CHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌC

CHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌCCHUYÊN ĐỀ DI TRUYỀN HỌC

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

LỜI NÓI ĐẦU 4

ÔN TẬP 1: CƠ SỞ VẬT CHẤT DI TRUYỀN 5

ÔN TẬP 2: NGUYÊN PHÂN GIẢM PHÂN 8

PHẦN NĂM: DI TRUYỀN HỌC 14

CHƯƠNG I CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ 14

BÀI 1: GEN, MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI CỦA ADN 14

BÀI 2: PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ 23

BÀI 3: ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA GEN 31

BÀI 4: ĐỘT BIẾN GEN 35

BÀI 6: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ 41

BÀI 7: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ 47

ÔN TẬP CHƯƠNG I: MỘT SỐ KIẾN THỨC TRỌNG TÂM 56

Kính thưa các bạn đồng nghiệp cùng các em học sinh thân mến! Xuất phát điểm là 1 học sinh không yêu thích môn Sinh càng không có ước mơ trở thành 1 GV dạy Sinh Thế mà, không biết số phận đưa đẩy thế nào tôi lại trở thành 1 GV dạy Sinh – Giờ đây tôi mới thấm thía câu nói: “Nghề chọn người” Khi còn là Sv tôi chỉ đi gia sư môn Hóa (khiêm tốn một chút xíu thì ngày trước tôi thi ĐH dc 9d môn này hehehe), thậm chí đến khi ra trường tôi vẫn chưa biết mình phải làm gì để yêu thích bộ môn Sinh Mà nếu

k thích làm sao có thể dạy tốt, làm sao làm cho học trò yêu thích ? – tôi tự hỏi!

Câu hỏi làm sao để học trò yêu thích môn Sinh là câu hỏi lớn đối với tôi Tôi bắt đầu tìm cách đê giải câu hỏi đó Thế là chả biết từ bao giờ mỗi ngày một chút, bằng cách này hoặc cách khác tôi học người này một chút, hỏi người kia một ít… cho đến một ngày

…… Nếu k làm gì liên quan đến môn Sinh là dường như tôi không dám ngủ

Giờ đây tôi k dám nói tôi đã yêu môn Sinh, càng k dám khẳng định mình đã giỏi bằng chúng bằng bạn, nhưng nhờ quá trình kiên trì học hỏi cộng với một chút may mắn tôi tin rằng trong thời gian k xa nữa nhất định môn Sinh sẽ là tình yêu đích thực của tôi Ngày trước khi còn là học Sinh, cầm cuốn sách lên tôi rất thích nhìn hình để học Thầy cô dạy vẽ hình đẹp tôi rất ngưỡng mộ - Thầy Trần Thanh Tòng (ĐH KH TN TP HCM) là một trong số thầy cô như thế Tôi nghĩ có nhiều cách để làm kiến thức môn Sinh trở nên hấp dẫn nhưng với riêng bản thân thì cho dạy học bằng hình ảnh là một cách làm hiệu quả Dù hình chưa nhiều, chưa đẹp, kiến thức còn hạn chế, kinh nghiệm còn non nhưng tôi mạnh dạn viết cuốn tài liệu này để dạy và cùng với Thầy Trần Ngọc Danh (Chuyên Lê Hồng Phong – TPHCM), Thầy Phan Tấn Thiện (Huế) viết thêm dc hai cuốn trắc nghiệm hình ảnh xuất bản tại NXB GD Nhân đây tôi xin gửi một phần của cuốn tài liệu và giới thiệu tới các bạn đồng nhiệp cùng các em học sinh hai cuốn Di Truyền – Sinh Thái (Hiện đã dược bán tại các nhà Sách) Kính chúc các bạn đồng nghiệp mạnh khỏe và luôn cháy bỏng đam mê Mong nhận được ý kiến phản hồi của thầy cô và các em!

Nội dung của hai cuốn tôi sẽ gửi sau

LỜI NÓI ĐẦU

“Suy nghĩ tích cực” – “Hành động không ngừng” l{ một trong những yếu tố giúp chúng ta tiến

tới mục tiêu v{ đạt được th{nh công nhất định Đi s}u v{o từng lĩnh vực l{ một yêu cầu tương đối khó nhưng cũng vô cùng lí thú, đòi hỏi chúng ta cần có sự phối hợp giữa suy nghĩ v{ c|ch thức h{nh động một c|ch logic

Suy nghĩ tích cực Hành động không ngừng Tiến tới mục tiêu

Một trong c|c biểu hiện của “suy nghĩ tích cực” chính l{ tự tin v{ mơ ước Đó l{ điều thật đơn

giản bởi do chính c|c em tạo ra vì vậy các em to{n quyền sở hữu và điều khiển nó Để có được những suy nghĩ tích cực, cần hội đủ một v{i yếu tố sau:

Thứ nhất: Phải luôn nhìn thấy mơ ước của

mình muốn đạt được

Thứ hai: Tư duy v{ trong lời nói tr|nh dùng

những từ tiêu cực, mất phương hướng như: khó

qu|, không biết thế n{o, nếu trước đ}y mình cố

gắng, quyết t}m thì giờ đ~ kh|c, … m{ h~y thay

v{o đó bằng những c}u từ tích cực, có phương

hướng: mình phải l{m được, mình sẽ học giỏi,

mình sẽ trở th{nh một b|c sỹ giỏi cứu giúp được

mọi người, …

Thứ ba: “Suy nghĩ tích cực” còn biểu hiện

ở lòng can đảm, không sợ thất bại, phải luôn tự

nhủ: “Đứng dậy và làm lại, làm lại và làm lại”

“Hành động không ngừng” chính l{ biểu

hiện của tinh thần ham học hỏi, phấn đấu không

ngừng l{m gi{u tri thức, nuôi dưỡng trí tuệ của mỗi người Để “Hành động không ngừng” mang lại kết

quả như mong muốn c|c em nên: Học mọi lúc, mọi nơi nếu có thể C|c em có thể học từ thầy cô, bạn bè, s|ch vở, internet…

Hãy tự tin mơ ước về mục tiêu của mình Bởi, Suy Nghĩ tạo ra Hành Động, h{nh động tạo ra

Thói Quen, thói quen tạo ra Tính Cách, tính cách tạo ra Số Phận

Mong nhận được ý kiến phản hồi của học sinh, quý đồng nghiệp Mọi ý kiến đóng góp xin liên hệ:

Thầy: Đinh Văn Tiên Email: Tiensinhgd@gmail.com Fb: Thầy Đồ dạy Sinh

Website://tiensinhgd.wordpress.com/

MỜI CÁC EM TÌM ĐỌC

1 LÝ THUYẾT DI TRUYỀN HỌC

2 BÀI TẬP SINH HỌC PHÂN TỬ + TẾ BÀO (TẬP 1)

3 BÀI TẬP CÁC QUY LUẬT DI TRUYỀN (TẬP 2)

4 TRẮC NGHIỆM TIẾN HÓA + SINH THÁI

5 10 CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP SINH HỌC

6 50 ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA

Trân trọng cảm ơn!

ÔN TẬP 1: CƠ SỞ VẬT CHẤT DI TRUYỀN 1/ Khái quát về vật chất di truyền ở các nhóm sinh vật

A Tiêu chuẩn của vật chất di truyền

VCDT phải có đủ 3 tính chất:

- Mang thông tin DT đặc trưng cho lo{i

- Có khả năng tái bản: VCDT phải có khả năng hình thành các bản sao, chứa đầy đủ thông tin di truyền

- Có khả năng biến đổi

B Vật chất di truyền ở các nhóm sinh vật

Ở mọi lo{i sinh vật, VCDT đều l{ axit nucleic

- SV chưa có cấu tạo tế b{o (virus): ADN hoặc ARN, mạch đơn hoặc mạch kép, thẳng hoặc vòng

- SV nh}n sơ (vi khuẩn, xạ khuẩn): VCDT chính l{ 1 ph}n tử ADN vùng nh}n có dạng kép, vòng v{ không liên kết với protein histon Ngo{i ra, còn có c|c plasmit l{ những ph}n tử ADN dạng kép, vòng nằm rải r|c trong tế b{o chất

- SV nh}n thực (giới nguyên sinh, nấm, động vật, thực vật): VCDT chính ph}n bố chủ yếu trong nh}n tế b{o dưới dạng NST (gồm ADN dạng thẳng, kép liên kết chủ yếu với protein histon) Ngo{i ra, trong c|c b{o quan (ti thể, lạp thể) trong tế b{o chất có chứa

một số ph}n tử ADN dạng kép, vòng như sinh vật nh}n sơ

Axít nucleic (ADN và ARN), đều được cấu tạo theo nguyên tắc đa ph}n với đơn phân là nuclêotit.

2/ Cấu tạo của 1 nuclêôtit

‒ Gồm 3 th{nh phần: 1 ph}n tử đường (5C), 1 ph}n tử bazơ nitơ v{ 1 nhóm photphát (PO43-)

Một nucleotít (Nu) cấu tạo nên ADN Một nucleotít (Nu) cấu tạo nên ARN

- Đường DeoxyRibose là C5H10O4 - Đường Ribose là C5H10O5

- 1 trong 4 loại bazơ nitơ: A, T, G, X - 1 trong 4 loại bazơ nitơ: A, U, G, X

- 1 nhóm photphát (PO43-) - 1 nhóm photphát (PO43-)

3/ Cấu trúc của phân tử ADN

Cấu trúc phân tử của ADN

‒ L{ 1 chuỗi xoắn kép gồm 2 mạch song song, ngược chiều (3’ _ 5’, 5’ _ 3’)

‒ Trên một mạch các Nu liên kết với nhau bằng liên kết photphodieste

‒ Giữa 2 mạch, các Nu liên kết với nhau bằng liên kết hiđrô theo NTBS:

+ A liên kết với T bằng 2 liên kiết hiđrô

+ G liên kết với X bằng 3 liên kiết hiđrô

‒ Trên ADN, chỉ có 1 mạch là mang thông tin mã hóa cho các aa v{ gọi l{ mạch

m~ gốc, mạch còn lại gọi l{ mạch bổ sung

4/ ARN

‒ ARN được sinh ra nhờ qu| trình phiên m~ từ mạch m~ gốc của gen

‒ Có 3 loại ARN: mARN (ARN thông tin), tARN (ARN vận chuyển), rARN (ARN riboxom)

5/ Một số công thức về ADN (gen)

 Số liên kết hyđrô của ADN: H = 2A + 3G

 Số liên kết hóa trị (LK phôtphođieste)

o Số liên kết hóa trị giữa các nucleotid trong phân tử ADN hay gen là: 2 1

ÔN TẬP 2: NGUYÊN PHÂN GIẢM PHÂN

I NST Ở SINH VẬT NHÂN THỰC

 Đa số c|c lo{i giao phối, trong tế b{o sinh dưỡng (tế b{o xôma), hầu như tất cả c|c nhiễm sắc thể đều tồn tại th{nh từng cặp tương đồng (giống nhau về hình dạng, kích thước v{ cấu trúc Trong đó, một có nguồn gốc từ bố, một có nguồn gốc từ mẹ)

II NGUYÊN PHÂN

Cuối kì trung gian, NST tự nh}n đôi tạo th{nh NST kép gồm 2 crômatit dính nhau

ở t}m động v{ bước v{o nguyên ph}n Nguyên ph}n trải qua 4 kì: đầu, giữa, sau và cuối

Kì đầu

- Nhiễm sắc thể kép bắt đầu đóng

xoắn

Kì giữa - Các NST kép xoắn cực đại và xếp

Câu 1: Trên mỗi NST xét 1 gen, một cơ thể có kiểu gen l{ AaBb

a H~y viết kiểu gen của tế b{o ở kì giữa v{ kì cuối của nguyên ph}n trong trường hợp c|c NST ph}n li bình thường

b Nếu NST kép AA không ph}n li ở kì sau thì tạo c|c tế b{o con có kiểu gen như

thế n{o?

III GIẢM PHÂN

Gồm 1 lần nh}n đôi v{ 2 lần phân bào (GP 1 và GP 2)

Kì

đầu

- Các NST kép bắt đôi với nhau theo từng

cặp tương đồng, có thể xảy ra trao đổi đoạn

Kì

sau

- Mỗi NST kép trong cặp NST kép tương

đồng di chuyển về 2 cực của tế bào trên thoi

Kết quả: Tạo 4 tế bào có bộ NST n đơn

(Xem hình trang trang sau)

KẾT LUẬN: Số NST môi trường cung cấp cho cả quá trình phát sinh giao tử từ các tế bào sinh dục sơ khai:

- Tổng số NST chứa trong a tế bào sinh dục sơ khai lúc đầu: a 2n

- Tổng số NST chứa trong toàn bộ các giao tử tạo ra: a 2x 4 n = a 2x 2n 2

(x: số lần nguyên phân của 1 tế bào sinh dục sơ khai để tạo các tế bào sinh giao tử)

- Số NST môi trường cung cấp cho a tế bào sinh dục sơ khai tạo giao tử:

a 2x 2n 2 – a 2n = (2 2x – 1) a 2n = (2 x+1 – 1) a 2n

BÀI TẬP VẬN DỤNG:

Câu 1 Giả sử 1 tế b{o có 2 NST đươc kí hiệu l{ A v{ a Dựa v{o diễn biến của qu| trình nguyên ph}n v{ giảm ph}n h~y ho{n th{nh bảng bên dưới

KG XY GP I và GP II đều bình thường KG XY GP I bất thường, GP II bình thường

KG XY GP I bình thường, GP II bất thường KG XY GP I và GP II đều bất thường

Câu 2 Giả sử 1 cơ thể có kiểu gen Aa Giảm ph}n ph|t sinh giao tử bình thường

1 Nếu là cá thể đực thì tạo bao nhiêu tinh trùng? Bao nhiêu loại tinh trùng?

2 Nếu là cơ thể cái thì tạo bao nhiêu trứng? Bao nhiêu bao nhiêu thể định hướng? Viết kiểu gen của các trứng và thể định hướng

Câu 3 Qu| trình nguyên ph}n từ một hợp tử của ruồi giấm (có 2n = 8) đ~ tạo ra 8 tế b{o mới Số lượng NST đơn ở kì cuối của đợt nguyên ph}n tiếp theo l{:

A 64 B 256 C 128 D 512

Câu 4 (CĐ 2009) Ở một lo{i thực vật, cho lai hai c}y lưỡng bội với nhau được c|c hợp tử F 1 Một trong c|c hợp tử n{y nguyên ph}n liên tiếp 4 đợt Ở kì giữa của lần nguyên ph}n thứ tư, người ta đếm được trong tất cả c|c tế b{o con có 336 crômatit Số nhiễm sắc thể có trong hợp tử n{y l{

Câu 5 Ở một lo{i có bộ NST 2n=20 Một nhóm tế b{o nguyên ph}n cùng một số lần, ở lần cuối cùng đếm được 320 NST đang xếp th{nh 1 h{ng ở mặt phẳng xích đạo Số lượng tế b{o ban đầu l{ bao nhiêu biết số lượng tế b{o ban đầu gấp 4 lần số đợt nguyên ph}n:

PHẦN NĂM: DI TRUYỀN HỌC

CHƯƠNG I CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ BÀI 1: GEN, MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI CỦA ADN

I GEN

1 Khái niệm: Gen l{ một đoạn ADN mang thông tin m~ hóa cho một sản phẩm x|c

định (có thể l{ các ARN hay chuỗi polipeptit)

2 Phân loại:

- Dựa v{o chức năng sản phẩm của gen, gen gồm có 2 loại l{ cấu trúc v{ điều hòa

 Gen cấu trúc: mang thong tin m~ hóa cho c|c sản phẩm tạo nên th{nh phần cấu

trúc hay chức năng của tế b{o (enzim, hoocmon, kh|ng thể…)

 Gen điều hòa: Tạo ra sản phẩm kiểm so|t hoạt động của gen kh|c

3 Cấu trúc chung của gen:

a Cấu trúc chung của gen cấu trúc:

- Mỗi gen m~ hóa protein gồm 3 vùng:

 Vùng điều hoà: nằm ở đầu 3’của gen mang tín hiệu khởi động v{ kiểm so|t qu| trình phiên m~

 Vùng mã hóa: mang thông tin mã hóa các axit amin

 Vùng kết thúc: nằm ở đầu 5’ của gen mang tín hiệu kết thúc phiên mã

b Cấu trúc không phân mảnh và phân mảnh của gen:

Cấu trúc gen ở sinh vật nhân thực Cấu trúc gen ở sinh vật nhân sơ

(intrôn)

II MÃ DI TRUYỀN

1 Khái niệm: M~ di truyền l{ trình tự sắp xếp các nucleotit trong gen (trong mạch

khuôn) quy định trình tự sắp xếp c|c axit amin trong protein

2 Đặc điểm của mã di truyền

 M~ di truyền l{ m~ bộ ba : cứ 3 Nu đứng kế tiếp nhau quy định 1 axit amin

 M~ di truyền được đọc theo 1 chiều từ 1 điểm x|c định trên mARN (5’-3’) v{ liên tục từng bộ 3 Nu (không gối lên nhau)

 M~ di truyền mang tính thoái hoá , nghĩa là nhiều bộ ba khác nhau cùng mã hoá cho 1 loại axit amin, trừ AUG và UGG

 M~ di truyền có tính đặc hiệu , nghĩa là 1 bộ ba chỉ mã hoá 1 loại axit amin

 M~ di truyền có tính phổ biến , nghĩa l{ tất cả c|c lo{i đều dùng chung một m~ di truyền, trừ 1 v{i ngoại lệ

61 bộ m~ l{m nhiệm vụ mã hóa aa (AUG l{ m~ mở đầu)

VẬN DỤNG

Câu 1 M~ di truyền l{ gì?

A Trình tự sắp xếp c|c nuclêôtittrên gen qui định trình tự các axit amin trên prôtêin

B Trình tự sắp xếp c|c nuclêôtittrên gen qui định trình tự các axit amin trên cấu trúc bậc hai của prôtêin

C Trình tự sắp xếp c|c nuclêôtittrên gen qui định trình tự các axit amin trên cấu trúc bậc ba của prôtêin

D Trình tự sắp xếp c|c nuclêôtittrên gen qui định trình tự các axit amin trên cấu trúc bậc bốn của prôtêin

Câu 2 Mã di truyền trên mARN được đọc theo:

A Một chiều từ 5’ đến 3’

B Một chiều từ 3’ đến 5’

C Hai chiều tuỳ theo vị trí xúc tác của enzym

D Liên tục theo chiều từ 3’ đến 5’

Câu 3 M~ di truyền mang tính tho|i hóa nghĩa l{:

A Có một bộ ba khởi đầu

B Có một số bộ ba không mã hóa các axitamin

C Một bộ ba mã hóa một axitamin

D Một axitamin có thể được mã hóa bởi hai hay nhiều bộ ba

Câu 4 Số m~ bộ ba chịu tr|ch nhiệm m~ ho| cho c|c axit amin l{:

Câu 11 Một mARN nh}n tạo có 3 loại nu với tỉ lệ A:U:G = 5:3:2

a/ Tỉ lệ bộ mã có chứa đủ 3 loại nu trên:

III QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI CỦA ADN (sao chép hay tái bản)

HS vẽ hình

Nguyên tắc nhân đôi của ADN (3 nguyên tắc)

Với n là số lần nhân đôi, N là số nucleotit của ADN mẹ

Số ADN con tạo

ra

Số Nu môi trường cung cấp

Cơ chế quá trình nhân đôi của ADN

(1) Nhờ enzim ligaza m{ c|c đoạn Okazaki được nối với nhau hình thành mạch mới theo chiều 3’ →

(5) Hai phân tử ADN mới tạo th{nh, trong đó mỗi ADN con có một mạch là của mẹ và một mạch

mới tạo thành (nguyên tắc bán bảo toàn)

=> Trình tự đúng của tái bản là:

SỰ TÁI BẢN Ở SINH VẬT NHÂN THỰC VÀ NHÂN SƠ KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO

-Chỉ có một đơn vị nh}n đôi

- Ít loại enzim hơn

-Thời gian ngắn (30-40')

-Tốc độ nhanh (1500nu/s)

- Có nhiều đơn vị nh}n đôi (VD: nấm men b|nh mì:

500 đvnđ , mỗi đvnđ chứa 20000 cặp nu)

- Nhiều loại enzim (đ~ x|c định có ít nhất 11 loại ADN-polimeraza khác nhau)

- Thời gian d{i (6-8h)

- Tốc độ chậm (10-100nu/s)

Cơ chế nhân đôi và vai trò các loại enzim tham gia quá trình nhân đôi ở vi khuẩn E.coli

1 ADN pol I loại bỏ các nucleotit ARN thuộc c|c đoạn mồi bắt đầu từ đầu 5’, rồi thay thế chúng bằng các nucleotit ARN

2 ADN pol III

Sử dụng mạch ADN “mẹ” l{m khuôn, tổng hợp mạch ADN mới bằng việc bổ sung c|c nucleotit v{o đầu 3’ của mạch ADN sẵn có hoặc đoạn mồi ARN = LK cộng hóa trị

3 ADN ligase Nối đầu 3’ của đoạn ADN đ~ được loại bỏ mồi với phần còn lại của đoạn dẫn đầu,

hoặc nối giữa c|c đoạn Okazaki của mạch ra chậm

4 Helicase Tháo xoắn chuỗi xoắn kép

5 Topoisomerase làm giảm lực căng phía trước chạc sao chép bằng c|ch l{m đứt tạm thời các mạch

ADN, luồn chúng qua nhau, rồi nối lại

6 Primase Tổng hợp đoạn mồi ARN tại đầu 5’ của mạch dẫn đầu và tại mỗi đoạn Okazaki của

mạch ra chậm

Ví dụ 1: Một đoạn DNA của vi khuẩn thực hiện nh}n đôi, người ta đếm được tổng số 50 đoạn Okazaki Số

đoạn mồi cần được tổng hợp là

Ví dụ 2: Một phân tử DNA của sinh vật nhân thực khi thực hiện quá trình tự nh}n đôi đ~ tạo ra 3 đơn vị tái bản đơn vị tái bản 1 có 15 đoạn Okazaki, đơn vị tái bản 2 có 18 đoạn Okazaki, đơn vị tái bản 3 có 20 đoạn Okazaki Số đoạn RNA mồi cần cung cấp để thực hiện quá trình tái bản trên là

Ví dụ 3: Giả sử một phân tử ADN của một sinh vật nhân thực cùng lúc có 8 đơn vị tái bản giống nhau,

trên 1 chạc chữ Y của một đơn vị tái bản, người ta thấy có 14 đoạn Okazaki Số ARN mồi đ~ đc tổng hợp cho một qu| trình nh}n đôi ADN l{:

A.120 B.232 C.128 D 240

Ví dụ 4: Một gen thực hiện nh}n đôi 3 lần, trên gen có 10 đơn vị tái bản và mỗi chạc chữ Y có 15 đoạn

okazaki Số đoạn mồi cần tổng hợp cho quá trình trên là:

A 2240 B 1190 C 172 D 2210

VẬN DỤNG

Câu 1 Qu| trình nh}n đôi của ADN còn được gọi l{:

1 Tự sao 2 Sao mã 3 Tái sinh 4 Giải mã 5 Sinh tổng hợp ADN 6 Tái bản Câu trả lời đúng l{:

A 1 và 2 B 1, 2 và 3 C 2 và 4 D 1, 5 và 6

Câu 2 ADN-Polimeraza có vai trò gì ?

A Sử dụng đồng thời cả 2 mạch khuôn để tổng hợp ADN mới

B Chỉ sử dụng 1 mạch khuôn để tổng hợp mạch mới theo chiều 5’ 3’

C Chỉ sử dụng 1 mạch khuôn để tổng hợp mạch mới theo chiều 3’  5’

D Chỉ xúc tác tháo xoắn ADN mà không tổng hợp mạch mới

Câu 3 Qu| trình tự nh}n đôi của ADN, có mạch mới được tổng hợp từng đoạn ngắn gọi l{ c|c đoạn okazaki C|c đoạn n{y được nối liền với nhau tạo th{nh mạch mới nhờ enzim:

A.ADN polimeraza B.ARN polimeraza C.ADN ligaza D.Enzim redulaza

Câu 4 Một gen tiến h{nh tự nh}n đôi liên tiếp 3 lần thì tổng số gen con được hình th{nh ho{n to{n do môi trường cung cấp l{

Câu 8 (Bài 2/37/SGK NC) Ph}n tử ADN ở vi khuẩn E.coli chỉ chứa N15 phóng xạ Nếu chuyển E.coli n{y sang môi trường chỉ có N14 thì sau 4 lần sao chép sẽ có bao nhiêu ph}n tử ADN còn chứa N15?

A 4 phân tử ADN B 2 phân tử ADN C 8 phân tử ADN D 16 phân tử ADN

- Bao nhiêu phân tử ADN chứa N14

- Bao nhiêu phân tử ADN chỉ chứa N14

- Bao nhiêu mạch đơn chứa chứa N14

- Bao nhiêu mạch đơn chứa chứa N15

Câu 9 Người ta chuyển một số ph}n tử ADN của vi khuẩn Ecôli chỉ chứa N15 sang môi trường chỉ có N14 Tất cả c|c ADN nói trên đều thực hiện t|i bản 5 lần liên tiếp tạo được 512 ph}n tử ADN Số ph}n tử ADN còn chứa N15 là:

Câu 10 Giả sử trong thí nghiệm của Meselson - Stahl, dùng N15 đ|nh dấu phóng xạ để chứng minh ADN t|i bản theo nguyên tắc b|n bảo to{n, nếu ADN t|i bản 3 lần thì tỉ lệ c|c ph}n tử ADN không chứa N15

Câu 11 Có 10 ph}n tử ADN nh}n đôi một số lần bằng nhau đ~ tổng hợp được 140 mạch pôlinuclêotit mới lấy nguyên liệu ho{n to{n từ môi trường nội b{o Số lần tự nh}n đôi của mỗi ph}n tử ADN trên là

2/ Số axít amin trong chuỗi polipéptít

3/ Số axít amin trong ph}n tử Protêin ho{n chỉnh:

4/ Số liên kết peptít được hình th{nh trong PT Protêin:

5/ Số ph}n tử H2O được giải phóng:

I CƠ CHẾ PHIÊN MÃ (sao mã)

1 Khái niệm: L{ qu| trình tổng hợp ARN trên mạch khuôn ADN

2 Cấu trúc và chức năng của các loại ARN

 ARN thông tin (mARN):

 Cấu trúc: Gồm một mạch thẳng, đầu

5’ có trình tự nu đặc hiệu (không dịch m~) nằm gần côđon mở đầu

để ribôxôm nhận biết v{ gắn v{o

 Chức năng: Dùng làm khuôn cho

qu| trình dịch m~

 ARN vận chuyển (tARN):

 Cấu trúc: Gồm 1 mạch, quấn lại 1

đầu mang bộ ba đối m~ (anti cođon), 1 đầu l{ vị trí gắn aa, trong mạch có đoạn c|c Nu liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung

 Chức năng: Mang axít amin tới ribôxôm v{ tham gia dịch m~ trên mARN

 ARN ribôxôm (rARN):

 Cấu trúc: gồm 1 mạch đơn

 Chức năng: kết hợp với prôtêin cấu tạo ribôxôm

3 Diễn biến của cơ chế phiên mã

 Enzim ARN- pôlimeraza b|m v{o vùng điều ho{ l{m gen th|o xoắn v{ t|ch hai

mạch đơn để lộ mạch gốc 3’ – 5’ v{ bắt đầu tổng hợp mARN tại vị trí đặc hiệu (khởi đầu

VẬN DỤNG

Câu 1 Ph|t biểu n{o sau đ}y là không đúng khi nói về qu| trình phiên m~?

A Ở tế bào nhân thực phiên mã diễn ra trong nhân tế bào

B Quá trình phiên mã bắt đầu từ chiều 3, của mạch gốc ADN

C Vùng nào trên gen vừa phiên mã xong thì 2 mạch đơn đóng xoắn lại ngay

D Các nucleotit liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung: A-T ; G - X

Câu 2 Chiều phiên mã trên mạch mang m~ gốc của ADN l{ :

A Trên mạch có chiều 3’  5’ B Có đoạn theo chiều 3’  5’ có đoạn theo chiều 5’  3’

C Trên mạch có chiều 5’  3’ D Trên cả hai mạch theo hai chiều khác nhau

Câu 3 (ĐH 2011) Cho c|c sự kiện diễn ra trong qu| trình phiên m~:

(1) ARN pôlimeraza bắt đầu tổng hợp mARN tại vị trí đặc hiệu (khởi đầu phiên mã)

(2) ARN pôlimeraza b|m v{o vùng điều hòa làm gen tháo xoắn để lộ ra mạch gốc có chiều 3'  5' (3) ARN pôlimeraza trượt dọc theo mạch mã gốc theo gen có chiều 3'  5'

(4) Khi ARN pôlimeraza di chuyển tới cuối gen, gặp tín hiệu kết thúc thì nó dừng phiên mã

Trong quá trình phiên mã, các sự kiện trên diễn ra theo trình tự đúng l{ :

A (1)  (4)  (3)  (2) B (2)  (3)  (1)  (4)

C (1)  (2)  (3)  (4) D (2)  (1)  (3)  (4)

Câu 4 (CĐ 2012) Một trong những điểm giống nhau giữa qu| trình nh}n đôi ADN v{ qu|

trình phiên m~ ở sinh vật nh}n thực l{

A đều theo nguyên tắc bổ sung

B đều diễn ra trên toàn bộ phân tử ADN

C đều có sự hình th{nh c|c đoạn Okazaki

D đều có sự xúc tác của enzim ADN pôlimeraza

Câu 5 Chọn trình tự thích hợp của c|c ribônuclêôtit được tổng hợp từ 1 gen có đoạn mạch bổ

sung với mạch gốc l{: 5’ AGXTTAGXA 3’ là

A 3’AGXUUAGXA5’ B 3’UXGAAUXGU5’

C 5’AGXUUAGXA3’ D 5’UXGAAUXGU3’

II DỊCH MÃ:

1 Khái niệm: L{ qu| trình tổng hợp prôtêin trên khuôn mARN

2 Cơ chế dịch mã:

Có 2 giai đoạn chính

a Hoạt hóa a amin

Nhờ enzim đặc hiệu v{ ATP mỗi axit amin được hoạt ho| Nhờ loại enzim kh|c, aa sau khi hoạt hóa gắn với tARN tương ứng tạo th{nh phức hợp axit amin – tARN (aa- tARN)

(Theo sơ đồ: Axit amin + ATP + tARN enzim aa – tARN)

(4) Côđon thứ hai trên mARN gắn bổ sung với anticôđon của phức hệ aa1 – tARN (aa1: aa đứng liền sau aa mở đầu)

(5) Ribôxôm dịch đi một côđon trên mARN theo chiều 5’ → 3’

(6) Hình th{nh liên kết peptit giữa axit amin mở đầu v{ aa1

Phiên mã và dịch mã ở sinh vật nhân sơ và nhân thực giống - khác nhau như thế nào?

 Giống nhau: Phiên m~ ở tế b{o nh}n thực (nh}n chuẩn) v{ tế b{o nh}n sơ cơ bản giống nhau

 Khác nhau:

mARN mới tạo ra => trực tiếp l{m khuôn tổng

hợp chuỗi pôlipeptit

mARN mới tạo ra (tiền mARN) gồm c|c êxôn v{ intron => mARN trưởng th{nh (cắt intron, nối c|c đoạn êxôn)

Có 1 loại ARN-pôlimeraza tham gia phiên mã Có nhiều loại ARN-pôlimeraza tham gia phiên mã

Phiên mã và dịch mã ở tế bào nhân sơ

Cắt các intron nối các exon của tiền mARN để tạo mARN trưởng thành ở tế bào sinh vật nhân

thực

Phiên mã và dịch mã ở tế bào nhân thực