dụng

Cung-Cầu ngoại tệ

Uy tín

Phạt

Nhà NK không thiện chí trong quy trình thanh toán

Nhà NK chủ tâm trì hoãn, không thanh toán tiền cho NHPH

Nhà NK không thiện chí trong quy trình thanh toán

• Cty Quốc Thiên nhập khẩu máy dệt từ cty Soda ở Nhật Bản Cty Quốc Thiên đã yêu cầu ngân hàng Vietcombank ( VCB ) mở L/C (L/C có giá trị trả sau), và đã được VCB chấp nhận và mở L/C.

• Cty Soda đã thực hiện giao hàng đúng thời hạn, cũng như xuất trình Bộ chứng từ hợp lệ và yêu cầu VCB thanh toán theo như L/C NH đã thanh toán cho công ty Soda và gửi Bộ chứng từ cho cty Quốc Thiên, yêu cầu cty thanh toán tiền cho NH.

• Sắp đến thời hạn thanh toán, cty Quốc Thiên nhận thấy máy dệt trong thời gian qua hoạt động không tốt, năng suất thấp Cty Quốc Thiên viện lý do, không chịu thanh toán tiền cho NHPH.

Kẽ hở UCP600

& nhà XK gian lận trong quy trình thanh toán

KẼ HỞ UCP600

Nhà XK gian lận trong quy trình thanh toán

BỘ CHỨNG TỪ GIẢ MẠO

Kẽ hở UCP600

& nhà XK gian lận trong quy trình thanh toán

NH chỉ định không trung thực

Mặc dù bộ hồ sơ không hoàn hảo, nhưng NH chiết khấu vẫn gửi điện, cam kết hồ sơ chuẩn để đòi tiền NHPH

NH hoàn trả cố tình không thanh toán cho ngân hàng được chỉ định

• Theo yêu cầu của công ty Nike, tại Mỹ, ngân hàng HSBC đã mở một L/C và gửi cho công ty HẢI NAM tại Việt Nam thông qua ngân hàng Eximbank Trong L/C có những quy định sau:

• Ngày mở L/C: 01/01/2013

• Ngày hết hạn hiệu lực L/C: 01/03/2013

• Ngày giao hàng trễ nhất: 15/02/2013

• Ngày hết hạn xuất trình chứng từ: 25 ngày sau ngày B/L

• Ngân hàng thanh toán: ACB

• Ngân hàng hoàn trả: Viettinbank

• Sau khi thực hiện thanh toán cho công ty HẢI NAM về bộ chứng từ hợp lệ, ACB đã chuyển bộ chứng từ vể cho ngân hàng HSBC đồng thời cũng gửi một bức điện đến ngân hàng Viettinbank để yêu cầu hoàn trả Nhưng lúc này Viettinbank vì một vài sự cố tài chính nên không thể hoàn trả cho ACB.

NH hoàn trả cố tình không thanh toán cho ngân hàng được chỉ định

NGÂN HÀNG PHỤC VỤ ĐƠN VỊ XUẤT KHẨU

Các NH phục vụ đơn vị xuất khẩu thường gặp rủi ro đạo đức khi:

NNK,NXK thiếu trung thực trong quy trình thanh toán

NHPH thông đồng với NNK

không thiện chí trong quy trình thanh toán

NH CHIẾT KHẤU

NHCK sẽ trả tiền cho đơn vị xuất khẩu trước và sẽ

nhận thanh toán từ NHPH

NH HOÀN TRẢ

Phí của NHHT do NHPH chịu

Trong một vài trường hợp, NHHT ứng trước tiền cho NXK với

điều kiện truy đòi hạn chế để trợ giúp cho NXK

Do đó, NH này thường phải tự chịu rủi ro khi NHPH dựa vào đó

không thanh toán tiền cho NHHT

Rủi ro ngoại hối

Rủi ro tỷ giá

Xảy ra khi thanh toán được ấn định bằng ngoại tệ

Khi tỷ giá biến động sẽ gây tổn thất lớn cho một trong hai phía

 Khi kí hợp đồng , nhà NK không lường trước được rủi ro tỷ giá tăng

Khi đó rủi ro tất yếu sẽ xảy ra đối với ngân hàng phát hành

Khi hàng nhập về, tỷ giá trượt ,nhà NK có thể từ chối nhận hàng vì sợ bị lỗ và vì cũng

không có đủ khả năng thanh toán

Rủi ro đối với ngân hàng

 Khi có yêu cầu mở L/C thanh toán, Ngân hàng sẽ thu tiền kí quỹ bằng nội tệ đối với đối với nhà

nhập khẩu ngoại tệ

Nếu vì lý do nào đó, ngân hàng không thực hiện ngay việc trao đổi lấy ngoại tệ tại thời điểm đó mà lùi lại một thời gian, giả sử đồng nội tệ giảm giá, ngân hàng sẽ phải mất thêm một khoản tiền để bù vào khi mua ngoại tệ

Bản thân ngân hàng đã có những biện pháp tự phòng ngừa

những biến động của tỷ giá hối đoái Tuy nhiên trong một số

trường hợp, do sơ suất

 Ngân hàng gặp phải rủi ro khi xảy ra tình trạng tỷ giá trên thị trường quốc tế cao hơn so với thị trường trong nước

 Đó là khi ngân hàng phải thực hiện chuyển đổi ngoại tệ để thanh toán

 Ví dụ : Như ngân hàng phải thanh toán cho nhà xuất khẩu bằng JPY, và ngân hàng dùng USD để đổi lấy JPY theo tỷ giá trên thị trường quốc tế Còn nhà nhập khẩu phải dùng

VND để mua JPY theo giá thị trường trong nước Rủi ro sẽ xảy ra đối với ngân hàng khi tỷ giá trên thị trường quốc tế cao hơn thị trường trong nước.

• Rủi ro ngoại hối tại Ngân hàng AgriBank

• VINAMOTOR yêu cầu chi nhánh mở L/C trị giá 342,000.00 USD để nhập khẩu khung gầm ô tô từ

SAMSUNG COR

• Quy định của ngân hàng chỉ cho phép giữ trạng thái ngoại hối tối đa là 300,000.00 USD

• Khi đến thời hạn, VINAMOTOR đã chấp nhận mua ngoại tệ để thanh toán cho nhà xuất khẩu nhưng ngân hàng lại không có đủ ngoại tệ để thanh toán cho họ, làm chậm quá trình thanh toán và bị nước ngoài phạt

RỦI RO ĐẾN TỪ TRẠNG THÁI NGOẠI TỆ

Rủi ro pháp lý

1 Khái niệm

Ví dụ: Nhà XK giao hàng không đúng hợp đồng, trong khi NHTB đã CK bộ ch.từ hoàn hảo và đã được NHPH chấp nhận thanh toán, nhưng tòa án địa phương ra phán quyết

yêu cầu NHPH đình chỉ thanh toán, nên đã gây tổn thất cho NHTB.

Tòa án quyết định mọi vấn đề trên cơ sở luật pháp quốc gia và UCP, nếu có sự khác biệt thì quyết định của Tòa sẽ vượt lên trên hết, kể cả UCP.

Rủi ro của NH phục vụ nhập khẩu

Ví dụ: Người mua và người bán thông đồng với nhau để

nhập hàng cấm, không đúng với L/C, bị hải quan phát

hiện và tịch thu lô hàng, trong khi vẫn xuất trình bộ

chứng từ hoàn hảo để được thanh toán tại NHPH.

Vậy trách nhiệm của NHPH trong trường

hợp này sẽ thế nào?

NHPH buộc phải thanh toán

NHPH không phải thanh toán

Rủi ro với NH phục vụ xuất khẩu.

Ví dụ: Tại Việt Nam có trường hợp một cty XNK bán hàng cho KH Pháp thanh toán

bằng TDT do NH Pháp phát hành NHPH đã nhận được bộ chứng từ hợp lệ và đã điện chấp nhận thanh toán Trước khi thanh toán cho người hưởng, NHPH được lệnh của tòa

án găm giữ toàn bộ số tiền của TDT để giải quyết nợ của công ty XNK này với một KH khác, theo đơn kiện của chủ nợ tại tòa NH Việt Nam giải thích rằng mình đã chiết khấu

bộ chứng từ theo ủy quyền của NHPH, do vậy số tiền trên là của NHCK, và NHPH trả lời

họ không thể làm khác vì đây là phán quyết của tòa án quốc gia

Ví dụ: Tại Việt Nam có trường hợp một cty XNK bán hàng cho KH Pháp thanh toán

bằng TDT do NH Pháp phát hành NHPH đã nhận được bộ chứng từ hợp lệ và đã điện chấp nhận thanh toán Trước khi thanh toán cho người hưởng, NHPH được lệnh của tòa

án găm giữ toàn bộ số tiền của TDT để giải quyết nợ của công ty XNK này với một KH khác, theo đơn kiện của chủ nợ tại tòa NH Việt Nam giải thích rằng mình đã chiết khấu

bộ chứng từ theo ủy quyền của NHPH, do vậy số tiền trên là của NHCK, và NHPH trả lời

họ không thể làm khác vì đây là phán quyết của tòa án quốc gia

Pháp

NHCK Việt Nam

Cty XK Việt Nam Nhà NK Pháp

3 Hậu quả

RỦI RO CHÍNH TRỊ

Hậu quả

Những biến động chính trị

MỘT SỐ NGÂN HÀNG LIÊN QUAN

NGUYÊN NHÂN Ngân hàng nắm không vững về tình hình,diễn biến

chính trị của các nước liên quan

RỦI RO BẤT KHẢ KHÁNG TRONG THANH TOÁN L/C

1 Nguyên nhân

1 Nguyên nhân

nằm ngoài tầm kiểm soát

một bên không hoàn thành tốt nghĩa vụ của mình

tranh chấp phát sinh giữa các bên liên quan

Sự kiện bất khả kháng

Nhập khẩu

Xuất khẩu

2 Hậu quả

2 Hậu quả

• Vận chuyển hàng hóa gặp khó khăn, hoặc bị trì hoãn

• Vận chuyển hàng hóa gặp khó khăn, hoặc bị trì hoãn

Nhập khẩu Xuất khẩu

Ngân hàng

RỦI R O

RỦI RO L/C

Trì hoãn thanh toán hay thậm chí

không chịu thanh toán

Đưa ra bộ chứng từ hoàn hảo buộc phải thanh toán đúng hạn