Bằng những nghệ thuật trên giúp em cảm nhận nh thế nào về phong cách hồ Chí Minh - Là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại giữa vĩ đại và gi
Trang 1I: Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Hs thấy đợc quá trình hình thành phong cách Hồ Chí Minh,
cách tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại của HCM
2 Kỹ năng: Hs cảm nhận đợc vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự
kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại dân tộc và nhân loại thanh cao
và giản dị, hiểu đợc nội dung cập nhật, tính thời sự trong văn bản này
3 Thái độ: Hs có ý thức tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại một cách có
*Giới thiệu bài::
*Hoạt động I: PP đàm thoại- Tìm hiểu chung
Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm
? Nêu những nét chính về tác giả, tác phẩm
- Hs trả lời - Gv ghi bảng
Hoạt động 2: Hớng dẫn đọc
GV hớng dẫn, nêu yêu cầu đọc: Đọc giọng chậm rãi,
bình tĩnh, khúc triết GV gọi 1 – 2 HS đọc bài – GV
+ P1 từ đầu … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
hoa văn hoá nhân loại của Hồ Chí Minh
+ P2: Lần đầu tiên … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh cho tâm hồn và thể xác: Những vẻ
đẹp cụ thể của phong cách sống và làm việc của Bác Hồ
* Hoạt độngII: Tìm hiểu văn bản
Hoạt động 1: Quá trình hình thành nhân cách HCM
? HS đọc lại phần 1
? Mở đầu văn bản, tác giả đã giới thiệu Trong cuộc đời đầy“Trong cuộc đời đầy
truân chuyên của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp
xúc với văn hoá nhiều nớc” Vậy em hiểu truân chuyên
là gì?
- Sự gian nan vất vả
? Qua đó em hiểu gì về cuộc đời của Bác khi tiếp thu
I Đọc tìm hiểu chung:
1 Tác giả: Lê Anh Trà
2 Tác phẩm
- Trích trong bài viết
“Trong cuộc đời đầyPhong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị”
in trong tập Hồ Chí Minh vàvăn hoá Việt Nam, Viện vănhoá xuất bản, Hà Nội 1990)
- Kiểu văn bản: Nhật dụng
- PTBĐ: Kể kết hợp bình luận
II: Đọc, tìm hiểu văn bản:
1 Quá trình hình thành nhân cách HCM
- để có đợc vốn tri thức sâurộng ấy Bác đã phải:
Trang 2văn hoá nhân loại?
- Khi tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại, Bác phải
trải qua nhiều khó khăn, vất vả trong cuộc sống
GV nhấn mạnh: Đúng, để tiếp thu đợc tinh hoa văn hoá
của nhân loại Bác phải trải qua nhiều gian nan vất vả
“Trong cuộc đời đầyMột viên gạch hồng Bác chống lại cả mùa băng
giá…”“Trong cuộc đời đầyGiọt mồ hôi Ngời nhỏ giữa đêm khuya”
? Vậy bằng những con đờng nào Ngời có đợc
những tinh hoa văn hoá của nhân loại?
+ Tiếp xúc với văn hoá nhiều nớc, nhiều vùng trên thế
? Từ “Trong cuộc đời đầyuyên thâm” giúp em hiểu gì về vốn văn hoá và
nghệ thuật của Bác? Em biết những bài thơ nào của
Bác? (HS đọc)
- Trình độ văn hoá nghệ thuật của Bác rất sâu rộng
Các? Cách tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại của Bác có
điều gì đặc biệt?
- Tiếp thu mọi cái hay cái đẹp
- Phê phán những tiêu cực của chủ nghĩa t bản
Nh vậy, Bác tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân
loại
? Cách tiếp thu đặc biệt đó đã có kết quả nh thế nào?
tạo ra điều gì kì lạ ở Bác? đã nhào nặn với cái gốc văn
hoá dân tộc
- Trở thành nhân cách rất Việt Nam
GV kể cho học sinh nghe câu chuyện về Bác
? Hãy đọc lại câu văn “Trong cuộc đời đầyNhng điều kì lạ là …… rất hiện
đại”
? Em hãy nhận xét cách viết, cách sử dụng từ ngữ của
tác giả ở câu này
- Câu văn dài, lời lẽ trong sáng, giản dị phù hợp với phẩm
chất của Bác
- Sử dụng phép liệt kê, điệp ngữ “Trong cuộc đời đầyrất”
- Từ ngữ chuyển loại từ danh từ đ chuyển sang tính từ
rất Việt Nam, rất ph
“Trong cuộc đời đầy ơng Đông”
? Qua cách viết ấy, tác giả muốn nhấn mạnh điều gì về
Bác?
- Nhấn mạnh, khẳng định, kết luận về Bác: ở Bác có sự
kết hợp, đan xen, bổ sung sáng tạo hài hoà hai nguồn
văn hoá dân tộc và nhân loại trên cơ sở cái gốc là văn
hoá dân tộc Bác biết kế thừa, phát huy những cái hay
cái đẹp của nhân loại
+ Nắm vững các phơng tiệngiao tiếp là ngôn ngữ
+ Qua công việc, qua lao
động mà học hỏi
+ Học hỏi tìm hiểu đến mứcsâu sắc
- Điều quan trọng là bác đãtiếp thu một cách có chọn lọctinh hoa văn hoá nớc ngoài:
+ Không chịu ảnh hởng mộtcách thụ động
+ Tiếp thu cái hay, đẹp đồngthời phê phán những cái hạnchế, tiêu cực
+ Trên nền tảng dân tộc màtiếp thu những ảnh hởng quốctế
Trang 3? Em có nhận xét gì về lời lẽ của tác giả trong đoạn văn
trên?
? Tác giả đã sử dụng phơng pháp thuyết minh nào để
làm rõ đặc điểm phong cách văn hoá của Bác?
- So sánh, liệt kê, kết hợp bình luận
? Theo em các phơng pháp thuyết minh đó đem lại hiệu
quả gì? cho bài viết này?
- Đảm bảo tính khách quan cho nội dung trình bày
- Khơi gợi ở ngời đọc, cảm xúc, tự hào về Bác
- Các phơng pháp so sánh liệt
kê bình luận đợc kết hợp hàihoà đảm bảo tính khách quangợi cho ngời đọc cảm xúc tựhào tin tởng
I: Mục tiêu bài hoc: Qua bài học gúp học sinh
1 Kiến thức: Hs thấy đợc vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết
hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại dân tộc và nhân loại thanh cao và
II: Chuẩn Bị: Gv: Soạn giáo án.
Hs: Chuẩn bị nội dung tiết2
Hoạt động2(tiếp): PPĐàm thoại- Sự giản dị và thanh
cao của HCM
Gv: Theo dõi phần nội dung thứ hai của văn bản
? Sự giản dị của Bác đợc tác giả giới thiệu ntn?
- Căn nhà, trang phục, bữa ăn, t trang
? Mỗi khía cạch trên có những biểu hiện cụ thể nào
- Căn nhà là chiếc nhà nhỏ vèn vẹn có vài phòng tiếp
- ở cơng vị lãnh đạo cao nhấtcủa đảng và nhà nớc, nhngBác có một lối sống vô cùnggiản dị:
+ Nơi ở, nơi làm việc đơn sơ"
Trang 4? Tác giả đã sử dụng phơng pháp thuyết minh nh thế nào
- HS liệt kê các biểu hiện cụ thể xác thực trong đời
sống của bác
? Từ đó vẻ đẹp nào trong phong cách sống của bác đợc
làm sáng tỏ
- Bác là một con ngời bình dị trong sáng
Gv: Là một vị chủ tịch nớc nhng ở nơi làm việc của
ngời chỉ là chiếc nhà sàn vèn vẹn chỉ vài phòng tiếp
khách bên cạch chiếc ao cá gợi lên cảch bình dị của
làng quê Việt Nam
? Cách sống đó của bác gợi cho em tình cảm gì
- Niềm cảm phục mến thơng
? Em còn biết những thông tin nào về Bác để thuyết
minh cho cách sống bình dị trong sáng của ngời
- HS tự bộc lộ
? Trong phần cuối văn bản tác giả đã dùng phơng pháp
thuyết minh nào
- HS: Phơng pháp thuyết minh bằng so sánh
? Hãy suy nghĩ và chỉ ra biểu hiện cụ thể của phơng
pháp đó
- Hs: + So sánh cách sống của Hồ Chí Minh với lãnh tụ
của các nớc … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
+ So sánh cách sống của bác với các vị hiền triết
xa nguyễn trãi ở côn sơn hay Nguyễn Bỉnh Khiêm
? Cách sử dụng phơng pháp so sánh để thuyết minhcó
tác dụng gì
- Nêu bật sự kết hợp giữa vĩ đại và bình dị trong sáng
của ngời
- Thể niềm cảm phục tự hào
? Tác giả đã bình luận nh thế nào khi thuyết minh phong
cách sinh hoạt của Bác
- HS đọc nếp sống giản dị
? Vậy em hiểu nh thế nào về cách sống không tự thần
thánh hoá khác đời khác ngời
- HS thảo luận trả lời(N1 tổ1,2)
+ Không xem mình nằm ngoài nhân loại
+ Không tự đề cao mình
? Tại sao tác giả có thể khẳng định rằng lối sống của
Bác có khả năng đem lại hạnh phúc thanh cao cho tâm
hồn
- HS thảo luận(N2 tổ 3,4)
+ Sự bình dị gắn với thanh cao trong tâm hồn không
phải chịu đựng những tính toán vụ lợi
+ Sống thanh bạch giản dị không phải gánh chịu ham
muốn
? Từ đó em nhận thức đợc gì về vẻ đẹp trong phong
cách sinh hoạt của Bác
- Là vẻ đẹp vốn có tự nhiên hồn nhiên thân mật gần gũi
* Hoạt động III: Khái quát giá trị nội dung, nghệ thuật
của văn bản
+ Trang phục hết sức giản dị:
+ ăn uống đạm bạc
- Cách sống giản dị, đạm bạccủa Bác lại vô cùng thanh cao,sang trọng:
+ Đây không phải là lối sốngkhắc khổ của những ngời tự vuitrong cảnh nghèo khó
+ Đây cũng không phải là cách
tự thần thánh hoá, tự làm chokhác đời, hơn đời
+ Đây là lối sống có văn hoá đãtrở thành một quan điểm thẩm
mỹ cái đẹp là sự giản dị tựnhiên
- Bằng cách so sánh Bác vớilãnh tụ của các nớc với các vịhiền triết xa để nêu bật sự kếthợp hài hoà giữa giản di màthanh cao của chủ tịch Hồ ChíMinh.Thể hiện niềm tự hào củatác giả
III: Tổng kết
1: Nghệ thuật
Trang 5? Khái quát những giá trị nghệ thuật đợc sử dụng làm
nổi bật phong cách hồ Chí Minh
- Kể và bình luận
- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu
- Đan xen thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm cách dùng từ hán
việt, nghệ thuật đối lập
? Bằng những nghệ thuật trên giúp em cảm nhận nh thế
nào về phong cách hồ Chí Minh
- Là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân
tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại giữa vĩ đại và giản dị
HS đọc phần ghi nhớ sgk
* Hoạt động IV: Luyện tập
Hs đọc bài tập skg
?Tìm những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp
của hồ Chí Minh (VD đôi dép Bác Hồ)
2: Nội dung
* Ghi nhớ(SGK)
IV: Luyện tập
*Bài tâp: Tại sao nói PCHCM
là sự kết hợ hài hoà giữa cáigiản dị và thanh cao?
4: Củng cố: Khái quát lại kiến thức cơ bản
5: hớng dẫn::Hs nắm chắc kiến thức, Soạn văn bản Đấu tranh cho một
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu đợc thế nào là phơng châm về lợng và
ph-ơng châm về chất, các trờng hợp vi phạm phph-ơng châm về lợng, về chất
2 Kỹ năng: Hs biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp
3 Thái độ:êHs có ý thức tuân thủ các PCHT trong giao tiếp
Hoạt động 1: Tìm hiểu ngữ liệu
Học sinh theo dõi ngữ liệu trên bảng phụ
GV gọi 2 HS tham gia đoạn hội thoại: 1 đóng vai An, 1
đóng vai Ba
- Cả lớp theo dõi cuộc trò chuyện của An và Ba
? Chú ý câu hỏi của An “Trong cuộc đời đầyhọc bơi ở đâu?” câu trả lời của
Ba “Trong cuộc đời đầyở dới nớc ” Theo em câu trả lời của Ba đã đáp ứng đợc
điều An muốn biết không? Vì sao
- Không đáp ứng đợc điều An muốn biết (“Trong cuộc đời đầyBơi ” đã thể
hiện hàm ý ở dới nớc Ba đã trả lời cha đúng ý hỏi của An
- Câu trả lời thiếu nội dung đ Bởi vì cha trả lời rõ Ba học
bơi ở địa điểm nào cụ thể
? Nếu là Ba em sẽ trả lời An nh thế nào?
Trang 6- Học sinh thảo luận, cho ý kiến khác nhau.
+ Tớ học bơi ở bể bơi Thắng Lợi
+ ở câu lạc bộ Tuổi Trẻ
? Vậy trong giao tiếp, cần phải chú ý điều gì?
*Ví dụ 2: Học sinh đọc truyện cời “Trong cuộc đời đầyLợn cới, áo mới”
- GV treo bảng phụ để học sinh quan sát.
? Trong câu chuyện, chi tiết nào làm cho em buồn cời
nhất?
- Lời nói của anh chủ nhân con lợn Không giống lời hỏi
đáp thông thờng
- Lời đáp của anh chủ nhân chiếc áo.Thờng tạo ra cái cời
? Câu hỏi và câu trả lời của anh chủ nhân con lợn và anh
chủ nhân chiếc áo có điều gì đặc biệt? đ Trong câu hỏi và
câu đáp thừa từ ngữ
- Câu hỏi thừa chữ “Trong cuộc đời đầycới"
- Câu trả lời thừa tổ hợp từ: Từ lúc tôi mặc cái áo mới
này ? Theo em cần phải hỏi và trả lời nh thế nào cho phù
hợp? (2 em đóng vai)
- HS thảo luận, cho ý kiến: Bỏ những từ ngữ thừa ở câu hỏi
và câu đáp
Hoạt động 2: Kết luận
? Vậy trong giao tiếp cần hỏi và trả lời nh thế nào để ngời
nghe, ngời nói hiểu đúng nội dung?
- Hỏi và trả lời phải chuẩn mực, không thiếu, không thừa
GV chốt lại: Khi giao tiếp cần nói cho đúng, đủ, không
thừa không thiếu Nh vậy mới đảm bảo phơng châm về
- HS đọc ví dụ? Hai câu trên mắc lỗi gì ? Vì sao? (? Đối
chiếu với PC về lợng hai câu văn mắc lỗi nào ?)
- Thừa từ ngữ
a) Nuôi ở nhà Vì gia súc bao gồm nghĩa nuôi ở nhà
b) Có hai cánh Vì loài chim nào cũng có 2 cánh
* Hoạt động II: Phơng châm về chất.
Hoạt động 1: Tìm hiểu ngữ liệu
? Đọc truyện cời “Trong cuộc đời đầyQuả bí khổng lồ”
? Truyện cời này phê phán thói xấu nào?
II: Ph ơng châm về chất
1 Phân tích ngữ liệu mẫu
Ví dụ: truyện cời “Trong cuộc đời đầyQuả bí
Trang 7mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia
kìa” Vậy điều đó có làm cho ngời nghe tin không? Bằng
chứng anh đa ra theo em có xác thực không?
- Ngời nghe sẽ không tin Vì điều đó không đúng với thực
tế, bằng chứng anh đa ra không xác thực
Hoạt động 2: Kết luận
? Vậy trong giao tiếp cần tránh điều gì?
- Không nên nói những điều mà mình không tin là đúng sự
thực
GV cho HS tình huống để HS thảo luận
Tình huống: Trong lớp em, bạn Lan nghỉ học không có lí
do Cả lớp đều cha biết vì sao bạn nghỉ học Nếu em là lớp
trởng, em sẽ trả lời cô giáo chủ nhiệm nh thế nào khi cô
hỏi về Lan?
- HS thảo luận đa ra các ý kiến khác nhau
ý kiến 1: Tha cô, em không biết lí do bạn nghỉ học
ý kiến 2: Tha cô, có lẽ bạn bị ốm ạ
ý kiến 3: Hình nh, nhà bạn có việc đột xuất ạ
GV: Nh vậy, trong giao tiếp cần chú ý không nên nói
những điều mà mình không tin là đúng sự thật, hoặc
không có bằng chứng xác thực Trong câu trả lời của các
em ngời nghe chấp nhận đợc vì có thêm các tổ hợp từ “Trong cuộc đời đầyCó
lẽ, hình nh ” đ tỏ ý cha chắc chắn, mức độ tin cậy thấp
(Thông báo với ngời nghe thông tin mình đa ra cha đợc
kiểm chứng)? Qua 2 ví dụ trên, em hiểu gì phơng châm về
chất? Trong giao tiếp ngoài việc nói đủ nội dung, chúng ta
cần chú ý điều gì nữ
? Hs đọc ghi nhớ SGK/10
* Chú ý: GV lu ý HS phân biệt nói khoác với nói quá
-Nói khoác: Nói ra những điều không đúng sự thật: - Nói
quá: Là biện pháp tu từ, cờng độ, quy mô tính chất mức độ
của sự vật, sự việc đ thánh thót nh ma ruộng cày (Nói
quá) đ Nhấn mạnh sự vất vả cực nhọc của ngời nông dân
* Hoạt động III: Luyện tập
Bài tập 2: Cho HS đọc yêu cầu bài tập, điền nhanh và chữa
2 Kết luận- Ghi nhớ: Khi
giao tiếp đừng nói những
điều mà mình không tin là
đúng hay không có bằngchứng xác thực phơngchâm về chất
III: Luyện tập
Bài tập 2
A :Nói có căn cứ chắc chắn
là nói có sách mách cóchứng
B; nói dối C; nói mò D; … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhnói trạng
Trang 8- Nói nhảm nhí, vu vơ là nói nhăng nói cuội.
- Nói khoác lác làm ra vẻ tài giỏi hoặc những chuyện bông
đùa khoác lác cho vui là nói trạng Các từ này đều chỉ các
cách nói tuân thủ hoặc vi phạm phơng châm hội thoại về
chất
Bài tập 3: HS đọc chuyện cời Có nuôi đ“Trong cuộc đời đầy ợc không”
? Phơng châm hội thoại nào đã không đợc tuân thủ?
- Phơng châm về lợng Ngời nói đa ra câu hỏi thừa Rồi có“Trong cuộc đời đầy
nuôi đợc không?” đ Tạo ra tiếng cời.
Bài tập 4: Giải thích vì sao ngời nói đôi khi phải dùng
những cách diễn đạt nh:
a, Nh tôi đợc biết, tôi tin rằng, nếu tôi không làm thì, theo
tôi nghĩ, hình nh là… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
b, Nh tôi đã trình bày, nh mọi ngời đều biết
E … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhnói nhng nói cuội
4: Củng cố: Khái quát lại kiến thức
5: Hớng dẫn : Về nhà soạn bài mới, LBT trong Vở bài tập.
Ngày soạn 21/8/2011
Ngày dạy 22- 27/8/2011
Tiết 4: Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong vă
bản thuyết minh I: Mục tiêu bài học: Giúp học sinh
1 Kiến thức: Hs hiểu đợc việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong
văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động hấp dẫn
2 Kỹ năng: Hs biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản
thuyết minh
3 Thái độ: Hs có ý thức sử dụng các BPNT khi tạo lập văn bản thuyết minh
II: Chuẩn bị: GV: soạn giáo án
* Hoạt động I: Biện pháp nghệ thuật trong văn
bản thuyết minh
Hoạt động 1: Ôn tập văn bản thuyết minh
? Văn bản thuyết minh là gì? đặc điểm chủ yếu
của văn bản thuyết minh
- Văn bản thuyết minh chủ yếu là kiểu văn bản
thông dụng, trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm
cung cấp tri thức khách quan về đặc điểm tính
chất của các hiện tợng và sự vật trong tự nhiên
I :Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp trong văn bản thuyết minh
1 Ôn tập văn bản thuyết minh
- Khái niệm:
- Các PP thuyết minh: 6 PP
Trang 9xã hội bằng phơng pháp trình bày giới thiệu
- Các phơng pháp thờng dùng định nghĩa phân
loại nêu ví dụ liệt kê so sánh
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản Hạ Long Đá
Văn bản thuyết minh về sự kì lạ của
? văn bản trên có cung cấp tri hạ long thức về
đời sống không
- Có
? Vấn đề về sự kì lạ của hạ long là vô tận đợc
tác giả thuyết minh bằng cách nào
Các phơng pháp thuyết minh đã học
? Vậy nếu nh chỉ dùng phơng pháp liệt kê hạ
long có nhiêù nớc nhiều đảo nhiều hang động
Thì đã nêu đ
… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh ợc sự kì lạ của hạ long cha
- Cha
? Tác giả hiểu sự kì lạ này là gì hãy gạch chân
câu văn nêu khái quát sự kì lạ của hạ long
- Câu: "Chính nớc làm cho đá có tâm hồn"
? Tác giả đã sử dụng các biện pháp tởng tợng
liên tởng nh thế nào để giới thiệu sự kì lạ của Hạ
Long - Nớc tạo nên sự di chuyển và khả năng… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
cảnh sắc
- Tuỳ theo góc độ và tốc độ di chuyển
Hoạt động 3: Tổng kết
? Hiểu ntn về việc sử dụng biện pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh? Tác dụng của việc
sử dụng biện pháp nghệ thuật trong văn bản
thuyết minh
- Hs: Khái quát phần ghi nhớ SGK
* Hoạt động II: Luyện tập
Hoạt động 1: Đọc văn bản Ngọc Hoàng xử tội
Ruồi xanh
- Gv gọi 1- 2 học sinh đọc văn bản
Hoạt động 2: Tìm hiểu BPNT trong văn bản
này
? Văn bản có tính chất thuyết minh không? Tính
chất ấy thể hiện ở những điểm nào? Phơng pháp
thuyết minh nào đã đợc sử dụng
Gv: Cho hs thảo luận nêu ý kiến gọi nhóm còn
lại nhận xét
- Các biện pháp nghệ thuật đợc sử dụng là: nhân
hoá, có tình tiết
- Các biện pháp nhệ thuật có tác dụng gây hứng
thú cho bạn đọc nhỏ tuổi vừa là truyện vui vừa
học thêm tri thức
2 Viết văn bản thuyết minh
có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
-Văn bản: Hạ Long Đá vàNớc
+ Văn thuyết minh về sự kìlạ của Hạ Long
+ Ngoài việc thuyết minh
về đối tợng tác giả còn sửdụng những biện pháp nghệthuật nh miêu tả so sánh
+ Sử dụng trí tởng tợng rấtphong phú
+ Văn bản thuyết minh cótính thuyết phục cao
- Giới thiệu loài ruồi có hệthống
- Những tính chất chunggiống tập tính sinh hoạtsinh đẻ
- Những phơng pháp thuyếtminh là định nghĩa thuộc họcôn trùng
+ Phân loại
+ Số liệu
+ Liệt kê mắt lới chân tiết
Trang 10Hoạt động 3: Chữa bài tập 2
? Học sinh đọc đoạn văn sgk và nêu nhận xét về
biện pháp nghệ thuật đợc sử dụng
Gv: Đây là đoạn văn nói về tập tính của chim cú
dới một ngộ nhận thời thơ ấu sau lớn nên đi học
4: Củng cố: Khái quát lại kiến thức của bài.
5: hớng dẫn: Hs làm bài, chuẩn bị bài luyện tập ở nhà theo định hớng
SGK
Ngày soạn 21/8/2011
Ngày dạy 22- 27/8/2011
Tiết 5: Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh I: Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu vận dung một số biện pháp nghệ thuật vào
văn bản thuyết minh
2 Kỹ năng: Học sinh có kỹ năng tìm ý, lập dàn ý kiểu bài văn thuyết minh
có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
3 Thái độ: Giáo dục học sinh ý thức luyện tập
II: Chuẩn bị
Gv: Soạn giáo án
Hs: Chuẩn bị cho đề bài thuyết minh về cái bút cái quạt chiếc nón … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
Yêu cầu lập dàn ý chi tiết
III: Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới
* Hoạt độngI: Đọc các đề bài
Cho đề bài thuyết minh một trong những đồ dùng
sau: cái quạt; cái bút; cái kéo; chiếc nón
- Hs: Đọc, nêu yêucầu của các đề bài
* Hoạt độngII: Chia nhóm giao việc
Gv phân lớp thành 2 nhóm: Mỗi nhóm lập dàn ý cho
một trong 2 đề về cái quạt hoặc cái nón
* Yêu cầu:
- Về nội dung nêu đợc công dụng cấu tạo chủng loại
lịch sử … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
- Hình thức vận dụng một số biện pháp nghệ thuật
1 Giới thiệu về cái Quạt
2 Giới thiệu về cái Nón
3 Giới thiệu về cái Bút
4 Giới thiệu về cái Kéo
II: Luyện tập
1 Giới thiệu về cái Nón.(Nhóm1)
- Mở bài:
Trang 11- Giá trị kinh tế VH nghệ thuật của chiếc nón
C: Kết bài: Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đời
sống hiện đại
Gv: Tổ chức cho học sinh nhận xết bổ sung và rứt
kinh nghiệm
Hoạt động 2: Giới thiệu về cái Quạt
- Nhóm2: Giới thiệu về Cái quạt
Gv: Đinh hớng
? Quạt là một công dụng nh thế nào
? Họ nhà quạt đông đúc và có nhiều loại nh thế
nào?
? Gặp ngời bảo quản tốt thì số phận quạt ntn?
- Nhóm 2 trình bày xong, giáo viên tổ chức nhận xét
và rút kinh nghiêm chung
đẹp duyên dáng cho ngời phụ nữviệt nam chiếc nón trắng đi vào cadao
- Thân bài: Trình bày các tri thức
về Lịch sử ra đời, phân loại, cấutạo, cách làm, giá trị kinh tế vănhoá của cái nón
- Kết bài: Cảm nghĩ chung vềchiếc nón trong đời sống hiện đại
2 Giới thiệu về cái Quạt (Nhóm2)
- Gv: Định hớng cho nhóm 2 lần
l-ợt giới thiệu dàn ý các phần Mởbài, Thân bài, Kết bài
- Lu ý phần thân bài cần đảm bảocác tri thức về Lịch sử ra đời, phânloại, cấu tạo, cách sử dụng bảoquản
3 Đọc văn bản "Họ nhà kim" 4: Củng cố: Giáo viên nhận xét chung về cách sử dụng biện pháp nghệ
thuật đạt hiệu quả trong bài văn thuyết minh.
5: Hớng dẫn: Hs tiếp tục lập dàn ý 2 đề cái kéo cái bút, viết một trong hai
I: Mục tiêu bài học: Giúp học sinh
1 Kiến thức: Hs hiểu đợc nội dung vấn đề cần đặt ra trong văn bản nguy cơ
chiến tranh hạt nhân đang de doạ toàn bộ sự sống trên trái đất nhiệm vụ cấp
bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ đó là đấu tranh cho một thế
GV: Soạn bài, Một số hình ảnh về chiến tranh hạt nhân
HS: Soạn bài su tầm tranh ảnh bom hạt nhân
III: Tiến trình lên lớp
Trang 121: ổn định tổ chức
2 : Kiểm tra bài cũ
? Phân tích lối sống giẩn dị của bác hồ
3: Bài mới
* Hoạt độngI: Tìm hiểu chung
Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm
? Trình bày sự hiểu biết của em về tác giả và tác phẩm
HS nêu ý chính giáo viên bổ sung
- Mác két là văn cô lôm bi a sinh1928- có nhiều tiểu
thuyết và truyện ngắn theo khuynh hớng hiện thực
trình bày bản tham luận của ông
Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh đọc: Giọng đọc rõ
ràng, dứt khoát đanh thép chú ý các từ phiên âm các chi
tiết tắt
- Giáo viên đọc mẫu
- Học sinh đọc: 2- 3 Hs đọc
? Giải thích các tử: Hành tinh, Hạt nhân
Hoạt đông 3: Xđịnh kiểu văn bản, bố cục của văn bản.
? Văn bản này thuộc kiểu loại nào, PTBĐ của văn bản
- Văn bản nhật dụng- Nghị luận chính trị xã hội
? Em hãy cho biết luận điểm chinh của văn bản
- Chiến tranh hạt nhân là hiểm hoạ khủng khiếp đang đe
doạ toàn thể nhân loại Đấu tranh cho một thế giới hoà
bình là nhiệm vụ của toàn nhân loại
? Để làm rõ luận điểm trên, tác giả đã sử dụng những
luận cứ nào
_ Hs thảo luận cặp trả lời Gv chốt kiến thức, khái quát
lại 4 luận cứ
* Hoạt động II: Tìm hiểu chi tiết
Hoạt động 1: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân
? Học sinh theo dõi phần đầu văn bản
? Bằng những lý lẽ và chứng cứ nào tác giả đã làm rõ
nguy cơ của chiến tranh hạt nhân
HS: + lí lẽ: Chiến tranh hạt nhân là sự tàn phá huỷ diệt
tiêu diệt các hành tinh của hệ mặt trời
+ Phát minh hạt nhân quyết định sự sống còn của thế
giới
+ Chứng cứ: ngày mồng 8-8-1986 5000đầu đạn hạt nhân
bố trí khắp hành tinh , tất cả mọi ngời đang ngồi trên
một thùng 4 tấn thuốc nổ tất cả sẻ nổ tung
* Luận điểm chủ chốt của văn bản: Chiến tranh hạt nhân là
hiểm hoạ khủng khiếp đang đedoạ toàn thể nhân loại Đấutranh cho một thế giới hoà bình
là nhiệm vụ của toàn nhân loại
II: Đọc tìm hiểu văn bản
1 Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe doạ sự sống trên thế giới
- Lí lẽ và chứng cứ bằng những
số liệu cụ thể xác thực về thờigian đầu đạn hạt nhân với mộtphép tính đơn giản
Trang 13này có gì đặc biệt
- Lí lẽ kết hợp dẫn chứng tất dựa trên sự tính toán k.học
- Kết hợp với sự tỏ thái độ của tác giả
? Những điều đó khiến đoạn văn mở đầu có sức tác động
nh thế nào đến ngời đọc ngời nghe
- Tác giả và nhận thức của ngời đọc biết đợc sức mạnh
ghê gớm của vũ khí hạt nhân khơi gợi sự đồng tình của
tác giả
? Qua cácphơng tiện thông tin đài báo em có thêm
chứng cứ nào về nguy cơ chiến tranh hạt nhân vẫn đe
doạ cuộc sống và trái đất
VD: Các vụ thử tên lửa, đại bác trên thế giới
Hoạt động 2: Tiểu kết- Gv: Khái quát nội dung đã học
- Cách vào trực tiếp và nhữngchứng cứ xác thực đã thu hútngời đọc và gây ấn tợng mạnh
mẽ về tính ch hệ trọng của vấn
đề đang nó
* Tiểu kết
4: Củng cố: Khái quát lại kiến thức cơ bản
5: hớng dẫn: Học sinh về nghiên cứu phần còn lại
Ngày soạn 26/8/2011
Ngày dạy 29/8- 3/9/2011
Tiết 7: đấu tranh cho một thế giới hoà bình
(Mác- két)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Hs hiểu đợc nội dung vấn đề cần đặt ra trong văn bản nguy cơ
chiến tranh hạt nhân đang de doạ toàn bộ sự sống trên trái đất nhiệm vụ cấp
bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặn nguy cơ đó là đấu tranh cho một thế
Gv: Soạn giáo án, su tầm t liệu, tranh ảnh về chiến tranh
Hs: Tiếp tục chuẩn bị bài theo hớng dẫn của Gv
III: Tiến trình lên lớp
1 : ổn dịnh tổ chức
2 : Kiểm tra bài cũ
?Em có suy nghĩ gì về nguy cơ chiến tranh hạt nhân và chạy dua vũ trang
3: Bài mới
*Gv giới thiệu:
* Hoạt động II: Tiếp theo.
Hoạt động3 (tiếp): Chạy đua vũ trang và hậu quả đã cớp
đi cuộc sống tốt đẹp của con ngời
? Học sinh theo dõi đoạn văn nói về các chi phí trong cuộc
chạy đua chiến tranh hạt nhân
? Những chứng nào đợc đa ra để nói về cuộc chạy đua vũ
trang hạt nhân trong lĩnh vực quân sự
- Chi phí hàng trăm tỉ đô la để tạo máy bay ném bom
nguyên tử tên lửa vợt đại dơng tên lửa mx
? ở đây cách lập luận của tác giả có gì đặc biệt
- Chứng cứ cụ thể xác thực 100tỉ đô la :100 máy bay ném
I: Đọc, tìm hiểu chung II: Đọc, tìm hiểu văn bản
2: Cuộc chạy đua vũ trang làm mất đi khả năng sống tốt đẹp của con ngới
- Cuộc chạy đua chiếntranh hạt nhân là cực kỳ vô
lý và tốn kém nhất vô nhân
Trang 14bom chiến lợc B1B, 700 tên lửa … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
- Dùng so sámh đối lập một bên chi phí nhằm tạo ra sức
mạnh huỷ diệt tơng đơng với một bên dùng chi phí đó để
cứu hàng trăm triểu trẻ em nghèo hàng tỉ ngời đợc phòng
bệnh … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? Em nghĩ gì về tác dụng của cách lập luận này
- Làm nổi bật sự tốn kém ghê gớm của cuộc chạy đua chiến
tranh hạt nhân
- Nêu bật sự vô nhân đạo
- Gợi cảm xúc mỉa mai châm biếm ngời đọc
? Đọc đoạn văn gợi cho em suy nghĩ gì về chiến tranh hạt
nhân
- Cuộc chạy đua chiến tranh hạt nhân là cực kỳ vô lý và tốn
kém nhất vô nhân đoạ nhất
- Cần loại bỏ chiến tranh vì cuộc sống hoà bình hạnh phúc
? Qua các thông tin đại báo em cho biết nhân loại đã tìm
cách nào để hạn chế chạy đua chiến tranh hạt nhân
- Các hiệp ớc cấm thử vũ khí hạt nhân
- Hạn chế số lợng đầu dạn hạt nhân … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? ở phần tiếp theo của văn bản đợc tạo bằng 3 đoạn nhỏ
mỗi đoạn đều nói đên hai chỡ trái đất
? Em đợc cảm nghĩ gì của tác giả khi liên tục nhắc lại danh
từ trái đất
Ta là thứ thiêng liêng cao cả đáng đợc chúng ta yêu quý
- Không đợc xâm phạm huỷ diệt trái đất
? Em hiểu nh thế nào về ý nghĩa trái đất
chỉ là một cái làng nhỏ trong vũ trụ nhng lại là nơi độc nhất
có phép màu của sự sống
* Hs: Thảo luận nhóm ,cử đại diện trình bày,
nhóm khác nhận xét
- Là hành tinh nhỏ có sự sống
? HS đọc không những đi ngợc … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhxuất phát của nó
Gv giải thích khá niệm lí trí tự nhiên ở đây có thể là quy
luật của tự nhiên lô gíc tất yếu của tự nhiên
? Quá trình sống trên trái đất đợc tác giả hình dung nh thế
nào
- 180 triệu năm bông hồng mới biết nở
? Theo em có gì độc đáo trong cách lập luận này
- Các số liệu cụ thể sinh động
? Qua các số liệu đó, tác giả muốn nói diều gì
- Phải lâu dài lắm mới có đợc mọi vẻ đẹp không phải một
sớm một chiều mà có đợc
? Em hiểu gì về lời bình của tác giả ở phần cuối văn bản
- Chiến tranh hạt nhân là hành động cực kỳ phi lý ngu ngốc
ma rợ đáng xấu hổ đi ngợc lại lý trí phản khoa học
Hoạt động 4: Nhiệm vụ của chúng ta
? Học sinh đọc sgk
? Em hiểu thế nào là văn bản đồng ca của những ngời đòi
hỏi một thế giới không có vũ trang
đó là tiếng nói cộng đồng thế giới chống chiến tranh là
đạo nhất
- Cần loại bỏ chiến tranh vìcuộc sống hoà bình hạnhphúc
- Chiến tranh hạt nhân làhành động cực kỳ phi lýngu nguội man rợ đáng xấu
hổ đi ngợc lại lý trí phảnkhoa học
3: Nhiệm vụ
- Nguy cơ của chiến tranh
đang de doạ chúng ta phải
Trang 15tiếng nói yêu chuộng hoà bình
? ý nghĩa của Tg về việc mở ra một nhà băng lu trữ vũ khí
Thông điệp về một cuộc sống đã tờng tồn tại về những đất
? Em hiểu gì về tác giả qua ý tởng đó
- Là ngời vô cùng yêu chuộng cuộc sống trên trái đất hoà
bình
*Hoạt động III: Tổng kết
? Giá trị nghệ thuật đợc tác giả thể hiện qua văn bản
- Lập luận chặt chẽ, Số liệu cụ thể, bằng chứng xác thực
? Qua đó những thông điệp nào đợc gửi tới chúng ta qua
văn bản này
- Nguy cơ của chiến tranh đang de doạ chúng ta phải có
nhiệm vụ đấu tranh cho hoà bình ngăn chặn và xoá bỏ nguy
cơ chiến tranh
? Gọi học sinh đọc ghi nhớ sgk
Gv hớng dẫn học sinh nêu cảm nghĩ cụ thể từng phần vấn
đề trong bài học
* Chú ý: Cần phát biểu những cảm xúc suy nghĩ thàh thực
của bản thân tranh nói và viết theo công thức
* Hoạt động IV: Tổ chức hớng đẫn Hs luyện tập.
2 : Nội dung
Nguy cơ của chiến tranh
đang de doạ chúng ta phải
có nhiệm vụ đấu tranh chohoà bình ngăn chặn và xoá
bỏ nguy cơ chiến tranh
IV: Luyện tập
- Hs nêu cảm nghĩ cụ thểtừng phần vđ trong bài học
4 : Củng cố: Gv khái quát lại kiến thức cơ bản
5: Hớng dẫn: - Hs nắm chắc lại kiến thức cơ bản Soạn "Tuyên bố thế
2 Kỹ năng: Hs biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp
3 Thái độ: Hs có ý thức tôn trọng đối tợng giao tiếp thông qua việc tuân thủ
2 Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là phơng châm về lợng phơng châm về chất ? Cho ví dụ
3 Bài mớí
* Hoạt động I: PC Quan hệ.
Hoạt động1: Tìm hiểu ngữ liệu
Gv: Treo bảng phụ có ghi tình huống
? Em hiểu thành ngữ ông nói gà bà nói vịt dùng để
chỉ tình huống hội thoại nh thế nào
I: Phơng châm quan hệ
1 Phân tích ngữ liệu mẫu
Trang 16- Thành ngữ này dùng để chỉ tình huống hội thoại
mà trong đó mỗi ngời nói một đàng không khớp với
nhau
? Em hãy cho biết điều gì xảy ra nếu xuất hiện
những tình huống hội thoại nh vậy,
- Nếu xuất hiện tình huống hội thoại nh vậy thì con
ngời sẽ không giao tiếp với nhau đợc và những hoạt
đông xã hội sẽ trở nên rối loạn
Hoạt động2: Kết luận
? Qua đó có thể rút ra điều gì trong giao tiếp
- Khi giao tiếp cần nói đúngvào đề tài mà hội thoại
đang đề cập tránh nói lạc đề
? Lấy ví dụ về một tình huống tơng tự
Gv khái quát gọi học sinh đọc phần ghi nhớ sgk
- Làm cho ngời nghe khó tiếp nhận hoặc tiếp nhận
không đúng nội dung đợc truyền đạt nh vậy làm
cho giao tiếp đạt kết quả không mong muốn
Hoạt động 2: Kết luận
? Có thể rút ra bài học gì trong giao tiếp
- Khi giao tiếp cần nói ngắn gọn rành mạch
Gv: Khái quát gọi học sinh đọc ghi nhớ 2
* Hoạt động III: PC Lịch sự
Hoạt động1: Tìm hiểu ngữ liệu
Gv: hớng dẫn học sinh đọc truyện sgk "Ngời ăn
xin "
? Vì sao ông lão ăn xin và cậu bé trong truyện đều
cảm thấy mình đã nhậnđợc từ ngời kia một cái gì
* Thảo luận ,trình bày ý kiến
- Tuy cả hai ngời không có của cho nhau nhng họ
nhận đợc tình cảm mà ngời kia đã giành cho mình
đặc biệt, là tình cảm của cậu bé giành cho ông lão
ăn xin
- Đối với ngời ở hoàn cảnh bần cùng cậu bé không
tỏ ra kinh bỉ xa lánh mà vẫn có thái độ và lời nói
- Trong giao tiếp dù địa vị hoàn cảnh của ngời đối
thoại nh thế nào đI thế nữa thì ngời nói cũng phải
Ví dụ: Thành ngữ "ôngnói gà bà nói vịt"
- Đây là tình huống hộithoại mà trong đó mỗingời nói một đàngkhông hiểu nhau
2 Kết luậnt- Ghi nhớ
II: Phơng châm cách thức
1 Phân tích ngữ liệu mẫu
Khi giao tiếp cần chú ýnói rành mạch tránhcách nói mơ hồ
2 Kết luận- Ghi nhớ
III Phơng châm lịch
sự
1 Phân tích ngữ liệu mẫu
Văn bản: "Ngời ăn xin "
2 Kết luận - Ghi nhớ
IV: Luyện tập
Bài tập 1
Những câu tục ngữkhuyên ta:Trong giao
Trang 17chú ý cách nói tôn trọng đối với ngời đó không
dùng lời nói thiếu lịch sự
? Học sinh đọc ghi nhớ sgk
* Hoạt độngIV: Luyện tập
? Đọc, nêu yêu cầu của bài tập 1
? Những câu tục ngữ khuyên ta điều gì
VD: một câu nhịn là chín câu lành
? Học sinh đọc, nêu yêu cầu của bài tập 2
- Hs làm bài tập, Gv gọi một em nhận xét , bổ sung
Tiết 9: sử dụng yếu tố miêu tả
trong văn bản thuyết minh I: Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu đợc văn bản thuyết minh có khi phải kếthợp với yếu tố miêu tả thì văn bản mới hay
2 Kỹ năng: Hs có kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả vào trong văn bản thuyếtminh
3 Thái độ: Hs ý thức đợc vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản thuyếtminh
II: Chuẩn bị Gv: soạn bài
Hs: đọc, chuẩn bị bài ở nhà
III: Tiến trình lên lớp
1 :ổn định
2: Kiểm tra bài cũ
? Lập dàn ý chi tiết cho đề bài thuyết minh về cái nón
3: Bài mới
*Gv giới thiệu:
* Hoạt động I: Yếu tố miêu tả trong văn bản TM
Hoạt động 1: Tìm hiểu văn bản"Cây chuối… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
Việt Nam"
? Học sinh đọc văn bản cây chuối trong đời sống
Việt Nam
? Hãy giải thích nhan đề văn bản
- Nhan đề muốn nhấn mạnh vai trò của cây chuối
đối với đời sống vật chất và tinh thần của ngời dân
Việt Nam từ xa đến nay
- Thái độ đúng đắn của con ngời trong việc cấy
Trang 18Bài văn có thể chia làm 3 đoạn
+ đoạn 1: đi khắp … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhcháu lũ
+ đoạn 2: tiếp … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhngày nay
+ đoạn 3 còn lại
? Vậy ở các đoạn có những câu văn thuyết minh
cho đặc điểm tiêu biểu nào
Câu đi khắp … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh núi rừng và hai câu cuối đoạn
đoạn 2 câu cây chuối … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh hoa quả
đoạn 3 giới thiệu quả chuối, những loại chuối và
công dụng
- Chuối chín để ăn
- Chuối xanh để chế biến thức ăn
- Chuối để thờ cúng
? Tiếp tục tìm những câu văn có yếu tố miêu tả
cho biết tác dụng của yếu tố miêu tả đó
- Làm cho đối tợng thuyết minh thêm cụ thể, sinh
- Miêu tả:Thân tròn mát rợi mọng nớc … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? Cho biết thêm công dụng của thân là cây
Hs trình bày , Gv nhận xét
Gv khài quát lại kiến thức nội dung
Hoạt động II: Kết luận
? Em rút ra bài học gì khi tạo lập văn bản thuyết
minh
- Học sinh đọc phần ghi nhớ sgk
* Hoạt động II: Luyện tập
Bài tập 1:
? Bổ xung yếu tố miêu tả vào các chi tiết sau
Gv: Treo bảng phụ có ghi bài tập lên bảng
Gv Hớng dẫn học simh lấy bút chì đánh dấu các
câu văn miêu tả trong văn bản
thần của con ngời ViệtNam từ xa đến nay
- Câu miêu tả cây chuối:+ Đi khắp nơi … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh thânmềm vơn lên … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhnúi rừng + Chuối xanh có vị chátmón giòn
… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
- Để thuyết minh cho cụthể sinh động hấp dẫnbài viết có thể kết hợp sửdụng yếu tố miêu tả cótác dụng làm cho đối t-ợng đợc nổi bật
2 Kết luậnt- Ghi nhớ
II: Luyện tập
Bài tập 1:
- Thân chuối có hìnhdáng thẳng tròn nh cáccột trụ mọng nớc gợicảm giác mát mẻ dễ chịu
- Lá chuối khô lót ổ nằmvừa mềm mại thoảngmùi thơm dân dã
Bài tâp 2: Yếu tố miêu tả
- Tách … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh.nó có tai chéncủa ta không có tai
- Khi đợc trang trí côngphu râu ngũ sắc lôngmày bạc
bàn cờ … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhquân cờ hai tớng … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh.che lọng
Trang 194: Củng cố: Học sinh nấm chắc kiến thứckhái quát lại bài
5.: Hớng dẫn: Học bài, làm các bài tập còn lại.
Ngày soạn 27/8/2011
Ngày dạy 29/8- 3/9/2011
Tiết 10: Luyện tập yếu tố miêu tả
trong văn bản thuyết minh I: Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu đợc vai trò của yếu tố miêu tả trong vănbản thuyết minh văn thuyết minh
2 Kỹ năng: Học sinh có kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả khi tạo lập văn bảnTM
3 Thái độ: Giáo dục học sinh tinh thần ý thức luyện tập
II: Chuẩn bị Thầy: Soạn giáo án
Trò: Chuẩn bị bài ở nhà
III: Tiến trình lên lớp
1: ổn định
2 Kiểm tra bài cũ: ? Thế nào là văn bản thuyết minh, việc sử dụng một số
biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh có ý nghĩa nh thế nào
3 :Bài mới
* Hoạt động I:
Gv: Kiểm tra sự chuẩn bị ở nhà của học sinh
* Hoạt động II: Luyện tập
? Đọc lại đề bài(SGK)
Đề bài : con trâu ở làng quê Việt Nam
? Đề bài yêu cầu trình bày vấn đề gì
- Vai trò vị trí của con trâu trong đời sống của
ngời nông dân Việt Nam trong nghề nông của
ngời Việt Nam
Gv đó là cuộc sống của ngời làm ruộng con
trâu trong việc làm đồng ánh con trâu trong
cuộc sống làng quê
? Đọc tham khảo văn bản thuyết minh khoa học
- Hs đọc văn bản
? Em có thể sử dụng đợc những ý gì cho bài viết
của mình … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh.học sinh thảo luận trình bày giáo
viên hớng dẫn học sinh tìm ý và lập dàn ý
* Hoạt động III: Lập dàn ý
Gv: Nêu câu hỏi và gợi ý để học sinh nêu ra thật
nhiếu ý và lập dàn ý theo bố cục ba phần
? Phần mở bài ta cần giới thiệu nh thế nào
- Học sinh phát biểu
- Có thể mở bài cách giới thiệu ở Việt Nam
đến bất kỳ miền quê nào đều thấy hình bóng
con trâu trên đồng ruộng
- Hoặc mở bài có sử dụng hình thức diễn ca
Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta
- Hoặc bắt đầu tả cảnh trẻ chăn trâu cho trâu
I: Chuẩn bị ở nhà II: Luyện tập
1: Lập dàn ý A: Mở bài :
Giới thiệu chung về contrâu trên đồng ruộng việtnam
B: Thân bài
- Đặc điểm về loài
- Con trâu làm nghề nông
- Con trâu trong lễ hội
- Là nguồn cung cấp thịt
Trang 20tắm trâu ăn cỏ … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhtừ đó dẫn ra vị trí của con trâu
trong đời sống nông thôn Việt Nam
? Phần thân bài yêu cầu thuyết minh những gì
- Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn:
- Con trâu với lễ hội
? Phần kết bài yêu cầu gì
- Hs: Suy nghĩ về con trâu và tơng lai của nó
*Hoạt độngIV: Thực hành viết bài
Lu ý cần phải giới thiệu từng đoạn và có sự
miêu tả con trâu trong từng việc đó vận dụng tri
thức về sức kéo sức cày ở bài thuyết minh khoa
học
- Cảnh chăn trâu con trâu ung dung gặm cỏ là
một hình ảnh đẹp của cuộc sống thanh bình ở
làng quê Việt Nam
- Học sinh miêu tả cảnh trẻ em chăn trâu hình
ảnh những con trâu cần cù gặm cỏ
Gv: Tổ chức cho Hs trình bày và nhận xét
* Hoạt độngV: Đọc văn bản Dừa sáp
- Hs đọc, Gv củng cố thêm yếu tố miêu tả trong
văn bản thuyết minh qua bài Dừa sáp
2 Thc hành viết bài
- Viết phần mở bài
- Phần thân bài trình bàymiêng một số hoạt độngcủa con trâu ở nông thôn
- Viết phần kết bài
3 Văn bản: Dừa Sáp
4 : Củng cố: Khái quát lại kiến thức của bài học
5: Hớng dẫn: Về nhà làm bài tập sgk, viết bài thuyết minh về con trâu.
1 Kiến thức: Giúp học sinh thấy đợc phần nào thực trạng cuộc sống của trẻ
em trên thế giới hiện nay và tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ
em
- Hs hiểu đợc đây là văn bản nhật dụng thuộc loại nghị luận chính trị xã hội,mạch lạc rõ ràng, liên kết chặt chẽ, luận chứng đầy đủ và toàn diện
2 Kỹ năng: Rèn cho Hs kĩ năng đọc, tìm hiểu và phân tích văn bản nhậtdụng- nghị luận chính trị xã hội
3 Thái độ: Hs ý thức đợc quyền của mình, có ý thức tuyên truyền để mọicông đồng nắm đợc quyền và nghĩa vụ của trẻ em
B: Chuẩn bị:
Gv: Nghiên cứu văn bản, SGK, sách hớng dẫn, soạn giáo án
Trang 21Hs: Chuẩn bị bài học bài
C: Tiền trình lên lớp
1: ổn định tổ chức
2: Kiểm tra bài cũ
? Qua văn bản “Trong cuộc đời đầy Đấu tranh … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh” Cho biết nếu chiến tranh hạt nhân xảy ra sẽ
gây thảm hoạ gì cho nhân loại?
? Mỗi ngời chúng ta cần phải làm gì để góp phần vào công cuộc đấu tranh vì
một thế giới hoà bình?
3: Bài mới
* Hoạt động I: Tìm hiểu chung.
Hoạt động 1: Tác giả, tác phẩm.
? Học sinh đọc chú thích sgk
? Bản tuyên ngôn ra đời ở đâu
- Trích: Tuyên ngôn của Hội nghị cấp cao thế giới về trẻ
+ Phần 1: Mở đầu: Lí do của bản tuyên bố
+ Phần 2: Còn lại: Thực trạng và giải pháp khắc phục để
bảo vệ quyền trẻ em
? Theo em trong phần 2 em có thể tách thành mấy
phần nhỏ?
+ Phần 1: Sự thách thức: Thực trạng về cuộc sống khổ
cực, bị bỏ rơi của nhiều trẻ em trên thế giới
+ Phần 2: Cơ hội: khẳng định những điều kiện thuận lợi
cơ bản để cộng đồng quốc tế có thể đẩy mạnh việc chăm
sóc bảo vệ trẻ em
+ Phần 3: Nhiệm vụ: Xác định những nhiệm vụ cụ thể mà
từng quốc gia và cả cộng đồng quốc tế cần làm vì sự sống
còn, phát triển của trẻ em
* Hoạt độngII: Tìm hiểu chi tiết.
Hoạt đông 1: Mở đầu
? Phần mở đầu giới thiệu cho chúng ta biết điều gì?
- Giới thiệu Hội nghị… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? Hội nghị diễn ra nhằm mục đích gì?
- Kêu gọi toàn nhân loại : Hãy bảo đảm … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhVì đây là vấn
đề cấp bách cần phải quan tâm không một nớc mà nhiều
nớc trên thế giới
GV: Vì trẻ em hôm nay quyết định tơng lai sau này
? Đến đây em nhận xét gì về cách nêu vấn đề của văn
- Kiểu văn bản: Nghị luậnchính trị- Xã hội
- Bố cục
II: Đọc, tìm hiểu văn bản
1: Mở đầu
Trang 22? Qua cách nêu vấn đề, em hiểu gì về lời cam kết và kêu
gọi của những ngời tham gia hội nghị?
Sự cam kết và lời kêu gọi thể hiện tính cộng đồng,
tính nhân đạo rất rõ
GV: Hai đoạn đầu khẳng định quyền đợc sống, quyền
đ-ợc phát triển của mọi trẻ em trên thế giới và kêu gọi toàn
nhân loại hãy quan tâm đến vấn đề này
Hoạt động 2: Sự thách thức
Gv: Mở đầu mục 3 tác giả lại phủ định: Tuy nhiên, thực
tế … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh nh vậy
? Em có suy nghĩ gì về lời phủ định này?
- Trên thực tế có nhiều trẻ em trên thế giới không đợc
sống trong hoà bình, ấm no và hạnh phúc
GV: Mục 3 có vai trò chuyển đoạn, chuyển ý, giới hạn
vấn đề cho phần này
? Theo dõi tiếp trên thực tế nhiều trẻ em có cuộc sống nh
thế nào?
- Trẻ em trở thành nạn nhân của chiến tranh và bạo lực,
của sự phân biệt chủng tộc, sự xâm lợc, chiếm đóng và
thôn tính của nớc ngoài
- Chịu đựng những thảm hoạ đói nghèo, khủng hoảng
kinh tế, tình trạng vô gia c, dịch bệnh, mù chữ, môi trờng
xuống cấp
Trẻ em chết do suy dinh dỡng và bệnh tật
? Em cảm nhận gì về cuộc sống của trẻ em trên thế giới
khổ cực, bị rơi vào nhiều hiểm hoạ
- Nhấn mạnh thực trạng, điều kiện sống của trẻ em hết
sức là khổ cực diễn ra thờng xuyên không có giớihạn
? Theo em nếu tình trạng đó kéo dài mãi sẽ dẫn tới hậu
quả nh thế nào?
- Đến một lúc xã hội sẽ bị suy thoái
? Ngoài việc nêu lên thực trạng của trẻ em trên thế giới,
hội nghị còn nói lên điều gì?
- Nói lên nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó
? Qua đây em nhận xét gì về cách viết này?
viết vừa nêu lên thực trạng vừa nêu lên nguyên nhân
- Đây là cách viết sâu sắc phân tích rõ nguyên nhân dẫn
đến thực trạng
GV: ở đây văn bản mới đề cập tới những thực trạng tiêu
biểu diễn ra ở nhiều nớc
? Trớc những thực trạng đó, những nhà lãnh đạo các nớc
đã xác định nh thế nào?
- Đây là những sự thách thức mà những nhà lãnh đạo các
nớc cần phải khắc phục
Gv: Đây là cách viết sâu sắc phân tích rõ nguyên nhân
dẫn đến thực trạng.Nhấn mạnh thực trạng, điều kiện
sống của trẻ em hết sức là khổ cực diễn ra thờng xuyên
không có giớí hạn Những nhà lãnh đạo các nớc rất quan
tâm tới vấn đề này
2: Sự thách thức
- Trên thực tế có nhiều trẻ
em trên thế giới không đợcsống trong hoà bình, ấm no
và hạnh phúc
- Trẻ em trở thành nạn nhâncủa chiến tranh và bạo lực,của sự phân biệt chủng tộc,
sự xâm lợc, chiếm đóng vàthôn tính của nớc ngoài
- Trẻ em chết do suy dinh ỡng và bệnh tật
- Nhấn mạnh thực trạng,
điều kiện sống của trẻ emhết sức là khổ cực diễn ra th-ờng xuyên không có giớihạn
* Tiểu kết
Trang 234: Củng cố: hệ thống lại kiến thức tiíet 1: Kiểu văn bản, PT biểu đạt, bố
cục
5: Hớng dẫn: về nhà học bài làm bài soạn tiếp tiết 2
Ngày soạn: 2/9/2011
Ngày dạy: 5-10/9/2011
Tiết 12: tuyên bố thế giới về sự sống còn
quyền đợc bảo vệ và phát triển của trẻ em
I: Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức: HS thấy đợc quyền đợc bảo vệ và chăm sóc trẻ em, hiểu đợc
sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng quốc tế đối với việc bảo vệ, chăm sóc trẻ
em
2 Kỹ năng: Tiếp tục rèn cho Hs kỹ năng sử dụng các phép lập luận trong
văn bản nghị luận
3 Thái độ: Hs- trẻ em ý thức đợc vai trò, trách nhiệm của mình đối với tơng
lai của Thế gới
2 :Kiểm tra bài cũ
? Nêu sự thách thức của trẻ 3 em đang gặp phải
3: Bài mới
* Hoạt động II(tiếp)
Hoạt động 3: Những cơ hội.
? Phần cơ hội văn bản đã chỉ ra những điều kiện thuận lợi
cơ bản nào có thể đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em?
-Sự liên kết lại của các quốc gia cùng ý thức cao của cộng
đồng quốc tế trên lĩnh vực này - Đã có công ớc về quyền
trẻ em làm cơ sở, tạo ra một cơ hội mới
- Sự hợp tác và đoàn kết ngày càng có hiệu quả cụ thể
trên nhiều lĩnh vực: giải trừ quân bị, một số tài nguyên to
lớn đợc chuyển sang phục vụ mục đích phi quân sự trong
đó có tăng cờng phúc lới trẻ em
? Việc chỉ rõ những cơ hội này nhằm mục đích gì?
- Kêu gọi các nớc đoàn kết tạo ra sức mạnh cộng đồng để
giải quyết vấn đề đã đặt ra
* Các quốc gia đoàn kết liên kết chặt chẽ với nhau tận
dụng mọi cơ hội để giải quyết
? Căn cứ vào tình hình thực tế cho biết những cơ hội ấy đã
đợc tận dụng nh thế nào?
- Trong 15 năm qua, bảo vệ và phát triển trẻ em trên nhiều
lĩnh vực, nhiều quốc gia thu đợc nhiều thành tựu tốt đẹp
? Qua đây em hãy trình bày suy nghĩ về điều kiện của đất
nớc ta hiện nay đối với việc bảo vệ và chăm sóc trẻ em?
- Hs: Đảng và Nhà nớc luôn quan tâm tới vấn đề trẻ em
trong việc thực hiện một số chính sách, việc làm, trờng
I : Đọc tìm hiểu chung II: Đọc tìm hiểu văn bản
- Sự hợp tác và đoàn kết ngàycàng có hiệu quả cụ thể
- Kêu gọi các nớc đoàn kết tạo
ra sức mạnh cộng đồng để giảiquyết vấn đề đã đặt ra
Trang 24
học cho trẻ em câm, điếc, tổ bán báo xa mẹ, các bệnh viện
nhi… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
Hoạt động 3: Những nhiệm vụ
? Đọc phần nhiệm vụ /33 SGK
? Phần nhiệm vụ trình bày những nội dung gì? Nêu nhiệm
vụ cụ thể
- Hs: Nêu biện pháp để thực hiện nhiệm vụ
? Tuyên bố nêu nhiệm vụ cụ thể trong những mục nào
? Từ mục 16 đến mục 17 nêu vấn đề gì?
- Hs: Nêu ra những biện pháp thực hiện
? Hãy tóm tắt các nội dung chính của phần nêu nhiệm vụ
- Hs: Các nhiệm vụ có tính chất toàn diện, cụ thể, xác định
đợc nhiệm vụ cấp thiết của cộng đồng quốc tế và quốc gia
từ tăng cờng sc khoẻ, chế độ dinh dỡng đến phát triển giáo
dục, từ các đối tợng cần đợc quan tâm hàng đầu đến củng
cố giáo dục, xây dựng môi trờng xã hội, từ bình đẳng nam
nữ đến khuyến khích trẻ em tham gia các hoạt động văn
hoá xã hội
? Những nhiệm vụ nêu ra có mối quan hệ nh thế nào đối
với các phần thách thức và cơ hội, phần nêu lí do? Lấy ví
+ Trẻ em bị cỡng bức từ bỏ gia đình cội rễ ở mục 4 đợc
trở lại mục 15 “Trong cuộc đời đầy tạo cho trẻ cơ hội… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh”
? Mối quan hệ đó có tác dụng gì?
- Hs: Tạo ra mối liên hệ kết dính cho cả bài văn
GV:Tạo tính mạch lạc, rõ ràng trong bài văn nghị luận
Các em cần liên hệ cách viết để làm bài nghị luận của
- Bảo đảm cho các bà mẹ antoàn, tạo điều kiện về đời sốngvật chất và học Tăng cờng sứckhoẻ và chế độ dinh dỡng củatrẻ em
- Quan tâm nhiều hơn đến trẻ
em bị tàn tật, có hoàn cảnhsống đặc biệt Các em gái phải
đợc đối xử bình đẳng nh các
em trai
- Bảo đảm cho các bà mẹ antoàn, tạo điều kiện về đời sốngvật chất và học hành
III: Tổng kết- ghi nhớ
Trang 25điều kiện vật chất chăm lo đến đời sống trẻ em * Hoạt
động III: Tổng kết
? Giá trị nghệ thuật của bản tuyên bố
- Hs: Tác giả sử dụng từ ngữ chọn lọc miêu tả so sánh lập
luận chặt chẽ
? Em rút ra bài học gì qua văn bản tuyên bố này
- Hs: Bảo vệ quyền lợi chăm lo đến sự phát triển của trẻ
em là một vấn đề quan trọng
* Hoạt động IV: Luyện tập
Gv: Yêu cầu Hs đọc diễn cảm đoạn văn em thích
1: Nghệ thuật
- Tác giả sử dụng từ ngữ chọnlọc miêu tả so sánh lập luậnchặt chẽ
2: Nôi dung
- Bảo vệ quyền lợi chăm lo
đến sự phát triển của trẻ em làmột vấn đề quan trọng
IV :Luyện tập
4 Củng cố: hệ thống lại kiến thức của bài.
5 Hớng dẫn: về nhà học bài, làm bài tập trong vở bài tập
Ngày soạn: 2/9/2011
Ngày dạy: 5-10/9/2011
Tiết 13: các phơng châm hội thoại <tiếp>
I: Mục tiêu cần đạt :
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu đợc mối quan hệ giữa phơng châm hội
thoại với tình huống giao tiếp Hiểu đợc sự phong phú, tinh tế và giàu sắc thái
biểu cảm của hệ thống các từ ngữ xng hô trong Tiếng Việt
2 Kỹ năng: Rèn kĩ cho Hs năng vận dụng có hiệu quả các phơng châm hội
thoại vào thực tế giao tiếp xã hộị
3 Thái độ: Học sinh có ý thức tuân thủ các phơng châm hội thoại trong
2.: Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là phơng châm quan hệ, cách thức, lịch sự ? Lấy ví dụ minh hoạ
vầ các tình huống vi phạm PCHT
3 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
* Hoạt động I: Phơng châm quan hệ.
Hoạt động 1: Tìm hiểu ngữ liệu.
? Đọc truyện cời “Trong cuộc đời đầy Chào hỏi”
? Câu hỏi của chàng rể trong truyện cời có tuân thủ
phơng châm lịch sự không? Tại sao?
- HS 1: Câu hỏi của chàng rể có tuân thủ phơng
châm lịch sự vì nó thể hiện sự quan tâm đến ngời
khác
- HS 2: Chỉ một câu hỏi chào mà chàng rể gọi từ
trên xuống khi đang tập trung làm việc Rõ ràng đã
làm một việc quấy rối, gây phiền hà cho ngời khác
Văn bản: "Chào
hỏi"
- Khi giao tiếp cần nắm
đợc các đặc điểm củatình huống giao tiếp:
Trang 26? Theo em câu hỏi này có tuân thủ phơng châm lịch
GV: Khi giao tiếp không những phải tuân thủ các
phơng châm hội thoại mà phải nắm đợc các đặc
điểm của tình hớng giao tiếp
Hoạt động 2: Kết luận
* Hoạt động II: Những TH không tuân thủ PCHT.
Hoạt động 1: Tìm hiểu ngữ liệu.
? Nhắc lại những ví dụ để phân tích các phơng
châm trên?
- Cuộc đối thoại giữa An và Ba
- Lợn cới áo mới, quả bí khổng lồ
- Ông nói gà, bà nói vịt, dây cà ra dây muống
? Câu trả lời của Ba có đáp ứng đợc nhu cầu thông
tin nh An mong muốn không?
-Hs: Không đáp ứng
? Trong tình huống này, phơng châm hội thoại nào
không đợc tuân thủ, vì sao?
- Hs: Phơng châm về lợng vì không cung cấp lợng
thông tin nh An mong muốn
? Theo em vì sao ngời nói không tuân thủ phơng
châm này? Có phải Ba không hiểu câu hỏi của An?
- Hs: Vì ngời nói không biết chính xác chiếc máy
bay đầu tiên trên thế giới đợc chế tạo năm nào Để
tuân thủ phơng châm về chất (không nói rõ những
điều mình không có bằng chứng xác thực) ngời nói
phải trả lời một cách chung chung nh vậy
2 Ví dụ 2: Sau khi đi khám bệnh, bác sỹ có nên
nói cho ngời bệnh biết tình trạng của mình hay
2 Kết luận- Ghi nhớ
II: Những trờng hợp không tuân thủ phơng châm hội thoại
1 Phân tích ngữ liệu mẫu
- Ngời nói vô ý, vung
về, thiếu văn hoá giaotiếp
- Ngời nói phải u tiêncho một PCHT khác
Trang 27? Khi bác sĩ không cho bệnh nhân biết tình trạng
thực của mình thì bác sĩ không tuân thủ phơng
châm hội thoại nào?
- Hs: Không tuân thủ phơng châm về chất (nói điều
mà mình tin là đúng)
? Việc nói dối của bác sĩ có chấp nhận đợc không?
Vì sao?
- Hs: Có thể chấp nhận đợc vì nói dối trong trờng
hợp này thể hiện tính nhân đạo và cần thiết Vì nhờ
sự động viên đó mà bệnh nhân có thể lạc quan hơn,
có nghị lực hơn để sống khoảng thời gian còn lại
của cuộc đời
GV: Nh vậy, không phải sự nói dối nào cũng
đáng chỉ trích hay lên án
? Khi nói “Trong cuộc đời đầy Tiền bạc chỉ là tiền bạc” thì có phải
ngời nói không tuân thủ phơng châm về lợng hay
không?
- Hs: Nếu xét về nghĩa tờng minh thì câu này không
tuân thủ phơng châm về lợng, bởi vì dờng nh câu
nói không cho ngời nghe thêm một thông tin nào
ngoài thông tin nói về tiền
? Nếu hiểu theo nghĩa hàm ẩn, em sẽ hiểu ý
nghĩcâu nói này nh thế nào?
* Hoạt động III: Luyện tập
? Đọc nêu yêu cầu của bài tập 1
- Hs thảo luận trả lời: Ông bố đã vi phạm phơng
châm hội cách thức
? Bài tập 2 yêu câu chúng ta làm gì?
Theo giao tiếp thông thờng khi đến nhà ai, trớc tiên
phải chào hỏi chủ nhà
quan trọng hơn
- Ngời nói muốn gây sựchú ý, để ngời nghehiểu câu nói theo mộthàm ý khác
Nh vậy ông bố đã viphạm phơng châm hộicách thức
Trang 281 Kiến thức: Hs tạo lập văn bản thuyết minh trong đó có sử dụng yếu tố
miêu tả và một số biện pháp nghệ thuật, tuy nhiên, yêu cầu thuyết minh khoa
học, chính xác, mạch lạc vẫn là chủ yếu
2 Kỹ năng: Rèn cho Hs kĩ năng thu thập tài liệu, hệ thống, chọn lọc tài
liệu, viết văn bản thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả gồm đủ ba phần; Mở
bài, thân bài, kết luận
3 Thái độ: Giáo dục Hs ý thức làm bài nghiêm túc, trung thực
Đề bài: Em hãy giới thiệu về Chiêc Quạt.
Gv: Đọc và chép đề bài lên bảng, yêu cầu Hs
chép đề bài vào giấy kiểm tra
Gợi ý đáp án:
A Mở bài: Giới thiệu chung về chiếc quạt
giấy Việt Nam là một vật dụng quen thuộc
trong mùa hè khi mùa hè tới
B Thân bài:
- Nguồn gốc của chiếc quạt giấy: ra đời từ lâu
lắm rồi, khi mà các quạt hiện đại nh bây giờ
cha có Nó gắn bó thân thiết với mọi ngời
- Cấu tạo của chiếc Quạt:
+ Dụng cụ làm quạt: tre, giấy, hồ dán
+ Cách làm: Tre chẻ thành nan (độ dài tuỳ
thuộc vào quạt to hay nhỏ) thờng dài 30 cm
(còn gọi là rẻ quạt)
+ Phần cán rộng 1,5 cm vót thon nhỏ dần còn
1cm Một chiếc quạt thờng sử dụng 7-9 chiếc
rẻ
+ Phần cán quạt đợc liên kết với nhau bằng
một chiếc đinh vít, các rẻ quạt có thể xoay đi
xoay lại… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
+ Tiếp theo cắt 2 mảnh giấy hình bán nguyệt
dài 20 cm, rộng bằng hình bán nguyệt khi các
rẻ quạt xoè ra
+ Dùng 2 mảnh giấy dán lại với nhau, rẻ quạt
ở giữa… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
Công dụng:
+ Tạo ra gió: Cầm cán quạt xoè ra quạt tạo ra
gió, khi không quạt nữa
+ Quạt bền hay không phụ thuộc vào cách bảo
quản quạt dễ gẫy và rách vì vậy ngời sử dụng
phải cẩn thận, nâng niu
+ Quạt sử dụng ở mọi chỗ, mọi nơi vì giá quạt
rẻ, gọn có thể mang đi theo ngời (gấp bỏ túi
I: Yêu cầu cần đạt
A Mở bài: Giới thiệu chung về chiếc
quạt giấy Việt Nam là một vật dụngquen thuộc trong mùa hè khi mùa hètới 1 đ
B Thân bài: (6đ)
- Nguồn gốc của chiếc quạt giấy:
- Quạt có cấu tạo:
+ Dụng cụ làm quạt: tre, giấy, hồdán
+ Cách làm: Tre chẻ thành nan (độ dàituỳ thuộc vào quạt to hay nhỏ) thờngdài 30 cm (còn gọi là rẻ quạt)
+ Phần cán rộng 1,5 cm vót thon nhỏdần còn 1cm Một chiếc quạt thờng sửdụng 7-9 chiếc rẻ
+ Phần cán quạt đợc liên kết với nhaubằng một chiếc đinh vít, các rẻ quạt
có thể xoay đi xoay lại… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh+ Tiếp theo cắt 2 mảnh giấy hình bánnguyệt dài 20 cm, rộng bằng hình bánnguyệt khi các rẻ quạt xoè ra
+ Dùng 2 mảnh giấy dán lại với nhau,
rẻ quạt ở giữa… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhCông dụng:
+ Tạo ra gió: Cầm cán quạt xoè raquạt tạo ra gió, khi không quạt nữagấp lại và cất đi
+ Quạt bền hay không phụ thuộc vàocách bảo quản quạt dễ gẫy và rách vìvậy ngời sử dụng phải cẩn thận, nângniu
+ Quạt sử dụng ở mọi chỗ, mọi nơi vì
Trang 29- Khẳng định sự gắn bó của chiếc quạt giấy
với ngời Việt Nam
*Yêu cầu sử dụng biện pháp nghệ thuật:
- Tự thuật là chiếc quạt tự thuyết minh về
mình
- Sử dụng yếu tố miêu tả: Miêu tả cách làm
quạt, cách sử dụng quạt
* Biểu điểm:
- Phần mở bài: Giới thiệu đợc chiếc quạt một
cách hấp dẫn(1đ)
- Phần thân bài(6đ)
Lần lợt chiếc quạt tự giới thiệu về nguồn
gốc, cấu tạo, công dụng của mình (6đ)
- Phần kết bài: Suy nghĩ về chiếc quạt(1đ)
C Kết bài (1đ)
Khẳng định sự gắn bó của chiếc quạtgiấy với ngời Việt Nam
II: Đáp án và biểu điểm
- Phần mở bài: Giới thiệu đợc chiếc
quạt một cách hấp dẫn (1đ)
- Phần thân bài: Lần lợt chiếc quạt tự
giới thiệu về nguồn gốc, cấu tạo, côngdụng của mình (6đ)
- Phần kết bài: Cho thấy nhiều chiếc
quạt hiện đại đã ra đời nhng chiếcquạt giấy vẫn gắn bó với ngời dânViệt Nam
- Hình thức 2 điểm:
+ Có sử dụng biện pháp nghệ thuật,yếu tố miêu tả (1đ)
+ Trình bày sạch đẹp, rõ ràng, khôngsai chính tả (1đ)
4 Củng cố: Thu bài nhận xét giờ kiểm tra, Ôn lại văn bản thuyết
1 Kiến thức: Giúp học sinh tiếp xúc với thể loại văn xuôi cổ ở nớc ta: thể
truyền kì Học sinh hiểu nỗi đau của ngời phụ nữ trong thời kỳ phong kiến
loạn lạc: có đức, có tài, có sắc nhng phải chịu oan ức tủi nhục
2 Kỹ năng: Rèn cho học sinh kĩ năng cảm thụ văn xuôi cổ, kĩ năng phân
tích nhân vật
3 Thái độ: Giáo dục cho Hs tinh thần trân trọng, thơng yêu con ngời phê
phán những bất công ngang trái chà đạp lên hạnh phúc lứa đôi
II Chuẩn bị
Thầy : Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án
Trò : Đọc kỹ tác phẩm, tìm hiểu tác giả, soạn bài
III Tiến trình lên lớp
Trang 301 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra.bài cũ:
? Qua văn bản Tuyên bố… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhem hãy nêu và phân tích nhữg hcáh thức mà
trẻ em trên thế giới đang phải gánh chịu
? Những nhiệm vụ mà bản tuyên bố… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh đa ra để bảo vệ trẻ em là gì
3 Bài mới
* Hoạt động I: Tìm hiểu chung.
Hoạt động 1: Tác giả, tác phẩm.
? Hãy nêu tóm tắt hiểu biết của em về Nguyễn Dữ?
- Nguyễn dữ là học trò xuất sắc của Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Đã từng đỗ cử nhân nhng chỉ làm quan một năm rồi về sống
ẩn Thời ông sống là thế kỷ XVI, đây là giai đoạn mà giai cấp
phong kiến liên tiếp đấu tranh dành quyền vị, chém giết lẫn
nhau, triều Lê mục nát, Mạc Đăng Dung chiếm quyền, chiến
tranh phong kiến giữa các tập đoàn phong kiến
? Trình bày những hiểu biết của em về tp "Chuyện ngời
Nam Xơng"
? Em hiểu ntn về thể loại truyền kỳ
- Tác phẩm: Gồm 20 truyện viết theo lối văn xuôi
GV: “Trong cuộc đời đầy Truyền kì mạn lục” nghĩa là ghi chép tản mạn
- Là tập truyện ngắn đầu tiên những điều kỳ lạ vẫn đợc lu
truyền
- Tác phẩm viết bằng chữ Hán
- Tác phẩm từng đợc đánh giá là “Trong cuộc đời đầyáng văn hay của bậc đại
gia” hoặc “Trong cuộc đời đầythiên cổ kì bát” Nhân vật trong các chuyện là
những phụ nữ có phẩm chất tốt đẹp khao khát hạnh phúc lứa
đôi nhng gặp nhiều bất hạnh, những trí thức phong kiến sống
ngoài kỷ cơng của lễ giáo phong kiếnKết thúc mỗi tác phẩm
đều có lời bình, bàn luận thêm về ý nghĩa câu chuyện (nay
cha rõ của tác giả hay của ngời xa thêm vào)
- Chuyện ngời con gái Nam Xơng là một trong 20 truyện
ngắn của tập truyện
Hoạt động 2: Hớng dẫn đọc.
? Qua đọc ở nhà và tóm tắt, giáo viên chỉ yêu cầu và hớng
dẫn học sinh đọc một số đoạn cơ bản
VD: Đoạn 1- “Trong cuộc đời đầyTừ đầu … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh cha mẹ để mình”
Đoạn 2- “Trong cuộc đời đầybà cụ … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh qua đời”
Đoạn 3- “Trong cuộc đời đầy Hôm sau… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh hết”
? Truyện có thể chia bố cục nh thế nào? nêu nội dung
- Phần 1: Chia làm 2 ý: Nội dung từng phần?
+ ý1: đâu… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhmình: chuyện về VN khi chồng đi lính
+ ý2:Tiếp: qua rồi: nỗi oan củaVN khi chồng về
- Phần 2: Còn lại: Chuyện VN dới thuỷ cung
? Căn cứ vào bố cục truyện em hãy kể tóm tắt nội dung câu
chuyện?
- Học sinh kể, giáo viên tóm tắt mẫu:
Vũ Thị Thiết quê ở Nam Xơng, thuỳ mị, nết na lấy chồng là
Trơng Sinh, một ngời có tính đa nghị, cả ghen Biết tính
I: Đọc tìm hiểu chung
- Tác giả
+ Nguyễn Dữ Là học tròxuất sắc của Nguyễn BỉnhKhiêm
+ Đã từng đỗ cử nhân
nh-ng chỉ làm quan một năm rồi về sống ẩn dật
- Tác phẩm Gồm 20 truyện viết theo lối văn xuôi chữ Hán có xen lẫn một số thơ, từ văn biền ngẫu
- “Trong cuộc đời đầy Truyền kì mạn lục”: Làghi chép tản mạn những
điều lu truyền trong dângian
- Kiểu văn bản: Tự sự,PTBĐ chính là kể
- Bố cục:
- Tóm tắt văn bản:
Trang 31chồng, nàng ăn ở khuôn phép nên gia đình êm ấm thuận hoà.
Khi triều đình bắt Trơng Sinh đi lính, Vũ Thị Thiết đã có
mang sau đầy tuần sinh con trai đặt tên là Đản Chẳng bao lâu
Mủ chồng mất, nàng lo toan cho mẹ mồ yên mả đẹp Chồng
đi xa, nàng thơng con bèn bịa ra chuyện “Trong cuộc đời đầycái bóng” trên tờng
không ngờ đó là chuyện để sau này Chồng nàng nghi ngờ,
gia đình xảy ra thảm kịch: nàng gieo mình tự vẫn … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh Cùng
làng có Phan Lang, khi gặp nạn thì đợc cứu Vũ Nơng nhờ
chàng minh oan Nàng ngồi kiệu hoa cảm tạ chồng rồi biến
mất
? Qua câu truyện kể, Nguyễn Dữ đã phản ánh nội dung gì
* Hoạt động II: Tìm hiểu văn bản
Hoạt động 1: Mở đầu câu chuyện
? Gọi học sinh đọc “Trong cuộc đời đầytừ đầu… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh đi vào loại đầu”
? Đoạn văn mở đầu truyện giới thiệu với ta những nhân vật
nào?
- Hs: Trơng Sinh, Vũ Nơng
? Tác giả giới thiệu nh thế nào về Vũ Nơng?
- Vũ Nơng tínhtình thuỳ mị, nết na, lại thêm có t dung tốt
đẹp.ta biết thêm gì về Vũ Nơng? Trơng Sinh mến dung hạnh
Vũ Nơng nên cới nàng làm vợ Nàng luôn giữ gìn khuôn phép
không để vợ chồng bất hoà
? Qua cách giới thiệu của tác giả em hiểu gì về Vũ Nơng?
- Hs: VN- ngời con gái đẹp ngời, đẹp nết
? Em có nhận xét gì về cách giới thiệu nhân vật của tác giả?
Cách giới thiệu đó nhằm mục đích gì?
- Hs: Tác giả giới thiệu nhân vật song lại nêu ra một số nét về
tính cách nhằm gieo vào lòng ngời đọc ấn tợng đậm nét về
từng nhân vật
GV: Đó cũng chính là cách giới thiệu rất khéo tính cách
mỗi ngời để rồi khi diễn biến câu chuyện xảy ra ngời đọc sẽ
có những bất ngờ thú vị.giờ sau học tiếp
II Đọc, tìm hiểu văn bản.
1: Mở đầu câu chuyện
- VN ngời con gái đẹp nết,
đẹp ngời
- Trơng Sinh không cóhọc, có tính đa nghi
1 Kiến thức: Hs tiếp tục cảm nhận đợc vẻ đẹp tâm hồn của ngời phụ nữ
trong XHPK, thấy đợc số phận oan trái của họ
- Hs hiểu đợc những hành công về nghệ thuật của tác phẩm: Dựng truyện,
dựng nhân vật, sáng tạo trong việc giữa thực và kì ảo
2 Kỹ năng: Rèn cho Hs kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự
3 Thái độ: Hs biết trân trọng, ngợi ca giá trị, phẩm hạnh của ngời phụ nữ
Trang 32II: Chuẩn bị
Gv: Soạn nội dung tiết 2
Hs: Soạn bài học bài ở nhà
III: Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 kiểm tra bài cũ
? Tóm tắt chuyện ngời con gái nam xơng của nguyễn dữ
3 Bài mới
* Hoạt động II: Tìm hiểu văn bản(Tiếp)
Hoạt động 2: Diễn biến câu chuyện.
? Đoạn trích kể về đoạn đời nào của Vũ Nơng?
- Hs: Chuyện VN khi đi lấy chồng
? Khi chia tay chồng đi lính Vũ Nơng có những biểu
hiện thái độ cử chỉ nào?
- Nàng dặn dò chồng: Biểu hiện một mong muốn lớn
nhất là sự xum họp, bình an
? Đọc diễn cảm lời của Vũ Nơng
? Trong suốt thời gian xa chồng Vũ Nơng đã chăm
sóc gđ ntn
- Mẹ chồng đau ốm, nàng hết sức thuốc thang, lấy lời
ngọt ngào khôn khéo khuyênMẹ chồng chết: lo ma
chay chu đáo
- Săn sóc con chu toàn
? Nh vậy, em có nhận xét gì về Vũ Nơng
- Nàng tỏ ra là ngời rất đảm đang trong thời gian xa
chồng?
? Gọi học sinh đọc: “Trong cuộc đời đầy Sau này… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh phụ mẹ”
? Em có nhận xét gì về cách kể chuyện của tác giả
trong đoạn văn trên?
- Đoạn chuyện có cách kể giản dị, tự nhiên,
Vũ Nơng là ngời đẹp nết, đẹp ngời, đảm đang hiếu
? Nghe con nói, Trơng Sinh có thái độ nh thế nào?
- Trơng Sinh ngạc nhiên gặng hỏi
GV: Câu nói của bé Đản đã khiến Trơng Sinh ngạc
nhiên sửng sốt
? Khi Trơng Sinh gạn hỏi bé Đản nói nh thế nào?
? Nếu đợc nghe bé Đản nói em có suy nghĩ nh thế
nào (thảo luận)?
- Rất vô lí: bắt buộc mẹ nh một cái máy, không bao
giờ bế Đản
GV: Quả đúng nh vậy, thoáng nghe ta thấy ngời
đàn ông có hành động đáng ngờ: chỉ đến ban đêm,
II: Đọc tìm hiểu văn bản
1 Mở đầu câu chuyện
2 Diễn biến câu chuyện
a Chuyện Vũ Nơng khi lấy chồng
- Mẹ chồng đau ốm, nàng hếtsức thuốc thang, lấy lời ngọtngào khôn khéo khuyênlơn.chồng chết: lo ma chay chu
đáo.Săn sóc con chu toàn
- Nàng tỏ ra là ngời rất đảm
đang thời gian xa chồng
b Chuyện Vũ Nơng khi chồng trở về.
- Câu nói của bé Đản đã xoáysâu đúng vào chỗ có tính đa nghicủa Trơng Sinh
Trang 33
-nín thít phất nh một câu đố do vậy dễ làm ngời ta
hiểu lầm, bởi vậy thoáng nghe Trơng Sinh đã không
của chuyện nhằm mục đích gì?Tác giả tạo đợc sự đối
lập bất ngờ để thu hút sự chú ý của ngời đọc
? Khi về nhà Trơng Sinh đã có hành động, thái độ
nh thế nào với Vũ Nơng?
- Hs: Đọc chi tiết SGK
? Trớc thái độ của chồng, Vũ Nơng đã làm gì?
- Hs: Nàng khóc, thanh minh: chỉ một lòng chung
thuỷ chờ đợi
? Hãy theo dõi lời thanh minh của nàng cho biết Vũ
Nơng đã giãi bày điều gi… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
GV: Đây là hình ảnh ớc lệ chỉ nơi có quan hệ trai
gái không đứng đắn
? Trong lời thanh minh Vũ Nơng đã tha thiết xin
Tr-ơng Sinh điều gì?Mong chàng đừng một mực nghi
oan cho thiếp
? Qua lời thanh minh em hiểu Vũ Nơng muốn giãi
bày điều gì?
- Hs: Xin chồng đừng nghi oan cho mình
? Nghe vợ nói Trơng Sinh có thái độ nh thế nào?
- Hs: Trơng không tin lấy chuyện bóng gió mắng
? Vì sao Trơng Sinh lại có hành động ấy?
- Hs: Vì chàg không có học lại có tính đa nghi
GV: Chính vì có tính đa nghi đã làm cho Trơng
Sinh mù quáng, hồ đồ không đủ bình tĩnh để suy xét
kĩ lỡng sự việc Và đến đây ta hiểu vì sao, ngay từ
đầu ng ời đọc hiểu phần nào bản chất thực của sự
việc
? Em có nhận xét gì về cách miêu tả diễn biến tâm lí
nhân vật Trơng Sinh của tác giả?
- Hs: Cách miêu tả của tác giả rất tinh tế, lô gíc, hành
động của chàng rất phù hợp với cá tính vốn có
GV: Nh vậy, Vũ Nơng hoàn toàn phải gánh chịu
nỗi oan tày đình là lừa dối chồng
? Vậy theo em trong chuyện có chi tiết nào có thể gỡ
đợc nỗi oan cho Vũ Nơng không, là chỗ nào?
- Hs: Khi Vũ Nơng hỏi chuyện ai nói mà Trơng Sinh
trả lời thì Vũ Nơng sẽ hiểu ngay và sẽ có cách để
minh oan
- Mong chàng đừng một mựcnghi oan cho thiếp.
- Trơng Sinh mù quáng, hồ đồkhông đủ bình tĩnh để suy xét kĩlỡng sự việc
- Vũ Nơng phải gánh chịu nỗioan tày là thất tiết
- Hành động của nàng chứng tỏnàng là ngời phụ nữ thuỷ chung,
Trang 34GV: Sau những lời thề nguyền ấy, Vũ Nơng đã
thân cho những con ngời đức hạnh nh nàng
? Lời từ chôí của VN vớiứn có ý nghĩa ntn
- Hs: Tố cáo quan niệm hẹp hòi của XHPK về ngời
phụ nữ, tố cáo chế độ nam quyền
? Em có nhân xét gì về đoạn truyện sau cái chết của
- Chuyện kể hấp dẫn, dẫn chuyện khéo léo
- Xây dựng những tình tiết bất ngờ, cách miêu tả diễn
biến tâm lí nhân vật tinh tế
- Yếu tố li kỳ hấp dẫn phù hợp với thể loại truyền kỳ
? Qua câu chuyện này, tác giả ND muốn nói với ngời
đọc điều gì
- Chuyện ca ngợi Vũ Nơng- ngời phụ nữ đẹp nết,
tố cáo xã hội phong kiến suy tàn với chiến tranh phi
nghĩa, chế độ nam quyền độc đoán, gia trởng
* Hoạt động IV: Luyện tập.
? Kể lại nội dung văn bản Chuyện ngời con gái Nam
Xơng
- Hs: Kể, Gv nhận xét bổ sung
đức hạnh
C Nỗi oan đợc giải
- Tố cáo quan niệm hẹp hòi củaXHPK về ngời phụ nữ, tố cáochế độ nam quyền
1 Kiến thức: Hs nắm đợc hệ thống từ ngữ thờng đợc sử dụng để xng hô
trong hội thoại, hiểu rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa việc sử dụng từ ngữ xng hô
với tình huống giao tiếp
2 Kỹ năng: Rèn cho Hs kĩ năng sử dụng hệ thống từ ngữ xng hô hội thoại
3 Thái độ: Hs có ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt qua viêc sử
dung có hiệu quả các từ ngữ xng hô
Trang 352 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
* Hoạt động I: Từ ngữ xng hô và cách sử dụng
từ ngữ xng hô
Hoạt động 1: Tìm hiểu ngữ liệu.
GV: Trong Tiếng Việt, chúng ta thờng gặp
- Hs: Tôi, tao, tớ mình,,chúng tôi, chúng ta,
chúng tớ, chúng mình, mày, mi, nó, hắn, gã, bác,
cô, dì, cậu, mợ, ông ấy, bà ấy, chị ấy, anh ấy, cô
ấy… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? Cách sử dụng những từ ngữ xng hô này nh thế
nào?
- Sử dụng ngôi thứ nhất: tôi, tao… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
- Ngôi thứ hai: mày, mi, chúng mày… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
- Ngôi thứ ba: nó, hắn, chúng nó, họ… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
GV: Sử dụng từ ngữ trong những tình huống
suồng sã: mày, tao… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh Thân mật: anh,chị, em;
trang trọng: quý ông, quý bà, quý cô, quý vị… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? Nêu nội dung đoạn trích?
? Xác định các từ ngữ xng hô trong hai đoạn
trích
trên?
a Ví dụ:
a) - em – anh (Dế Choắt nói với Dế Mèn,
ta-chú mày (của Dế Mèn nói với Dế Choắt)
b) tôi- anh ( của Dế Mèn-> Dế Choắt- nói với Dế
Mèn)
? Tại sao trong hai đoạn trích Dế Mèn và Dế
Choắt có sự thay đổi về cách xng hô?
- Trong đoạn trích thứ nhất: Dế Choắt cảm thấy
mình thấp hèn cần nhờ vả ngời khác nên xng em
với anh:
- Dế Mèn - kẻ có vị thế mạnh kiêu căng và hách
dịch nên xng ta và chú mày
-Trong đoạn trích thứ hai: Đó là sự xng hô bình
đẳng không ai thấy mình thấp hơn hay cao hơn
Vị thế của hai nhân vật không còn nh trong đoạn
trích thứ nhất nữa Dế Choắt không còn coi mình
là đàn em cần nhờ vả, nơng tựa Dế Mèn nữa mà
nói với Dế Mèn những lời trăng trối với t cách là
một ngời bạn
? Qua bài học hôm nay ta cần ghi nhớ điều gì?
- Hệ thống từ ngữ xng hô rất phong phú tinh tế
giàu sắc thái biểu cảm
Hoạt động 2: Kết luận
GV: Trong Tiếng Việt hệ thống từ ngữ xng hô rất
phong phú tinh tế giàu sắc thái biểu cảm
- Căn cứ vào đối tợng và đặcđiểm tình huống
- tôi- anh ( của Dế
Mèn-> Dế Choắt- nóiTrong Tiếng Việt hệthống từ ngữ xng hô rất
- Căn cứ vào đối tợng vàcác đặc điểm tình huốnggiao tiếp để xng hô chothích hợp
Trang 36giao tiếp để xng hô cho phù hợp hiệu quả
* Hoạt động II: Luyện tập
? Đọc nêu yêu cầu của bài tập 1
? Trong lời mời trên có sự nhầm lẫn nh thế nào
- Hs: Nhầm chúng ta với chúng em hoặc chúng
tôi.
? Theo em, ngời học viên phải viết nh thế nào?
- Ngày mai, chúng em… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? Từ chúng em dùng xng hô trong trờng hợp
nào?
- Tình huống chỉ một nhóm ngời ít nhất là hai
ngời trong đó có ngời nói nhng không có ngời
nghe
? Đợc học Tiếng Anh em cho biết vì sao ngời
học viên có sự nhầm lẫm này?
Trong Tiếng Anh “Trong cuộc đời đầywe” có thể dịch là “Trong cuộc đời đầychúng tôi,
chúng ta” tuỳ từng tình huống giao tiếp Do ảnh
hởng thói quen tiếng mẹ đẻ nên có sự nhầm lẫm
GV: Nh vậy, trong Tiếng Việt đều là ngôi thứ
nhất nhng tuỳ từng tình huống mà sử dụng từ ngữ
xng hô nào cho phù hợp Trong Tiếng Việt dùng
từ xng hô có cả ngời nói và ngời nghe gọi là ngôi
gộp, từ ngữ xng hô chỉ ngời nói không có ngời
nghe gọi là ngôi trừ
? Đọc nêu yêu cầu của bài tập 2
? Em hãy giải thích?
- Khi một ngời xng hô là chúng tôi là để thể hiện
tính khách quan và sự khiêm tốn
GV: Tuy nhiên có những tình huống viết bài
bút chiến tranh luận khi cần nhấn mạnh ý kiến
riêng của cá nhân
thì dùng “Trong cuộc đời đầytôi”
? Đọc nêu yêu cầu của bài tập 3
3 Bài tập 3
- Trong truyện TG, đứa bégọi mẹ của mình theocách gọi thông thờng Nh-
ng xng hô với sứ giả nhvậy cho thấy ThánhGióng là một đứa trẻ cótài
Trang 372 Kỹ năng: Rèn cho Hs kĩ năng trích dẫn khi viết văn bản, phân biêt cách
dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp
3 Thái độ: Học sinh có thái độ đúng đắn khi dẫn lời ngời khác trong nói và
viết
II Chuẩn bị
Thầy: Nghiên cứu SGK, sách hớng dẫn, soạn giáo án
Trò: Học bài cũ và xem bài mới
III Tiến trình lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
? Khi tham gia hội thoại, ngời tham gia hội thoại phải chú ý điều nào
trong khi xng hô
3 Bài mới:
* Hoạt động I: Cách dẫn trực tiếp
Hoạt động 1: Tìm hiểu ngữ liệu
? Gọi học sinh đọc đoạn trích ngữ liệu SGK?
? Em hãy cho biết xuất xứ của đoạn trích?
- Hs: Trích trong TP Lăng lẽ Sa Pa- Nguyễn Thành Long
? Nêu nội dung của các đoạn văn a, b
a) Lời kể của nhân vật
b) Nói lên suy nghĩ của ngời hoạ sỹ
? Chú ý vào câu in đậm trong đoạn văn a và b và cho biết phần
in đậm nào là lời nói đợc phát ra thành lời, phần in đậm nào là
ý nghĩ đang diễn ra trong đầu
a) Là lời nói đợc phát ra thành lời
b) Là ý nghĩ diễn ra trong đầu vì trớc nó có từ nghĩ
? Các phần in đậm trên đợc tách ra khỏi phần đứng trớc nó
bằng dấu hiệu nào?
- Hs: Các phần in đậm trên đợc tách ra khỏi phần đứng trớc nó
bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép
? Có thể đảo vị trí của phần in đậm lên phía trớc đợc không?
Khi đảo hai bộ phận sẽ đợc ngăn cách bằng dấu gì?
- Hs: Có thể thay đổi vị trí hai bộ phận Trong từng trờng hợp
ấy, hai bộ phận ngăn cách nhau bằng dấu ngoặc kép và dấu
gạch ngang
? Em hãy đổi vị trí và nhận xét vai trò dấu gạch ngang?
- Hs: Đánh dấu phần chú thích
GV: Trong hai trờng hợp trên trờng hợp a là lời nói phát ra
thành tiếng (lời nói bên ngoài), trờng hợp b là lời nói cha đợc
nói ra (gọi là lời nói bên trong)
? Qua đây em hiểu thế nào là lời dẫn trực tiếp
- Trích nguyên văn lời hay ý nghĩ của một ngời hay
Hoạt động 2: Kết luận.
GV: Đa tình huống:
“Trong cuộc đời đầy Hai anh lính cùng bị đối phơng truy tìm Một anh chạy nấp ở
bờ sông, một anh nấp ở đống rơm Anh nấp ở bờ sông nghĩ
rằng dù anh ta có bị phát hiện và có phải chết thì cũng đành
chịu chứ nhất định không khai anh bạn nấp ở đống rơm Khi
anh ta bị đối phơng phát hiện, anh liền hô to: Ta thà chết“Trong cuộc đời đầy
I- Cách dẫn trực tiếp
1 Phân tích ngữ liệu mẫu
2 Kết luận- Ghi nhớ
- Khi nhắc lại nguyênvăn lời nói hay ỹ nghĩcủa một ngời hay củanhân vật và để trong dấu
Trang 38chứ nhất định không khai anh bạn đang nấp ở đống rơm ”
? Cho biết đâu là lời nói trong ý nghĩ và đâu là lời nói thành
lời?
? Giữa lời nói và ỹ nghĩ có nội dung thế nào?
ấnH: Nội dung giống nhau
? Em có nhận xét gì về ý nghĩa khi phát ra thành tiếng?
- Hs: Không phải ý nghĩ nào cũng có thể biến thành lời nói
? Qua ví dụ này em cần lu ý điều gì?
-Lời nói bên trong và lời nói bên ngoài tuy giống nhau về nội
dung nhng khác nhau về tác dụng thực tế
GV: Kinh nghiệm thực tế sống cho thấy rằng ý nghĩ trong
đầu và lời nói ra có thể không hoàn toàn đồng nhất
* Chú ý điều này để sử dụng lời dẫn trực tiếp trong hai trờng
hợp sao cho phù hợp
* Hoạt động II: Cách dẫn gián tiếp.
Hoạt động 1: Tìm hiểu ngữ liệu
? Đọc và nêu xuất xứ đoạn trích?
- Hs: Đọc- Trchs trong TP Lão Hạc của Nam Cao
? Nêu nội dung hai đoạn trích trên
a) Lời kể của ông giáo về lời khuyên của với con trai
b)Lời nhận định của tác giả về lối sống của Bác
? Chú ý vào phần in đậm và cho biết đây là lời nói hay ý nghĩ?
a Đây là lời nói, nó là nội dung lời khuyên đợc ngời dẫn nhắc
lại
b Đây là ý nghĩ vì trớc nó có từ hiểu
? Các phần in đậm có đợc tách với phần trớc bằng dấu hiệu
nào?
a) Không có dấu hiệu nào
b) Có dấu hiệu là từ “Trong cuộc đời đầyrằng”
? Có thể thay thế từ rằng bằng từ nào?
- Bằng từ “Trong cuộc đời đầylà”
? Tại sao lời nói và ý nghĩ ở ví dụ a, b không đợc để trong dấu
ngoặc kép
- Vì đợc ngời dẫn thuật lại có điều chỉnh cho thích hợp
GV: Lời nói hay ý nghĩ của một ngời nào đó hay của nhân
vật đợc ngời dẫn nhắc lại đôi khi không nguyênvăn mà chỉ
thuật lại những nội dung cơ bản nên không đặt trong dấu
ngoặc kép- Trờng hợp này gọi là dẫn gián tiếp
Hoạt đông 2: Kết luận
? Em hiểu thế nào là lời dẫn gián tiếp?
- Thuật lại lời nói, hay ý nghĩ có điều chỉnh cho thích hợp
? Lấy ví dụ về các dẫn gián tiếp
- Hs: Lâý ví dụ minh hoạ
* Hoạt động III: Luyện tập
? Đọc, nêu yêu cầu của bài tập 1
- Hs: Gồm ba yêu cầu:
+ Tìm lời dẫn
+ Cho biết là lời nói hay ý nghĩ
+ Dẫn trực tiếp hay gián tiếp
a) Lời kể của ông giáo
về lời khuyên của với contrai
b)Lời nhận định của tácgiả về lối sống của Bác
2 Kết luận- Ghi nhớ
III- Luyện tập
Bài tập 1.
a) “Trong cuộc đời đầy A! … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinhà?”
b) “Trong cuộc đời đầyCái vờn… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh rẻ cả.”
- Cả hai đều là ý nghĩ:b) Đó là ý nghĩ mà nhân vậtgán cho con chó
Trang 39a) Đó là ý nghĩ của nhân vật.
? Cách dẫn ở hai đoạn văn là trực tiếp hay gián tiếp?
Cách dẫn trực tiếp
? Dấu hiệu nào cho ta biết điều đó?
- Dấu hiệu hình thức: dấu hai chấm và dấu ngoặc
? Đọc và nêu yêu cầu bài tập 2?
Giáo viên tổ chức hớng dẫn Hs làm bài tập
Hs: Đọc bài tập?Nêu yêu cầu bài tập 3?
? Lời nói của VN trong đoạn trích đợc trình bày bằng cách
nào?
- Cách trực tiếp
Bài tập 2: Bài tập cho
sẵn dữ liệu, cho sẵn nộidung dẫn
Bài tập 3 : Lời nói của
VN đợc trình bày bằngcách dẫn trực tiếp
4 Củng cố: Cách dẫn trực tiếp … rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh, dấu hiệu để phân biêt hai cách dẫn này
5 Hớng dẫn về nhà: Học thuộc lý thuyết, làm hoàn chỉnh các bài tập SKK
Ngày soạn: 11/9/2011
Ngày dạy: 12-17/9/2011
Tiết 20: Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự (Dạy thêm)
I Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: Giúp học sinh ôn tập, củng cố, hệ thống hoá kiến thức về tóm
tắt văn bản tự sự Tích hợp với các văn bản đã học ở phần đọc hiểu, với các
bài TV ở việc sử dụng ngôn ngữ trong kể chuyện
2 Kỹ năng: Rèn cho Hs kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự theo yêu cầu khác
nhau cùng ngắn gọn hơn , nhng vẫn đảm bảo đầy đủ các ý chính, nhân vâth
chính
3 Thái độ: Hs có thái độ tích cực trong hoạt động tóm tắt văn bản tự sự đã
học
II Chuẩn bị :
Gv : Nghiên cứu, soạn giáo án
Hs : Tóm tắt các văn bản: Chiếc lá cuối cùng, Ngời con gái Nam Xơng
* Hoạt động I: Sự cần thiết của việc tóm tắt văn bản
Hoạt đông 1: Tìm hiểu ngữ liệu
? Em hiểu thế nào là tóm tắt văn bản tự sự?
- Hs: Tóm tắt văn bản tự sự là kế lại một cốt truyện để
ng-ời đọc hiểu nội dung cơ bản của tác phẩm ấy
? Khi tóm tắt văn bản tự sự phải đảm bảo yêu cầu gì?
- Hs: Phải căn cứ vào những yếu tố: nhân vật- sự việc
chính.Tóm tắt ngắn gọn, dễ nhớ
? Tại sao ta phải tóm tắt tác phẩm trớc khi học?
2 Tình huống Đây là một hình thức buộc ngời học phải
trực tiếp đọc tác phẩm trớc khi học do đó khi đã tóm tắt
có khác với tác phẩm vănhọc)
- Tình huống b: Phải tóm tắtvăn bản CNCGNX trớc khihọc
Trang 40Hoạt động 2: Kết luận
GV: Trong thực tế không phải lúc nào chúng ta cũng có
thời gian và điều kiện để trực tiếp xem phim hoặc đọc
nguyên văn tác phẩm văn học, vì vậy việc tóm tắt văn bản
tự sự là một nhu cầu tất yếu trong cuộc sống
* Hoạt đông II: Thực hành
1 Tóm tắt: Chuyện ngời con gái nam Xơng.
? Em hãy đọc những sự việc và nhân vật chính phần
SGK?
? Em cho biết các sự việc chính đã đầy đủ cha? Theo em
còn thiếu sự việc nào?
- Các sự việc bạn nêu ra tơng đối đủ
- Còn thiếu chi tiết:
+ Tối đó TS và con ngồi bên ngọn đèn, con đã chỉ cái
bóng trên tờng
+Sau chi tiết: Vũ Nơng bị oan… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? Sau khi thêm chi tiết vào, em thấy các sự việc nêu ra đã
hợp lí cha?
- Bổ sung chi tiết: TS nghe Phan Lang kể, biết vợ mình bị
oan là cha hợp lí vì Trơng Sinh hiểu ngay sau khi vợ chết
chứ không phải đợi đến khi Phan Lang về kể
? Vậy em cần điều chỉnh nh thế nào?
- TS nghe Phan Lang kể gặp Vũ Nơng bèn lập đàn giải
oan… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
? Trên cơ sở các sự việc chính em hãy tóm tắt văn bản tự
sự?
GV:- Yêu cầu khi tóm tắt phải đảm bảo các sự việc và
nhân vật chính vừa xác định Phải viết thành văn bản tóm
tắt hoàn chỉnh nên phải thêm từ ngữ để có câu văn hoàn
chỉnh
- Hs lân lợt tóm tắt
? Nếu bây giờ em phải tóm tắt ngắn gọn hơn mà ngời đọc
vẫn hiểu đợc nội dung chính em phải làm nh thế nào?
- Hs: Có thể lợc bỏ một số sự việc nh:
+ Thời gian VN ở nhà
+ Phan Lang đợc Linh Phi cứu nh thế nào
? Qua việc tìm hiểu và tóm tắt văn bản “Trong cuộc đời đầyChuyện ngời con
gái Nam Xơng” và các tình huống khác
? Em cho biết việc tóm tắt văn bản nhằm mục đích gì?
- Tóm tắt giúp ngời đọc, ngời nghe nắm đợc nội dung
chính của văn bản đó
Hoạt đông 2: Kết luận
* Hoạt đông III: Luyện tập
? Đọc nêu yêu cầu của bài tập 1
2 Kết luận- Ghi nhớ.
- Tóm tắt văn bản tự sự làmột hoạt động thờng xuyêndiễn ra ở mọi lĩnh vực
II Thực hành tóm tắt văn bản tự sự
1 Bài tập
- Các sự việc bạn nêu ra tơng
đối đầy đủ
- Còn thiếu chi tiết: Tối đó TS
và con ngồi bên ngọn đèn, con
đã chỉ cái bóng trên tờng làcha đêm đêm đến
lúc này TS hiểu vợ mình bịoan.Sau chi tiết: Vũ Nơng bịoan… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh
- Chi tiết: TS nghe Phan Langkể,biết vợ mình bị oan là chahợp lí vì Trơng Sinh hiểu ngaysau khi vợ chết chứ không phải
đợi đến khi Phan Lang về kể Vậy em cần điều chỉnh nh thếnào?
TS nghe Phan Lang kể gặp VũNơng bèn lập đàn giải oan… rất mới, rất hiện đại: Cách tiếp thu tinh Trên cơ sở các sự việc chính
em hãy tóm tắt văn bản
tự sự?
- Yêu cầu khi tóm tắt phải
đảm bảo các sự việc và nhânvật chính vừa xác định.Phảiviết thành văn bản tóm tắthoàn chỉnh nên phải thêm từngữ để có câu văn hoàn
