Bài giảng về x quang sọ

-Vòm sọ: Kích thước, hình dạng, độ dày, khớp, các vết ấn mạch máu.. Vòm sọ -Kích thước: Có sự thay đổi giữa các cá thể và chủng lo i Chỉ số Cronqvist ại Chỉ số Cronqvist -Dạng hộp sọ:Mô

X-QUANG SỌ

Bs.Lê Văn Dũng Khoa CĐHA Chợ Rẫy

ĐẠI CƯƠNG

-Khảo sát hình ảnh trong bệnh lý sọ não

-Chiều thế: Thẳng, nghiêng, Towne, Hirtz…-Vai trò XQ trong một số bệnh lý sọ não: Chấn thương, u, viêm, chuyển hoá …

3

Towne

Hirtz

7

Phân chia hộp sọ

-Thành hai phần chính: Vòm sọ, nền sọ và khối xương mặt.

-Vòm sọ: Kích thước, hình dạng, độ dày, khớp, các vết ấn mạch máu.

-Khoang hộp sọ.

-Vùng nền sọ.

-Vùng bản lề chẩm cổ.

Vòm sọ

-Kích thước: Có sự thay đổi giữa các cá thể

và chủng lo i (Chỉ số Cronqvist) ại (Chỉ số Cronqvist)

-Dạng hộp sọ:Mô tảCân đối, dài, ngắn

-Độ dày bản sọ và cấu trúc bản sọ:Liên quan độ dày khoang tủy  Sọ tủy, sọ đặc.

-Vị trí mỏng: Trán, chẩm, TD, hố tiểu não.

-Dày : <1cm(Ngoài:1,5mm,trong:0.5mm)

Dày xương không thay đổi cấu trúc xương

-Dày lan tỏa:

To cực chi, giảm sản nhu mô não

-Dày khu trú so trán:

+15% phụ nữ sau 40 tuổi

+h/c nội tiết(béo phì, rậm lông, RL tâm thần)

 Hai bên đối xương.

.

12 Acromegaly

Dày bản sọ trán Nữ 70t

Dày xưiơng trán/Nữ 53 tuổi

Mỏng xương không thay đổi cấu trúc xương

-Các dấu ấn ngón tay:Cuộn não ấn vào bản sọ, rõ TE, mất người lớn(Tăng áp nội sọnhiều)

-Hố Pachioni:Hạt nhện ép bản sọ, cạnh đường giữa (Trán1/3 sau đỉnh)

-Mỏng sọ đỉnh:Vùng cao đỉnh(1 hoặc 2 bên).

-Lổ đỉnh bẩm sinh:Tròn hoặc bầu dục

16

-Khớp phụ khác.

+Khớp bất động

Các rãnh và vết ấn mạch máu

trí, ít nét, khẩu kính giảm dần, cân xứng

(phân biệt nứt sọ)

đường cong, đứt đoạn, kích thước không đều bờ không rõ  Ngôi sao, lưới(đính)

nông da đầu

Rãnh ĐM màng não giữa

21

Hồ TM sọ bình thương:khuyết xương giới hạn tốt kèm theo các mmáu theo chúng

.

Lớn các mạch trong tủy xương

24 Veát aán xoang ngang

Biến thể BT khoang tuỷ sọ vùng đính(không có dày bản sọ)

Khoang hộp sọ

Chủ yếu phân tích các vôi trong hộp sọ:

-Vôi tuyến tùng: Trên 20t, trên 1cm (bất

thường), mốc xem di lệch đường giữa.

-Vôi đám rối mạch mạc:Thường gặp ngã ba não thất hai bên, phía trên sau so tuyến tùng.

-Đóng vội màng cứng:Liềm não(giữa), xoang

TM dọc trên(V,Y), lều tiểu não, dây chằng mấu giường, gian mấu…

đá-27

Nền sọ

-Chứa cấu trúc TK và các lổ nền sọ

-Chia thành 3 vùng: Hố sọ trước, giữa, sau.

-Giới hạn hố sọ trước và giữa:Máng thị giác, bờ sau cánh bé xương bướm.

- Giới hạn hố sọ giữa và sau:Mảnh vuông

xương bướm và bờ trên xương đá.

-Lổ nền sọ, lổ tai trong

Hố yên

dài(dài-nông), sọ ngắn(tròn).

-Kích thước:

Dài<16mm, Cao < 11-12 mm.

- Chú ý tuyến yên bất thường nhưng hố yên có thể bình thường

Hoá yeân

31 U sọ hầu

Pituitary adenoma

33Pituitary adenoma

U sọ hầu

35

Đóng vôi trong nội sọ

-Bệnh xơ não củ:Vùng não thất, nhân nền, dưới vỏ(<15mm)

-H/C Sturge-Weber :Vỏ não

-Bệnh nhiễm trùng: Lao, toxoplasmosis…

-U não: U sọ hầu, màng não, tế bào đệm

Vôi nội sọ Sinh lý, viêm nhiễm, u, hội

chứng TK-da, mạch máu…

38Hội chứng Sturge Weber

39

Tăng áp nội sọ

1.Dãn khớp sọ:

TE : <3mm(<2t); <2mm(>3t).

2.Thay đổi tuyến yên:

Mỏng vỏ xương thành trước lưng yênnền, mấu gường sau.

3.Dấu ấn ngón tay: Rõ và nhiều

41 Dãn khớp sọ

42 Hình dấu ấn ngón tay

Thay đổi đậm độ xương sọ

*Nguyên nhân: Nhiễm trùng, u, chuyển hóa, nội tiết

*Khu trú hoặc lan tỏa.

*Tăng giảm đậm độ, hủy xương không rõ

hoặc rõ (có xơ?)

Giảm đậm độ xương sọ

-Bệnh lý loãng xương

-U đa tủy: Hủy sọ dạng ổ nhiều nơi.

-Di căn: Hủy nhiều nơi, bờ không xơ.

-U hạt ưa axít: Tổn hủy xương bờ rõ, không xơ.

-U máu: Giảm đậm độ dạng nang hoa.

-U thượng bì: Hình tròn, bầu dục, bờ rõ, gần khớp vành.

chuyển hóa, Paget…

EGRES:Bàn ngoài>bản trong

Di caên

Eosinophilic Granuloma

48 Sọ “muối tiêu”

49 Hổn hợp (CHONDROSACOMA) CT

50

Tăng đậm độ xương sọ

*Tăng đậm độ lan tỏa:Di căn,Paget,

* Tăng đậm độ khu trú:Viêm mạn, dicăn, loạn sản sợi, osteoma …

-U màng não:Thường thay đổi xương (dày xương)

-Loạn sản sợi: Thường gặp xơ hoá xương, rộng khoang tủy

+Đậm độ hỗn hợp.

53

Paget

55

Chấn thương sọ

-Xương sọVỡ sọ.

+Nứt sọ:Đường sáng (hơn các mạch máu), bờ nét, không có hướng nhất định, kích thước không đổi.

+Lún sọ:

*Không đồng nhất đậm độ

*Thấy rõ trên chụp tiếp tuyến.

-Các thay đổi khácThoái vị màng não, phẫu

thuật,nhiễm trùng…

60

Lun so

64

Chấn thương vùng mặt

-Gãy xương:

+Vỡ hốc mặt.

+Gãy 3 nhánh:Cung gò má, xoang hàm, khớp trán –gò má.

+Gãy Lefor:I III.

+Khác:Xương mũi,hàm dưới…

-Mờ các xoang (máu, DNT), mức dịch-khí.

LeFort  I - III

69

Chaán thöông

71

72

BT

CT

Chấn thương sọ

VIÊM XOANG CẤP

-Hàm > sàng, trán > bướm.

-Kết hợp nhiễm trùng đường hô hấp trên

Tắc các ống dẫn.

-Nhiễm trùng xoang cấp và mạn.

-Dị ứng.

-Nhiễm trùng răng và viêm xoang.

-Biến chứng: Nang nhầy tồn đọng,

mucocele, viêm xương tủy xương, huyết khối xoang hang, nhiễm trùng trong

sọ(viêm não, áp xe)…

78

Dày vách xoang

81

Vieân ña xoang

83

U vùng xoang

-Lành: Osteoma(hay gặp), u nhú, u từ thần kinh,

-Aùc tính:

+U tế bào vẩy(90%): Hàm(80%), sàng(20%)

+U khác(10%): K tuyến, sợi, xương, sụn

+Xâm lấm

*Hàm Dưới lều, hốc mắt.

*Trán, sàngThùy trán.

+Di căn hạch: Dưới hàm, hầu.

Hình ảnh xquang

-Nang nhầy tồn đọng: Thường xoang hàm, bám chặc vào thành xoang, không có phồng thành xoang ( mucocele).

-Polyp: U phổ biến khoang mũi-xoang, dạng tròn Thường phát triển vùng đổ vào các xoang trong khoang mũi.

-Nang niêm dịch: Tắt hoàn toàn khe xoang (U, viêm, CT) và tăng tiết dịch: Trán>sàng>hàm>bướm

Méo mó và phồng các thành xoang.

-Do nấm(aspergillosis) Hủy xương và lan nhanh vào cấu trúc xung quanh(Dễ nhầm với U).

Mucocele xoang trán (P)

osteoma

90

Tóm tắc

-Cấu trúc giải phẩu XQ sọ

-Những thay đổi bình thường trên XQ sọ Đóng vôi, vết ấn, dày mỏng bản sọ… -Thay đổi hố yên.

-Vôi hoá bất thường trong khoang sọ.

-Bất thường đậm độ bản sọ.

-Chấn thương sọ mặt.

-Khác: Viêm xoang, u…

Cau Trang Tien