LUYỆN đề ôn THI đại học môn NGỮ văn

Trc hết đó là một chiếc thuyền có thật trong cuộc đời - không gian sinh sống của người đàn bà hàng chài, ở đó ngoài vợ chồng họ còn có một đàn con trên dưới chục đứa.. muốn gửi đến người

Ngày soạn: 08/6/2015 Ngày giảng: ……….2015

LUYỆN ĐỀ ÔN THI ĐẠI HỌC MÔN NGỮ VĂN

Tp: CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

Nguyễn Minh Châu

ĐẾ 1: Cảm nhận của anh/chị về hình tượng chiếc thuyền qua truyện "Chiếc thuyền ngoài xa" của NMC.

I MỞ BÀI

Đây là một hình tượng xuất hiện nhiều lần xuyên suốt từ đầu đến cuối tác phẩm, góp phần thay đổi những nhận thức của nghệ sĩ Phùng về cuộc đời và nghệ thuật Có thể nói đây là một hình tượng đa nghĩa, một sáng tạo độc đáo của NMC

II THÂN BÀI

1 Khái quát về t/g, t/phẩm, h/a chiếc thuyền

2 Cảm nhận về h/ảnh chth

Xuất hiện ngay từ nhan đề của tác phẩm, hình tượng chiếc thuyền ngoài xa vừa mang ý nghĩa

tả thực vừa giàu sức gợi, mang ý ngh biểu tượng sâu sắc

Trc hết đó là một chiếc thuyền có thật trong cuộc đời - không gian sinh sống của người đàn

bà hàng chài, ở đó ngoài vợ chồng họ còn có một đàn con trên dưới chục đứa Trong văn học, hình aảnh chiếc thuyền vốn gợi ý nghĩa về kiếp sống lênh đênh, trôi nổi, vô định Tuy nhiên, trong tác phẩm này, h/a ấy không chỉ mang ý ngh đó Theo mạch diễn biến của cốt truyện, xuất hiện lần đầu

tiên trên biển sớm mờ sương, con thuyền hiện ra từ một khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp:“Mũi thuyền in một nét mơ hồ loè nhoè vào bầu sương mù màu trắng sữa có pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào”;“Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum (…)toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hoà và đẹp”, “một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích” Trg khung cảnh ấy, h/a con th mang vẻ đẹp của một "cảnh đắt trời

cho" Vẻ đẹp đó là sự hài hoà giữa thiên nhiên và con người, vừa bình dị vừa thân quen nhg cũng thật nên thơ, lãng mạn H/a con thuyền ở đây chính là biểu tượng cho vẻ đẹp, một vẻ đẹp của sự tĩnh tại, bình yên, vẻ đẹp toàn bích của thiên nhiên và của cả cuộc sống Để có được bức tranh tuyệt đẹp nghệ sĩ Phùng đã phải phục kích gần cả tuần lễ vì vậy khi bất ngờ gặp gỡ khoảnh khắc này, anh

đã vô cùng xúc động, trái tim trở nên "bối rối" tưởng như có cái gì bóp thắt vào Thậm chí, anh còn tưởng như mình vừa khám phá thấy từ vẻ đẹp của con thuyền là sự toàn thiện, toàn mĩ của cuộc sống, sự trong ngần của chính tâm hồn mình Như vậy, từ h/a con thuyền ta nhận ra tâm hồn nghệ sĩ say mê cái đẹp của Phùng cũng là của chính NMC Và để từ đó ta nhận ra thông điệp mà nhà văn

muốn gửi đến người đọc: thông điệp về xứ mệnh thiêng liêng của người nghệ sĩ chân chính:

"Người nghệ sĩ chân chính là người biết khám phá, phát hiện và nâng niu trân trọng những vẻ đẹp nên thơ bình dị để rồi bất tử hoá những vẻ đẹp ấy cho cuộc đời này Nghệ thuật chân chính phải có tác dụng thanh lọc tâm hồn con người, cứu vớt thế giới".

Khi con th trên bãi biển đâm thẳng vào bờ, trước mặt Phùng, nghĩa là kốảng cách giữa nó với Phùng được thu hẹp lại, Phùng phát hiện ra sự thật ẩn đằng sau bức tranh đẹp như mơ kia: bước lên

bờ là một người đàn ông thô bạo dữ dằn, thẳng tay đánh vợ, một người vợ cam chịu, nhẫn nhục trước trận đòn dã man của chồng, một đứa con vì muốn bảo vệ mẹ nên đã đánh lại bố, một người

mẹ thương con muốn bảo vệ con nhưng bất lực Nếu ở phát hiện thứ nhất con thuyền là hiện thân của một thiên nhiên tuyệt đẹp, là biểu tượng cho sự thi vị, lãng mạn của cuộc đời thì ở lần xuất hiện thứ 2 này con thuyền đã hiện lên với lớp ý ngh ban đầu của nó là không gian sinh sống, là tổ

ấm của gia đình hàng chài, chỉ có điều đó la một gia đình nhiều bi kịch, một tổ ấm thiếu sự hoà hợp, yêu thương Nếu khi ở xa con thuyền tuyệt đẹp thì khi lại gần con thuyền phơi bày một hiện thực tàn khốc, phũ phàng Thì ra, cái đẹp không phải là đạo đức như Phùng đã nghĩ mà ở đây cái đẹp chứa đựng trong nó những số phận bất hạnh, những bi kịch ngang trái bất công Sự đối lập giữa

2 mặt cùng tồn tại trong một chiếc thuyền chính là sự đối lập giữa vẻ bên ngoài và nội dung bên trong, giữa hiện tượng và bản chất Từ sự đối lập ấy NMC muốn nói: cuộc sống vốn phong phú, phức tạp ẩn chứa nhiều nghịch lí Người nghệ sĩ phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều, không được chạy theo cái lãng mạn nên thơ mà quên đi cái hiện thực với biết bao xót xa, đau đớn, không được chạy theo nghệ thuật mà quên lãng cuộc đời

Theo mạch diễn biến của cốt truyện con thuyền xuất hiện lần thứ 3 trg dông bão Khi "từng tảng mây đen xếp ngổn ngang trên mặt biển đen ngòm, và biển bắt đầu gào thét, sóng bạc đầu ngoài cửa lạch nổi cồn lên, cao như nhg ngọn núi tuyết trắng" Trong phá, nhg tàu thuyền khác

đều tìm vào bờ, chỉ duy nhất chiếc thuyền vó bè là vẫn ở lại, một mình chống chọi với dông bão Sự đơn độc ấy cho thấy con thuyền vó bè thật kiên cường nhg cũng thật nho nhoi, đơn độc Trong cuộc chiến đấu khốc liệt mà chắc chắn nó thường xuyên phải chống chọi ấy dường như chỉ cần được tồn tại, được sống đã là hp Cuộc chiến đấu của con thuyền đơn độc ấy phải chăng cũng chính là cuộc chiến đấu của gia đình người đàn bà hàng chài? Chỉ có điều con thuyền chỉ phải chống chọi với dông bão đến từ bên ngoài còn gia đình người đàn bà bất hạnh ấy, ngoài việc phải chống chọi với thứ dông bão do thnh khắc nghiệt gây ra còn phải đương đầu với một thứ dông bão khác, nghiệt ngã bội phần, đó là thứ dông bão nổi lên trg lòng thuyền, từ chính cuộc sống của họ H/a con thuyền ở đây vì vậy gợi liên tưởng suy ngẫm đến hiện thực đói nghèo, ẩn chứa nhiều bất trắc, bi kịch trong số phận con người thời hậu chiến Nói cách khác, nó thể hiện những dự cảm, những nỗi lo của nhà văn về số phận con người, những số phận lênh đênh, nổi trôi vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh chống xâm lược tàn khốc đã phải đối mặt ngay với dốt nát đói nghèo Trong cuộc chiến ấy, những số phận ấy hoàn toàn đơn độc, liệu họ có vượt qua, có chiến thắng?

Lần thứ 4, chiếc thuyền xuất hiện qua tấm ảnh và trong cảm nhận của người nghệ sĩ Câu

chuyện kết thúc bằng cảm nhận của nghệ sĩ Phùng về tấm ảnh được chọn trong bộ lịch năm ấy Tấm ảnh đã vượt qua số phận ngắn ngủi của một tấm ảnh lịch tết để sống cuộc đời của một tác

phẩm nghệ thuật Trong tấm ảnh ấy chiếc thuyền là biểu tượng cho nghệ thuật, cho cái đẹp mà

con người, cuộc sống luôn khao khát vươn tới Con thuyền ở đây đồng thời cũng chính là thành quả lao động, thành quả xứng đáng cho những nỗ lực phấn đấu, hy sinh của người nghệ sĩ trong lao

động sáng tạo của mình Tuy vậy, điều đặc biệt trong tấm ảnh này còn ở chỗ, mỗi lần nhìn kĩ, nhìn

lâu vào tấm ảnh đen trắng chụp ảnh tĩnh vật ấy Phùng đều thấy màu hồng hồng của ánh sương mai,

lại thấy hình ảnh người đàn bà bước ra, lưng áo bạc phếch, lam lũ cực nhọc "bước chậm rãi, bàn chân giậm trên mặt đất chắc chắn, hoà lẫn trong đám đông"… Cảm nhận này của Phùng khẳng

định, hiện thực cuộc đời một khi đã chạm được đến nơi sâu nhất trong trái tim của người nghệ sĩ sẽ không chịu ở yên dù chỉ là trong một tấm ảnh Giống như trươc đây Phùng đã từng cầm súng để bảo vệ mảnh đất này, bây giờ Phùng vẫn đang tiếp tục chiến đấu bảo vệ cho lẽ công bằng, cho sự bình yên của tâm hồn, của cuộc sống

Hiện thực cuộc đời làm cho trái tim người nghệ sĩ rung động, nó trở thành sự ám ảnh, day dứt, dằn vặt để đi tìm câu trả lời H/a con thuyền và h/a người đàn bà hàng chài trong tấm ảnh bởi vậy chính là sự hoà hợp, gắn bó mật thiết với nhau: giữa thnh và cuộc sống, giữa nghệ thuật và cuộc đời, giữa vẻ bề ngoài và bản chất bên trong Sự hài hoà ấy là biểu tượng của chân lí: bộc lộ sự

vỡ lẽ về nhận thức của người nghệ sĩ trong hành trình khám phá stạo để đi tìm "nhg hạt ngọc còn

ẩn dấu bên trong tâm hồn con người" Như vậy, có thể nói, h/a của con thuyền ở đây chính là hiện

thân của bức thông điệp tinh thần mà NMC muốn gửi tới người đọc: phải nhìn nhận sự sự việc, con người, cđ…trg sự thống nhất của cả 2 mặt hình thức và nội dung, hiện tượng và bản chất, tốt và xấu, thiện và ác, cao cả và thấp hèn… Với một người nghsĩ muốn làm được điều đó trước hết cần

có một cự li nhìn ngắm phù hợp, trải qua một hành trình tìm kiếm mới có thể khám phá ra vẻ đẹp còn ẩn giấu trong cuộc đời này Phải biết cách hành động để làm cuộc đời đẹp hơn, trước khi biết phát hiện và ca ngợi cái đẹp Nói cách kh, trc khi là một nghsĩ chân chính hãy là một con người chchính

* Đánh giá: (tự tìm hiểu)

III KẾT BÀI

ĐỀ2: Tình huống truyện trong tp "CTNX" của NMC.

I Giới thiệu chung

1 Nhà văn NMC

Nói về NMC nhvăn Nguyên Ngọc viết: "NMC thuộc trong số nhg nhvăn mở đường tinh anh

và tài năng nhất của văn học ta hiện nay" Sự tinh anh và tài năng ấy của NMC thể hiện rõ qua

qtrình đổi mới trg tư duy stác của chính nhv

Trong VHVN trc 1975, do hoàn cảnh chtranh nên thước đo giá trị của con ng là ở sự cống hiến, hi sinh cho c/m Các tiêu ch đạo đức đc thể hiện chủ yếu ở trg mqh giữa đồng bào, đồng chí

và kẻ thù xâm lược Sau 1975, văn ch trở lại với đời thường, các cây bút bắt đầu đi sâu khám phá sự thật đời sống ở bình diện đạo đức-thế sự để qua đó phát hiện ra nhg mqh xh phức tạp nhg uẩn khúc tâm lí, nhg bi kịch cá nhân ít nhiều đáp ứng đc sự nhìn nhận và hoàn thiện nhân cách con người Tác phẩm của NMC ở 2 giai đoạn trước và sau 1975 là một sự thể hiện đầy đủ xuất sắc nhg nét đặc trưng cơ bản ấy Ở giai đoạn sáng tác sau 1975, "CTNX" chính là tác phẩm xuất sắc của NMC góp phần thể hiện sâu sắc nội dung tư tưởng của tác giả và tài năng của ông

2 Giải thích khái niệm

* Tình huống là một sự kiện đặc biệt trong đó chứa đựng một tình thế bất thường của quan

hệ đời sống.

Tình huống trong "CTNX" là tình huống nhận thức

(Có ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn:

+ Tình huống hành động Là loại sự kiện đặc biệt mà trong đó nhân vật bị đẩy tới một tình thế (thường là éo le) chỉ có thể giải quyết bằng hành động

+ Tình huống tâm trạng Đó là sự kiện đặc biệt của đời sống mà ở đó nhân vật rơi vào một tình thế

làm nảy sinh một biến động nào đó trong thế giới tình cảm

+ Tình huống nhận thức Đó là sự kiện đặc biệt của đời sống mà tại đó nhân vật được đẩy tới một

tình thế bất thường: đối mặt với một bài học nhận thức, bật lên một vấn đề (về nhân sinh, về nghệ thuật) cần phải vỡ lẽ, giác ngộ.)

II Ptích từng biểu hiện

1 Tên gọi: Tình huống khám phá nhg nghịch lí để đi đến nhận thức

2 Tóm tắt diễn biến của tình huống

Để có đc tấm ảnh chụp thuyền và biển bổ sung vào bộ lịch của năm theo yêu cầu của trưởng phòng, nghệ sĩ Phùng đến một vùng ven biển miền Trung, nơi từng là chiến trường cũ của anh và bây giờ một người bạn chiến đấu của anh cũng đang làm chánh án ở đó Thật bất ngờ, tại nơi ấy Phùng đã lần lượt phát hiện, khám phá ra biết bao nghịch lí, những nghịch lí đã giúp P nhận thức ra nhg điều hết sức quan trọng trong cuộc đời cũng như trong nghệ thuật

a Nghịch lí thứ nhất: tại bờ biển

- Phát hiện thứ nhất:

Sau mấy ngày phục kích nhg chưa tìm được bức ảnh ưng ý và thật bất ngờ vào buổi sáng hôm

ấy P đã bắt gặp “một cảnh đắt trời cho mà suốt đời cầm máy chưa bao giờ nhìn thấy": trc mặt tôi là

“một bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ”;“Mũi thuyền in một nét mơ hồ loè nhoè vào bầu sương mù màu trắng sữa có pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào”;“Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ” Tất cả khung cảnh đều được nhìn qua những cái mắt lưới (…)“toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hoà và đẹp”, “một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích”.

Đứng trước bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp đó Phùng “bối rối”, cảm thấy “trong trái tim như

có cái gì bóp thắt vào” tưởng như vừa “khám phá thấy cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn…”, “phát hiện ra bản thân cái đẹp chính là đạo đức”

Phùng rất hạnh phúc và đó là niềm hạnh phúc chân chính của người nghệ sĩ đích thực trong giây

phút thăng hoa của lao động sáng tạo Ngay lập tức Phùng đã "bấm liên thanh một hồi hết 1/4 cuốn phim".

- Phát hiện thứ hai:

Thế nhưng, ngay khi đang ở trên đỉnh cao của niềm hạnh phúc sáng tạo, cũng là lúc Phùng phát hiện ra nghịch lí đầu tiên: con thuyền từ từ tiến vào bờ, khoảng cách giữa nó và Phùng dần thu hẹp lại, khi Phùng có thể nhìn rõ nó cũng là lúc một cảnh tượng trớ trêu bày ra trc mắt: bước ra t ừ

"chiếc thuyền ngư phủ đẹp như mơ" là một người đàn bà: khắc khổ, xấu xí, mệt mỏi và chỉ biết

“cam chịu đầy nhẫn nhục”, một lão đàn ông thô kệch, dữ dằn, độc ác, họ cùng bước lên bãi cát

đến bên bãi xe tăng hỏng Người đàn ông rút dây lưng vừa quật tới tấp vào người đàn bà vừa rên rỉ, chửi rủa Người đàn bà không hề chống trả, không bỏ chạy, không kêu khóc, chỉ nhẫn nhục chịu đựng

Chứng kiến cảnh ấy P "chết lặng”, không tin vào những gì đang diễn ra trước mắt: “kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu, tôi cứ đứng há mồm ra mà nhìn” Vốn là một người lính,

Phùng không thể chấp nhận cảnh tượng ấy, vì vậy, ngay lập tức anh đã vứt máy ảnh xuống đất định chạy lại để can thiệp Thế nhưng thật bất ngờ, còn nhanh hơn cả anh, một thằng bé lao về phía người đàn ông, giật lấy dây lưng và đánh trả Nếu chỉ một khoảnh khắc trước đó Phùng còn vô cùng hạnh phúc thì đến bây giờ Phùng sững sờ chết lặng, không nói được một lời nào Lần thứ 2 gặp lại cảnh tượng ấy, kợong thể làm ngơ trước sự bạo hành của cái ác, bất chấp nguy hiểm, Phùng

đã xông vào can ngăn và kết quả là bị người đàn ông đánh phải nhập viện

* Ý nghĩa của nghịch lí thứ nhất: Nghịch lí trong 2 phát hiện này chính là sự đối lập giữa cảnh

đẹp của thnh và cuộc sống của con người, giữa hình thức bên ngoài và bản chất bên trg, giữa lãng mạn thi vị và thực tế trần trụi Nhận thức sự đối lập ấy chính là những chiêm nghiệm đầu tiên của người nghệ sĩ trên hành trình khám phá và sáng tạo ra cái đẹp Với sự đối lập ấy đã khiến ta cay đắng nhận ra rằng chính những ngang trái xấu xa, những bi kịch trong gia đình thuyền chài kia là một thứ thuốc rửa quái đản khiến những bức ảnh tuyệt đẹp mà anh phải dày công mới có được và

vô cùng sung sướng khi có được bỗng hiện nguyên hình với bản chất vốn có của mình: khủng khiếp, kinh rợn! Vẻ đẹp kia hoá ra đâu phải là tận thiện, tận mĩ! Nó chỉ là thứ vỏ bọc che giấu bản

chất tàn nhẫn, đen tối bên trong Nghịch lí đầu tiên trg qúa trình khám phá, phát hiện của Phùng giúp ta nhận ra Phùng không chỉ là một nghsĩ có trái tim nhạy cảm biết rung động trước cái đẹp mà Phùng còn là m chiến sĩ có trái tim biết xúc động trước những ngang trái bất công và sẵn sàng hành động Nếu ở phát hiện thứ nhất ta nhận ra sức mạnh kì diệu của cái đẹp, "cái đẹp có khả năng thanh lọc con người", "cái đẹp cứu vớt thế giới" thì ở phát hiện thứ 2 ta nhận ra giá trị của cái xấu trong

đời sống: "cái xấu, cái ác thức tỉnh lương tri con người, giúp con người tự soi ngắm lại mình để nhận ra chân giá trị".

b Nghịch lí số 2: phát hiện tại toà ấn, qua câu chuyện của người đàn bà

Câu chuyện không dừng lại ở đó Nghịch lí thứ nhất cũng là cơ sở để Phùng khám phá, phát hiện ra nghịch lí thứ 2 qua câu chuyện của người đàn bà hàng chài tại toà án huyện Một ông chánh

án, người đại diện cho lẽ công bằng của cuộc đời, một ông nghệ sĩ người sáng tạo ra cái đẹp để ngợi ca cuộc đời và một người đàn bà , nạn nhân cùng cực của cđ đã ngồi lại với nhau trong phòng

xử án với tình thương, sự cảm thông và cả nỗi bất bình của một người đại diện cho luật pháp, lẽ

công bằng Chánh án Đẩu đã khuyên người đàn bà: "Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng Cả nước kh có một người chống nào như hắn (…) Chị không sống nổi với lão đàn ông vũ phu ấy đâu!" Trong thâm tâm P cũng đồng ý với cách giải quyết của Đẩu Thế nhg, thật bất ngờ,

người đàn bà khốn khổ ấy một mực từ chối sự giúp đỡ, kiên quyết không chịu bỏ ông chồng vũ phu, tàn bạo Chị từ chối bằng những lí lẽ mà nếu một nghsĩ chỉ biết vác máy ảnh đi chụp cảnh đẹp, một ông chánh án nếu chỉ biết ngồi trong phòng ngập giữa đống Hồ sơ, giấy tờ thì sẽ không bao giờ hiểu được Với người đàn bà ấy, dù ông chồng ấy có vũ phu, tàn bạo vẫn vô cùng qtrọng

Nguyên nhân

k thể bỏ chồng:

- chồng: + biết ơn;

+ hiểu đc bản chất của chg

- con: + chỉ cần con đc ăn no;

+ chỉ cần nuôi con

- mình: bằng lòng với csg

Chị không thể bỏ chồng vì bên cạnh sự cảm thông thấu hiểu của tình nghĩa vợ chồng mà ở chị còn có sự hàm ơn với chồng chị; không thể bỏ chồng vì chị cần chồng để nuôi đàn con để cùng chèo chống những ngày thuyền gặp sóng gió, khi biển động; đàn bà hàng chài phải sống vì con chứ không phải vì mình Chị không thể bỏ chồng vì trong đau khổ triền miên chị vẫn chắt lọc, nâng niu

nhg niềm hạnh phúc nhỏ nhoi đời thường: "ở trên chiếc thuyền cũng có lúc vợ chg con cái chtôi sống hoà thuận, vui vẻ…", "Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó đc ăn no" Thì ra đây là

nguồn gốc của sự cam chịu, nhẫn nhục tưởng chừng như vô lí kia Câu chuyện của người đàn bà đã khiến đẩu và Phùng vỡ lẽ ra nhiều điều Ẩn đằng sau ngoại hình xấu xí, quê mùa, thất học là lấp lánh tấm lòng của người mẹ, người vợ, là sự thấu hiểu sâu sắc lẽ đời Nếu ở phần đầu câu chuyện giọng Đẩu thật dứt khoát tỏ rõ uy thế của một đấng bề trên đang cúi xuống cứu vớt những người

đàn bà khốn khổ thì khi nghe xong câu chuyện của người đàn bà cả Đẩu và Phùng đều im lặng

nhưng "Một cái gì vừa vỡ ra trong đầu".

c Nghịch lí thứ 3

Câu chuyện kết thúc bằng tấm ảnh được chọn trong bộ lịch năm ấy, đó là một tấm ảnh đã vượt qua số phận ngắn ngủi của một tấm ảnh lịch tết để trở thành một tác phẩm nghệ thuật mà nhiều năm sau này nó vẫn được treo ở nhg phòng khách sang trọng của những người sành nghệ

thuật Điều kì lạ ở chỗ, đây là một tấm ảnh đen trắng thế nhưng mỗi lần nhìn kĩ Phùng lại thấy " cái màu hồng hồng của ánh sương mai" Là một tấm ảnh chụp cảnh tĩnh vật nhg mỗi lần nhìn lâu P lại

thấy h/ảnh người đàn bà hàng chài bước ra

3.3 Đánh giá về ý nghĩa của tình huống

"Mỗi tp vh là một phát minh về hình thức và là một khám phá về nội dung" (Lêolit Lêolốp) Tình huống truyện trg "CTNX" k chỉ là một k phá stạo của NMC so với các nhvăn khác mà còn là

m sự stạo ntrong qtrình stác cảu nh văn với PCNT: "đi tìm nhg hạt ngọc ẩn sâu trong tâm hồn con người" Trc 1975, người đọc đã từng say mê bởi mối tình l.m tuyệt đẹp giữa Nguyệt và Lãm trng

"MTCR" Hành tr đi tìm cái đẹp của nhvăn trg tp này là htrình đi từ cái thực đến cái ảo để cuối cùng cái đẹp hiên lên rạng rỡ Đó là "cái đẹp đc bao bọc trg m bầu k khí vô trùng" Còn trong CTNX, hành tr đi tìm cái đẹp của người nghsĩ thì ngược lại: từ ảo đến thực, từ một vẻ đẹp toàn bích đến một hiện thực nghiệt ngã nhg trg hiện th nghiệt ngã ấy một "hạt ngọc" đã đc tìm thấy, đó

là hạt ngọc bắt nguồn từ csg bộn bề- hạt ngọc tâm hồn- hạt ngọc của lòng bao dung nhân hậu của sức chịu đựng, hi sinh Qua tình huống truyện trong CTNX, NMC muốn gửi đến người đọc nhg thông điệp:

(1) Bản chất của cđ và cách nhìn nhận, đánh giá gtrị của cđ: Giống như 2 mặt của một tờ giấy, 2 cực của thanh Nam châm Cđ kh hề đơn giản, xuôi chiều mà luôn chứa đựng nhg nghịch lí, luôn tồn tại nhg mặt đối lập, hiện tượng- bản chất, tốt-xấu, cao cả- thấp hèn,…bởi vậy khi đánh giá mọi

sự việc, mọi hiện tg, hay con người, xh phải luôn luôn tỉnh táo, có cái nhìn đa chiều, cân bằng giữa hiện tươg và bản chất

(2) Thông điệp về mqh giữa nght và cđ Giống như cánh diều dù bay cao bay xa đến đâu cũng phải nối liền với mặt đất bằng m sợi dây Nght chỉ là nght chân chính khi nó xuất phát từ cđ và quay lai phục vụ cđ Ngh ngsĩ chỉ có thể là người nghsĩ chân chính khi anh ta là một CON NGƯỜI trước khi là một nghsĩ, nghĩa là phải biết yêu ghét, vui buồn với nỗi niềm của con người, biết đấu tr cho csg tôt đẹp hơn trc khi biết rung động trc cái đẹp, ngợi ca cái đẹp

Nhg thông điệp này vừa thể hiện sự vận động trg tư duy nght của NMC vừ đánh dấu sự chuyển mình của thời kì văn học mới

Đề3: Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài trong tác phẩm “Chiếc thuyền

ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu

I Mở bài

“Chiếc thuyền ngoài xa” là một trong những sáng tác điển hình của Nguyễn Minh Châu, được viết sau năm 1980 Truyện đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật người đàn bà hàng chài, một người phụ nữ lao động lam lũ, bất hạnh, từng trải với tình yêu thương, đức hi sinh và lòng

vị tha cao cả

II Thân bài

1 Khái quát

a HCST:Truyện “Chiếc thuyền ngoài xa” in đậm phong cách tự sự - triết lí của Nguyễn Minh

Châu, rất tiêu biểu cho hướng tiếp cận đời sống từ góc độ thế sự của nhà văn ở giai đoạn sáng tác thứ hai Truyện ra đời trong hoàn cảnh đất nước ta đang dần đổi mới, cuộc sống kinh tế có nhiều mặt trái, nhiều tồn tại khiến người ta phải băn khoăn Truyện ngắn này lúc đầu được in trong tập

"Bến quê" (1985), sau được nhà văn lấy làm tên chung cho một tuyển tập truyện ngắn in năm 1987

b Giới thiệu chung về nhân vật: Trong tác phẩm, nhân vật người đàn bà hàng chài chính là tâm

điểm trong câu chuyện của Phùng Nhân vật này chủ yếu xuất hiện trong phát hiện thứ hai của Phùng về chiếc thuyền chài lưới và xuất hiện trong chính câu chuyện cuộc đời chị kể ở toà án huyện Qua đó, cuộc đời, số phận, tính cách, cảnh ngộ của chị gây xúc động, trăn trở mạnh mẽ không chỉ với tác giả mà còn với người đọc

2 Phân tích đặc điểm chung của hình tượng

2.1 Số phận: khốn khổ, đáng thương, cđ chịu nh bất hạnh.

- Ngoại hình: xấu xí

- Cuộc sống: + vật chất: khó k, thiếu thốn

+ tinh thần: > thể xác bị đáh đập

> tâm hồn k bvệ đc con (…)

mặc cảm vì m có lỗi (đẻ nhiều),… nỗi sợ (gđ tan vỡ),

Trong "Chiếc thuyền ngoài xa", hình tượng người đàn bà hàng chài là một hình tượng ám ảnh, góp phần thể hiện tập trung tư tưởng chủ đề của tác phẩm cũng như triết lí suy tư của nhà văn

về con người, cđ và nght

Mở đầu tp, ngay khi vừa mới xuất hiện, tác giả đã miêu tả người đàn bà với những chi tiết

đầy ám ảnh: "trạc ngoài 40, một thân hình quen thuộc của người đàn bà vùng biển, cao lớn với những đường nét thô kệch Mụ rỗ mặt Khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái

ngắt”, tấm lưng áo bạc phếch, ránh rưới Chị không có tên, tác giả gọi một cách phiếm định: khi

thì gọi là người đàn bà hàng chài, lúc lại gọi mụ, khi thì gọi chị ta Chừng ấy chtiết đủ để nói lên một cuộc đời đầy sóng gió, chìm nổi trong đói nghèo cực nhọc và hé lộ phần nào tâm lí chán chường, mệt mỏi trước cuộc sống nhiều khổ đau

Thuộc hệ thống hình tượng người phụ nữ trong sáng tác của NMC nhưng nhân vật này thật khác biệt Nếu Nguyệt trong "Mảnh trăng cuối rừng" có vẻ đẹp lí tưởng, toàn thiện thì người đàn bà hàng chài trong tác phẩm này ngược lại: chị có ngoại hình rất xấu Sự khác nhau ở 2 nhân vật này cho thấy sự thay đổi trong cảm hứng nghệ thuật của NMC Trước 1975, ngòi bút của NMC thiên về ngợi ca vẻ đẹp lí tưởng, ngợi ca chủ nghiã anh hùng của tuổi trẻ VN trong chiến tranh còn bây giờ, nhà văn lại hướng ngòi bút của mình vào sự thật trần trụi của cuộc đời, vào chính nhg góc khuất trg

số phận con người thời hậu chiến

Chính sự thiệt thòi về dung nhan đã khiến chị vốn là con gái một gia đình khá giả ở phố trở thành vợ anh hàng chài Thuyền chật, con đông, việc kiếm sống trên sông nước luôn phải phụ thuộc vào thiên nhiên, luôn phải đối mặt với bất trắc vì vậy cuộc sống của họ vô cùng đói khổ, thậm chí

cả tháng giời gia đình họ chỉ ăn cây xương rồng luộc chấm muối Tuy vậy, nỗi bất hạnh lớn nhất của chị là thường xuyên bị chồng đánh đập, hành hạ tàn nhẫn Hành động đánh vợ của lão đàn ông

vũ phu ấy khiến chúng ta rùng mình kinh sợ: mặt đỏ gay, thở hồng hộc, vừa dùng thắt lưng quật tới

tấp vào người vợ vừa nghiến răng nguyền rủa Cứ thế đều đặn, “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày

một trận nặng” Cảnh bạo lực trong gia đình không phải đến "Chiếc thuyền ngoài xa " chúng ta

mới gặp nhưng có thể nói phải đến truyện ngắn này chúng ta mới thực sự thấm thía nỗi đau tận cùng của bi kịch ấy Nếu Mị trg "Vợ chồng A Phủ" chấp nhân việc bi A Sử đánh đập một cách thản nhiên là bởi vì Mị đã nguội lạnh, tâm hồn như đã chết- đó là sự chấp nhận trong trạng thái hoàn toàn bị tê liệt về ý thức thì ở đây người đàn bà hàng chài chấp nhận việc chồng thường xuyên đánh đập là bởi sự nhẫn nhục, cam chịu Chị chấp nhận đòn roi coi như đó là môt phần cuộc sống của mình Nói cách khác, đó là sự chấp nhận có ý thức

Không chỉ bị hành hạ bởi nỗi đau thể xác, người đàn bà còn bị dày vò bởi nỗi đau tinh thần Chị đau đớn khi để con cái phải chứng kiến bi kịch gia đình của bố mẹ Khi con lớn, chị xin chồng

được đưa lên bờ đánh bởi niềm mong muốn những đứa con thơ dại không phải chứng kiến những

cảnh tượng đau lòng kia Đây là cách ứng xử giàu nhân văn, nhân bản

Bị chồng đánh chị không hề khóc nhưng khi thấy thằng Phác đánh lại bố để bảo vệ mẹ thì

chị đã khóc, "ôm chầm lấy con vái lấy vái để" Chị đau đớn bởi chị đang phải chứn kiến thằng Phác

bắt đầu có những dấu hiện vũ phu giống như bố nó Giọt nước mắt và cái vái lạy của chị có thể hiểu

là lời van xin đứa con đừng thù ghét cha mình, đừng vũ phu tàn nhẫn như cha mình Đó cũng có thể

là lời xin lỗi của người mẹ bởi làm mẹ mà không che chở, bảo vệ được cho con, thấy con đang dần tha hoá, chìm sâu vào bạo lực mà mẹ đành bất lực Bên cạnh nỗi đau không thể bảo vệ được con,

người đàn bà ấy còn đau đớn về mặc cảm chính mình đã đẩy chồng con vào cảnh nghèo đói: "giá tôi đẻ ít đi", "cái lỗi là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá mà th lại chật".

Đau đớn cả thể xác lẫn tinh thần nhưng người đàn bà vẫn phải mang thêm một nỗi lo sợ khác: sợ gia đình đổ vỡ Chính vì nỗi lo sợ ấy mà chị đã bằng mọi giá giữ gìn sự yên ổn cho gia

đình mình: chấp nhận chồng đánh, chấp nhận cầu khẩn van xin quý toà để "đừng bắt con bỏ nó"!

Như vậy, có thể thấy, từ ngoại hình đến hành động, người đàn bà hàng chài chính là hiện thân của nỗi thống khổ, bất hạnh Thân phận ấy của chị gợi lên trong ta những dư vị xót xa về số phận con người, đặc bệt là số phận người phụ nữ, về nỗi lo âu trứơc sự dốt nát đói nghèo, trước bạo lực gia đình, một trong những nguyên nhân gây ra bi kịch cá nh

2.2 Vẻ đẹp của phẩm chất, tính cách

- Lòng vị tha nhân hậu

- Tình ythg dành cho các con

- Từng trải, khôn ngoan, sắc sảo

Tuy nhiên, điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất ộnng lòng độc giả, và nguyên cớ sâu xa tác động mạnh mẽ tới nhận thức của 2 người đàn ông- chánh án Đẩu và nghệ sĩ P không phải là ở số phận đau khổ bất hạnh mà ở những phẩm chất vô cùng đẹp đẽ, đáng trân trọng của người phụ nữ này

Trứơc hết, ẩn bên trong ngoại hình xấu xí thô kệch, ẩn đằng sau nhg hành đông cam chịu nhẫn nhục tưởng vô lí kia là một sức chịu đựng phi thg, một trái tim vị tha nhân hậu Bị chồng đánh đập hành hạ rất thô bạo thế nhg chị không hề oán trách, không hề kết tội chồng mà vẫn đầy sự thấu hiểu cảm thông Chị hiểu nguyên nhân đã biến một người con trai cục tính nhưng hiền lành, không bao giờ đánh vợ trở thành một gã đàn ông vũ phu tàn bạo là do hoàn cảnh Đó là việc trốn lính, việc

vợ đẻ nhiều, cuộc sống ngày càng trở nên túng quẫn, tất cả đã khiến ông ta thay đổi tính nết Chị

còn hiểu ông ta đánh vợ chỉ là cách để xả những uất ức trg lòng mà thôi: "bất kể lúc nào thấy khổ quá là lão xách tôi ra đánh".

Như vậy, khác hoàn toàn với cách nhìn nhận của nhg người còn lại trong câu chuyện, trong con mắt của chị, người đàn ông ấy cũng chỉ là nạn nhân của hoàn cảnh Ông ta đáng giận nhưng cũng đáng thương, đáng được cảm thông Chịu đựng những trận đòn của chồng bởi vậy cũng chính

là cách chị giúp chồng trút bớt ghánh nặng đau khổ trong lòng Đằng sau những hành động nhẫn nhục tưởng vô lí của chị ta nhận ra tấm lòng của một người vợ nhân hậu bao dung

Đẹp nhất trong tâm hồn người phụ nữ này phải kể đến tình mẫu tử, tình thương con vô bờ, đức hy sinh cao cả-tấm lòng của một người mẹ

Đối với cách nhìn nhận sự việc thông thường, chánh án Đẩu đã giải quyết vụ việc bằng cách

khuyên người đàn bà nên li hôn: "tôi chỉ muốn bảo ngay với chị: Chị không sống nổi với cái lão