Thực trạng môi trường cảng dầu B12

Đề tài: Thực trạng môi trường cảng dầu B12

Lời nói Đầu

Dầu khí và các sản phẩm chế biến của chúng là những nguyên nhiên liệuchiến lợc phục vụ cho đời sống xã hội và phát triển kinh tế, chúng đợc ví nhmáu cần cho sự sống của con ngời Tùy theo sự phát triển của nền kinh tế mànhu cầu sử dụng xăng dầu của các quốc gia nhiều ít khác nhau với nhiều chủngloại khác nhau Khi tiến trình công nghiệp hóa ở Việt Nam đợc đẩy mạnh vàtiến hành một cách đồng bộ, máy móc kỹ thuật vào Việt Nam ngày càng nhiềuthì nhu cầu sử dụng xăng dầu ở Việt Nam tăng lên không ngừng Tuy nhiên,

đến nay ta vẫn cha lọc đợc dầu, lợng nhập khẩu hàng năm là 100% Có thể đơn

cử một số số liệu về nhập khẩu xăng dầu vào nớc ta qua một số năm gần đây: *1990: 2.643.124 (tấn)

và một số tỉnh miền Trung của nớc ta

Song vị trí của cảng B12 lại là nơi du lịch, nghỉ ngơi, gần khu vực dân csinh sống và đặc biệt là nằm trong khu vực vịnh Hạ Long-một di sản văn hóathế giới đã đợc UNESCO công nhận, nên hoạt động nhập khẩu xăng dầu củacảng đã và đang gây sức ép lớn lên môi trờng ở đây

Chính vì thế, ngời viết muốn tìm hiểu về “Thực trạng môi trờng tại cảng dầu B12”, đồng thời “trên cơ sở những Tiêu Chuẩn Việt Nam và Quốc Tế về bảo vệ môi trờng”, đa ra một số ý kiến nhằm “bảo vệ môi trờng và bảo đảm sự hoạt động an toàn và ổn định của cảng” Ngoài phần Mở Đầu, Kết Luận, Phụ

Lục và Danh Mục Tài Liệu Tham Khảo, bố cục của bài tiểu luận chia làm baphần chính:

* Phần I: Tiêu Chuẩn Việt Nam và Quốc Tế về

bảo vệ môi trờng

* Phần II: Thực trạng môi trờng tại cảng dầu

B12

* Phần III: Các biện pháp bảo vệ môi trờng,

đảm bảo sự hoạt động an toàn và ổn định của cảng dầu B12

Do trình độ có hạn, em mong nhận đợc sự chỉ bảo của thầy giáo để nộidung và bố cục bài tiểu luận đợc hoàn chỉnh hơn Em xin chân thành cảm ơn

Phần I :Tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế về bảo vệ môi trờng :

I) ISO 14000 :

Theo đề xuất của Nhóm t vấn chiến lợc về môi trờng trong quá trình chuẩn

bị cho Hội nghị về phát triển môi trờng thế giới họp tại Rio de Janeiro (Braxin)năm 1992, Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (ISO) đã thành lập Ban kỹ thuậtmang kí hiệu TC 207 để xây dựng hệ thống tiêu chuẩn nhằm thống nhất các tiêuchuẩn về quản lý môi trờng

TC 207 có các tiểu ban : hệ thống quản lý môi trờng; nhãn hiệu môi trờng;

đánh giá kết quả thực hiện môi trờng; đánh giá tác động môi trờng của mộtvòng đời một sản phẩm và tiểu ban về thuật ngữ và định nghĩa Đến nay ISO

14001, ISO 14004 về hệ thống quản lý môi trờng; ISO 14010, 14011, 14012 vềthanh tra môi trờng do Ban kỹ thuật này soạn thảo đã đợc thông qua và công bốtrong thời gian gần đây

Trớc đó, đã có nhiều Hội nghị , Công ớc quốc tế về bảo vệ môi trờng trái

đất nhng hiệu quả còn rất hạn chế Các biện pháp “Ra lệnh-Kiểm tra” lâu nayvẫn làm không mang lại hiệu quả trên thực tế Bất chấp sự kiểm tra, nhắc nhởtheo qui định thậm chí xử phạt hành chính ở một số nớc, các nhà sản xuất vẫntiếp tục xả nhiều chất độc hại, huỷ hoại môi trờng trái đất Ngập lụt ở châu Âu,cháy rừng ở Indonesia là một phần của hậu quả ấy Trong khi đó môi trờng làtài sản chung vô cùng quí giá, quyết định sự tồn tại của sinh vật trên toàn thếgiới

ISO 14000 ra đời là để khắc phục tình trạng đó Nó là một bộ tiêu chuẩnquốc tế hớng dẫn chi tiết việc bảo vệ môi trờng nội bộ trong suốt quá trình sảnxuất ở bất cứ qui mô nào

Mặc dù là một hệ thống tiêu chuẩn hớng dẫn và việc tham gia hệ thống này

là tự nguyện đối với tổ chức, doanh nghiệp, nhng thực chất là bắt buộc nếudoanh nghiệp đó muốn sản phẩm của mình lu thông trên thị trờng khu vực vàthị trờng thế giới

ISO14000 đa ra hớng dẫn về xây dựng và thực hiện các hệ thống và nguyêntắc quản lý môi trờng và phối hợp chúng với các hệ thống quản lý khác Nhữnghớng dẫn trong tiêu chuẩn có thể áp dụng đợc cho mọi tổ chức với bất kể quimô loại hình hoặc mức độ thuần thục, có quan tâm đến việc xây dựng, thực hiệnvà/hoặc cải tiến hệ thống quản lý môi trờng

Khái niệm môi trờng đợc đề cập đến trong tiêu chuẩn là : “ những thứ baoquanh nơi hoạt động của một tổ chức bao gồm không khí, nớc, đất, nguồn tàinguyên thiên nhiên, hệ thực vật, hệ động vật, con ngời và các mối quan hệ qualại của chúng (những thứ bao quanh nói đến ở đây mở rộng từ nội bộ một tổchức tới hệ thống toàn cầu)”

Hệ thống quản lý môi trờng là một phần của hệ thống quản lý chung baogồm cơ cấu tổ chức, các hoạt động lập kế hoạch, trách nhiệm, phơng pháp thựchành, thủ tục, quá trình và nguồn lực để xây dựng, thực hiện, đạt đợc, xem xétlại và duy trì chính sách môi trờng

Ngăn ngừa ô nhiễm là sử dụng các quá trình, các phơng pháp thực hành, vậtliệu hoặc sản phẩm để tránh, giảm bớt hay kiểm soát ô nhiễm; hoạt động này cóthể bao gồm tái chế, xử lý, thay đổi quá trình, cơ chế kiểm soát, sử dụng có hiệuquả nguồn tài nguyên và thay thế vật liệu

ISO 14004 đa ra 5 nguyên tắc của Hệ Thống Quản Lý Môi Trờng :

Nguyên tắc 1 -Cam kết và chính sách : Tổ chức cần phải định ra

chính sách môi trờng và đảm bảo sự cam kết về hệ thống môi trờng của mình

Nguyên tắc 2 -Lập kế hoạch : Tổ chức phải đề ra kế hoạch để

thực hiện chính sách môi trờng của mình

Nguyên tắc 3 -Thực hiện : Để thực hiện có hiệu quả, tổ chức

phải phát triển khả năng và cơ chế hỗ trợ cần thiết để đạt đợc chính sách mụctiêu và chỉ tiêu môi trờng của mình

Nguyên tắc 4 -Đo và đánh giá : Tổ chức phải đo, giám sát và

đánh giá kết quả hoạt động môi trờng của mình

Nguyên tắc 5 -Xem xét và cải tiến : Tổ chức phải xem xét lại và

cải tiến liên tục hệ thống quản lý môi trờng, nhằm cải thiện kết quả hoạt độngtổng thể về môi trờng của mình Với nguyên tắc này, nên coi hệ thống quản lýmôi trờng là cơ cấu tổ chức cần đợc giám sát liên tục và xem xét định kỳ để có

đợc một phơng hớng có hiệu quả cho các hoạt động môi trờng của tổ chức, đáp

ứng những yếu tố thay đổi bên trong và bên ngoài Mỗi cá nhân trong tổ chức phải có trách nhiệm cải thiện môi trờng.

* Quy mô , bản chất, mức độ phức tạp và các tác

động môi trờng của tổ chức

* Tốc độ phát triển của các kỹ năng và kinh nghiệm

có liên quan trong nội bộ tổ chức

Nội dung của tiêu chuẩn 14012 quy định “chuyên gia đánh giá môi trờng

là ngời có đủ trình độ để thực hiện việc đánh giá môi trờng.” Chuyên gia đánhgiá phải có kinh nghiệm công tác cho phép có đủ kĩ năng và hiểu biết trong mộtvài hay tất cả các lĩnh vực dới đây:

* Khoa học công nghệ và môi trờng

* Các khía cạnh về kĩ thuật và môi trờng của việcvận hành các phơng tiện

* Các yêu cầu về luật pháp, quy chế và các tài liệuliên quan đến môi trờng

* Hệ thống quản lý môi trờng và các tiêu chuẩndùng làm căn cứ đánh giá

* Thủ tục, quy trình và kỹ thuật đánh giá

* Các kỹ năng giao tiếp có lợi cho việc thực hiện

đánh giá một cách có hiệu quả, nh khả năng ngoại giao, khả năng xử trí và khảnăng lắng nghe

* Khả năng giữ tính độc lập và khách quan đủ đểhoàn thành các trách nhiệm đánh giá

* Khả năng đa ra các kết luận có cơ sở dựa trên cácchứng cứ khách quan

* Khả năng xử thế nhạy cảm đối với các tục lệ vàvăn hoá của nớc hoặc vùng nơi đang thực hiện đánh giá

Các chuyên gia đánh giá phải duy trì năng lực của mình bằng cách cập nhậtcác kiến thức về :

* Các khía cạnh của công nghệ và khoa học môi ờng tơng ứng

* Các khía cạnh về kỹ thuật và môi trờng của việcvận hành các phơng tiện

* Luật môi trờng, quy định và các tài liệu liên quan

đến môi trờng

* Hệ thống quản lý môi trờng và các tiêu chuẩn liênquan dùng làm căn cứ đánh giá

* Thủ tục, quy trình và kỹ thuật đánh giá

Các chuyên gia đánh giá phải trau dồi sự cẩn trọng nghề nghiệp cần có theoquy định trong ISO 14010 và kết hợp với quy phạm thích hợp về các quy tắc xửthế Những chuyên gia đánh giá không có khả năng giao tiếp tốt bằng ngônngữ cần để thực hiện trách nhiệm của mình sẽ không thể tham gia đánh giá nếukhông có sự giúp đỡ Khi cần, có thể nhờ ngời có kỹ năng ngôn ngữ cần thiếtgiúp đỡ, ngời trợ giúp đó phải là ngời không bị gây áp lực có thể làm ảnh hởng

đến việc đánh giá

Tuy mới ra đời nhng Bộ Tiêu chuẩn ISO 14000 đã đợc nhiều doanh nghiệpvới các quốc tịch khác nhau áp dụng Sở dĩ có điều này là vì các nhà sản xuấtnhận thức đợc rằng, sản phẩm nào có giấy chứng nhận ISO 14000 thì sản phẩm

đó có khả năng thâm nhập bất cứ thị trờng nào mà không bị rắc rối về vấn đềmôi trờng Sản phẩm của họ đơng nhiên có sức cạnh tranh trên thị trờng xuấtnhập khẩu Đây cũng là điều mà các doanh nghiệp Việt Nam cần phải nắm bắt

đợc Đồng thời, đối với các doanh nghiệp làm đầu mối XNK xăng dầu ở ViệtNam nói riêng, việc áp dụng tiêu chuẩn ISO 14000 có một tác dụng rất to lớntrong việc bảo vệ môi trờng ở các bến cảng, tránh thất thoát, nâng cao uy tín củadoanh nghiệp, giữ gìn đợc môi trờng sinh thái biển ở nớc ta

II) TCVN về bảo vệ môi trờng :

Bảo vệ môi trờng vừa là hoạt động quan trọng đối với từng quốc gia, vừa làhoạt động có ý nghĩa khu vực và toàn cầu Thiết lập các tiêu chuẩn môi trờngthích hợp và áp dụng chúng có hiệu quả trong quản lý môi trờng và kiểm soát ônhiễm là góp phần cho sự phát triển kinh tế xã hội bền vững, cho sự hoà nhậpcủa nớc ta với cộng đồng quốc tế trong lĩnh vực này Cho nên, Cơ quan tiêuchuẩn hoá quốc gia, Cơ quan quản lý môi trờng của Chính phủ đã có sự quantâm và u tiên cho việc lập kế hoạch và cung cấp tài chính cho hoạt động tiêu

chuẩn hoá môi trờng Tính đến nay đã có khoảng 220 TCVN hiện hành về môitrờng và bảo vệ môi trờng, trong số đó có 73 TCVN đợc xây dựng trên cơ sởchấp nhận Tiêu chuẩn quốc tế ISO và 7 TCVN trên cơ sở chấp nhận ST-SEV(Tiêu chuẩn của Hội Đồng Tơng Trợ Kinh Tế cũ) Đặc biệt năm 1997, baTCVN đầu tiên về hệ thống quản lý môi trờng đợc ban hành trên cơ sở chấpnhận các tiêu chuẩn ISO tơng ứng của bộ ISO 14000.

Trong công tác bảo vệ môi trờng sinh thái tại các cảng biển XNK xăng dầu,cần chú ý đến TCVN 4044-85 về QUY PHạM NGĂN NGừA Ô NHIễM BIểN DO TàU GÂY RA (Rules for the Prevention of Maritime Pollution

from Ships Construction and Equipment of Ships) do Tổng Cục Tiêu Chuẩn-ĐoLờng-Chất Lợng thuộc ủy ban Khoa Học và Kỹ Thuật Nhà Nớc ban hành ngày

30 tháng 9 năm 1985 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 1986 Tiêu chuẩnngăn ngừa ô nhiễm biển do tàu gây ra đợc áp dụng cho các đối tợng sau:

* Tàu bất kỳ chạy tuyến quốc tế

* Tàu chuyên dùng để chở dầu, sản phẩm dầu,chất độc lỏng có công suất máy chính từ 55 KW trở lên, đối với tàu tự hành

* Tổng dung tích từ 80t đăng ký trở lên, đối vớitàu không tự hành

Tiêu chuẩn đề ra một cách chi tiết các yêu cầu đối với kết cấu và trang thiết

bị của tàu để ngăn ngừa ô nhiễm do chuyên chở dầu thô và các chế phẩm dầuthô gây nên Tiêu chuẩn quy định:

* Phải trang bị cho các tầu dầu hiện có dùng đểchở dầu thô trọng tải từ 40.000 tấn trở lên các hầm nớc dằn cách ly Các tàu dầuhiện có dài từ 150 m trở xuống có thể đợc công nhận là tàu có hầm nớc dằncách ly nếu với mọi phơng án dằn (kể cả trờng hợp tàu rỗng chỉ có nớc dằn cáchly) thì chiều chìm và độ chúi của nó phải đảm bảo đầy đủ tính năng hàng hải

* Phải trang bị hầm lắng hoặc hệ thống các hầmlắng cho tàu dầu hiện có tổng dung tích từ 150 tấn đăng ký trở lên Trên tàu dầuhiện có bất kỳ hầm hàng nào cũng có thể đợc dùng làm hầm lắng

* Về hệ thống rửa hầm tàu bằng dầu thô, có thểtrang bị cho tàu dầu hiện có chở dầu thô hệ thống rửa hầm bằng dầu thô thaycho các hầm nớc dằn cách ly Số lợng cơ cấu dẫn động phải có khả năng rửa đ-

ợc hầm với điều kiện không di chuyển một trong những cơ cấu dẫn động đó quáhai lần so với vị trí ban đầu trong quá trình rửa Đối với các hầm có kết cấuphức tạp có thể tăng các trị số diện tích bị che khuất, với điều kiện tổng diệntích bị che khuất không quá 10% tổng diện tích bề mặt ngang và 15% tổng diệntích bề mặt đứng của tất cả các hầm hàng

* Đối với các tàu dầu có trang thiết bị đặc biệtphải đợc ghi vào “Giấy Chứng Nhận Quốc Tế về ngăn ngừa ô nhiễm do dầu”.Phải có các tài liệu để chứng minh rằng Chính Phủ nớc Cộng Hòa Xã Hội ChủNghĩa Việt Nam đã thỏa thuận với các nớc thành viên Công ớc cho phép dùngcác thiết bị đặc biệt hiện có

III) Các văn bản pháp lý khác có liên quan:

*Luật môi trờng :

Luật môi trờng ở nớc ta đợc công bố theo pháp lệnh số 29-L/CTNngày10/1/1994 của Chủ tịch nớc Luật môi trờng ra đời đánh dấu một bớc pháttriển mới trong công tác bảo vệ môi trờng ở nớc ta, nhằm “nâng cao hiệu lựcquản lý của Nhà nớc và trách nhiệm của chính quyền các cấp, các cơ quan Nhànớc, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi cá nhântrong việc bảo vệ môi trờng nhằm bảo vệ sức khoẻ nhân dân, bảo đảm quyềncon ngời đợc sống trong môi trờng trong lành, phục vụ sự nghiệp phát triển lâubền của đất nớc, góp phần bảo vệ môi trờng khu vực và toàn cầu.”

Điều 21 Luật môi trờng của nớc CHXHCN Việt Nam quy định: “ Tổ chức,cá nhân khi tìm kiếm, thăm dò, khai thác, vận chuyển, chế biến, tàng trữ dầukhí phải áp dụng công nghệ phù hợp, phải thực hiện các biện pháp bảo vệ môitrờng, có phơng án phòng tránh rò rỉ dầu, sự cố tràn dầu, cháy nổ dầu và phơngtiện để xử lý kịp thời sự cố đó.”

*Nghị định số 175-CP ngày 18-10-1994 của chính phủ :

Nghị định này ra đời nhằm chi tiết hoá và hớng dẫn thi hành Luật bảo vệmôi trờng Nội dung của Nghị định nêu rõ về vấn đề phân công trách nhiệmquản lý Nhà nớc về bảo vệ môi trờng, trách nhiệm của tổ chức và cá nhân đốivới việc bảo vệ môi trờng Ngoài ra, Nghị định còn quy định về các đối tợngphải đánh giá tác động môi trờng, đề ra các biện pháp nhằm phòng, chống, khắcphục suy thoái môi trờng, ô nhiễm môi trờng và sự cố môi trờng, thanh tra vềbảo vệ môi trờng Cuối cùng, Nghị định quy định về các nguồn tài chính chonhiệm vụ bảo vệ môi trờng ở nớc ta

*Thông t số 3370-TT/MT ngày 22/12/1995 của Bộ Khoa Học Công Nghệ và Môi trờng

Thông t này đợc ban hành nhằm “ hớng dẫn tạm thời về khắc phục sự cốmôi trờng do cháy nổ xăng dầu” Nội dung của Thông t nhận định “ hậu quảcủa sự cố môi trờng do cháy nổ xăng dầu thờng là nghiêm trọng, không nhữnggây thiệt hại về mặt kinh tế mà còn làm ô nhiễm các thành phần môi trờng nh

đất, nớc, không khí, mất cân bằng hệ sinh thái vùng, đình trệ sản xuất, ảnh hởng

đến sức khoẻ của nhiều ngời trong thời gian nhất định hoặc kéo dài.” Vì vậy,Thông t quy định những công việc cần làm trong quá trình khắc phục sự cốmôi trờng do cháy nổ xăng dầu gây ra và tiến trình xây dựng hồ sơ pháp lý xác

định trách nhiệm bồi thờng của các bên có liên quan

*Thông t số 2262-TT/MT ngày29/12/1995 của Bộ Trởng Bộ Khoa Học Công Nghệ và Môi Trờng.

Thông t này đợc ban hành để hớng dẫn việc “ khắc phục và xử lý sự cố tràn

dầu liên quan đến các hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác, vận chuyển, chế biến, phân phối và tàng trữ dầu khí và sản phẩm của dầu khí.

Tràn dầu thờng xảy ra trong các hoạt động vận chuyển, chế biến, phân phối vàtàng trữ dầu khí và các sản phẩm của chúng Ví dụ, các hiện tợng rò rỉ, phụtdầu, tai nạn đâm va khi thủng tầu, đắm tàu v.v làm cho dầu và sản phẩm dầuthoát ra ngoài gây ô nhiễm môi trờng, ảnh hởng xấu đến sinh thái và thiệt hại

đến các hoạt động kinh tế, đặc biệt là các hoạt động có liên quan đến khai thác

và sử dụng các dạng tài nguyên thuỷ sản.Thông t quy định “số lợng dầu tràn rangoài tự nhiên khoảng vài trăm lít trở lên có thể đợc coi là sự cố tràn dầu ”.Tuỳ thuộc vào điều kiện môi trờng và thời tiết ở từng địa bàn, từng thời gian cụthể, ảnh hởng của dầu đối với môi trờng có những tác hại khác nhau Các khu

vực cần đợc bảo vệ trớc nhất là các bãi biển nằm trong khu du lịch, vùng nuôi trồng thuỷ sản, bãi rong biển, rặng san hô, các khu dân c và điểm di tích lịch

sử v.v

Nội dung của Thông t quy định rõ về những công việc cần làm khi sự cốtràn dầu xảy ra Công việc đầu tiên cần đợc nhanh chóng thực hiện là công tácthông báo “Tổ chức cá nhân khi phát hiện dấu hiệu xảy ra sự cố tràn dầu, cầnthông báo khẩn cấp cho chính quyền địa phơng, Sở Khoa học, Công nghệ vàmôi trờng Khi sự cố tràn dầu xảy ra ngoài khơi, lợng dầu thất thoát ra trên 2tấn, ngoài việc thông báo cho các nơi nh trên nhất thiết phải báo cáo cho BộKhoa học, Công nghệ và Môi trờng Công việc thứ hai là phải áp dụng trongmột thời gian ngắn nhất các biện pháp xử lý thích hợp, đạt hiệu quả cao nhất.Nội dung của Thông t cũng đề cập những nguyên tắc chung của bồi thờng thiệthại về môi trờng, nội dung cơ bản của thủ tục và hồ sơ pháp lý đòi bồi thờngcũng nh các biện pháp trợ cấp ban đầu cho đối tợng là nhân dân sống và hoạt

động trong vùng bị gây hại trực tiếp do sự cố tràn dầu gây nên

Phần II: Thực trạng môi trờng tại cảng dầu Quảng ninh :

B12-I ý nghĩa kinh tế xã hội của cảng dầu B12 :

Tên cơ sở : Công ty xăng dầu B12, Tổng công ty xăng dầu Việt Nam

Địa điểm cơ quan: Đờng Cái Lân, Bãi Cháy, Thành phố Hạ Long, TỉnhQuảng Ninh

Nằm ở vị trí thuận lợi cho việc tiếp nhận và vận chuyển hàng, cảng dầuB12 xây dựng từ năm 1968 và đa vào khai thác từ năm 1972 là đầu mối tiếpnhận hầu hết các loại xăng dầu nhập ngoại (hoặc từ nhà máy lọc dầu DungQuất trong tơng lai ) bằng các tầu trọng tải 10.000-30.000 DWT và thông qua

hệ thống chuyển tiếp nội địa bằng đờng ống, các loại tàu vận tải dới 3000DWT, đờng sắt để cung cấp toàn bộ các loại xăng dầu cho vùng từ ThanhHoá trở ra Riêng dầu mazut (FO), xăng ZA1 thì cung cấp cho cả Nghệ An và

Hà Tĩnh Hệ thống vận chuyển xăng dầu bằng đờng ống dài 260 km, chạyxuyên từ cảng B12 (Quảng Ninh) đến Hải Phòng, Hải Dơng, Hà Nội, Hà Namvới tổng số hơn 500 km đờng ống đờng kính D150 –250 mm và hệ thống khochứa 200.000 m3, bơm tăng áp đến 64

kg/cm2.Khối lợng chuyển tiếp nội địa bằng đờng ống chiếm trên 60% tổnghàng nhập qua cảng B12

Công suất thiết kế ban đầu của cảng là 1 triệu tấn/năm Sau các đợt nângcấp cải tạo, hiện tại cảng có đủ khả năng tiếp nhận tàu trọng tải 20.000 –30.000 DWT và công suất tính toán của bến là 1,3 triệu tấn/năm Cảng B12 gắnliền với hệ thống phía sau khá lớn, chất lợng các công trình và thiết bị sau các

đợt cải tạo và nâng cấp còn khá tốt

Trong những năm qua, cảng dầu B12 đã tiếp nhận lợng hàng hoá 0,6 – 0,8triệu tấn/năm Năm 1996, cảng tiếp nhận gần 1 triệu tấn xăng dầu đạt 80% công

suất thiết kế Tuy cha khai thác hết năng lực, hàng năm việc khai thác kinhdoanh cảng vẫn mang lại hiệu quả kinh tế lớn, đạt các chỉ tiêu giao nộp ngânsách Nhà nớc từ các nguồn thuế, các phí hàng hải với mức cao.

Với nhịp độ tăng trởng kinh tế nh hiện nay, nhu cầu xăng dầu cho các tỉnhphía Bắc hàng năm cũng sẽ tăng 12% Năm 2000, lợng xăng dầu bốc rót quacảng B12 ớc tính đạt 1,8 triệu tấn/năm và năm 2005 là 2 triệu tấn/năm Đếnnăm 2010, lợng dầu tiêu thụ thông qua cảng ổn định ở mức 3,1 triệu tấn/năm.Mặt khác, phần lớn các đội tàu chở dầu trên thế giới và trong khu vực có trọngtải từ 18.000 đến 30.000 DWT và lớn hơn Vì vậy, để tiếp nhận tàu chở dầutrọng tải 30.000 DWT an toàn, bến phao cảng cần phải đợc cải tạo sửa chữa vànâng cấp

II Thực trạng môi trờng tại cảng dầu B12:

II.1 Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội khu vực :

II.1.1) Điều kiện tự nhiên :

Cảng dầu B12 (Quảng Ninh) nằm cách phà Bãi Cháy 500 m, ở vào vị trí kíngió, trên vịnh Hạ Long Nhiệt độ trung bình hàng năm là 22,5 độ C ; nhiệt độtrung bình năm là 26,4 độ C vào tháng 7 và thấp nhất là 15 độ C vào tháng 1 Lợng bức xạ lý tởng trong năm lớn hơn 200Kcal/cm2 ; tháng ít nhất cũng là

10 Kcal/cm2 Một năm ở khu vực Bãi Cháy có 1.600 đến 1.800 giờ nắng Biếntrình trong năm có hai đỉnh : lớn nhất vào tháng 7, ít nhất vào tháng 2 và trungbình vào tháng 9

Khu vực Bãi Cháy chịu ảnh hởng của gió mùa ; hớng Bắc 17,23% ; hớng

Đông Bắc 11,21% và hớng Đông Nam 16,84% Tốc độ gió lớn nhất khi có bão

là 45m/s ; khi có gió mùa Đông Bắc là 28m/s Hớng gió Bắc và Đông Bắc thịnhhành từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau Hớng gió Đông Nam xuất hiện từ tháng

4 đến tháng 8

Theo số liệu thống kê bão và áp thấp nhiệt đới dọc bờ biển Việt Nam trong

29 năm (1964 -1982), tần suất đổ bộ trực tiếp vào Quảng Ninh và thành phố HạLong là 28% số cơn bão đổ bộ vào toàn quốc Số các cơn bão đổ bộ vào các nơikhác nhng ảnh hởng đến Quảng Ninh là 5-6 trận/năm Thời gian có bão đổ bộ

từ tháng 6 đến tháng 10 Tốc độ gió lớn nhất đạt 20m/s Bão thờng gây ma kéodài 3-4 ngày Lợng ma thờng trên 200 mm

Mùa ma trung bình từ tháng 5 đến tháng 9 Lợng ma trung bình năm là

2274 mm ; trong đó lợng ma lớn nhất trong tháng là 463,7 mm vào tháng 8 vànhỏ nhất trong tháng là 18,2 mm vào tháng 1

Khu vực cảng có chế độ nhật triều thuần nhất.Trong những năm triều yếu,mực nớc lớn nhất là +3,92 m, mực nớc nhỏ nhất là +0,40 m Trong những nămtriều mạnh, mực nớc lớn nhất là +4,46 m, mực nớc nhỏ nhất là -0,11 m Biên độdao động thuỷ triều trung bình là 3,10 m Ngoài ra mực nớc triều còn phụ thuộcvào các yếu tố tự nhiên nh gió, bão v.v Sóng cao nhất trong khu vực này là0,52 m, theo hớng Bắc Phần lớn sóng lặng, chiếm tần suất 94,4%

Trong toàn bộ khu vực dòng chảy diễn biến khá phức tạp, phụ thuộc địahình từng điểm.Tại vị trí tàu chở dầu đậu, tốc độ dòng chảy lên tới 1,34m/s.Trong lúc đó, tại vịnh Hạ Long dòng chảy trung bình đạt 0,10 đến 0,15 m/s Vùng nớc cảng dầu B12 khai thác nằm trong vùng cảng đờng kính 600 m,

có độ sâu trên 14 m, luồng dẫn tàu độ sâu trên 7,5 m Nh vậy, điều kiện tựnhiên khu vực cảng B12 thuận lợi cho việc xây dựng phát triển bến tiếp nhận vàbơm dầu từ các tầu 20.000 DWT đến 30.000 DWT

II.1.2) Điều kiện kinh tế -xã hội khu vực cảng dầu B12:

*Một số đặc điểm quy hoạch và định hớng phát triển kinh tế-xã hội khu vực :

Thành phố Hạ Long mà trung tâm là Bãi Cháy và Hòn Gai là đô thị loại 3mới đợc nâng cấp từ năm 1994 Do có sẵn tiềm năng về kinh tế và vị trí nênthành phố Hạ Long trở thành một trong 3 thành phố trung tâm tam giác tăng tr-ởng kinh tế : Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh Thành phố Hạ Long có nhiềuchức năng quan trọng nh : Trung tâm văn hoá chính trị kinh tế của tỉnh QuảngNinh, Trung tâm du lịch với vịnh Hạ Long đợc UNESCO công nhận là di sảnvăn hoá thế giới, đầu mối giao thông và thơng mại vùng Đông Bắc Thành phốHạ Long còn có vị trí quan trọng về quốc phòng và an ninh quốc gia.

Thành phố Hạ Long bao gồm bốn khu vực chính trong đó khu vực Bãi Cháy

mở rộng chủ yếu dành cho du lịch và khu dân c mới Ngoài ra trong khu vựccòn một số công trình giao thông quan trọng nh sân bay Minh Thành, ga HạLong, hồ Yên Lập Phía biển bao gồm cả vịnh Hạ Long và đảo Tuần Châu.Khu vịnh phía Cửa Lục gồm cảng Cái Lân và khu vực hậu cần cho cảng vớidiện tích 150-300 ha, khu chế xuất Cái Lân với cảng thép, tổng diện tích chiếm

150 ha Khu công nghiệp tập trung và kỹ thuật cao tại Hoành Bồ ; khu côngnghiệp vật liệu xây dựng tại khu vực Giếng Đáy Hòn Gai là Trung tâm chínhtrị của tỉnh, tập trung các cơ sở thơng mại, dịch vụ, công trình công cộng và dân

c Khu Cẩm Phả là nơi khai thác, sàng, tuyển và xuất khẩu than

* Đặc điểm kinh tế-xã hội khu vực cảng dầu B12 :

Các cảng tổng hợp Cái Lân, cảng tổng hợp nhà máy thép, cảng dầu B12 nằm trong phạm vi vịnh Hạ Long có vùng nớc sâu , đợc che chắn tốt Cảng CáiLân mới chỉ có một bến cho tàu 10.000 DWT Hiện tại, tổng sản lợng cụm cảng

Quảng Ninh 5,5 triệu tấn/năm, chủ yếu là vận chuyển than, dầu Theo Dự án quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam đến năm 2010 của Bộ giao

thông vận tải năm 1995, trong giai đoạn đến năm 2000, tại cảng Cái Lân sẽ xâydựng thêm 1571 m bến cập tàu cho công suất bốc dỡ lên 4 triệu tấn/năm Đếnnăm 2010, phát triển hoàn chỉnh bến cảng Cái Lân, mở thêm khu mới Sa Tô và

khu đối diện hòn Ghềnh Táu để tàu 40.000 DWT cập bến và nâng sản lợngbốc, xếp lên 20,1 triệu tấn/năm Trong khu vực sẽ xây dựng nhà máy thép vàcảng của nó với 1070 m bến tàu Cảng dầu sẽ di chuyển về phía hòn ác, côngsuất xấp xỉ 4 triệu tấn/năm, hoặc về Hòn Vều (phía Nam vịnh Hạ Long).

Luồng tàu Cửa Lục -Hòn Một nằm trong vịnh Hạ Long, trên một đoạn dàikhoảng 11 km Độ sâu trung bình 7,5 đến 8,0 m, rộng 60 m Đây là tuyến duynhất của các tàu lớn ra vào các cảng khu vực Hòn Gai - Bãi Cháy Do ít chịu

ảnh hởng của phù sa sông nên mức độ bồi lắng ở đây thấp, hệ số bồi lắng từ0,05 đến 0,1 Nhng từ trớc tới nay luồng này chỉ phục vụ cho tàu 4000 đến 5000DWT ra vào cảng Hòn Gai và 10.000 DWT ra vào cảng Cái Lân, cho nên tàudầu có trọng tải lớn hơn đều phải chờ nớc triều lên cao mới ra vào đợc đoạnluồng này Trong tơng lai, luồng Hòn Một-Cửa Lục cần nạo vét đến đáy 10,6 m

để tàu 30.000 DWT ra vào, luồng Cửa Lục-Cái Lân nạo vét đáy từ 7,7 m đến8,0 m để tàu 15.000-20.000 DWT vào cảng

Phà Bãi Cháy là đầu mối giao thông chính của Quảng Ninh, nối khu vực BãiCháy với Hòn Gai Tại đây có 4 phà tự hành hoạt động liên tục suốt ngày đêmvới sức tải trung bình 500-600 lợt xe ô tô/ngày đêm

Khu vực Bãi Cháy hiện nay là trung tâm du lịch và các dịch vụ thơng mạivới hàng chục khách sạn Hàng ngày tại đây đón nhận hàng nghìn lợt khách đếntham quan vịnh Hạ Long và tắm biển

Bến tàu du lịch có hàng chục chiếc hoạt động liên tục để đa khách du lịchtham quan vịnh Ngoài ra trong khu vực Cửa Lục và vịnh Hạ Long có hàng trămtàu, thuyền máy, sà lan hoạt động vận chuyển than, dầu, hàng hoá, buôn bán,

đánh bắt hải sản v.v

II.2 Thực trạng môi trờng tại cảng dầu B12 Quảng Ninh:

II.2.1 Chất lợng môi trờng nớc khu vực vịnh Hạ Long-Cửa Lục :

Hiện nay ven bờ vịnh Hạ Long đang hình thành chuỗi các điểm dân c tậptrung có chức năng đô thị khác nhau, nhng đang đều tiến dần đến việc hìnhthành đô thị lớn là thành phố Hạ Long Bãi Cháy là nơi có chức năng du lịch,thơng mại, công nghiệp cản xuất vật liệu xây dựng và dịch vụ Trong tơng lai,

ở đây sẽ xuất hiện thêm các khu công nghiệp chất lợng cao, khu chế xuấtHoành Bồ

Các nguồn gây ô nhiễm môi trờng nớc hiện nay đối với khu vực vịnh HạLong là nớc thải sinh hoạt khu vực Hòn Gai, Cẩm Phả, nớc thải sinh hoạt khuvực Bãi Cháy, phế thải từ các tàu bè đi lại trong vịnh và đặc biệt là các hoạt

động vận chuyển, bốc dỡ xăng dầu và các chế phẩm xăng dầu, các tàu bánxăng dầu di động trong khu vực vịnh v.v Tải lợng các nguồn thải này hiệnnay đang ở mức thấp nhng do quá trình tự làm sạch và lan truyền chất bẩn trongvịnh bị hạn chế nên các chất bẩn này có xu thế tích tụ, làm cho nồng độ củachúng trong nớc có chiều hớng tăng lên

Các số liệu quan trắc môi trờng của Trung Tâm Kỹ Thuật Môi Trờng ĐôThị và Công Nghiệp (CEETIA), Trờng Đại Học Xây Dựng Hà Nội tại Hạ Longnăm 1996 và các số liệu nghiên cứu trớc đây của Trung Tâm Quản Lý và KiểmSoát Môi Trờng Tổng Cục Khí Tợng và Thuỷ Văn cho thấy nhìn chung nớc biểnHạ Long trong hơn các vùng khác, độ đục từ 5 đến 15 NTU Các chỉ tiêu đặctrng cho mức độ ô nhiễm chất hữu cơ nh DO, COD, BOD đều nằm trong giớihạn cho phép Trong vùng Cửa Lục, giá trị trung bình của DO là 6,0 mg/l, củaCOD là 32 mg/l, của BOD là 5,0 mg/l ở một số điểm chịu ảnh hởng trực tiếpnớc thải bẩn thì giá trị nồng độ chất bẩn có tăng lên Tuy nhiên về mùa lũ, dohiện tợng rừng đầu nguồn bị phá, nớc chảy về làm cho độ đục vùng Cửa Lụctăng lên Mặt khác, trong giai đoạn hiện nay bãi tắm Bãi Cháy đang đợc thicông san lấp Đất đổ đã gây cho nớc vùng bờ đục lên Trong vùng vịnh, DO có

xu thế tăng đến 8,0 mg/l; COD dao động từ 1,0 đến 7,0 mg/l; BOD từ 0,5 đến

4,0 mg/l Nh vậy, vùng biển vịnh Hạ Long có biểu hiện bị ô nhiễm chất hữu cơnhng ở mức độ thấp và phạm vi hẹp.

Các hoạt động sản xuất, đi lại của tàu bè làm cho hàm lợng một số kim loạinặng trong nớc tăng lên Đồng(Cu) trong nớc biển khu vực Cửa Lục ở mức báo

động, xấp xỉ nồng độ giới hạn cho phép Theo số liệu quan trắc môi trờng khuvực thành phố Hạ Long của trạm quan trắc môi trờng CEETIA năm 1996 và

đầu năm 1997, tại một số thời điểm hàm lợng chì (Pb) tăng hơn nồng độ giớihạn cho phép đối với nớc biển ven bờ dùng làm bãi tắm theo quy định củaTCVN 5943-1995 Hàm lợng kẽm (Zn) nhỏ hơn nồng độ giới hạn cho phép.Trong vịnh, nồng độ kim loại nặng lại thấp hơn nồng độ giới hạn cho phépnhiều lần Theo các số liệu của Phân Viện Hải Dơng Học Hải Phòng thuộcTrung Tâm Khoa Học Tự Nhiên và Công Nghệ Quốc Gia, trong mùa ma năm

1994, hàm lợng Cu là 0,011 mg/l, Pb là 0,021 mg/l, Hg <0,00001 mg/l, Cd là0,0002 mg/l

Các hoạt động của bến cảng, tàu bè làm cho hàm lợng dầu trong nớcbiển tăng, vợt tiêu chuẩn hàm lợng dầu cho phép đối với nớc biển nuôi trồngthuỷ sản (0,05 mg/l) Nớc trong vịnh đang bị ô nhiễm dầu ở mức độ khác nhau.Theo báo cáo của Trung Tâm Quản Lý và Kiểm soát Môi Trờng (Tổng Cục KhíTợng Thủy Văn), do không kiểm soát chặt chẽ việc xả các chất thải có dầuxuống biển, 14% diện tích mặt nớc vịnh có hàm lợng dầu từ 0,3 đến1,0 mg/l,86% diện tích có hàm lợng dầu dới 0,3 mg/l Các số liệu phân tích của PhânViện Hải Dơng Học Hải Phòng cho thấy vào mùa ma năm 1994, trên tầng mặthàm lợng dầu là 0,170 mg/l còn ở tầng đáy là 0,150mg/l

Rừng ngập mặn là một trong những hệ sinh thái đặc biệt ven biển ViệtNam Tại khu vực Hạ Long, rừng ngập mặn chiếm diện tích không đáng kể,chúng phân bố ở khu vực ven cảng Cái Lân Bãi triều ở đây khá bằng phẳng,kéo dài, vịnh lại kín nên động lực của sóng bị giảm, khi vào bờ trở nên rất yếu.Nền đáy ở đây dạng phù sa bồi tụ, cấu trúc hạt mịn, khá giàu chất dinh dỡng.Lớp trầm tích có màu xám, xám đen, PH dao động từ 7 đến 8, hàm lợng cacbon

hữu cơ tơng đối cao từ 1,5 đến 2,0% ; đôi chỗ tích tụ sun phua, có mùi luhuỳnh Môi trờng trầm tích nhìn chung yếm khí Hệ thực vật ở đây phong phú,tạo thành rừng một tầng Thực vật trong rừng ngập mặn thờng là cây bụi, câythân gỗ

Trong vịnh Hạ Long có nhiều san hô Các kết quả bớc đầu nghiên cứu Hệsinh thái san hô cho thấy, có khoảng 100 loài , trong đó 80 loài thuộc dạngSeleractinians và 20 loài thuộc dạng Alcyonarians đã đợc ghi nhận Ngoài sanhô, hợp phần cơ bản tạo nên hệ sinh thái, các sinh vật khác trong hệ sinh tháisan hô cũng rất phong phú Các quần thể san hô biển có ý nghĩa vô cùng quantrọng đối với môi trờng sinh thái của các loài cá biển Hệ sinh thái san hô rấtnhạy cảm đối với tác động của các yếu tố tự nhiên nh bão, gió, nớc lũ, nhiệt

độ hoặc của con ngời nh gây ô nhiễm, nổ mìn

Trên cơ sở tìm hiểu hiện trạng môi trờng và hệ sinh thái khu vực vịnh Hạ

Long-Cửa Lục, cho thấy điều kiện tự nhiên trong vịnh không cho phép thải vào vịnh một lợng chất thải lớn Hiện nay nớc biển ven bờ đang có dấu hiệu

bị ô nhiễm bởi dầu và một số kim loại nặng do hoạt động của các cảng, bến tàu, tàu thuyền đi lại Trong trờng hợp xảy ra sự cố, hậu quả về môi trờng

sẽ tồn tại trong một thời gian dài Do vậy, song song với việc khai thác tiềm năng của khu vực cần phải có biện pháp hữu hiệu bảo vệ môi trờng.

II.2.2 Thực trạng môi trờng tại cảng dầu B12 Quảng Ninh:

II.2.2.1 Ô nhiễm không khí trong quá trình bơm xuất, nhập xăng dầu:

Theo các định mức tạm thời số 758/VT-QD năm 1986 của Bộ Vật T (nay là

Bộ Thơng Mại) trong quá trình bơm nhập xăng dầu tại cảng, lợng xăng bay hơicho phép là 0,6% Tuy nhiên để tiết kiệm, các trang thiết bị xuất nhập xăng dầu

đã đợc cải tiến và hiên đại hóa, thực tế lợng hao hụt xăng dầu trong quá trìnhxuất nhập tại các kho cảng trong cả nớc nói chung và tại cảng dầu B12 nói riêngnằm ở mức 0,2-0,4% Hơi xăng khuếch tán vào môi trờng không khí sẽ tăng lên

ở nhiệt độ cao Khi lan truyền trong môi trờng không khí, hơi xăng chứa các

loại hydrocacbon nhẹ nh metan, butan, sunfua hydro sẽ gây ô nhiễm môi ờng.Giới hạn nhiễm độc của các khí này nh sau:

tr-+Metan: 60-90%

+Propan:10%

+Butan:30%

+Sunfua hydro:10ppm

Nồng độ hơi xăng dầu 45% gây ngạt thở do thiếu oxy Ngoài ra đối với một

số ngời nhạy cảm, xăng dầu còn gây tác động trực tiếp lên da, gây ra các bệnhngoài da

Trong hơi xăng dầu còn có sự hiện diện của chì Khi vào cơ thể, 30-40% chì

sẽ đi vào máu Chì bắt đầu gây nguy hiểm khi nồng độ của nó trong máu vợtquá 200-250mg/l

Khu vực cảng và kho xăng dầu B12 nằm cao hơn mực nớc biển 40 m Kho

đặt ở bìa núi, độ cao ngọn núi cao nhất trong khu vực ở phía Tây Bắc kho cảng

là 141,2 m Trong khu vực cảng và kho hoàn toàn trống trải, cây xanh thấp và ít.Cảng nằm dọc theo hớng Bắc-Nam và Đông Bắc-Tây Nam Phía Đông và Đôngnam là biển Phía cuối cảng hớng Đông Bắc là đồi thấp, trên đồi có nhiều nhàdân Địa hình có ảnh hởng lớn đến sự phân bố nồng độ các chất độc hại trongkhông khí Nguồn thải chính gây ô nhiễm không khí trong khu vực là xăng bayhơi trong quá trình xuất nhập xăng dầu từ trạm bơm chính và trạm bơm hố van Ngoài ra lợng dầu rơi vãi trong khu vực kho khi làm vệ sinh các bể chứa, lợngdầu tồn đọng trong các hố ga khi bốc hơi cũng có thể làm tăng nồng độ hơixăng dầu trong khu vực Thành phần chủ yếu của các nhiên liệu lỏng vậnchuyển qua cảng là hydrocacbon, ngoài ra còn có lu huỳnh(S), chì(Pb) Ngoài

ra nguồn phụ gây ô nhiễm còn là sản phẩm đốt cháy nhiên liệu của các tàu và sàlan

Trung Tâm Kỹ Thuật Môi Trờng Đô Thị và Khu Công Nghiệp (CEETIA),Trờng Đại Học Xây Dựng Hà Nội đã tiến hành hai đợt khảo sát môi trờng

không khí tại khu vực cảng dầu B12 Đợt 1 vào các ngày 24 và 25/5/1995 Đợt

2 tiến hành vào các ngày 16 và 17/4/1997

Vị trí lấy mẫu khí, phụ thuộc vào điều kiện địa hình và thời tiết đợc chọn

nh sau:

*Đợt 1:Trạm bơm chính, Khu bể chứa, Hố van và đồi thấp cuối kho

*Đợt 2:Trạm bơm chính, Khu bể chứa và Khu dân c cuối kho

Các chỉ tiêu phân tích đợc xác định theo các hớng dẫn của Tổ chức Y TếThế Giới (WHO), Ngân Hàng Thế Giới (WB) và của Tổng Công Ty Xăng DầuViệt Nam là CxHy, H2S, hơi Pb, CO và SO2 Các phơng pháp lấy mẫu và phântích khí dựa theo các tiêu chuẩn quốc tế (ISO) và tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)

Các thiết bị phân tích bao gồm:

*Thiết bị đo vi khí hậu hiện số, loại Thermohydrometer Type 4510 của hãngTESTO (Cộng Hòa Liên Bang Đức.)

*Khí áp kế xách tay của Nga

*Máy so màu quang phổ UV-VIS HP 8453 hãng Hewlett Packard (Mỹ)

*Máy đo nhanh GX-86 hãng RIKEN (Nhật Bản)

*Máy đo nhanh H2S hãng RIKEN (Nhật Bản)

*Máy đo độ đục 2100-P hãng Hach(Mỹ)

Kết quả phân tích đợc trình bày trong các bảng sau:

Chất lợng môi trờng không khí theo các chỉ tiêu ô nhiễm xăng dầu tại khu vực cảng B12 đợt khảo sát ngày 24 tháng 5 năm 1995 (Bến phao cảng cha sửa chữa , cải tạo) :

H2Smg/m3

Hơi Pbmg/m3 Ghi chú

425,8227,0192,1

0,560,340,15

0,0130,0070,011

Buổi sáng trạm bơm xuấtdầu xuống sà lan, buổichiều nghỉ

223,5117,3132,8

0,250,160,18

0,0170,0150,007

Buổi sáng trạm bơm xuấtdầu xuống sà lan, buổichiều nghỉ

Chất lợng môi trờng không khí theo các chỉ tiêu ô nhiễm xăng dầu tại khu vực cảng B12 đợt khảo sát ngày 25 tháng 5 năm 1995 (Bến phao cảng cha sửa chữa , cải tạo):

m3

H2Smg/

m3

Hơi Pbmg/m3 Ghi chú

59,8133,399,1207,0

0,150,260,260,07

0,0150,0170,0100,013

Tàu dầu nhập dầu vào kho.Trạm bơm chính cấp dầucho sà lan

289,3125,1640,8675,8

0,250,240,210,23

0,0280,0150,0230,018

Tàu dầu nhập dầu vào kho.Trạm bơm chính cấp dầucho sà lan

H2Smg/

m3

HơiPbmg/

125,871,955,553

0,2520,1270

0,0350,002vết

Trạm bơm chínhcấp dầu cho sà lan

17/4 Khu bể chứa 0,17

vếtvết

223,5117,3132,8

0,250,160,18

0,0010,002vết

Tàu nhập dầu vàokho.Trạmbơmchínhcấp dầu cho sà lan

Kết quả phân tích cho thấy:

*Nồng độ SO2 trong khu vực cảng dầu B12 rất nhỏ(chủ yếu là vết) do ở đây không có đốt nhiên liệu và phơng tiện giao thông sửdụng nhiên liệu hóa thạch ít hoạt động

*Nồng độ H2S trong khu vực kho xăng dầu tơng đốilớn (từ 0,15 đến 0,378 mg/m3 qua các lần đo) nhng vẫn dới mức nồng độ giớihạn cho phép đối với không khí khu vực sản xuất theo quy định số 505BYT/QĐ của Bộ Y Tế (10 mg/m3) Khí H2S tạo thành do phân hủy các chất hữucơ rơi vãi ngoài không khí, ở khu cảng chủ yếu do dầu nặng rơi vãi phân hủynên Tại khu vực dân c không phát hiện có H2S

Hố van nằm ở đầu gió nên nồng độ H2S là nhỏ nhất, ở trạm bơm chính lợngdầu rơi vãi nhiều hơn nên nồng độ lớn nhất Khi trạm làm việc, xuất dầu xuống

sà lan, nồng độ H2S ở đây cũng tăng lên Tại khu bể và cuối kho, nồng độ H2Sxấp xỉ nhau do khuyếch tán từ nhiều nguồn tới.

*Tại thời điểm kho cảng không vận hành (chiều24/5/1995) hoặc chỉ nhập dầu diezel và FO (ngày 25/5/1995), nồng độ xăng dầutrong không khí khu vực kho chính đều nằm dới nồng độ giới hạn cho phéptheo quy định số 505 BYT/QĐ của Bộ Y Tế (100 mg/m3) Nồng độ hơi xăngdầu khu vực kho chứa trong các đợt khảo sát năm 1995 và 1997 đều thấp hơnnồng độ giới hạn cho phép Khi trạm bơm chính hoạt động hoặc tàu nhập dầukho cảng, hơi xăng dầu trong không khí tại khu vực trạm bơm chính, hố van,khu bể chứa đều tăng lên, vợt nồng độ giới hạn cho phép theo quy định số

505 BYT/QĐ của Bộ Y Tế Tại vị trí cuối hớng gió, đồi cao tập trung khí quẩn.Phía cuối kho, khi tàu dầu và các trạm bơm cùng hoạt động (chiều ngày25/5/1995), nồng độ hơi xăng dầu trong không khí tới 678 mg/m3 Khi các thiết

bị, máy bơm khu vực kho và cảng hoạt động, tàu tiến hành nhập xăng dầu nồng độ hơi xăng dầu trong khu dân c, cuối hớng gió gần kho B12 vợt nồng độcho phép theo quy định của TCVN 5938-1995 đối với không khí xung quanh là

2 lần (ngày 17/4/1997) Trong các ngày bình thờng khác, nồng độ hơi xăng dầu

ở đây nằm xấp xỉ nồng độ giới hạn cho phép Khi có tàu chở dầu nhập hàng,nồng độ hơi xăng dầu ở đây nằm xấp xỉ nồng độ giới hạn cho phép Khi có tàuchở dầu nhập hàng, nồng độ hơi xăng dầu trong không khí khuvực tăng không

đáng kể Nh vậy trong một năm có 90-100 ngày tàu dầu cập bến phao cảngnhập hàng, làm nồng độ xăng dầu trong môi trờng không khí ở đây vợt nồng độgiới hạn cho phép

*Trong môi trờng không khí, chì tồn tại dới dạng solkhí Tại thời điểm kho không vận hành xuất nhập xăng dầu, hàm lợng chì trongkhu vực kho cảng nằm ở mức xấp xỉ hoặc lớn hơn nồng độ giới hạn cho phéptheo quy định số 505 BYT/QĐ của Bộ Y Tế (0,010 mg/m3) Hàm lợng chìtrong khu vực không khí khu vực hố van khi bơm nhập xăng về kho A (HàKhẩu) đều vợt nồng độ giới hạn cho phép Đặc biệt tại đồi cao cuối khu cảng,khi tàu chở dầu nhập hàng và trạm bơm chính hoạt động xuất hàng xuống sà

lan, hàm lợng chì tăng lên đến 2-3 lần Nồng độ chì ở đây tơng đơng với nồng

độ chì tại các trục đờng giao thông Các kết quả tơng tự cũng thu đợc trong đợtkhảo sát tháng 4 năm 1997 Trong khu vực dân c gần kho cảng, lợng chì ở mức

có vết, đảm bảo quy định của TCVN 5938-1995 đối với không khí xung quanh

Nguồn gây ô nhiễm chì do xăng và nớc biển có chì (0,20 mg/l) bay hơi Một sốnguyên nhân làm nớc biển ô nhiễm chì hiện nay vẫn cha xác định đợc

II.2.2.2 Ô nhiễm do nớc thải chứa dầu, do dầu rò rỉ và rơi vãi:

Nớc biển có thể bị ô nhiễm bởi dầu và nhũ dầu thoát ra khỏi bể chứa Khixả nớc đáy bể, xăng dầu bám dính vào bề mặt phơng tiện chứa, trang thiết bịdụng cụ lao động, tràn, vãi trong quá trình xuất nhập, rò rỉ trên đờng ống xuấtnhập,do khói thải của tàu, xe ngng đọng Trong các nguyên nhân này, hơixăng dầu, khói thải ngng đọng, xăng dầu thoát ra khi xả nớc đáy bể, xăng dầubám vào các thiết bị áo quần theo nớc thải công nghiệp thoát ra là thờngxuyên.Các nguyên nhân khác là do công nhân kém tay nghề, không có tráchnhiệm hoặc trang thiết bị không đợc bảo dỡng thờng xuyên Theo các tiêuchuẩn xăng dầu hiện hành, lợng nớc rửa nền nhà kho, trạm bơm là4l/m2.Tiêu chuẩn nớc xả từ đáy bể xăng dầu W=3.000-5.000m3 là 10l/s Cácloại nớc thải này chứa nhiều sản phẩm hữu cơ, các chất vô cơ dạng hạt và lẫnnhiều sản phẩm xăng dầu

Khi xả vào biển, khả năng phát tán các chất bẩn trong nớc thải kho xăngdầu rất hạn chế do nớc biển có tỷ trọng lớn, tổng lợng chất khoáng cao Mặtkhác, chế độ thủy triều sẽ là yếu tố ngăn cản việc vận chuyển chất bẩn ra xa.Chì và một số kim loại trong nớc thải sẽ tích tụ trong vùng cửa sông gần miệngxả Váng dầu cản trở sự xâm nhập ánh sáng và oxy vào nớc Hệ sinh vật củathủy vực sẽ bị thay đổi

Dò rỉ dầu trên đờng ống từ tàu về kho chứa là mối nguy hiểm lớn nhất đốivới thủy vực nghiên cứu Nếu dò rỉ ngay bờ với lu lợng 1l/s thì tại ô tính toán

đầu tiên diện tích 50x35,5 m2 hàm lợng dầu trên bề mặt sẽ là 3.500 mg/l

Nớc ma, đặc biệt là nớc ma đợt đầu chảy từ kho và bến sẽ chứa một lợng lớncặn lơ lửng, các chất hữu cơ và sản phẩm dầu rơi vãi Hàm lợng các loại chấtbẩn trong nớc ma phụ thuộc vào các yếu tố nh cờng độ ma, thời gian ma, thờigian giữa hai đợt ma, diện tích và cấu tạo mặt kho, bến Trong nớc ma đợt

đầu, hàm lợng dầu trung bình là 10 mg/l Tại khu vực Quảng Ninh, cờng độ maxác định theo tiêu chuẩn xây dựng 20TCN 51-84 với chu kỳ ngập lụt P=1(năm)

là 360l/s.ha

II.2.2.3 Ô nhiễm do nớc thải và các chất thải rắn từ các tàu chở xăng dầu:

Hiện nay trong khu vực cảng dầu B12 có 133 cán bộ công nhân viên làmviệc, trên các tàu nhập dầu có khoảng 30 thủy thủ Với tiêu chuẩn cấp nớctrung bình 150 l/ngời/ngày thì lu lợng nớc thải khu vực trên bờ là 20 m3/ngày,lợng nớc thải trên tàu là 4,5 m3/ngày Nếu tính theo 20TCN 51-84 thì hàm lợngcặn trong nớc thải sinh hoạt là 350-400 mg/l, BOD5 là 240 mg/l, Nitơ tổng số là

45 mg/l, Lợng chất bẩn này có thể gây ô nhiễm cho vùng nớc ngay tại điểm xả.Tuy nhiên, nớc thải sinh hoạt khu vực trên bờ đã đợc xử lý bằng bể tự hoại,cònnớc thải trên tàu thì đợc xử lý ngay trên tàu và không đợc phép xả vào khu vựcbến cảng Ngoài ra, thời gian tàu hoạt động trên bến phao chỉ trong một ngày

đêm, số ngày tàu hoạt động trong năm ít (50 đến 70 lợt) Vì vậy, các loại nớcthải sinh hoạt khu vực cảng B12 không phải là yếu tố gây ô nhiễm kho thủy vựcCửa Lục

Ngoài nớc thải sinh hoạt, trên tàu chở xăng dầu còn có các loại nớc thảikhác nh nớc dằn tàu, nớc vệ sinh tàu, nớc ống dầu (khi kéo từ biển lên boong).Các yếu tố chính có thể gây ô nhiễm của các loại nớc thải này là dầu mỡ (dầunổi, nhũ tơng, dầu hòa tan ), chất rắn lơ lửng, các chất hữu cơ, các chất dinhdỡng (N,P) và vi sinh vật

Chất thải rắn đợc tạo thành trong quá trình hoạt động của tàu chủ yếu là rácthải sinh hoạt của thủy thủ Ngoài ra khi cặn bám, bùn đất, dầu mỡ, paraphin,sơn sau khi làm vệ sinh đợc thải ra dới dạng rắn Lợng phế thải rắn phụ thuộcvào trọng tải tàu và bản chất dầu mà tàu chuyên chở Bãi thải chứa dầu và kimloại nặng là chất độc hại đối với môi trờng Tuy nhiên quá trình vệ sinh tàu dầu

sẽ không thực hiện tại cảng mà thực hiện tại vị trí khác

Trung Tâm Kỹ Thuật Môi Trờng Đô Thị và Khu Công Nghiệp (CEETIA),Trờng Đại Học Xây Dựng Hà Nội đã tiến hành hai đợt lấy mẫu đánh giá chất l-ợng môi trờng nớc khu vực cảng dầu B12:

*Đợt một (Lấy mẫu ngày 24 và 25 tháng 5 năm 1995).:

1.Nớc thải tại ống gạn 300 m3

2.Nớc biển tại cầu tàu xuất hàng

3.Nớc biển tại cửa xả hệ thống thoát nớc kho

4.Nớc biển tại vị trí khối gia tải đầu ống cứng, cách bờ 250 m

5.Nớc biển tại phao cấm hạ lu bến phao

6.Nớc biển tại phao dẫn luồng vào cầu tàu 300T thợng lu Hòn Kem

7.Nớc biển tại vị trí cầu xuất trạm kiểm định

8.Nớc biển tại phà Bãi Cháy

Thời gian lấy mẫu vào hai thời điểm: trớc khi tàu vào bơm nhập dầu (ngày24/5/1995) và khi có tàu nhập dầu (ngày 25/5/1995)

*Đợt hai: lấy mẫu ngày 16 và 17 tháng 4 năm 1997, sau khi đã cải tạo sửa chữabến phao cảng dầu B12

1.Nớc thải tại bể lắng gạn dầu

2.Nớc biển tại khu vực trạm bơm dầu

3.Nớc biển tại bến tàu

4.Nớc biển tại phao phía thợng lu, đầu tàu

5.Nớc biển tại phao phía hạ lu, cuối tàu

6.Nớc biển tại phà Bãi Cháy

Thời gian lấy mẫu cũng đợc tiến hành vào hai thời điểm: khi không có tàunhập dầu (ngày 16/4/1997) và có tàu nhập dầu (17/4/1997).

Mẫu nớc biển đợc lấy tại ba độ sâu khác nhau: trên mặt nớc (độ sâu 0-0,5m), tầng giữa (độ sâu 1,2-1,5 m) và tầng dới (độ sâu trên 2,5 m) Phơng pháplấy mẫu đợc thực hiện theo các quy định của TCVN hiện hành

Các phơng pháp và thiết bị phân tích chất lợng nớc biển:

Stt Chỉ tiêu Phơng pháp, thiết bị phân tích mẫu nớc

2 Tổng chất hòa tan(mg/l) Điện dẫn (HACH-Mỹ)

3 Độ dẫn điện (às/cm) Điện dẫn (HACH-Mỹ)

8 Độ đục (NTU) Máy so độ đục (HACH-Mỹ)

9 Hàm lợng dầu (mg/l) Quang phổ kế DR/2000 (HACH-Mỹ)

10 Cl- (mg/l) Chuẩn độ bằng nitrat bạc

11 COD (mg/l) Thiết bị đo COD (HACH-Mỹ)

12 BOD5 (mg/l) P.P.Manomet, tủ BOD (WTW-Đức)

13 Độ đục (NTU) Turbidity-meter (HACH-Mỹ)

14 Ch× (mg/l) AAS-3100 (Perkin Elmer-Mü)

15 KÏm (mg/l)

Kết quả phân tích chất lợng nớc thải và nớc biển khu vực

cảng dầu B12 (Ngày 24/5/1995 trớc khi tầu chở dầu vào)

Số

TT hiệuKý

mẫu Vị trí lấy mẫu

Độ sâu lấy mẫu m

Nhiệt

độ nớc

0 c

DO mg/l TDSmg/l pH BODmg/l5 CODmg/l cacbonHydro

(dầu mỡ) mg/l

SO 4

mg/

l

H 2 S mg/l mg/lPb Độ dẫn

điện às/cm

D150 Khối gia tải đầu ống cứng

B Khối gia tải đầu ống cứng

B Khối gia tải đầu ống cứng

B Phao cấm hạ lu (phía phà Bãi Cháy) Phao cấm hạ lu (phía phà Bãi Cháy) Phao cấm hạ lu (phía phà Bãi Cháy) Phao dẫn luồng vào cầu

tầu Phao dẫn luồng vào cầu

tầu Phao dẫn luồng vào cầu

tầu

van xả nớc

bề mặt cách 1,0 m cách 2,0 m mặt nớc mặt nớc cách 1,5 m cách 2,5 m mặt nớc cách 1,5 m cách 2,5 m mặt nớc cách 1,5 m cách 2,5 m

29,6 29,2 28,4 28,1 28,8 29,9 29,3 29,0 29,4 29,2 29,0 28,9 28,6 28,4

5,7 6,5 6,06 4,75 6,70 6,15 4,05 3,85 6,80 6,30 4,20 6,50 5,30 3,85

5010 29050 29100 29100 27090 22800 25000 26900 30550 25800 28500 28050 28200 28200

7,29 7,40 7,06 7,40 7,54 7,90 7,92 7,88 7,85 7,84 7,82 7,86 7,84 7,36

135 20 16,2 15 18,5 15 12 10,5 15 13,5 11 18,5 14 13,2

1760 160 120 105 206 136 105 104 164 150 102 158 110 87

520,0 0,850 0,600 0,450 0,90 0,70 0,65 0,50 0,60 0,55 0,45 0,75 0,60 0,41

100 380 0 350 0 305 0 295 0 310 0 290 0 290 0 301 0 260 0

0,001 0,003 0,003 0,001 0,001 0,006 0,001 0,001 0,003 0,001 0,001 0,001 0,000 0,001

2,34 0,258 0,212 0,231 0,235 0,264 0,275 0,275 0,458 0,231 0,230 0,193 0,195 0,240

10025 58100 58200 58200 54180 45600 50000 53800 61100 51600 59100 56100 56400 56400

Hố xả khí

Không lấy

đợc sâu hơn

Mẫu n ớc chạm

đaý