giáo trình mô đun trồng cây sấu riêng măng cụt

Nội dung cuốn giáo trình được phân bố giảng dạy trong thời gian 60 giờ và bao gồm 04 bài như sau: Bài 1: Đặc điểm của cây sầu riêng Bài 2: Đặc điểm của cây măng cụt Bài 3: Trồng cây sầu

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

TRỒNG CÂY SẦU RIÊNG, MĂNG CỤT

MÃ SỐ MÔ ĐUN: MĐ 03 NGHỀ: TRỒNG SẦU RIÊNG, MĂNG CỤT

Trình độ: Sơ cấp nghề

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ 03

LỜI GIỚI THIỆU

Mô đun 03 “Trồng sầu riêng, măng cụt” là một trong 7 mô đun của nghề

“Trồng sầu riêng, măng cụt” trình độ sơ cấp nghề Mô đun này hướng dẫn

kiểm tra cây giống trước khi trồng, đặt cây vào hố trồng, lấp đất, cố định cây, tưới nước, phủ (tủ) gốc giữ ẩm và che nắng cho cây sau trồng Ngoài ra còn hướng dẫn trồng cây trồng xen trong những năm cơ bản để phục vụ cho quá trình trồng sầu riêng, măng cụt Nội dung cuốn giáo trình được phân bố giảng dạy trong thời gian 60 giờ và bao gồm 04 bài như sau:

Bài 1: Đặc điểm của cây sầu riêng

Bài 2: Đặc điểm của cây măng cụt

Bài 3: Trồng cây sầu riêng, măng cụt

Bài 4: Trồng cây trồng xen (trong vườn sầu riêng, măng cụt)

Các bài trong mô đun có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Tạo điều kiện cho học viên thực hiện được mục tiêu học tập và áp dụng vào thực tế trồng sầu riêng, măng cụt tại cơ sở Mô đun này liên quan mật thiết với các mô đun: Chuẩn bị trước khi trồng, Chăm sóc; Phòng trừ sâu bệnh và Thu hoạch – tiêu thụ

Để hoàn thiện được cuốn giáo trình này chúng tôi đã nhận được sự chỉ đạo, hướng dẫn của Vụ Tổ chức Cán bộ - Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Sự hợp tác, giúp đỡ của các nhà khoa học, các cơ sở sản xuất, các nông dân sản xuất sầu riêng, măng cụt giỏi, các nhà giáo đã tham gia đóng góp ý kiến để chúng tôi xây dựng chương trình và biên soạn giáo trình

Các thông tin trong giáo trình này có giá trị hướng dẫn giáo viên thiết kế, tổ chức giảng dạy và vận dụng phù hợp với điều kiện, bối cảnh thực tế của từng vùng trong quá trình dạy học

Trong quá trình biên soạn chương trình, giáo trình Dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các nhà giáo, các chuyên gia, người sử dụng lao động và người lao động trực tiếp trong lĩnh vực trồng sầu riêng, măng cụt để chương trình, giáo trình được điều chỉnh, bổ sung cho hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và đáp ứng được nhu cầu học nghề trong thời kỳ đổi mới

Xin chân thành cảm ơn!

Tham gia biên soạn

1 Kiều Thị Ngọc

2 Đoàn Thị Chăm

3 Đinh Thị Đào

4 Nguyễn Hồng Thắm

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU ……… … 3

Mô đun: TRỒNG CÂY SẦU RIÊNG, MĂNG CỤT ……… 6

Bài 1: Đặc điểm của cây sầu riêng 7

A Nội dung ……… ………. 7

1.1 Nguồn gốc, giá trị kinh tế và tình hình sản xuất

1.2 Đặc tính thực vật của cây sầu riêng

1.3 Sự sinh trưởng, phát triển của cây sầu riêng

1.54 Đặc điểm sinh thái của cây sầu riêng

7 11 23 23 B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… ……… 25

C Ghi nhớ ……… 26

Bài 2: Đặc điểm cây măng cụt ……… 27

A Nội dung ……… 27

2.1 Nguồn gốc, giá trị kinh tế và tình hình sản xuất ……….……

2.2 Đặc tính thực vật của cây măng cụt ………

2.3 Đặc điểm sinh thái của cây măng cụt, măng cụt ………

27 31 39 B Câu hỏi và bài tập thực hành ……….… ………… 40

C Ghi nhớ ……… … ……… 41

Bài 3: Trông cây sầu riêng, măng cụt … ……….….…………. 42

A Nội dung……….… ……… 42

3.1 Đặt cây vào hố ……….………

3.2 Lấp đất ……….………

3.3 Cắm cọc giữ cho cây đứng vững ……….………

3.4 Tưới nước giữ ẩm cho cây sau trồng ………

3.5 Che nắng cho cây sau trồng ………

3.6 Phủ (tủ) gốc cho cây sau trồng ………

42 45 46 47 47 48 B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… ……… 49

C Ghi nhớ ……… 49

Bài 4: Trồng cây trồng xen ……….………. 50

A Nội dung ……… ………. 50

4.1 Tác dụng của cây trồng xen ……… …………

4.2 Chọn loại cây để trồng xen ……….………

4.3 Trồng, chăm sóc và thu hoạch cây trồng xen ……… ………

4.4 Tính hiệu quả cây trồng xen ………

50 52 53 54 B Câu hỏi và bài tập thực hành ……… …… 56

C Ghi nhớ ……… 57

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN ……… …… 58

I Vị trí, tính chất của mô đun ……… 58

II Mục tiêu mô đun ……… …… 58

III Nội dung chính của mô đun ……… 58

IV Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành ……… 59

V Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập ……… 60

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… ….…… 63

Danh sách ban chủ nhiệm ……….… ……… 64

Danh sách hội đồng nghiệm thu ……… ………….…… 65

MÔ ĐUN: TRỒNG CÂY SẦU RIÊNG, MĂNG CỤT

Mã mô đun: MĐ 03

Giới thiệu mô đun

Mô đun 03: “Trồng cây sầu riêng, măng cụt” có thời gian học tập là 68 giờ trong đó có 12 giờ lý thuyết, 46 giờ thực hành và 10 giờ kiểm tra Môđun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng thực hiện các công việc: Kiểm tra cây giống trước trồng; Trồng cây sầu riêng, măng cụt và trồng cây trồng xen đạt chất lượng hiệu quả cao

Mô đun bao gồm 4 bài học, mỗi bài học được kết cấu theo trình tự giới thiệu kiến thức lý thuyết, các bước thực hiện công việc, phần câu hỏi bài tập và ghi nhớ Ngoài ra giáo trình có phần hướng dẫn giảng dạy mô đun nêu chi tiết

về nguồn lực cần thiết gồm trang thiết bị và vật tư thực hành, cách thức tiến hành, thời gian, tiêu chuẩn sản phẩm mà học viên phải đạt được qua mỗi bài tập

BÀI 1: ĐẶC ĐIỂM CÂY SẦU RIÊNG

Mã bài: MĐ 03-01

Mục tiêu

- Trình bày được đặc điểm sinh trưởng và phát triển của cây sầu riêng;

- Hiểu biết về nguồn gốc và yêu cầu với điều kiện ngoại cảnh của cây sầu riêng

- Vận dụng để trồng sầu riêng đạt hiệu quả kinh tế cao

A Nội dung

1 Nguồn gốc, giá trị kinh tế và tình hình sản xuất

1.1 Nguồn gốc cây sầu riêng

Cây sầu riêng (hình 3.1.1) có

nguồn gốc ở vùng Đông Nam Á, ở

Malaysia và Inđônêsia

Hình 3.1.1 Cây sầu riêng

1.2 Các nước trồng được sầu riêng

Cây sầu riêng được trồng nhiều ở Thái Lan, Malaysia, Inđônêsia, Việt Nam, Mianma, Philippin, Campuchia, Lào, ngoài ra còn trồng ở Ấn Độ, Srilanca, Brunây

1.3 Giá trị dinh dưỡng và kinh tế của cây sầu riêng

a Giá trị dinh dưỡng

Sầu riêng là một loại quả rất bổ, các giá trị về calo, đường, đạm, chất béo, chất khoáng đều rất cao so với các loại quả khác

Hạt/hột sầu riêng chứa 3,1% protit, 0,4% lipit, các chất P, Na, K, Ca, Mg,

Fe, vitamin B1, B2, C do đó cũng được sử dụng làm thức ăn và làm thuốc bổ dưỡng Bột hạt sầu riêng được dùng làm chất phụ gia trong chế biến kẹo, mứt…

b Giá trị sử dụng

- Sầu riêng thường dùng để ăn tươi, sau khi tách vỏ, cơm (hình 3.1.2) sầu

riêng được dùng để ăn trực tiếp

Hình 3.1.2 Cơm sầu riêng

- Ngoài ăn tươi, sầu riêng

Hình 3.1.6 Bàn được làm từ gỗ sầu riêng

- Rễ và lá làm thuốc hạ sốt, trị vàng da do gan: Theo kinh nghiệm dân gian lấy 10 - 20g rễ và lá sầu riêng thái nhỏ, phơi khô, sắc với 200ml nước còn 50ml uống hàng ngày, đồng thời lấy lá tươi nấu nước tắm cho người bị vàng da do gan

- Vỏ thân cây sầu riêng dùng nấu nước tắm chữa bệnh ngoài da và diệt chấy, rận, rệp

- Vỏ quả sầu riêng còn được dùng làm thuốc bổ khí, chữa đầy bụng, khó tiêu, ho do hàn, cảm sốt Sau khi ăn người ta lấy vỏ rửa sạch, dùng 15 - 20g thái nhỏ nấu nước uống/ngày hoặc thái lát mỏng, phơi khô để dùng dần

c Giá trị kinh tế của sầu riêng

Ở nước ta, sầu riêng là một trong những loại quả có giá trị cao hơn hẳn so với nhiều loại quả khác Với năng suất bình quân của giống sầu riêng hạt lép từ

7 năm tuổi trở lên có khoảng 15 tấn quả/ha, với giá bán 30.000-35.000 đồng/kg,

sẽ cho thu nhập từ 280.000.000 đến 350.000.000 đồng/ha Nếu điều khiển được sầu riêng nghịch vụ thì giá trị này còn cao hơn nữa.

1.4 Tình hình sản xuất sầu riêng trên thế giới

b Tình hình sản xuất

Trên thế giới, sầu riêng được trồng ở Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Brunei, Philippine, Việt Nam, Ấn Độ, Srilanka, Căm Pu Chia, Bắc Australia … Thái Lan là nước chiếm khoảng 58% toàn bộ sản lượng sầu riêng trên thế giới

Ở Mã Lai, sầu riêng được trồng ở tất cả các bang Giống lai được trồng phổ biến nhất là D24 chiếm đến 70% diện tích trồng sầu riêng của Mã Lai

Ở Indonesia, các giống sầu riêng được trồng chủ yếu là Sunan, Monthong, Sukun, Sitokong, Simas, Petrack, Chanee

Ở Philippines, giống trồng chủ yếu là Chanee và Monthong

Ở Brunei diện tích sản xuất không lớn chỉ vài trăm ha

b Thị trường sầu riêng thế giới

Trên thế giới có 3 nước xuất khẩu sầu riêng chủ yếu là Thái lan, Malaysia

và Indonesia Trong đó Thái lan là nước sản xuất và xuất khẩu sầu riêng lớn nhất, kế đến là Malaysia rồi mới đến Indonesia

Singapore, Hồng Kông và Đài Loan là ba nước nhập khẩu sầu riêng chính trên thế giới Singapore là thị trường nhập khẩu sầu riêng lớn nhất, sau đó mới đến Hồng Kông Đài Loan chỉ là thị trường nhập khẩu sầu riêng lớn ở châu Á

Mỹ là thị trường nhập khẩu sầu riêng lớn ở khu vực Bắc Mỹ

Canada và thị trường châu Âu nhập khẩu sầu riêng không lớn, chủ yếu phục vụ người tiêu dùng có nguồn gốc Đông Nam Á

Pháp là thị trường nhập khẩu sầu riêng tươi và sầu riêng đông lạnh lớn nhất trong các nước thuộc thị trường châu Âu

1.5 Tình hình sản xuất sầu riêng ở Việt Nam

a Tình hình sản xuất

Sầu riêng được trồng chủ

yếu ở Đông Nam bộ, Tây Nguyên

và Đồng bằng Sông Cửu long,

nhiều nhất là các tỉnh Tiền Giang,

Bến Tre, Lâm Đồng Một số nơi

khác như Quảng Nam, Huế,

Khánh Hòa cũng đã trồng được

sầu riêng có quả to (hình 3.1.7),

ngọt nhưng ít mùi thơm hơn

Diện tích trồng sầu riêng vẫn

đang tiếp tục mở rộng Đến nay,

cả nước có khoảng 15.000ha

Hình 3.1.7 Sầu riêng trồng ở Khánh Hòa

b Nguồn cung cấp sầu riêng từ sản xuất trong nước: Nguồn sầu riêng sản

xuất trong nước cung cấp cho thị trường Nam Bộ chủ yếu từ các tỉnh Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, TP.HCM

c Nguồn cung cấp sầu riêng từ nước ngoài: Ngoài sản lượng sầu riêng sản

xuất trong nước, hàng năm nước ta vẫn nhập một lượng khá lớn sầu riêng từ Thái Lan Sản lượng sầu riêng nhập khẩu vào Việt Nam tiêu thụ hầu hết ở thị trường Nam Bộ và chủ yếu ở TP HCM

c Chất lượng sầu riêng cung cấp cho thị trường Nam Bộ: Trên thị trường

có nhiều giống, các giống sầu riêng có sản lượng khá lớn là: Khổ qua xanh, monthong, hạt lép Đồng Nai… Một số giống chất lượng cao như sầu riêng monthong, sầu riêng cơm vàng sữa hạt lép Chín Hóa, sầu riêng cơm vàng hạt lép Đồng Nai … đã và đang được người tiêu dùng ưa chuộng

2 Đặc tính thực vật của

cây sầu riêng

2.1 Rễ cây sầu riêng

Bộ rễ sầu riêng (hình 3.1.8)

có thể đâm sâu 5-6m Sự phân bó

của bộ rễ phụ thuộc vào tính chất

2.2 Thân của cây sầu riêng

Là cây thân gỗ (hình 3.1.9)

cao lớn, cây mọc từ hạt có thể

cao tới 20-30m, tán lá thưa

Nếu trồng bằng hạt thì sau

7-8 năm cây cho quả (trái) Trồng

bằng chiết hay ghép thì sau 3-4

năm sẽ cho quả

Cây sầu riêng trên 10 năm

tuổi có thể cho 60-80 quả/năm

Hình 3.1.9 Thân cây sầu riêng

2.3 Lá cây sầu riêng

- Lá đơn, mọc so le, phiến lá

dày hình trứng thuôn dài, mặt dưới

màu hơi ánh vàng (hình 3.1.10)

Hình 3.1.10 Mặt dưới màu hơi ánh vàng

vẫn phát triển đều ra các phía.

Hình 3.1.13 Cây sầu riêng sau trồng 36 tháng

Cây càng lớn, các cành nằm

ngang so với thân cây (hình

3.1.14), tán lá vẫn có dạng hình

tháp

Hình 3.1.14 Cành nằm ngang so với thân cây

2.4 Hoa và quả sầu riêng

a Hoa sầu riêng

Hoặc trên thân cành (hình

3.1.17) chứ không có hoa ở đầu

Hoa có 5 cánh màu kem hơi

xanh (hình 3.1.20 a) Nhị đực dài

hơn cánh (hình 3.1.20 b) chứa

các bao phấn mọc xung quanh

nhụy cái (hình 3.1.20 c)

Hình 1.1.20 Hoa sầu riêng

Bầu hoa hình quả xoan có

vòi dài (hình 3.1.21), đó là vòi

nhụy, đầu nhụy tròn gồm 5 mảnh,

khi chín có nhựa dính

Hình 3.1.21 Bầu hoa sầu riêng

Hoa nở từ 15 giờ chiều cho đến 6h sáng hôm sau Bao phấn nứt từ 19 giờ tới 23 giờ đêm thì mới có thể thụ phấn tốt cho nhụy, nhưng lúc này nhụy đã tàn

Vì vậy hoa sầu riêng thường không tự thụ phấn được mà cần nhờ phấn của cây khác qua gió, côn trùng, dơi Chính vậy, trên một chùm có rất nhiều hoa, nhưng

tỉ lệ đậu quả rất thấp, trung bình chỉ có non nửa số hoa trong chùm thụ phấn được thành quả (hình 3.1.22) Sau đó quả tiếp tục bị rụng

a

bc

Hình 3.1.22 Các quả sầu riêng mới đậu trên một chùm

b Quả sầu riêng:

Sau khi hoa nở, quả

sầu riêng được hình

thành (hình 3.1.23)

Hình 3.1.23 Quả sầu riêng hình thành sau khi hoa nở

Nếu thụ phấn không

hoàn hảo thì nuốm nhụy

bị héo và rụng sau hoa nở

4 ngày (hình 3.1.24)

Hình 3.1.24 Quả sầu riêng sau khi hoa nở 4 ngày

Sau hoa nở 10 ngày

đến 2 tuần, số lượng quả

trên một chùm chỉ còn lại

rát ít (hình 3.1.25) và sau

đó vẫn tiếp tục rụng đi

Hình 3.1.25 Chùm hoa sau nở 10 ngày

Muốn có năng suất cao thường phải thụ phấn bổ sung Vì khi được thụ phấn hoàn hảo, quả phát triển đều (hình 3.1.26 a) Nếu thụ phấn không hoàn hảo thì quả

bị rụng hoặc có đậu thì quả bị méo mó (hình 3.1.27 b), chỗ méo không có cơm

Hình 3.1.27 Quả sầu riêng được thụ phấn hoàn hảo (a) và không hoàn hảo (b)

Trong trường hợp quả đậu

quá nhiều thì phải tỉa quả, chỉ

c Sự phát triển của quả

Quả sầu riêng non thay

đổi từ màu xanh nâu sang xanh

vàng Quả tăng trưởng nhanh

từ tuần thứ 5 (hình 3.1.29)

Hình 3.1.29 Quả sầu riêng sau thụ phấn 5 tuần

Quả tăng trưởng nhanh từ

tuần thứ 5 đến tuần thứ 13

(hình 3.1.30), sau đó chậm

dần, đến tuần thứ 16 thì quả

chín

Hình 3.1.30 Quả sầu riêng sau thụ phấn 13 tuần

người không quen thì mùi này

lại là khó chịu) Tỉ lệ phần cơm

ăn được chiếm khoảng

22-30%

Hình 3.1.32 Cơm sầu riêng bao quanh hạt

c Hạt (hột) sầu riêng:

Hạt to màu nâu, dài 5cm,

rộng 3-4 cm tùy theo giống và

tình hình thụ phấn mà có hạt

mẩy (hình 3.1.33)

Hình 3.1.33 Hột sầu riêng mẩy

d Cơm sầu riêng: Cơm

sầu riêng có nhiều màu: Màu

vàng xanh (hình 3.1.35)

Hình 3.1.35 Cơm sầu riêng có màu vàng xanh

Màu vàng nhạt (hình

3.1.36)

Hình 3.1.36 Cơm sầu riêng có màu vàng nhạt

Màu vàng sậm (hình

3.1.37)

Hình 3.1.37 Cơm măng cụt có màu vàng sậm

Cơm sầu riêng có nhiều

màu: Màu vàng cam (hình

3.1.38)

Hình 3.1.38 Cơm sầu riêng có màu vàng cam

Cơm sầu riêng có màu đỏ (hình 3.1.39) và các màu đỏ cũng đậm lợt khác nhau

Hình 3.1.39 Cơm sầu riêng có màu đỏ

g Vỏ quả sầu riêng:

Vỏ có nhiều gai cứng, hình

chóp nhọn (hình 3.1.40), có hình

dạng và kích thước thay đổi tùy

giống Độ dài gai khoảng 1,3cm

Hình 3.1.40 Gai ở vỏ quả sầu riêng

Màu sắc và gai ở vỏ của quả

sầu riêng ruột đỏ (hình 3.1.41 a)

có khác với sầu riêng thường

trồng trong sản xuất (hình 3.1.41

b)

Hình 1.1.41 Màu sắc và gai ở vỏ quả

h Độ lớn của quả: Tùy theo giống khác nhau, quả sầu riêng có trọng lượng

từ 1- 4kg (hình 3.1.42 và hình 3.1.43), cá biệt có quả tới 8kg

ba

Gai nhọn

Hình 3.1.42 Quả sầu riêng nặng 1,2

kg

Hình 3.1.43 Quả sầu riêng nặng 4,6 kg

3 Sự sinh trưởng, phát triển của cây sầu riêng:

Hàng năm cây có nhiều đợt sinh trưởng cành lá Hoạt động của bộ rễ gẫn như đồng thời với sinh trưởng của cành lá, nhưng thời gian hoạt động dài hơn,

do đó kết thúc muộn hơn

Thời gian nở hoa, đậu quả và mang quả hàng năm chiếm thời gian khá dài (từ tháng 12 năm trước đến tháng 7 năm sau) Thờì gian này hầu như không có các đợt cành mới, chính vậy rễ cũng ít hoạt động hơn

Hiểu được đầy đủ quy luật hoạt động của các bộ phận của cây trong chu kỳ hàng năm sẽ giúp nhà vườn điều khiển được phần nào cây sầu riêng theo ý muốn

4 Đặc điểm sinh thái của cây sầu riêng

4.1 Nhiệt độ đối với cây sầu riêng

Nhiệt độ thích hợp nhất cho cây sầu riêng sinh trưởng phát triển từ 24-300C Dưới 22 và trên 400C đều không thuận lợi cho sự sinh trưởng, phát triển, ra hoa và đậu quả sầu riêng

4.2 Nước đối với cây sầu riêng

Sầu riêng là cây ưa ẩm nhưng không được đọng nước thích hợp vùng có lượng mưa khoảng 2.000mm/năm, có thể trên 3.000mm nhưng phân bổ đều trong năm Sầu riêng đặc biệt yếu chịu hạn, vì vậy ở những nơi có mùa khô dài 4-5 tháng như vùng Đồng bằng sông Cửu long, phải tưới nước thường xuyên cho cây, nhất là vùng đất cao của các tỉnh miền Đông Ở Bảo Lộc, Di Linh không những có nhiệt độ ổn định mà lượng mưa cũng nhiều, mùa khô ngắn chỉ 2-3 tháng nên thích hợp cho sầu riêng

4.3 Gió đối với cây sầu riêng

Gió lớn, cây sầu riêng

dễ bị bật gốc (hình 3.1.44),

gãy nhánh và rụng quả

nhiều, ảnh hưởng đến năng

suất của cây, vì vậy cần có

đai rừng chắn gió cho vườn

để giảm bớt thiệt hại do gió

gây ra

Hình 3.1.44 Gió lớn, cây sầu riêng bị bật gốc

4.4 Yêu cầu ánh sáng với cây sầu riêng

Khi còn nhỏ cây sầu riêng không cần nhiều ánh sáng, thích bóng râm, vì ánh sáng nhiều làm cây dễ mất nước Nhưng khi cây lớn thì lại cần nhiều ánh sáng để quang hợp, hình thành hoa quả thuận lợi và cho sản lượng cao

4.5 Yêu cầu đất đối với cây sầu riêng

Cây sầu riêng thích hợp với đất thịt hoặc đất thịt pha cát, đất phù sa, đất đỏ bazan, không thích hợp với đất nhiều cát, đặc biệt là đất giồng cát Đất cần giàu chất hữu cơ, tầng canh tác dày và thoát nước Mực nước ngầm từ 1-1,2m Nếu

bị đọng nước rất hay bị bệnh thối rễ, đất thấp cần đào mương bồi đất, lên liếp cao Độ pH của đất từ 5-7 Các vùng đất đỏ Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, đất phù sa ven sông Tiền, sông Hậu là những nơi trồng sầu riêng thích hợp

4.6 Yêu cầu chất dinh dưỡng đối với cây sầu riêng

Cây còn nhỏ cần nhiều đạm để sinh trưởng Từ khi cây có quả cần nhiều lân, đặc biệt là Kali, để ra hoa tập trung và tăng chất lượng quả, giai đoạn quả trưởng thành và chín, bón đủ kali sẽ làm cho cơm có màu vàng đậm, vị ngọt hơn

Trong thực tế thường bón thêm phân có Ca (canxi) và Mg (magie) Ca và

Mg tăng cường sinh trưởng cây và chất lượng quả, nếu thiếu có thể làm “cơm”

sầu riêng bị sượng Loại và lượng phân bón cụ thể tham khảo mục 2.2.1 Các loại phân bón cho sầu riêng (trang 31, mô đun 3)

B Câu hỏi và bài tập thực hành

1 Các câu hỏi: Hãy khoanh tròn vào các phương án trả lời đúng của các

câu sau đây:

Câu hỏi 1: Cây sầu riêng trồng bằng hạt sau 7-8 năm thì mới cho quả, đúng hay sai:

Câu hỏi 5: Hoạt động của bộ rễ sầu riêng như thế nào?

a Đồng thời với thời gian phát triển cành lá non

b Đồng thời với thời gian ra hoa, đậu quả đến quả chín

Câu hỏi 7: Đất trồng sầu riêng thích hợp là đất giồng cát hay đất có nhiều

cát, đúng hay sai?

a Đúng

b Sai

Câu hỏi 8: Hoa sầu riêng thường nở hoa, tung phấn vào chiều tối và ban

đêm, đúng hay sai?

a Đúng

b Sai

Câu hỏi 9: Hoa sầu riêng mọc như thế nào?

a Từng chùm trên thân, cành của cây

b Từng chùm trên ngọn của cành

c Mọc từng hoa trên thân, cành của cây

d Mọc từng hoa trên ngọn của cành

Câu hỏi 10: Hoa sầu riêng đậu quả nhờ yếu tố nào sau đây?

- Đặc điểm ra hoa và đậu quả của sầu riêng

- Yêu cầu đối với điều kiện ngoại cảnh đối với cây sầu riêng

Bài 2: ĐẶC ĐIỂM CÂY MĂNG CỤT

Mã bài: MĐ 03-02

Mục tiêu:

- Trình bày được đặc điểm sinh trưởng và phát triển của cây măng cụt;

- Hiểu biết về nguồn gốc và yêu cầu với điều kiện ngoại cảnh của cây măng cụt

- Vận dụng để trồng sầu riêng đạt hiệu quả kinh tế cao

A Nội dung

1 Nguồn gốc, giá trị kinh tế và tình hình sản xuất

1.1 Nguồn gốc cây măng cụt: Cây măng cụt (hình 3.2.1) có nguồn gốc từ

Mã Lai, Indonesia, Myanma, Thái Lan

Hình 3.2.1 Cây măng cụt

1.2 Các nước trồng được măng cụt

Cây măng cụt được trồng ở khắp Đông Nam Á như Thái Lan, Mã Lai, Indonesia, Ấn Độ, Myanma, Sri Lanka, Philippines, Việt Nam…

Ở Việt Nam, cây măng cụt được trồng nhiều ở các tỉnh: Bến Tre, Vĩnh

Long, Trà Vinh, Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng và Bình Dương, Đồng Nai

1.3 Giá trị dinh dưỡng và kinh tế của măng cụt

a Công dụng của măng cụt

- Măng cụt (hình 3.2.2)

dùng để ăn tươi có tác dụng:

Chống mệt mỏi; Giảm huyết áp;

Giảm hơi thở hôi; Giữ cân bằng

trong dạ dày; Có lợi cho hệ

thống thần kinh; Giúp hưng phấn

tinh thần; Cải thiện làn da; Giảm

phế quản trong việc điều trị hen

suyễn, chữa vết thương ngoài da,

Chống và ngăn ngừa bệnh tiểu

đường; bệnh ung thư…

Hình 3.2.3 Quả măng cụt còn dùng làm thuốc

Trong 100 gram phần ăn

được (hình 3.2.5) của quả tươi

Hình 3.2.5 Quả măng cụt có nhiều dinh dưỡng

c Giá trị kinh tế của cây măng cụt

Măng cụt là một trong những loại hàng hóa (hình 3.2.6) thường có giá cao hơn các loại quả cây khác Có lúc lên tới 40.000-45.000 đồng/kg tùy loại Trồng măng cụt có quả đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, thu hoạch sớm, mỗi cây khoảng 80 kg quả thì cây măng cụt mang lại hiệu quả kinh tế rất khá cho nhà vườn

Hình 3.2.6 Quả măng cụt có giá trị kinh tế cao

Do cây măng cụt có tiềm năng xuất khẩu rất lớn, trung tâm Cây ăn quả Long Định khuyến cáo nông dân làm vườn trồng măng cụt ở Lái Thiêu, Chợ Lách (hình 3.2.7) củng cố lại vườn măng cụt của mình và mở thêm diện tích trồng mới, tăng thu nhập gia đình và làm giàu cho đất nước

Hình 3.2.7 Măng cụt ở Chợ Lách-Bến Tre

1.4 Tình hình sản xuất măng cụt trên thế giới

Thái Lan trồng măng cụt nhiều nhất trên thế giới, diện tích khoảng 80.000

ha và chỉ có một giống, chất lượng quả cao Hình thức đẹp mắt và kích cỡ lớn, đều (hình 3.2.8), hương vị thơm ngon

Hình 3.2.8 Măng cụt có kích cỡ đều, hình thức đẹp mắt

1.5 Tình hình sản xuất măng cụt ở Việt Nam

Măng cụt được trồng phổ biến ở 2 vùng là Đồng bằng sông Cửu long và Đông Nam Bộ Trong đó trồng chủ yếu ở ĐBSCL với diện tích khoảng 4,9 ngàn

ha, cho sản lượng khoảng 4,5 ngàn tấn Tỉnh Bến Tre là nơi có diện tích tập trung lớn nhất, đạt 4,2 ngàn ha (chiếm 76,8% diện tích cả nước)

2 Đặc tính thực vật của cây măng cụt

2.1 Rễ cây măng cụt

cây đã cho quả

Hình 3.2.10 Cây măng cụt cho quả sau trồng 6 năm

Cây cao trung bình 7-12 m