Đoàn Văn Cừ Cõu 2: 12 điểm Bàn về ca dao, dân ca Việt Nam có ý kiến cho rằng Những sáng tác ấy là viên“Những sáng tác ấy là viên ngọc quý” – Hồ Chí Minh.. * Yêu cầu về nội dung cần làm n
Trang 1Trờng thcs lê danh phơng
Tổ khxh
đề kiểm tra chất lợng đội tuyển Ngữ văn 7
tháng 01 năm 2011
Thời gian: 120 phút làm bài
Cõu 1: ( 6 điểm)
Trỡnh bày cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
Chợ tết
(trớch)
Dải mõy trắng đỏ dần trờn đỉnh nỳi, Sương hồng lam ụm ấp núc nhà tranh, Trờn con đường viền trắng mộp đồi xanh, Người cỏc ấp tưng bừng ra chợ Tết
Họ vui vẻ kộo hàng trờn cỏ biếc;
Những thằng cu ỏo đỏ chạy lon xon, Vài cụ già chống gậy bước lom khom,
Cụ yếm thắm che mụi cười lặng lẽ
Thằng em bộ nộp đầu bờn yếm mẹ, Hai người thụn gỏnh lợn chạy đi đầu, Con bũ vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau
Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa, Tia nắng tớa nhỏy hoài trong ruộng lỳa, Nỳi uốn mỡnh trong chiếc ỏo the xanh, Đồi thoa son nằm dưới ỏnh bỡnh minh
…
Đoàn Văn Cừ
Cõu 2: (12 điểm)
Bàn về ca dao, dân ca Việt Nam có ý kiến cho rằng Những sáng tác ấy là viên“Những sáng tác ấy là viên
ngọc quý” – Hồ Chí Minh Qua sự hiểu biết của mình về ca dao, dân ca Việt Nam, em
hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
L
u ý: Chữ viết, trình bày 2,0 điểm.
-Hớng dẫn chấm
Cõu 1 (6 điểm)
* Yêu cầu về hình thức: Viết thành bài văn ngắn, có bố cục rõ ràng, mạch lạc; diễn đạt tốt, trong sáng; câu chữ và viết đoạn chặt chẽ, chọn lọc, chính xác
Trang 2* Yêu cầu về nội dung cần làm nổi bật các ý cơ bản sau:
- Đoạn thơ trờn mở đầu bài thơ "Chợ tết" bằng những hỡnh ảnh tả thực rất sinh động: với những "thằng cu ỏo đỏ chạy lăng xăng", những cụ già "bước lom khom", những cụ yếm thắm "che mụi cười lặng lẽ", những em bộ "nộp đầu bờn yếm mẹ" và cựng đi với họ trờn đường là những người trong thụn gỏnh heo ra chợ: Hai người thụn gỏnh lợn chạy đi đầu Con bũ vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau Khụng chỉ tả vật tả người, ụng cũn rất tài tỡnh qua "cỏi thấy" rất thơ: Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa, và Tia nắng tớa nhỏy hoài trong ruộng lỳa
- Trong những lời đẹp một cỏch đơn giản và ý nhị, phiờn chợ tết ở nhà quờ hiện ra cựng với những hỡnh ảnh ngộ nghĩnh, những dỏng điệu kỳ thỳ dưới ngũi bỳt linh hoạt của ụng Đoàn Văn Cừ Đõy khụng tả ngày tết, nhưng bao nhiờu nột vẽ rất đỳng, rất tinh xảo cũng khiến ta tưởng tượng được quang cảnh ngày xuõn ở nụng thụn
- Lối thơ riờng, đặc biệt cú nhiều màu sắc và tả cảnh Đoàn Văn Cừ làm thơ bằng
mắt ! "Thi trung hữu họa ".
- Tỡnh yờu quờ hương đỏt nước sõu sắc
"Trong cỏc nhà thơ đồng quờ, khụng ai cú ngũi bỳt dồi dào và rực rỡ như Đoàn Văn Cừ" Hoài Thanh
- Hiểu biết về tỏc giả: Nhà thơ Đoàn Văn Cừ (1913-2003) tại Nam Định), đó nổi
tiếng cỏch đõy hơn 60 năm với cỏc bài mang đậm phong vị làng quờ và lễ tết Việt Nam như Đỏm cưới mựa xuõn, Đỏm hội, Đường về quờ mẹ, Trăng hố "Mựa xuõn, ngày tết đễ gợi nhớ về cội nguồn dõn tộc, làm thức dậy trong lũng ta những kỷ niệm, tỡnh cảm thiờng liờng, sõu sắc, đằm thắm về gia đỡnh, tổ quốc Nhiều phong tục đẹp, sinh hoạt đẹp, cảnh sắc thiờn nhiờn đẹp diễn ra trong dịp này Tụi sống trọn vẹn tuổi thơ, tuổi hoa niờn ở nụng thụn Những cảm xỳc, ấn tượng trữ tỡnh dõn dó, lành mạnh, thơm ngỏt hương đồng giú nội đó sớm quyến rũ tụi, đi vào tuổi vàng, tuổi thanh xuõn đời tụi, mỏu thịt tụi, tõm hồn tụi; giỳp tụi sau này, khi hồn thơ đó chớn, viết nờn những bài thơ, những bức tranh quờ thơ mộng ngày xuõn, ngày tết" - thi sĩ họ Đoàn thổ lộ.Cú những chợ ở cạnh sụng, lại cú những chợ ở bờn nỳi Chợ ở giữa trời đất Những cỏi chợ đấy cú cả ở Bắc Giang, Bắc Ninh, Việt Trỡ Cỏi chợ này là hồn vớa của người Việt mỡnh ở miền bắc
Câu 2 (12 điểm)
1 Yêu cầu h/s xác định đúng:
- Thể loại: nghị luận chứng minh
- Đối tợng: Ca dao là những viên ngọc quý (hình thức; nội dung)
- Phạm vi dẫn chứng: Một số bài ca dao, dân ca tiêu biểu
2 Bài làm đảm bảo các ý sau:
a) Mở bài: Nêu vấn đề, phạm vi dẫn chứng
b) Thân bài:
- Giải thích khái niệm:
Ca dao,
Viên ngọc quý: ngọc là một loại đá quý nếu qua bàn tay của các nghệ nhân mài dũa nó sẽ lấp lánh nhiều màu sắc đẹp Những bài ca dao có đợc so sánh với ngọc nó đẹp và đợc gọt giũa theo thời gian, không hề bị bụi thời gian phủ mờ, che khuất Càng ngày ta tìm thấy trong ca dao vẻ đẹp cả mặt nội dung
và hình thức
- Chứng minh theo 1 trong hai cách sau:
Trang 3C1: + Trình bày vẻ đẹp về nội dung
+ Vẻ đẹp về nghệ thuật: Ngôn ngữ, thể thơ, các biện pháp tu từ
C2: Phân tích vẻ đẹp cả nghệ thụât và nội dung của một số bài ca dao tiêu biểu mà
bản thân những bài ca dao ấy là những viên ngọc quý: Công cha ; Đứng bên ni đồng ;“Những sáng tác ấy là viên ” “Những sáng tác ấy là viên ”
Thân em ; N
“Những sáng tác ấy là viên ” “Những sáng tác ấy là viên ớc non lận đận ”
c) Kết bài: Khẳng định ca dao là những viên ngọc quý, có thái độ trân trọng giữ gìn
sự lấp lánh, lung linh của những sáng tác dân gian ấy
Mẹ ru con bên nôi, trai gái tự tình bên cối gạo, những ng“Những sáng tác ấy là viên ời chống đò hát với đêm trăng, họ đã truyền từ đời này sang đời khác, các câu thơ tuyệt vời của họ Bao thế hệ qua
đi, thời gian tàn phá hết, nhng những câu hát ấy không có gì phá vỡ nổi vì ngôn ngữ của
nó quả thật trong veo nh ngọc Và trong khối ngọc ấy đã hiện lên cái bóng của con ngời Việt Nam.”- Chế Lan Viên
Bài làm tham khảo
Mỗi chúng ta ai cũng đợc sinh ra và lớn lên nhờ những lời ca, những bài ca dao của
bà, của mẹ Lớn lên hơn nữa ta sẽ sống giữa những câu đồng dao tuổi thơ Ca dao đã rất quen thuộc với ta và trở thành những ngời bạn thân thiết của mình Ca dao mang một giá trị rất lớn đối với ngời Việt Nam Bàn về ca dao, dân ca Việt Nam, có ý kiến cho rằng:
“Những sáng tác ấy là viênNhững sáng tác ấy là những viên ngọc quý - ” Hồ Chí Minh Qua một số bài ca dao
chúng ta hãy làm sáng tỏ nhận định trên
Ca dao mang trong mình một vẻ đẹp lấp lánh, rực sáng Chính vì vậy ca dao đợc ví
nh “Những sáng tác ấy là viênnhững viên ngọc quý ” “Những sáng tác ấy là viênNgọc” là một loại đá quý rất hiếm và đẹp Nó đợc bàn tay
các nghệ nhân gọt giũa, đánh cho sáng, bắt mắt Ca dao, dân ca cũng thế Ca dao, dân ca
đẹp cả về hình thức lẫn nội dung,
Ca dao, dân ca phản ánh thế giới nội tâm của con ngời Trong ca dao, tình cảm của con đối với cha mẹ đã đợc thể hiện rất rõ ràng:
“Những sáng tác ấy là viênCông cha …… con ơi! ”
Sáu tiếng mở đầu ngân theo 3 nhịp nh khúc nhạc dạo nhẹ nhàng, thủ thỉ của một bài hát ru Đây là lời ru của mẹ, ru cho đứa con ngủ, đồng thời nhắc nhở công lao trời bể của cha mẹ với con và bổn phận, trách nhiệm của con với cha mẹ Mẹ sinh ra con, dành tất cả dòng sữa thơm ngọt nuôi phần xác con và hàng đêm cất tiếng ru êm dịu rót thêm những dòng sữa âm thanh nuôi tâm hồn con Là những ngời con, mỗi chúng ta ai mà chẳng
đã từng đợc nghe lời ru của mẹ Những bài hát ru ấy đã nuôi ta lớn, hoàn thiện ta những
b-ớc lớn lên cả tâm hồn và thể xác Ngời mẹ ví công lao nuôi dỡng sinh thành của cha mẹ với con cái cao “Những sáng tác ấy là viênnh núi ngất trời”, công nh “Những sáng tác ấy là viênnớc biển đông” Đây là cách nói quen thuộc của ca dao Việt Nam để ca ngợi công ơn cha mẹ đối với con cái “Những sáng tác ấy là viênCông cha”; “Những sáng tác ấy là viênNghĩa mẹ”
là những ý niệm trừu tợng đợc so sánh bởi hình ảnh tự nhiên Những hình ảnh ấy đợc miêu tả, bổ sung bằng những định ngữ chỉ mức độ Một hình ảnh vẽ chiều đứng, hài hoà với hình ảnh vẽ chiều ngang dựng một không gian bát ngát, gợi cảm Hai từ “Những sáng tác ấy là viênnúi” và “Những sáng tác ấy là viênbiển”
đợc điệp lại hai lần bổ sung nét đẹp trùng nối của biển và chiều cao của núi Chỉ những hình ảnh to lớn, cao rộng, vĩnh hằng mới diễn tả nối công ơn sinh thành của cha mẹ Bài ca dao đã khẳng định và ngợi ca công ơn to lớn của cha mẹ với con cái Cha mẹ đã sinh ra ta, nuôi ta nên ta phải ghi lòng tạc dạ Hai chữ “Những sáng tác ấy là viêncon ơi” nh một lời khuyên răn chúng ta không đợc quên đi công ơn sinh thành dỡng dục của cha mẹ với con cái
Ca dao đã nói rõ đợc tình cảm của con cái với cha mẹ Hơn thế ca dao còn thể hiện
đợc nỗi vất vả, cực nhọc của ngời phụ nữ trong xã hội xa
N
“Những sáng tác ấy là viên ớc non …… cò con ”
Bài ca là tiếng than thân tràn lệ Thân còn và cò con trong bài ca dao này là ẩn dụ nói về ngời phụ nữ nông dân và con cái của họ Hai thế hệ, hai kiếp ngời đau khổ Ngời
đàn bà nhà quê sống lẻ loi một mình quanh năm côi cút làm ăn toan lo nghèo khó, vất vả giữa cuộc đời Suốt ngày bán mặt cho đất, bán lng cho trời mà vẫn cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc Tần tảo sớm hôm nuôi gia đình con cái nhng ông trời có lẽ không công bằng, bởi nếu công bằng thì trớc những lời ai oán đó, ong trời không xúc động sao?
Trang 4Lên thác xuống ghềnh – chỉ sự vất vả gian nan trong cuộc đời lận đận một mình.
Không phải là ngày một, ngày hai mà là “Những sáng tác ấy là viênbấy nay” kiếp ngời đằng đẵng bao năm giữa
chốn nớc non mênh mông này Trong khung cảnh nớc non mênh mông bao la ấy, cái cò chỉ có một mình Cảnh đời nghèo khổ về vật chất và tinh thần khiến cho họ chỉ biết kêu, kêu mà chẳng biết kêu ai Nghèo vẫn hoàn nghèo họ cố tìm cách thay đổi cảnh ngộ mà không sao thoát đợc Cái vòng luẩn quẩn, bế tắc ấy ngời nông dân muốn vợt ngoài nhng không thể thoát đợc Do vậy mà lời ai áon của “Những sáng tác ấy là viênthân cò” – ngời mẹ đau khổ cất lên nh thấm đẫm nớc mắt Cảnh đời ngang trái, loạn lạc bể đầy, ao cạn Ai làm là lời ám chỉ, tố cáo bọn thống trị gây ra bao cảnh ngang trái làm cho gầy cò con Đời mẹ đã gian lan lận
đận, đời con càng đói rét đau thơng Lời thoe nh tiếng nấc, lời nguyền cay đắng, lên án bọn thống trị tham quan Thân phận họ nhỏ bé nh con tằm, con kiến Mà con tằm, con kiến thì số phận hẩm hiu Cuộc đời luẩn quẩn, họ hoàn toàn không làm cho bản thân và cuộc đời
Cuộc đời ngời phụ nữ hẩm hiu nhng cũng có những giây phút thật đẹp
Đứng bên
“Đứng bên… …
Hai câu đầu tả cánh đồng lúa trong buổi sớm bình minh thì câu sau miêu tả dáng hình cô thôn nữ cũng đẹp đẽ, cũng thơ mộng nh những bông lúa đòng Giọng điệu của bài thơ là loại bài tự do, ngôn ngữ trong sáng Hai câu thơ đầu mỗi câu kéo dài mời hai tiếng Câu thứ ba không phải 6 tiếng bắt đầu mà là 7 tiếng Đây chính là bài ca dao lục bát biến thể, một thể thơ khá phổ biến trong ca dao Vịêt Nam
Đây là một viên ngọc quý
Mỗi bài ca dao trên chính là những viên ngọc quý trong vô vàn những viên ngọc Mỗi con ngời Việt Nam luôn tự hào về đất nớc mình có kho ngọc quý từ bao đời truyền
lại Qua đây ta có thể thấy “Những sáng tác ấy là viênCa dao chính là những viên ngọc quý ”
Chữ viết đều, đẹp; trình bày sạch, không tẩy xoá 2,0 điểm
-Chợ tết ết t t Dải mõy trắng đỏ dần trờn đỉnh nỳi, Sương hồng lam ụm ấp núc nhà tranh, Trờn con đường viền trắng mộp đồi xanh, Người cỏc ấp tưng bừng ra chợ Tết
Họ vui vẻ kộo hàng trờn cỏ biếc;
Những thằng cu ỏo đỏ chạy lon xon, Vài cụ già chống gậy bước lom khom,
Cụ yếm thắm che mụi cười lặng lẽ
Thằng em bộ nộp đầu bờn yếm mẹ, Hai người thụn gỏnh lợn chạy đi đầu, Con bũ vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau
Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa, Tia nắng tớa nhỏy hoài trong ruộng lỳa, Nỳi uốn mỡnh trong chiếc ỏo the xanh, Đồi thoa son nằm dưới ỏnh bỡnh minh
Người mua bỏn ra vào đầy cổng chợ
Con trõu đứng vờ rim hai mắt ngủ,
Để lắng nghe người khỏch núi bụ bụ
Anh hàng tranh kĩu kịt quẩy đụi bồ, Tỡm đến chỗ đụng người ngồi giở bỏn
Một thầy khoỏ gũ lưng trờn cỏnh phản, Tay mài nghiờn hớ hoỏy viết thơ xuõn
Trang 5Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm,
Miệng nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ
Bà cụ lão bán hàng bên miếu cổ,
Nước thời gian gội tóc trắng phau phau Chú hoa man đầu chít chiếc khăn nâu, Ngồi xếp lại đống vàng trên mặt chiếu
Áo cụ lý bị người chen sấn kéo,
Khăn trên đầu đang chít cũng bung ra
Lũ trẻ con mải ngắm bức tranh gà,
Quên cả chị bên đường đang đứng gọi Mấy cô gái ôm nhau cười rũ rượi,
Cạnh anh chàng bán pháo dưới cây đa Những mẹt cam đỏ chót tựa son pha Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết, Con gà trống mào thâm như cục tiết, Một người mua cầm cẳng dốc lên xem
Chợ tưng bừng như thế đến gần đêm, Khi chuông tối bên chùa văng vẳng đánh, Trên con đường đi các làng hẻo lánh, Những người quê lũ lượt trở ra về
Ánh dương vàng trên cỏ kéo lê thê,
Lá đa rụng tơi bời quanh quán chợ