- Có thái độ đấu tranh với những biểu hiện khác nhau của lối sống thu mình trong xã hội hiện đại, trong cuộc sống học đờng, góp phần xây dựng, củng cố đạo đức, lối sống chân thực, lành m
Trang 1Bài soạn: Ngời Trong bao (sekhôp)
Tiết Tuần Ngày soạn :
Ngời soạn : Đỗ Thị Hạnh
A.Mục tiêu cần đạt : Giúp HS
- Hiểu đợc giá trị t tởng- nghệ thuật đặc sắc của truyện ngắn
- Biết phân tích nhân vật, khái quát chủ đề của truyện, bớc đầu tìm hiểu vai trò của hình tợng nghệ thuật ngời kể truyện
- Có thái độ đấu tranh với những biểu hiện khác nhau của lối sống thu mình trong xã hội hiện đại, trong cuộc sống học đờng, góp phần xây dựng, củng cố đạo
đức, lối sống chân thực, lành mạnh, tự tin
B Phơng tiện Ph– ơng pháp:
1 Phơng tiện:
- SGK, SGV
- Thiết kế bài học
- Tài liệu tham khảo
2 Phơng pháp:
- Đọc sáng tạo
- Gợi tìm, nêu vấn đề
- Trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
C.Tiến hành bài học:
1 ổn định trật tự lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
HĐ của GV-HS Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Tìm hiểu tiểu
dẫn
Giáo viên yêu cầu HS đọc tiểu
dẫn, sau đó HS tóm tắt lại các
ý chính
I.Tiểu dẫn :
1.Tác giả :
- An tôn-páp-lôvích Sêkốp(1860-1904) sinh ra trong một gia đình buôn bán nhỏ ở thị trấn Ta-gan-rốc bên bờ biển A-dốp
- Tốt nghiệp đại học tổng hợp khoa Y, Sêkhốp trở thành bác sĩ nông thôn, đồng thời ông tham gia sáng tác văn học, tích cực hởng ứng các công tác xã hội, văn hoá, giáo dục
- Năm 1904 Sêkhốp mắc bệnh lao phổi nặng,
Ông sang Đức chữa và mất ở nớc ngoài Gia
đình và bạn bè đa thi hài ông về nớc
- Năm 1887 ông đợc nhận giải thởng Puskin của Viện hàn lâm khoa học Nga Năm 1990 ông đợc
Trang 2CH 1 : Em có thấy sự gần gũi
giữa sáng tác của Sêkhốp với
tác phẩm của nhà văn hiện thực
nào ở Việt Nam ?
CH2 : Nêu những thông tin
ngắn gọn về tác phẩm?
bầu làm Viện sĩ danh dự Viện hàn lâm khoa học Nga
- Tác phẩm : Hơn 500 truyện ngắn
* Giá trị nội dung :
- Phản ánh hiện thực xã hội với những thói cờng bạo và cuộc sống ăn hại của giai cấp cầm quyền
- Phê phán sự bất lực của giới trí thức và sự xa
đoạ về tinh thần của một bộ phận trong số họ
- Biểu hiện sự đồng cảm, trân trọng đối với ngời lao động nghèo, tình yêu và niềm tin mạnh mẽ vào tơng lai của nhân dân Nga, đất nớc Nga
* Giá trị nghệ thuật : Giai điệu thâm trầm, ý tứ sâu sắc, chủ đề t tởng
đợc gửi gắm ở hìng tợng nhân vật, vào nhân vật
kể truyện có khi cả nhan đề tác phẩm
-Tác phẩm của Sêkhôp có điểm gần gũi với tác phẩm của nhà văn Nam Cao- Việt nam
2 Tác phẩm :
- Sáng tác năm 1848 khi nhà văn đi dỡng bệnh ở I-an-ta, trên bán đảo Crm, biển Đen
- Bối cảng của truyện là bầu không khí chuyên chế nặng nề, u ám của nớc Nga vào cuối thế kỉ
XIX.
- Tóm tắt tác phẩm:
Cuộc nghỉ đêm sau chuyến đi săn muộn ở làng Mỉrônôxítkôiê của bác sĩ IvanIvanứt và Burakin trong đêm đó Burơkin đã kể cho bác sĩ nghe về Bêlicốp
Chuyện về Bêlikốp : +Chân dung thói quen +Chuyện tình yêu với Va-ren-ca +Cuộc trò truyện với Cô-va-len-cô
+Cái chết của Bêlikôp
IvanIvant kết luận “ không thể sống nh
cũ đợc nữa”
II Đọc hiểu văn bản:
1 Hình t ợng Bêlicôp: Ng ời trong bao.
a Chân dung :
Trang 3Hoạt động 2.Tìm hiểu văn bản
CH3 :Chân dung của Bêlicôp
đợc hiện lên nh thế nào ?
CH4: Bêlicốp có thói quen gì ?
CH5 : Em có nhận xét gì về
thói quen đó ? Nó thể hiện tính
cách con ngời nh thế nào ?
CH6: Suy nghĩ trong đầu
Bêlicôp thờng nghĩ gì ?
- - Khuôn mặt bé, nhợt nhạt choắt lại đợc ví nh mặt chồn trên khuôn mặt lúc nào cũng ngự trị cặp kính đen
- - Trang phục : Luôn đi giày cao su, cầm ô, mặc
áo bành tô cổ bẻ đứng lên, lỗ tai nhét bông
=> Ngoại hình và trang phục kì quái đó khiến Bêlikhôp trở thành một con ngời nổi tiếng, kì quái, có vẻ bí hiểm
b Tính cách
- Thói quen: + Tất cả các đồ vật mang theo trên ngời đều bỏ vào trong bao, cả bộ mặt cũng đợc dấu sâu cổ áo dựng đứng
+ Ngồi ngựa: kéo mui xe + Trang phục cứng nhắc và tơm tất + Nằm ngủ đóng chặt các cửa, kéo chăn tận lên đầu
+ Luôn ngợi ca, quá khứ, khen tiếng Hilạp cổ thật là tuyệt vời, êm tai
- Thoạt đầu ta nghĩ Bêlicôp là con ngời ngăn nắp, cẩn thận nhng qua một loạt các thói quen khác thì ta thấy đây là một con ngời gàn dở
- - Luôn giấu ý nghĩ vào bao, sống theo các thông
t, chỉ thị, những bài cấm đoán
-Luôn lo sợ ô nhỡ có chuyện gì ằ ý nghĩ này luôn trấn áp đời sống tinh thần của hắn ở trong nhà đóng bao kín mít vẫn sợ có chuyện gì xảy
ra Nằm trong chăn vẫn thấy rờn rợn vì nhỡ lại xảy ra chuyện gì Thích Varencan nhng cứ đắn
đo, lần nữa mãi không dám ngỏ lời vì để tránh những điều không hay xảy ra Bị cô Varenca chế giễu khi ngã xuống cầu thang, điều mà Bêlicôp nghĩ đến đầu tiên: nhỡ xảy ra chuyện gì Nôĩ sợ hãi làm cho hắn rúm ró thảm hại Nó
nh một thứ bao vô hình xiết chặt lấy cuộc sống của Bêlicôp để y ngày càng baị nhợc, yếu đuối
Đây là một con ngời nhút nhát, đa nghi đến hèn nhát
c Quan niệm và thái độ sống.
*Quan niệm sống
Trang 4CH7:Tìm những chi tiết thể
hiện quan niệm sống của
Bêlikôp và cho biết quan niệm
sống nh thế nào?
CH8:Thái độ của Bêlicôp đối
với mọi ngời?
CH:9: Có thể khái quát con
ng-ời và tính cách, kiểu ngng-ời
Bêlicôp bằng từ ngữ nào?
CH9: Nguyên nhân nào gây ra
- Chính sự hèn nhát luôn lo sợ nhỡ có chuyện gì sảy ra đã cho hắn một quan niệm kì quặc Dờng
nh Bêlikôp cho rằng trong thế giới này cái gì cũng có vỏ bọc của nó, con ngời cũng cần có cái bao để che chở, để ẩn mình nên hắn khát vọng thu mình vào một cái vỏ tạo cho mình một thứ bao để ngăn cách, để bảo vệ hắn khỏi bị ảnh h-ởng bên ngòai
- Hắn nhìn cuộc đời qua cặp kính màu đen, cuộc
đời đối với hắn là một sự đe doạ nên hắn khát vọng ẩn mình ngày một mãnh liệt Hắn hạn chế tiếp xúc với thế giới bên ngoài đến mức có thể
- Hắn ghê sợ, chốn tránh hiện tại bằng cách luôn ngợi ca quá khứ
- Hắn chỉ sống theo những thông t chỉ thị một cách máy móc
Quan niệm sống phải tách mình ra khỏi
ảnh hởng của xã hội, sống cô lập Đây là quan niệm sống của một ngời tự ti, khắc kỉ
• Thái độ của Bêlicôp đối với mọi ngời
- Với cấp trên : cung cúc tận tụy, tuân thủ răm rắp, không đợc tự ý làm trái hay thay
đổi ý kiến của cấp trên
- Với đồng nghiệp: Thái độ răn đe, doạ dẫm, ngờ vực, gieo hoài nghi cho mọi
ng-ời, tự ý xông vào nhà ngời khác rồi ngồi lì
ở đó với cặp mắt soi mói
• Điều đáng nói là Bêlicôp luôn luôn thoả mãn với lối sống của mình Y cho rằng sống nh hắn mới là sống, là làm việc, chỉ y là ngời công dân tốt
Lối sống của kẻ gàn dở, hèn nhát tầm th-ờng
=>Kiểu ngời trong bao hay trong vỏ ốc
d Cái chết của Bêlicôp
- Sự tổn thơng về mặt tinh thần, nụ cời lanh lảnh của Varenca nh một nhát dao rạch toạc cái bao, không còn chỗ cho hắn ẩn mình Tiếng cời của
Trang 5cái chết của Bêlicôp?
CH10: Cái chết của Bêlicôp có
phù hợp với mạch truỵên
không?
CH 11: Thái độ của mọi ngời
trớc cái chết của Bêlicôp?
CH12: Vậy kiểu ngời trong bao
đã biết hoàn toàn vào trong bao
cha?
CH14: ý nghĩa hình tợng
Bêlicôp?
Varenca “tố cáo” với Bêlicôp rằng những ngời ở cầu thang đã biết hết truyện này Điều mà Bêlicôp lo lắng đã xảy ra: Có thể có ngời đã nghe đợc truyện này, hắn sợ bị biến thành trò
c-ời cho thiên hạ, cả thành phố sẽ biết chuyện, nó
sẽ đến tai ngài hiệu trởng, ngài thanh tra Hắn
về nhà, lên giờng, “gặm nhấm” nỗi sợ hãi, hoảng hốt Nỗi sợ hãi nh một cái thòng lọng đã xiết chặt cổ hắn Tiếng cời kia là một yếu tố đẩy nỗi sợ hãi lên tới cực độ, một tháng sau thì hắn chết
- Thoạt nhìn cái chết của Bêlicôp có vẻ hơi khiên cỡng vô lý (vì hắn không hề bị thơng)
- Ngẫm kĩ thì y không thể không chết Thực ra y
đã “chết” cách đây 15 năm Hơn nữa khát vong mãnh liệt của y là đợc chui vào bao Mục đích cuộc đời hắn là đợc chui vào bao Thì quan tài sẽ
là chiếc bao tốt vĩnh viễn cho y Cái chết là tất yếu cho một kiểu tính cách nh Bêlicôp
- Luôn luôn bị ám ảnh sợ hãi, căm ghét khi Bêlicôp sống Khi Bêlicôp chết thì, mọi ngời cảm thấy nhẹ nhõm, nhẹ nhàng thoải mái nhng ngay sau đó cuộc sống nặng nề vẫn diễn ra
Bởi xã hội Nga lúc bấy giờ đâu chỉ có một Bêlicôp, hắn chết đi nhng còn có Bêlicôp khác xuất hiện Lối sống tầm thờng, ích kỉ đã ám ảnh,
đầu độc bầu không khí trong sạch, văn hoá
- Cha +Chỉ khi nào có moọt cuộc cách mạngthực sự trả lại bầu không khí xã hội trong lành, để ngời đợc sống đúng là mình
+ Chỉ khi nào con ngời ta thức tỉnh
“không thể sống mãi nh thế đợc” và quyết tâm làm cuộc cách mạng, lúc đó mới hi vọng đào sâu chôn chặt lối sống trong bao Đó cũng chính là thông điệp nhà văn gửi gắm
- Qua hình tợng Bêlicôp tác giả muốn khắc hoạ chủ đề ngời trí thức Nga với lối sống tầm tờng, hủ lậu, hèn nhát, ích kỉ Lối sốngđó ảnh
Trang 6h-CH15: ý nghĩa nghệ thuật của
hình ảnh cái bao?
CH16: Hãy chỉ ra đặc sắc về
nghệ thuật?
ởng và để lại hậu quả nặng nề, lâu dài trong xã hội Nga những năm cuối thế kỉ XIX
- Ngời đọc tự rút ra kết luận: phải tìm mọi cách thoát ra khỏi lối sống trong bao, lối sống con sên tự mình kàm khổ mình, làm khổ ngời khác mới mong xã hội lành mạnh
2 Hình ảnh cái bao:
- Nghĩa đen (gốc) : dùng để bao, gói, đựng đồ vật, hàng hoá hình túi hoặc hình hộp
- Nghiã bóng( chuyển): lối sống vào tính cách
của Bêlicốp
- Nghĩa biểu tựơng: một kiểu ngời, một lối sống không phải đã phải và đang tồn tại ở nớc Nga cuối thế kỉ XIX đầu XX mà còn là ý nghĩa sâu sắc phổ quát rộng lớn Cả xã hội Nga, cả
n-ớc Nga thời điểm đó nh một cái bao khổng lồ,
tù hãm, vây bủa, ngăn chặn tự do của mọi ngời
3 Những đặc sắc nghệ thuật:
* Cách kể chuyện: thể hiện sự khách quan đảm bảo tính chân thực:
+ Chọn ngôi kể: Ngời kể truyện ( tác giả- ngôi thứ 3)
+ Nhân vật kể truyện ( Brukin – xng tôi)
Truyện nđợc kể bởi nhân vật ngời kể chuyện- tác giả đang kể với chúng ta về cuộc đi săn về khuya của hai nhân vật bác sĩ thú y và Burơkin Nhng khi kể truyện về Bêlicôp, tác gải đã trao vai trò kể truyện cho nhân vật trong tác phẩm (Burơkin).Tạo ra ấn tợng tự nhiên, khách quan
Đó lànhững điều Burơkin mắt thấy tai nghe, vừa
là nạn nhân vừa là nhân chứng
+ Tạo cấu trúc truyện lồng trong truyện.Phần
đầu là truyện kể của tác giả về hai ngời đi săn Phần sau là kể về Bêlicôp
+ Giọng kể mỉa mai, châm biếm mà trầm tĩnh, chậm buồn Bề ngoài có vẻ khách quan, bình thản song mạch ngầm văn bản là tâm trạng bức xúc, trăn trở, khát khao thay đổi của tác giả
* Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình:
- Vừa cụ thể ( ngoại hình, lời nói, cử chỉ, hành
đọng) vừa khát quát thành tính cách, lối sống
Trang 7Hoạt động3: Tổng kết
Câu hỏi thảo luận:
- Trong lớp em có một bạn có
lối sống nh vậy, em sẽ làm gì?
- Trong đời sống em có gặp
kiểu ngời nh vậy không? Hãy
kể vài biểu hiện của ngời đó?
- Tìm một số thành ngữ, tục
ngữ nói về kiểu ngời này?
- Xây dựng biểu tợng : cái bao kiểu ngời sống thu mình, ích kỉ
- Kết thúc truyện bằng cách phát biểu chủ đề qua câu cảm thán “ không thể sống mãi nh thế
đợc” Nó nh một lời giục giã, hối thúc với ngời
đọc hãy thay đổi lối sống
III Tổng kết:
Chủ đề: Lên án mạnh mẽ kiểu ngời trong bao và lối sống trong bao, tác hại của nó đối với hiện tại và tơng lai của nớc Nga
+ Bức thiết cảnh báo và kêu gọi mọi ngời cần thay đổi cuộc sống, cách sống, không thể sống tầm thờng, hèn nhát, ích kỉ, cô độc
- Co vòi rụt cổ
- Len lét nh rắn mồng năm
- Mũ ni che mắt
- Nhát nh thỏ đế
- Con ốc nằm co