giáo trình mo đun trồng chăm sóc cây cao su

Hiện nay, có rất nhiều sách và tài liệu viết về Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cao su Hevea brasilensis, nhưng với tinh thần trách nhiệm và tham vọng: Cô đọng – bổ sung những tiến bộ kỹ

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

TRỒNG, CHĂM SÓC CÂY CAO SU

MÃ SỐ: MĐ03

NGHỀ TRỒNG, CHĂM SÓC VÀ KHAI THÁC MỦ CAO SU

Trình độ: Sơ cấp nghề

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình cho nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc sử dụng mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ03

LỜI GIỚI THIỆU

Nghề “Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cây cao su” đã giải quyết rất nhiều

việc làm cho người lao động và đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước Thị trường cao

su toàn cầu và trong nước có nhiều triển vọng mở rộng theo đà phát triển kinh tế và xã hội của thế giới và Việt Nam Ở nước ta trong quá trình xây dựng và phát triển nhất là

từ khi thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước, ngành cao su đã có những chuyển biến quan trọng cả về tổ chức quản lý và phương thức hoạt động, đã nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng thu nhập cho người lao động, đồng thời góp phần đáng kể trong công tác cải thiện điều kiện xã hội, an ninh và môi trường Đảng và nhà nước luôn đánh giá cao và đặc biệt quan tâm đến việc phát triển cây cao su và coi đó là một ngành kinh tế bán công, bán nông có tầm quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng và ổn định chính trị

Hiện nay, có rất nhiều sách và tài liệu viết về Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây

cao su Hevea brasilensis, nhưng với tinh thần trách nhiệm và tham vọng: Cô đọng –

bổ sung những tiến bộ kỹ thuật cập nhật phục vụ được nhiều đối tượng tham khảo,

học hỏi, Ban Xây dựng chương trình dạy nghề cho Nông dân phối hợp với Viện Giáo dục và dạy nghề Trung ương, biên soạn tập tài liệu này để phổ biến trong các lớp nghề

“Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cây cao su” trình độ sơ cấp, góp phần trang bị đầy

đủ cho các đối tượng tham gia, để tự giải quyết các vấn đề kỹ thuật một cách sáng tạo, chủ động

Để phục vụ công tác đào tạo công nhân trồng, chăm sóc và khai thác mủ cao su cho các công ty, Nông trường cao su Quốc doanh cũng như các hộ làm cao su tiểu điền Chúng tôi đã biên soạn và cho phát hành giáo trình “Trồng và chăm sóc cây cao su” theo mô đun Mô đun này gồm có 12 bài:

Bài mở đầu

Bài 1: Chuẩn bị cây giống

Bài 2: Trồng cây

Bài 3: Chăm sóc cây cao su

Bài 4: Trị bệnh phấn trắng hại cao su

Bài 5: Trị bệnh héo đen đầu lá

Bài 6: Trị bệnh Corynespora Bài 7: Trị bệnh loét sọc mặt cạo Bài 8: Trị bệnh nấm hồng hại cao su

Bài 9: Trị bệnh Botryodiploidia hại cao su

Bài 10: Trị nhện, mối, sùng hại cao su Bài 11: Pha chế thuốc Boocdo 1%, 5%

Cần có quá trình phổ biến, áp dụng cho mọi đối tượng quan tâm đến nghề

“Trồng, chăm sóc và khai thác mủ cây cao su”, sau đó bổ sung, hoàn thiện dần, để tập tài liệu này trở thành cuốn “Giáo trình trồng và chăm sóc cây cao su” trình độ sơ

cấp, do đó chúng tôi rất tha thiết mong nhận được góp ý của quý độc giả Lần xuất bản đàu tiên không tránh khỏi thiếu sót, chân thành biết ơn và tiếp thu mọi ý kiến xây dựng của quý vị

Tài liệu được biên soạn tham khảo trên các tư liệu chuyên môn, trong đó có những phần kỹ thuật chính xác phải trích nguyên đoạn (đặc biệt Quy trình kỹ thuật của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam), do vậy kính mong được sự cảm thông chấp thuận của tác giả các tài liệu tham khảo

Trong quá trình biên soạn chương trình và giáo trình xin cám ơn Thầy Châu Kim Lang đã hướng dẫn và tập huấn để hoàn thành giáo trình này

Xin cám ơn Ban lãnh đạo các công ty đã tạo điều kiện và cử các chuyên gia từ các cán bộ kỹ thuật: Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Bình Phước, Công ty cổ phần cao

su Đồng Phú đã tham gia xây dựng chương trình và giáo trình

Chúng tôi trân trọng cảm ơn sự khích lệ, động viên của lãnh đạo các cấp, và sự cộng tác nhiệt tình của các đồng nghiệp, đã giúp hoàn thành tập tài liệu này trong mọt thời gian ngắn ngủi

Hà Nội, ngày 01 tháng 07 năm 2011

Tham gia biên soạn

1 Nguyễn Thành Công - Chủ biên

2 Phạm Văn Nha

3 Bùi Đình Ninh

4 Lưu Thị Thanh Thất

5 Nguyễn Quang Vịnh

6 Nguyễn Văn Cường

7 Nguyễn Văn Ân

8 Trần Thị Lan

Trường Cao Đẳng Công Nghiệp Cao Su

1428 Đường Phú Riềng Đỏ - TX Đồng Xoài – Bình Phước

Email: caodangcaosu@ric.edu.vn; Website: www.ric.edu.vn;

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 1

MỤC LỤC 4

BÀI MỞ ĐẦU 8

1 Đặc điểm thực vật học và đặc tính sinh học cây cao su 8

1.1 Rễ cây cao su 11

1.2 Lá cây cao su 12

1.3 Hoa cây cao su 13

1.4 Quả và hạt của cây cao su 14

1.5 Thân cây cao su 15

2 Yêu cầu ngoại cảnh của cây cao su 17

2.1 Các yếu tố khí hậu thích hợp trồng cao su 17

2.2 Các yếu tố đất đai thích hợp trồng cao su 18

Bài 1: CHUẨN BỊ CÂY GIỐNG 19

1 Tiêu chuẩn cây giống cao su 19

1.1 Tiêu chuẩn cây stump trần 19

1.2 Tiêu chuẩn cây bầu cắt ngọn mắt ngủ 20

1.3 Tiêu chuẩn cây bầu có tầng lá 21

2 Xử lý cây giống 21

Bài 2: TRỒNG CAO SU 25

1 Trồng cao su bằng cây giống stump trần 10 tháng tuổi 26

2 Trồng cao su bằng cây giống bầu mắt ngủ và bầu có tầng lá 27

Bài 3: CHĂM SÓC CÂY CAO SU 31

1 Chăm sóc vườn cây cao su KTCB 31

1.1 Làm cỏ trên đường băng 31

1.2 Phân bón 34

1.3 Tỉa chồi – tạo tán 37

1.4 Tủ bồn 39

1.5 Trồng xen 41

1.6 Trồng cây thảm phủ 42

1.7 Phòng chống cháy 43

2 Chăm sóc vườn cây cao su kinh doanh 43

2.1 Diệt cỏ 44

2.2 Phân bón 45

Bài 4: TRỊ BỆNH PHẤN TRẮNG HẠI CAO SU 47

1 Triệu chứng gây hại của bệnh phấn trắng 47

2 Phòng trị bệnh phấn trắng 49

Bài 5: TRỊ BỆNH HÉO ĐEN ĐẦU LÁ 51

1 Triệu chứng gây hại của bệnh héo đen đầu lá 51

2 Phòng trị bệnh héo đen đầu lá hại cây cao su 53

Bài 6: TRỊ BỆNH CORYNESPORA 55

1 Triệu chứng của bệnh Corynespora 55

2 Phòng trị bệnh Corynespora 58

Bài 7: TRỊ BỆNH LOÉT SỌC MẶT CẠO 61

1 Triệu chứng gây hại của bệnh loét sọc mặt cạo 61

2 Phòng trị bệnh loét sọc mặt cạo 62

Bài 8: TRỊ BỆNH NẤM HỒNG HẠI CAO SU 64

1 Triệu chứng gây hại của bệnh nấm hồng 64

2 Phòng trị bệnh nấm hồng 66

Bài 9: TRỊ BỆNH Botryodiploidia HẠI CAO SU 68

1 Triệu chứng gây hại của bệnh Botryodiploidia trên cây cao su 68

2 Phòng trị bệnh Botryodiploidia 69

Bài 10: TRỪ NHỆN, MỐI, SÙNG HẠI CAO SU 71

1 Nhện gây hại trên cây cao su 71

2 Mối gây hại trên vườn cây cao su 73

3 Sùng gây hại cây cao su 74

Bài 11: PHA CHẾ THUỐC BOOCDO 1%, 5% 76

1 Nguyên tắc pha chế 76

2 Pha Bóoc-đô 1% (1: 1: 100) 77

3 Cách pha Bóoc-đô đặc 5% (1: 4: 20) 77

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN 78

MÔ ĐUN CHUẨN TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY CAO SU

Mã mô đun: MĐ 03 Giới thiệu mô đun:

Sau khi học viên học xong mô đun này, học viên có thể làm được:

- Lựa chọn được các loại cây giống cao su đủ tiêu chuẩn

- Trồng được cây cao su đúng yêu cầu kỹ thuật và có tỷ lệ sống cao

- Chăm sóc được vườn cây cao su kiến thiết cơ bản sinh trưởng phát triển đồng đều

- Quản lý vườn cây cao su đạt hiệu quả cao và sớm đưa vào khai thác mủ

Phương pháp học tập mô đun này: các bài học theo lối tích hợp giữa lý thuyết và thực hành Có thể dạy lý thuyết ở ngoài vườn thực địa, kết hợp với phân công giao việc cho nhóm học viên thực hiện các nội dung của bài học

Đánh giá kết quả của học viên dựa trên sản phẩm của từng bài học cụ thể

BÀI MỞ ĐẦU

Mã bài: MB3-01 Mục tiêu:

- Trình bày được kiến thức về đặc điểm hình thái và đặc tính sinh học cây cao su

- Vận dụng được những hiểu biết về đặc điểm hình thái và đặc tính sinh học cây cao su vào trong quá trình chăm sóc

A Nội dung:

1 Đặc điểm thực vật học và đặc tính sinh học cây cao su

Cây cao su Hévea brasiliensis, ở tình trạng hoang dại tại vùng nguyên quán Amazon (Nam Mỹ), với mật độ cây thưa thớt (1 cây cho 1 hay vài ha), với chu kỳ sống trên 100 năm, nên có dạng cây rừng lớn (đại mộc)

Cây cao su cổ thụ ở Peru, Nam Mỹ

Khi được nhân trồng trên sản xuất, do việc tính toán hiệu quả của cây trên việc sử dụng đất và vốn đầu tư nên cây cao su được đặt trong các điều kiện sống khác hẳn với tình trạng hoang dại, cụ thể:

Từng cá thể cây cao su được dành một khoảng không gian sống rất hạn hẹp 18-25 m2/cây (mật độ 400 – 555 cây/ha);

Chu kỳ sống của cây cao su được giới hạn từ 30 -35 năm, được chia ra làm 2 thời kỳ: Thời kỳ kiến thiết cơ bản (KTCB): là khoảng thời gian từ lúc trồng đến khi đưa vào khai thác mủ (cạo mủ), thường từ 5 – 7 năm tùy theo điều kiện sinh thái và chăm sóc Cuối thời gian này, trong điều kiện tăng trưởng tốt, cây thường cao khoảng 8 – 10 mét,

vanh thân đo ở chiều cao 1 mét cách đất đạt 50 cm và tán lá đã che phủ hầu như toàn

bộ diện tích

Vườn cây cao su 1 năm tuổi

Vườn cây cao su 4 năm tuổi

Vườn cây cao su 7 năm tuổi

Thời kỳ kinh doanh: là thời gian khai thác mủ cây, từ 20 đến 25 năm từ lúc cây bắt đầu cạo mủ cho đến khi đốn hạ cây Trong thời kỳ này, cây cao su vẫn tiếp tục tăng trưởng

Do phải thích nghi với điều kiện sống, nên kích thước và hình dáng cây cao su trong sản xuất trở nên nhỏ bé hơn so với cây trong tình trạng hoang dại, cụ thể cây cao su trưởng thành chỉ cao tối đa 25 – 30 mét và thường đạt vanh tối đa là 100 cm khi vào cuối niên hạn trồng

Vườn cây cao su 7 năm tuổi

Vườn cây cao su 20 năm tuổi

Vườn cao su trên 100 năm tuổi (trồng

1906 hiện còn tại Nông trường Dầu Dây –

TCT Cao Su Đồng Nai, Việt Nam)

1.1 Rễ cây cao su

Có 2 loại, rễ cọc và rễ bàng

Rễ cọc (rễ cái, rễ trụ), đảm bảo cho cây cắm sâu vào đất, giúp cây chống đổ ngả và đồng thời hút nước, muối khoáng từ các lớp đất sâu Rễ cọc cây cao su phát triển rất sâu, nhất là khi gặp đất có cấu trúc tốt, sâu trên 10 mét

Rễ cọc của cây cao su sau trồng 5, 10 và

15 ngày

Rễ cọc của cây cao su sau trồng 1 năm,

ăn sâu 80 – 100 cm

Rễ bàng (rễ hấp thu), đây là hệ thống rễ phát triển rất rộng Phần lớn rễ bàng cây cao

su tập trung ở lớp đất mặt, cụ thể: 80 - 85% số lượng rễ bàng tập trung ở tầng đất 0- 30

cm, còn lại là ở tầng đất 30 – 40 cm

Trên đất tốt, khi cây cao su được 3 tuổi, rễ cọc ăn sâu 1,5 mét, rễ bàng ăn rộng 6 – 9

Sự tăng trưởng của hệ thống rễ cây cao su Tuổi cây Chiều dài rễ cọc (cm) Chiều dài rễ bàng (cm)

24 năm > 500 Tối đa 1000 - 1500

Bộ rễ cây cao su sau trồng 30 năm

1.2 Lá cây cao su

Lá cao su là lá kép gồm 3 lá chét với phiến lá nguyên, mọc cách Từ lúc còn là giai đoạn mầm đến khi ổn định, sự hình thành tầng lá cao su gồm 4 giai đoạn như sau: Giai đoạn 1: Chồi mầm đang ngủ

Giai đoạn 2: Chồi mầm phát triển, vươn

dài ra thành một đoạn thân, các vảy lá ở

chồi phát triển thành lá non, màu tím sậm

Giai đoạn 3: Lá non màu xanh nhạt, phiến

lá mỏng, lá mọc rủ

Giai đoạn 4: Lá có màu xanh đậm, phiến

lá dày bình thường, đạt kích thước cố

định, lá xòe ngang ra (tầng lá ổn định)

1.3 Hoa cây cao su

Cây cao su từ 5 – 6 tuổi trở lên bắt đầu có hoa, và mỗi năm ra hoa một lần vào lúc cây

ra lá non tương đối ổn định, khoảng tháng 2 – 3 dương lịch trong điều kiện khí hậu Việt Nam

Hoa cao su là hoa đơn tính đồng chu: hoa đực và hoa cái riêng nhưng mọc trên cùng một cây Trên mỗi chùm hoa đều có hoa đực và hoa cái, với tỷ lệ 1 hoa cái và 60 hoa

đực Hoa cao su hình chuông, màu vàng nhạt, hoa cái mọc ở đầu mỗi phát hoa, có kích thước lớn hơn, hoa đực thường tụ thành nhóm 3 -7 hoa và có kích thước nhỏ hơn Chùm hoa cây cao su

Hoa cái mọc ở đầu mỗi phát hoa, có kích

thước lớn hơn hoa đực

1.4 Quả và hạt của cây cao su

Quả cao su hình tròn hơi dẹp có đường kính 3 – 5 cm, quả nang gồm 3 ngăn, mỗi ngăn chứa một hạt

Vỏ quả lúc còn non có màu xanh chứa nhiều mủ, khi quả già vỏ quả khô có màu nâu nhạt Quả chín tự tách vỏ, hạt cao su bắn ra ngoài Quả cao su hình thành, phát triển, cho đến khi quả chín kéo dài 19 – 20 tuần

Hạt cao su hình tròn hơi dài hoặc hình bầu dục Hạt cao su có hai mặt rõ rệt, mật bụng phẳng, mặt lưng cong lồi lên Lớp vỏ ngoài hạt láng, có màu nâu đậm hoặc màu vàng đậm và trên có các vân màu đậm hơn Vỏ hạt cứng, ở đầu hạt có lỗ nảy mầm

Quả cao su còn non, có màu xanh

Quả cao su chín, tách vỏ lộ hạt ra

Hạt cao su

1.5 Thân cây cao su

Thân cây cao su thuộc loại thân gỗ, to, cao Cây lâu năm có thể cao tới 20-30 mét và đường kính thân tới 1 mét

Hình dạng của thân ở cây thực sinh và cây ghép có khác nhau: phần sát gốc ở cây ghép thì bình thường nhưng ở cây thực sinh lại có dạng chân voi

Khi cây cao su còn non, điểm sinh trưởng ở đỉnh ngọn hoạt động mạnh phát sinh trên thân thành từng tầng lá rõ rệt(năm thứ 1 & 2 sau trồng)

Cấu tạo của thân còn có phần quan trọng là vỏ thân, vì đó là bộ phận sản sinh ra nhựa

mủ, quyết định đến năng suất sản lượng cao su

Đoạn thân kinh tế của cây cao su là đoạn thân có chứa lớp vỏ thân khai thác mủ, tính

từ mặt đất đến chảng ba của cành cấp 1, khoảng 2,5 đến 3,0 mét tùy thuộc từng vùng sinh thái khác nhau

Đoạn thân kinh tế của cây cao su

2 Yêu cầu ngoại cảnh của cây cao su

2.1 Các yếu tố khí hậu thích hợp trồng cao su

 Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 25 – 28o

C;

 Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1500 – 2000 mm (có từ 5 - 6 tháng mưa);

 Tốc độ gió trung bình 3 mét/giây;

Thời tiết khu vực Nam Bộ Thời tiết khu vực Tây Nguyên

Thời tiết khu vực Bắc Bộ Thời tiết khu vực Trung Bộ

2.2 Các yếu tố đất đai thích hợp trồng cao su

 Độ cao so với mặt biển: dưới 600 mét;

 Độ dốc: dưới 30%;

 Độ dày tầng đất: tối thiểu 80 cm, không bị úng, không có đá kết von, đá bàn, và

là loại đất thịt pha sét;

B Câu hỏi và bài tập thực hành

- Bài tập: Kiểm tra thông qua câu hỏi và trả lời vấn đáp

- Nguồn lực thực hiện:

+ Bài giảng, giáo án, giáo trình trồng và chăm cao su

+ Qui trình kỹ thuật cao su của Tập đoàn cao su Việt Nam

+ Cây cao su/ Cao su thiên nhiên

+ Máy chiếu Projecter, máy tính xách tay

C Ghi nhớ

Cây cao su, còn gọi là cây cao su ba lá

Đất trồng cao su thích hợp: cao trình dưới 700 mét so với mặt nước biển, tầng đất dày tối thiểu 80 cm, không có đá bàn, không bị ngập úng

Yêu cầu ngoài cảnh của cây cao su: nhiệt độ 25 – 280C, lượng mưa hàng năm

1800 -2200 mm, tốc độ gió dưới 3 mét/giây

Bài 1: CHUẨN BỊ CÂY GIỐNG

Mã bài: MB3-02 Mục tiêu:

- Trình bày được tiêu chuẩn của từng loại cây giống

- Nhận biết được cây giống trước khi đem trồng

- Xử lý được cây giống trước khi trồng

A Nội dung:

1 Tiêu chuẩn cây giống cao su

Việc đầu tư sản xuất trồng cây cao su, để nâng cao sản lượng mủ và gỗ, ngoài các yếu

tố tự nhiên như điều kiện đất đai và khí hậu, các yếu tố khác như phân bón, thuốc bảo

vệ thực vật thì yếu tố nội tại – yếu tố giống, mang tính chủ đạo và quyết định đến sự thành công của việc đầu tư này

Một giống tốt đã được lựa chọn, phù hợp với khí hậu và đất đai, cây giống đạt tiêu chuẩn sẽ cho vườn cây sinh trưởng nhanh, đồng đều, có thể rút ngắn được giai đoạn kiến thiết cơ bản và sớm cho khai thác mủ (cạo mủ)

Vườn cây KTCB sinh trưởng nhanh, đồng đều dự đoán sẽ cho năng suất và sản lượng

mủ cao trong các năm kế tiếp Đây cũng chính là thành quả để thu lại vốn đã đầu tư

1.1 Tiêu chuẩn cây stump trần

 Đường kính cây stump đo ở vị trị trên cổ rễ 10cm phải đạt từ 14mm trở lên;

 Mắt ghép có điểm nảy mầm (hột gạo) tốt, không dập, vết ghép ổn định, thân không tróc vỏ;

 Rễ cọc dài 40-45cm đo từ cổ rễ xuống, đã được xử lý cắt hết rễ con;

Cây cao su giống dạng stump trần

1.2 Tiêu chuẩn cây bầu cắt ngọn mắt ngủ

 Đường kính gốc ghép đo ở vị trị trên cổ rễ 10cm phải đạt từ 12mm trở lên;

 Mắt ghép có điểm nảy mầm (hột gạo) tốt, không dập, vết ghép ổn định;

 Bầu đất không bể, cây không long gốc, ngọn được cắt không quá 5 ngày trước khi trồng;

Cây cao su giống dạng bầu cắt ngọn mắt

ngủ

1.3 Tiêu chuẩn cây bầu có tầng lá

 Là bầu cắt ngọn đã nẩy tược lên 1, 2 hoặc 3 tầng lá;

 Khi đem trồng tầng lá trên cùng đã phát triển ổn định;

 Bầu không bể đất, cây không long gốc;

Cây cao su giống dạng bầu có tầng lá

2 Xử lý cây giống

Dụng cụ: Các loại kìm cắt

Các loại kìm cắt

- Cắt bỏ đoạn thân trên của cây stump sao cho vết cắt có độ dốc về phía đối diện của mắt ghép, vết cắt gọn, không bị dập, cách mí trên mắt ghép 10 cm, bôi mỡ vaseline vào vết cắt;

Cắt bỏ đoạn thân trên của cây stump bằng

kìm loại lớn

- Cắt các rễ ngang vào sát rễ cọc, tránh làm xây xát lớp vỏ ngoài (vỏ lụa) của rễ cọc và cắt rễ cọc (rễ đuôi chuột) sao cho vết cắt chéo, vết cắt gọn, không bị dập, cách cổ rễ 40-45 cm;

Cắt các rễ ngang và rễ cọc bằng kìm loại

nhỏ

- Bó 20 cây stump trần tạo thành một bó;

Bó 20 cây stump trần thành 1 bó

- Pha dung dịch hồ rễ (2/3 bùn ao + 1/3 phân bò tươi) vào thùng nhựa, sao cho dung dịch sền sệt Nhúng các bó cây stump giống vào dung dịch ngập qua cổ rễ, đến khi tất

cả các cây stump giống đều được phủ dung dịch hồ rễ;

Pha dung dịch hồ rễ vào thùng nhựa hoặc

hố đất

Sau đó xếp gọn các bó cây stump giống đã nhúng vào dung dịch hồ rễ xếp gọn thành đống vào nơi râm mát, phủ bao bố, tưới ẩm 2-3 lần/ngày, chuyển đến nơi trồng mới;

Cây stump giống đã nhúng qua dung dịch

hồ rễ, và xếp gọn thành đống

Bài tập và sản phẩm thực hành của học viên

- Bài tập: Mỗi học viên chọn 10 cây stump đạt tiêu chuẩn, xử lý cây stump;

- Bối cảnh: Hội trường UBND Xã, cơ sở Dạy nghề, sân bãi …

- Nguồn lực thực hiện:

+ Kéo lớn: 01 cái/nhóm 05 học viên

+ Kéo nhỏ: 02 cái/nhóm 05 học viên

+ Cây stump: 50 cây/nhóm 05 học viên

+ Thùng nhựa 100 lít: 02 cái/lớp học 35 học viên

+ Dây buôc: 01 cuộn/ nhóm 05 học viên

+ Dao nhỏ: 01 cái/ nhóm 05 học viên

+ Mỡ vaseline: 0,2 kg/ nhóm 05 học viên

C Ghi nhớ

Tiêu chuẩn của cây stump: Đường kính cây stump đo ở vị trị trên cổ rễ 10cm phải đạt từ 14mm trở lên; Mắt ghép có điểm nảy mầm (hột gạo) tốt, không dập, vết

ghép ổn định, thân không tróc vỏ; Rễ cọc dài 40-45cm đo từ cổ rễ xuống, đã được xử

lý cắt hết rễ con

Tiêu chuẩn của cây bầu hạt mắt ngủ hoặc có tầng lá: Đường kính gốc ghép đo ở

vị trị trên cổ rễ 10cm phải đạt từ 12mm trở lên; Mắt ghép có điểm nảy mầm (hột gạo) tốt, không dập, vết ghép ổn định; Bầu đất không bể, cây không long gốc, ngọn được cắt không quá 5 ngày trước khi trồng; Tầng lá trên cùng ổn định

Dung dịch hồ rễ 2/3 bùn ao + 1/3 phân bò tươi + thuốc kiến + nước

Bài 2: TRỒNG CAO SU

Mã bài: MB3-03

Mục tiêu:

- Trình bày được kỹ thuật trồng cao su cho từng loại cây giống

- Trồng cây đảm bảo tỷ lệ sống cao

A Nội dung:

- Như chúng ta đã biết, cây cao su su có chu kỳ sống dài > 30 năm, đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn và thời gian đầu tư mà không sinh lợi (kiến thiết cơ bản) kéo dài nhiều năm (5 – 7 năm) cho nên tất cả các khâu trong công tác trồng phải được chuẩn bị chu đáo và triển khai đúng kỹ thuật

- Mục tiêu của công tác trồng cao su là phải tạo nên 1 vườn cây có:

 Tỷ lệ sống trong năm đầu tiên phải đạt từ 85 – 100% tùy vào loại cây giống;

 Vườn cây không bị lẫn giống;

 Cây sinh trưởng nhanh, đồng đều, rút ngắn được thời gian KTCB (4,5 – 5 năm);

 Đất thích hợp với cây cao su;

 Chuẩn bị đủ giống cả về số lượng và chất lượng;

1 Trồng cao su bằng cây giống stump trần 10 tháng tuổi

Chuẩn bị cây cao su giống stump trần 10

tháng tuổi

Móc đất trong hố đến độ sâu bằng chiều

dài rễ cọc cây stump giống

Kéo đất xung quanh từng lớp rồi ém chặt

sao cho đất ôm chặt cây stump, cho đến

khi lấp kín cổ rễ cây stump

Phủ một lớp đất tơi xốp lên trên cùng sao

cho ngang với mí dưới của mắt ghép, và

cắm máng bảo vệ mắt ghép

2 Trồng cao su bằng cây giống bầu mắt ngủ và bầu có tầng lá

Chuẩn bị cây cao su giống bầu cắt ngọn

Móc đất tim hố đến độ sâu bằng chiều cao

của bầu cây giống

Cắt đáy bầu, cắt bỏ rễ cọc cuộn ở đáy bầu cây, rễ mọc ra ngoài bầu cây

Rạch một đường thẳng bên hông bầu cây

từ đáy bầu lên, có chiều dài 1/3-1/2 chiều cao của bầu cây, không làm vỡ bầu

Đặt bầu cây đứng thẳng, ngắm thẳng hàng ngang, hàng dọc, hàng chéo, mắt ghép đối diện hướng gió chính trong năm, mí dưới mắt ghép ngang bằng mặt đất

Lột từ từ vỏ PE của bầu cây, kéo đất xung quanh từng lớp rồi ém chặt sao cho đất

ôm chặt bầu cây mà không làm vỡ đất bầu, cho đến khi lấp kín bầu cây

Phủ một lớp đất tơi xốp lên trên cùng sao cho ngang với mí dưới của mắt ghép và cắm máng bảo vệ mắt ghép đối với bầu cắt ngọn và cắm que giữ cây đối với bầu cây có tầng lá, không làm vỡ đất bầu

B Câu hỏi và bài tập thực hành

- Bài tập: Mỗi học viên trồng 02 cây stump trần, 02 cây bầu cắt ngọn và 02 cây bầu có tầng lá;

- Bối cảnh: Hội trường UBND Xã, cơ sở Dạy nghề, sân bãi…

- Nguồn lực thực hiện:

+ Cuốc : 02 cái/nhóm 05 học viên

+ Cây stump trần: 10 cây/nhóm 05 học viên

+ Bầu cây cắt ngọn: 10 cây/ nhóm 05 học viên

+ Bầu cây có tầng lá: 10 cây/ nhóm 05 học viên

+ Máng bảo vệ: 20 cái/ nhóm 05 học viên

+ Que cắm giữ cây: 10 cái/ nhóm 05 học viên

C Ghi nhớ

Trồng cao su thẳng hàng ngang, hàng dọc, mắt ghép đối diện hướng gió chính trong năm, mi dưới mắt ghép ngang bằng với mặt đất

Bài 3: CHĂM SÓC CÂY CAO SU

Mã bài: MB3-04

Mục tiêu:

- Làm cỏ đúng kỹ thuật tránh xây xát cây, đảm bảo vườn cây luôn sạch cỏ giúp cây sinh trưởng tốt

- Xác định được loại phân bón, bón đúng quy cách, đúng liều lượng, đúng thới vụ

- Xác định được các loại cành, vị trí cành cắt, tạo tán

- Cắt chồi, cành, tạo tán đúng kỹ thuật, thời điểm

- Tạo được vườn cây thông thoáng, bộ tán cân đối

1 Chăm sóc vườn cây cao su kiến thiết cơ bản

1.1 Làm cỏ trên đường băng (cách mỗi bên gốc cao su 1,5m) hay (làm cỏ bồn cao

su trên đất đồi dốc); làm cỏ trên đường luồng (giữa hai hàng cao su)

Như chúng ta đã biết một số tác hại chính của cỏ dại, đó là: Cạnh tranh nước, dinh dưỡng; ký chủ hoặc nơi lưu cư của nấm hại; trở ngại trong việc bón phân; và là mồi lửa gây cháy vào mùa khô

Một số loại cỏ thường gặp như: san sát, cỏ óng, cỏ chỉ, cỏ lào, cỏ may, cỏ mần trầu, cỏ

Chú ý: đối với vườn cây cao su kiến thiết cơ bản năm thứ nhất và thứ hai hạn chế đến mức tối đa việc sử dụng thuốc trừ cỏ bằng hóa chất

Cỏ mọc sát gốc cây cao su năm thứ nhất

Nhổ cỏ bằng tay khi cỏ mọc sát gốc trên

vườn cây cao su năm thứ nhất

Phát thấp cỏ giữa hai hàng cây cao su

Làm sạch cỏ trên hàng cây cao su

Làm cỏ trên hàng bằng cuốc

Diệt cỏ trên hàng bằng thuốc trừ cỏ (áp dụng trên vườn cây cao su KTCB từ năm thứ 3 trở đi)

1.2 Phân bón

Cây chủ yếu cần dinh dưỡng cho tăng trưởng, tạo sinh khối (rễ, thân, cành, lá )

Hầu hết dinh dưỡng đều giữ lại trong cấu tạo sinh khối cây, trừ một lượng N và Ca trả lại đất qua rụng lá

Việc bón phân để có hiệu quả cao, chúng ta cần phải xác định tuổi cây, loại đất trồng, thời điểm bón, lượng phân bón

Tiến hành cuốc rãnh hình vành khăn hay chọc lỗ sau đó bỏ phân đối với vườn cây cao

su kiến thiết cơ bản, và cuốc lỗ hay rải phân thành băng rộng giữa hai hàng cao su, cụ thể như sau:

Vườn cây cao su kiến thiết cơ bản năm thứ 1, 2 & 3 bón phân theo hình chiếu tán cây, bằng cách cuốc rãnh hình vành khăn theo hình chiếu tán cây, rải phân, lấp phân Ngoài

ra có thể bổ sung phân bón lá cho vườn cây hay những cây yếu kém bằng cách phun xịt

Từ năm thứ 4 trở đi, bón giữa hai hàng cây cao su, rải thành băng rộng 1,0 – 1,5 mét đối với đất bằng hoặc bón theo hố tích mùn đối với đất dốc

Liều lượng bón phân cho vườn cây cao su thời kỳ kiến thiết cơ bản

Cuốc rãnh hình chiếu tán cây, rải phân cho cây cao su 1 năm tuổi

Chọc lỗ hình chiếu tán cây, rải phân cho cây cao su 1 năm tuổi

Cuốc rãnh hình chiếu tán cây, rải phân cho cây cao su 2 năm tuổi

Phun phân bón lá cho cây cao su 1 năm

tuổi

Rải phân thành một băng rộng 1-1.5 mét

giữa hai hàng cây cao su

Bón vào hố tích mùn (cuốc hoặc khoan)

1.3 Tỉa chồi – tạo tán

Khi cây cao 2 – 2.5m cây xuất hiện các chồi ngang từ các mầm chồi trên thân cây Cần tỉa các chồi ngang cao <2.5m trên thân cao để thân cây trơn lán, dễ thu hoạch mũ Cây cao su dễ bị gẫy do gió, vì vậy tán cây lý tưởng là tán cân đối, có nhiều cành, tầng dưới cùng có cành lớn

Tán cây thường khác nhau ở các giống Cây cao quá 4m mà không có tán thì cần hạn chế phát triển chồi ngọn

Tạo tán nên hoàn thành trong 2.5 – 3 năm sau trồng, và chỉ thực hiện khi thật cần thiết Trên cây cao su có 2 loại chồi: chồi dại và chồi ngang Chồi dại: chồi phát sinh từ các mầm ngủ trên thân cây gốc ghép Chồi ngang: chồi phát sinh từ mầm nách lá, mọc từ cành ghép (thân cây cao su)

Thường xuyên thăm vườn, kiểm tra có chồi dại cần cắt bỏ càng sớm càng tốt Nếu để chồi dại phát triển sẽ ức chế chồi ghép, chồi ghép không mọc hoặc mọc kém

Phát hiện chồi ngang, vườn cây cao su kiến thiết cơ bản năm thứ nhất và năm thứ hai, cắt bỏ chồi ngang sát thân (cách thân 0.5 cm) để tạo đoạn thân kinh tế thẳng, vỏ nhẵn, không bị mắt, thuận lợi cho công việc cạo sau này

Vườn cây cao su kiến thiết cơ bản năm thứ ba trở đi, khi tỉa chồi ngang nên áp dụng phương pháp tỉa chồi có kiểm soát, luôn luôn trên cây để chồi chính sinh trưởng cùng với 2-3 chồi ngang, để cây thực hiện quá trình quang hợp tạo vật chất

Tỉa chồi ngang đến độ cao 2.5 -3.0 mét cách mặt đất tùy thuộc vào điều kiện thời tiết khí hậu của vùng trồng, đây gọi là đoạn thân kinh tế

Cắt chồi dại trên cây gốc ghép

Chồi ngang trên thân chính

Cắt chồi ngang trên thân chính

Chồi ngang trên thân chính sau khi cắt