TÁC PHẨM VỢ NHẶT NGỮ VĂN 12 NĂNG CAO

• Tóm tắt: • Hoàn cảnh sáng tác: Cuối năm 1952 Tô Hoài đi với bộ đội vào chiến dịch Tây Bắc, chuyến đi kéo dài 18 tháng đã để lại cho nhà văn những ấn tượng sâu sắc, tình cảm tốt đẹp,

Kiểm tra bài cũ

Tóm tắt truyện ngắn Vợ chồng A Phủ ,

cho biết hoàn cảnh sáng tác của

truyện ngắn này?

• Tóm tắt:

• Hoàn cảnh sáng tác: Cuối năm 1952

Tô Hoài đi với bộ đội vào chiến dịch

Tây Bắc, chuyến đi kéo dài 18 tháng

đã để lại cho nhà văn những ấn tượng sâu sắc, tình cảm tốt đẹp, sau chuyến

đi này TH viết tập Truyện Tây Bắc ( )

Em có nhận xét gì về cách vào truyện của TH

ở truyện ngắn Vợ chồng A Phủ ?

•Tô Hoài vào truyện với những lời kể đẹp như thơ, thoang thoảng hương của núi rừng TB Xong cũng gợi lên một sự vắng lặng “ Ai ở xa về ”

• Lời kể hiện lên hình ảnh của một con người với

thân phận thấp hèn cuộc đời của người thiếu phụ

ấy khiến cho bạn đọc muốn có một câu trả lời về sự bất công ấy.

I TiÓu dÉn

1 Tác giả:

- Tên thật là Nguyễn Văn tài ( 1920- 2007).

- Quê Huyện Từ Sơn - Bắc Ninh

- Xuất thân trong một gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

- Ông chỉ được học hét bậc tiểu học

- Đề tài là khung cảnh nông thôn

và hình tượng người nông dân.

- Tác phẩm chính: 2 tập truyện ngắn: “Nên vợ nên chồng” (1955) và “Con chó xấu xí” (1962).

2 Tác phẩm a) Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác.

- “Vợ nhặt” có tiền thân là truyện “Xóm ngụ cư”- viết ngay sau Cách mạng tháng Tám và được in trong tập “ Con chó xâu xí” Truỵện viết về nạn đói năm

Ất Dậu ( 1945).

Dùa vµo tiÓu dÉn trong s¸ch gi¸o khoa, h·y nªu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ t¸c gi¶ t¸c phÈm?

- Trong “bữa cơm” đón nàng dâu mới, họ chỉ nói toàn chuyện vui

- Tác phẩm kết thúc ở chi tiết vào buổi sáng hôm sau tiếng trống thúc thuế dồn dập, quạ đen bay vù nh mây đen Thị nói về chuyện Việt Minh phá kho thóc Nhật và Tràng nhớ lại hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới hôm nào

c) Nhan đề và tình huống truyện

+ Nhan đề

Vợ: thiêng liêng trân trọng.

Nhặt: nhặt nhạnh l ợm lặt một cách tình cờ vu vơ.

 Kim Lân kết hợp hai khái niệm đối lập tạo nên nhan đề, thân phận con ng ời nh cọng rơm cọng rác bên đ ờng.

- Con ng ời đang đối diện với cái đói và cái chết.

 Đây là một tình huống oái oăm, bi hài, vui buồn lẫn lộn.

 Tên truyện “Vợ nhặt”và tình huống “nhặt vợ” tạo nên sức hấp dẫn và chiều sâu t t ởng của tác phẩm.

+ Tình huống truyện

d) Diến biến của cuộc hôn nhân

- Hôn nhân không có tình yêu, xuất phát từ những lời

đùa cợt, từ cái đói, miếng ăn.

- Cảnh đón dâu: 2 ng ời lầm lũi lặng lẽ.

- Của hồi môn: gồm một cái thúng con đựng vài thứ lặt vặt và một chai dầu con.

- Tiệc c ới: một lùm rau chuối thái rối, một đĩa muối ăn với cháo và một nồi chè khoán (món ăn đặc biệt đón con dâu).

 Hạnh phúc không chỉ nhuốm trong h ơng vị đắng cay chua xót mà còn nh bị nhấn chìm trong đói khát

d ý nghĩa của tình huống truyện

- Lên án tội ác của phát xít Nhật và thực dân Pháp.

- Ca ngợi tình th ơng và lòng nhân ái, niềm tin vào t ơng lai của ng ời dân lao động

- Đầu năm 1940 phát xít Nhật nhảy vào Đông D ơng, nhân dân ta lâm vào tình thế một cổ hai tròng:

+ Miền Bắc: Phát xít Nhật bắt nhổ lúa trồng đay.

+ Thực dân Pháp tăng thuế, ra sức vơ vét bóc lột.

 Mùa xuân năm 1945 từ Lạng Sơn đến Quảng Trị nhân dân lâm vào nạn đói khủng khiếp, hơn 2 triệu ng ời chết đói thê thảm

II/ Đọc hiểu

1 Bối cảnh chung của nạn đúi

a Không gian, thời gian năm đói

- “Con đ ờng khẳng khiu, gầy guộc”.

- Không khí “vẩn lên mùi ẩm thối của rác r ởi

và mùi gây của xác ng ời”

- Âm thanh: “tiếng quạ trên mấy cây gạo ngoài bãi chợ cứ gào lên từng hồi thê thiết”.

- á nh sáng: “nhá nhem”, “hai bên dãy phố, úp xúp, tối om, không nhà nào có ánh đèn, lửa”.

- Thời gian: vào buổi chiều chạng vạng của một ngày, nh sự kết thúc đi dần vào đêm tối.

 Khung cảnh điêu tàn rữa nát, tối sầm lại vì

đói khát, cuộc sống ng ời dân đi vào ngõ cụt.

c) Con ng ời năm đói

- “Những khuôn mặt thì hốc hác u tối”.

- “Trẻ con: “ngồi ủ rũ d ới những xó t ờng không buồn nhúc nhích”.

- Những ng ời đói: “bồng bế dắt díu nhau lên xanh xám

nh những bóng ma, nằm ngổn ngang khắp lều chợ”

- “Ng ời đói dật dờ đi lại lặng lẽ nh những bóng ma”

- “ng ời chết nh ngả rạ”

 Cõi âm nhòa vào trong cõi d ơng, trần gian ngấp nghé miệng vực âm phủ, đời ng ời, kiếp nhân sinh giỗng nh một đống tro tàn lạnh ngắt

3 T©m tr¹ng cña c¸c nh©n vËt trong truyÖn

- Trơ trẽn, “cong cớn, s ng sỉa”: vì miếng ăn mà sẵn sàng theo không một ng ời đàn ông  Cái đói làm hủy hoại nhân cách.

* Sau khi gặp Tràng:

- Ng ời đàn bà này có nhiều sự thay đổi:

+ Đi bên cạnh Tràng về xóm ngụ c thị có vẻ rón rén e thẹn.

+ Về đến nhà: khép nép, ng ợng ngập, chỉ dám “ngồi mớm ở mép gi ờng”

+ Sáng hôm sau: thị hoàn toàn thay đổi, “Tràng nom thị hôm nay khác lắm, rõ ràng là một ng ời đàn bà hiền hậu đúng mực không còn

có vẻ chao chát chỏng lỏn nh mấy lần Tràng gặp ở ngoài tỉnh”.

 Tình th ơng yêu, đùm bọc của Tràng, mái ấm gia đình đã cảm hóa và làm thay đổi tính cách con ng ời.

c Nhân vật Tràng

- Ngoại hình xoàng xĩnh, thô kệch, dở hơi và cộc cằn.

- Tràng có một tấm lòng nhân hậu:

+ Trẻ con thích đùa với Tràng.

+ Thấy ng ời đàn bà tiều tụy vì đói, anh sẵn sàng cho ăn, sẵn sàng chấp nhận khi ng ời đàn bà theo về làm vợ.

- Hạnh phúc đến bất ngờ khiến Tràng choáng váng Mới đầu anh cũng chợn nh ng sau đó lại “tặc l ỡi chậc, kệ!”

d Nhân vật bà cụ Tứ.

- Lúc đầu bà ngạc nhiên, không hiểu, vì bà không giám nghĩ con trai mình lại có thể có vợ, và lại có vợ vào cái thời buổi đói khát này

- Khi hiểu ra bà ai oán xót th ơng cho số phận của con trai

- Th ơng con, th ơng ng ời dâu mới bà nói toàn chuyện vui, gieo niềm hy vọng niềm tin yêu cuộc sống của bà sang hai con Sự quây quần trong bữa ăn ngày đói các nhân vật đã tìm lại đ ợc niềm

an ủi trong sự c u mang n ơng tựa Tình mẹ con, vợ chồng đã tăng sức mạnh cho họ v ợt qua thực trạng tăm tối bế tắc Và các nhân vật ánh lên niềm vui sự sống, về sự đổi đời trong t ơng lai

 Nhân vật bà cụ Tứ mang một ý nghĩa điển hình đặc sặc tiêu biểu cho biết bao bà mẹ Việt Nam nghèo: giàu tình th ơng, hiểu biết bao dung và không nguôi khát vọng cho con cái đ ợc hạnh phúc Câu chuyện vì thế nên có giá trị nhân văn nhân bản sâu sắc

4 Đặc sắc nghệ thuật của truyện

- Cốt truyện đơn giản, tự nhiên

- Giọng văn mộc mạc, giản dị

- Khắc họa hình t ợng nhân vật sinh động

- Thời gian truyện vận động một cách tự nhiên, từ hoàng hôn ngày hôm tr ớc đến bình minh ngày hôm sau Hé mở một sự vận

động: tàn tạ đến niềm vui, từ bóng tối ra ánh sáng

- Truyện kết thúc theo lối mở Nạn đói vẫn còn đó, tiếng trống thúc thuế vẫn dồn dập, nh ng xa xa thấp thoáng hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng và hình ảnh từng đoàn ng ời đi phá kho thóc Nhật Tất cả đang h ớng về phía tr ớc và một ngày mới d ờng nh sắp sửa bắt

đầu

- Tạo không khí cho truyện.

- Dùng hình ảnh, chi tiết ( không khí nông thôn, tiếng khóc hờ, mùi rác rưởi, ẩm mốc, mùi gây xác chết,

người đi lại dật dờ như cái bóng )

Thảo luận nhóm câu hỏi 6 sgk?

H×nh ¶nh ph¸ kho thãc NhËt

Truyện lên án tội ác diệt chủng của

bọn thực dân phát xít, phát hiện và khẳng định niềm tin khát khao hạnh phúc gia đình và niềm tin mãnh liệt của người dân lao động ở sự sống và tương lai.

Chủ đề ?

III Tổng kết

“Vợ nhặt là bài ca về tình ng ời của những ng ời nghèo khổ đã “biết sống” nh con Ng ời ngay giữa thời túng đói quay quắt ”.

Bài tập nâng cao

Chiều sâu của sự phản ánh hiện thực bao gồm:

của nạn đói năm 1945.

sâu kín trong tâm hồn người lao động Tính chất độc đáo trong phương thức

phản ánh hiện thực ( hấp dẫn, mới lạ, thể hiện sâu sắc chủ đề)

- Tắt Đèn, B ớc Đ ờng Cùng, Chí Phèo, mới chỉ dừng lại ở lòng th ơng yêu, thông cảm với nỗi thỗng khổ của con ng ời.

- Vợ Nhặt không chỉ dừng lại ở sự cảm thông mà còn h ớng cho những con ng ời đau khổ một h ớng thoát, đó là con đ ờng đến với cách mạng Chi tiết ng ời vợ nhặt nói về chuyện Việt Minh phá kho thóc Nhật và Tràng nhớ lại hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới hôm nào đã nói lên điều đó

Câu hỏi ôn tập:

1. Nêu và phân tích ý nghĩa tình huống truyên

trong tác phẩm “Vợ nhặt” của nhà văn Kim Lân.

2. Giá trị hiện thực và nhân đạo của truyện ngắn

“Vợ nhặt”?