Thị trường tiền tệ- Dương Thị Thùy An

• Công cụ nợ: thường do nhà nước, các ngân hàng, doanh nghiệp lớn phát hành • Thời hạn: ngắn... 6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 15Chủ thể tham gia động vốn bằng cách phát hành và bán cá

THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ

Giảng viên: Dương Thị Thuỳ An

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 3

Các nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất

• Cung và cầu tiền: Cầu tiền càng cao, lãi suất càng caoÆgiảm đi

vayÆcác hoạt động kinh tế chậm lại, và ngược lại.

• Sự can thiệp của chính phủ: chính phủ ảnh hưởng đến lãi suất

thông qua hoạt động của ngân hàng trung ương Giảm tiền trong lưu thôngÆlãi suất tăngÆlàm chậm lại các hoạt động kinh tế, và ngược lại.

• Lạm phát: Người cho vay muốn một khoản bù lại cho việc cho

vay tiền, khoản bù này ở dưới dạng lãi suất, được tính trên

khoản tiền họ cho vay Lãi suất này phải cao hơn lạm phát, nếu

không, tiền của người đi vay sẽ mất giá nhanh hơn lãi suất

chung.

Khái niệm

• Là thị trường mua bán các công cụ nợ với

thời hạn ngắn, độ rủi ro thấp và tính lỏng cao

và thường với số lượng lớn.

• Công cụ nợ: thường do nhà nước, các ngân

hàng, doanh nghiệp lớn phát hành

• Thời hạn: ngắn

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 5

Chức năng

• Cung cấp khoản tài trợ ngắn hạn cho các tổ

chức công cộng và tư nhân cần vốn

• Tạo ra thị trường công khai để các tổ chức

tạm thời dư thừa về vốn ngắn hạn có thể

tìm thấy nơi sinh lời cho nguồn vốn này

Thị trường tiền tệ ở đâu?

• Một số công cụ TTTT được giao dịch rộng rãi Khi người cho vay cho

vay tiền, họ có thể bán quyền đối với tiền và lãi suất của họ cho chủ thể khác Công cụ TTTT được giao dịch tự do như thế gọi là “công cụ có

thể chuyển nhượng”-Negotiable instruments

• Hầu hết các giao dịch trên TTTT diễn ra trực tiếp giữa 2 bên thông qua

hệ thống điện thoại hoặc mạng internet Những giao dịch này diễn ra

trên thị trường OTC-Over the counter Các bên có thể ở bất kì đâu Do

đó, TTTT không tồn tại ở bất kì nơi cụ thể nào, chỉ đơn giản là nơi các

bên gặp nhau.

• Một số các công cụ như Hợp đồng tương lai tín phiếu kho bạc-T-bill

futures được giao dịch trên sở giao dịch tài chính, như CBOT (Chicago Board of Trade), LIFFE( the London International Financial Futures and Options Exchange) hay DTB( the Deustche Terminborse)

• Giao dịch trên OTC diễn ra toàn cầu 24giờ/ngàyÆngười cho vay tìm

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 7

Vai trò

• Chính phủ:huy động vốn bù đắp ngân sách

• TTTT tạo vốn ngắn hạn cho doanh nghiệp,

đảm bảo khả năng thanh toán, chống nợnần dây dưa giữa các doanh nghiệp

• Giúp và thúc đẩy vốn bằng tiền của doanh

nghiệp có cơ hội vận động để sinh lờiÆvòng quay vốn tăng lên

• Ngân hàng huy động vốn ngắn hạn để cho

vay hay để trả cho dân khi họ rút tiền

Phân loại

• Theo cơ cấu thị trường

– Thị trường sơ cấp – Thị trường thứ cấp

• Theo hình thức vận động của vốn

– Thị trường tiền gởi – Thị trường mua bán ngoại tệ – Thị trường mua bán các giấy tờ có giá

• Theo tiền tệ

– Thị trường nội tệ – Thị trường ngoại tệ – Thị trường tiền tệ nước ngoài

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 9

Phương thức trực tiếp

• người phát hành đứng ra thông báo và trực

tiếp bán các chứng khoán cho các nhà đầu

tư

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 11

Phương thức tổ hợp

• người phát hành chọn ra một tổ hợp: ngân

hàng-tài chính có uy tín để xác định giá bán

buôn, tổ hợp này đảm nhiệm việc bảo lãnh

phát hành, phân phối lại cho các tổ chức, cá

nhân có nhu cầu đầu tư.

Phương thức đấu thầu

• người mua phải gởi phiếu dự thầu và giữ kín

giá mua của mình Các chứng khoán sẽ được bán căn cứ vào giá đấu thầu, ai trả giácao nhất và lãi suất thấp nhất sẽ được ưu tiên mua trước

• Theo 2 phương thức phát hành chủ yếu phổ

biến trên thế giới:

– Đấu thầu kiểu Mỹ – Đấu thầu kiểu Hà Lan

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 13

Đấu thầu kiểu Mỹ

• lấy theo giá đăng ký đấu thầu cho đến khi đạt mức

phát hành

• Ưu điểm: sòng phẳng, theo đúng nguyên tắc thị

trường, tránh được sự thông đồng có thể giữa

những người tham gia đấu thầu Tuy nhiên, đòi hỏi

thành viên thị trường phải thông thạo thị trường để

đưa ra giá thầu rất sát, đồng thời các loại lãi suất

trên thị trường cũng không chênh lệch nhau nhiều

Đấu thầu kiểu Hà Lan

• lấy giá đăng ký tại điểm đạt mức phát hành áp dụng cho người trúng thầu Tất cả những người trúng

thầu đều được áp dụng một giá, đólà giá đặt thầu

thấp nhất mà tại đó đạt được khối lượng phát hành

dự kiến

• Ưu điểm: khuyến khích những người tham gia đấu

thầu chào mức lãi suất thấp mà không bị thiệt khi

trúng thầu

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 15

Chủ thể tham gia

động vốn bằng cách phát hành và bán các chứng khoán như doanh nghiệp, ngân hàng, chính phủ, tổ chức quốc tế

• Chủ thể đầu tư : có tiền nhàn rỗi, sử dụng

tiền đó đầu tư vào chứng khoán nhằm tìm kiếm lãi và lợi nhuận

• Ngân hàng trung ương

• Ngân hàng thương mại

Ngân hàng trung ương

• Mỗi một nền kinh tế đều có một ngân hàng trung ương

– Ví dụ: The UK: Bank of England

• The US: Federal Reserve (the Fed)

• The German: Deusche Bundesbank

• Nhiệm vụ:

– Giám sát hệ thống ngân hàng và lưu thông tiền tệ

– Kiểm soát cung tiền và lãi suất nội địa

– Duy trì sự ổn định của tỷ giá hối đoái

• trực tiếp tham gia hoạt động trên TTTT thông qua nghiệp vụ thị trường mở và kiểm soát NHTM thông qua chính sách lãi suất tái chiết khấu và tỷ lệ dự trữ bắt buộc nghiệp vụ thị trường mở_kết

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 17

Bài tập tại lớp

• Cho biết vai trò,mục đích tham gia và cách

thức tham gia thị trường tiền tệ của ngân

hàng thương mại, doanh nghiệp, nhà môi

giới, các quỹ tương hỗ, các định chế tài

chính khác.

Lợi suất trên thị trường tiền tệ

• Lợi suất hiệu dụng hàng năm-Effective annual EAR

return-• h: số ngày đáo hạn

• Ví dụ 1: Giả sử bạn đầu tư vào một chứng khoán trên TTTT có thời gian đáo hạn là 75 ngày, lãi suất

1 /

365 1

/ 365

EAR

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 19

Lợi suất chiết khấu

• Lợi suất chiết khấu-Discount yields

Ví dụ 2

• Giả sử bạn mua 1 triệu USD tín phiếu kho bạc, bán tại giá chiết khấu 971/2 phần trăm của mệnh giá Thời

gian đáo hạn còn lại: 140 ngày Tính EAR, lợi suất

chiết khấu, lợi suất tương đương trái phiếu

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 21

Bài viết từ internet

www.investopedia.com

Lợi suất tương đương trái phiếu (Bond Equivalent Yield BEY )

Người gửi: chipro 24/11/2007)( Bình chọn: 0 Thảo luận: 0 Lượt xem: 141)

• Một phép tính chuyển lãi suất trước đây được tính theo nửa năm,hàng quý,

hàng tháng của trái phiếu chiết khấu hoặc giấy bạc thành lợi suất hàng năm Đối với chứng khoán có thu nhập cố định mệnh giá $1000, BEY được tính

bằng:

Với Purchase Price: Giá mua.

Days to Maturity: Số ngày đến ngày đáo hạn.

• BEY cho phép so sánh những chứng khoán thu nhập cố định mà lợi suất không được tính hàng năm với những chứng khoán có lợi suất tính theo hàng năm Trên báo chí, khi nói đến lợi suất mà không nói rõ lợi suất tính như thế nào, thì lợi suất này được ngầm hiểu là BEY.

Theo cách khác, nếu biết lợi suất hàng nửa năm hoặc hàng quý đến ngày đáo hạn của một trái phiếu, ta có thể sử dụng phép tính APR (Tỷ suất lợi nhuận

hàng năm)

Dịch và tổng hợp- SAGA (11/2007)- www.saga.vn

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 23

Một số đặc trưng của

các công cụ TTTT

• Tính thanh khoản cao:

– Thị trường thứ cấp linh hoạt

– Cực kỳ linh động để đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn

• Bán với tổng mệnh giá lớn (trên $1 triệu)Æthị trường bán sỉ

• Rủi ro phá sản thấp:

– Thời gian đáo hạn ngắn hơn 1 năm

– Nếu thời gian đáo hạn>1 nămÆcông cụ của thị trường vốn

Tín phiếu kho bạc

• là chứng nhận nợ ngắn hạn của chính phủ do kho bạc nhà

nước phát hành nhằm bù đắp thiếu hụt tạm thời của ngân

sách nhà nước và thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền

tệ

• Lãi suất: không mang lãi suất

• Hình thức phát hành: chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ, phát

hành trực tiếp hoặc đấu thầu Thời hạn: dưới 1 năm, thường là

3,6,9 tháng

• Phát hành ở mức chiết khấu của mệnh giá

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 25

Lợi suất tín phiếu kho bạc

• Ví dụ 3: Giả sử bạn mua một tín phiếu kho

bạc 155 ngày, đáo hạn vào 14-04-2005, giá

mua USD9.905,71 Mệnh giá $10.000 Tính

lợi suất của tín phiếu này

• Tính lợi suất tương đương trái phiếu.

Giá tín phiếu kho bạc

• Giá chiết khấu:

• Giá tính theo lợi suất tương đương trái phiếu: P = Pf − ⎢⎣ ⎡ iT −bill dy × h × Pf ⎥⎦ ⎤

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 27

Ví dụ 4

• Tính giá của USD1 triệu tín phiếu kho bạc

đáo hạn ngày 20 tháng 1 năm 2005, lợi suất

chiết khấu 1,93%, lợi suất tương đương trái

phiếu 1,96% Biết hôm nay là ngày 10 tháng

11 năm 2004.

Hợp đồng mua lại

• Repurchase Agreements-Repo hay RP: là những món vay

ngắn hạn (từ 24 h đến ít hơn 2 tuần lễ), trong đó

tín phiếu kho bạc được dùng làm vật bảo đảm một tài sản có mà người cho vay nhận được nếu

người đi vay không thanh toán được nợ

• Cũng có thị trường cho những Repo có kỳ hạn dài

hơn, từ 1-3 tháng

• Repos với kỳ hạn ít hơn 1 tuần thường có mệnh

giá $25 triệu trở lên

• Repos có kỳ hạn dài hơn thường có mệnh giá $10

triệu

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 29

Hợp đồng mua lại

Một hợp đồng mua lại gồm 2 giao dịch:

• Bán chứng khoán kèm theo cam kết sẽ

mua lại chứng khoán theo cùng một giá tại thời điểm xác định trong tương lai Người bán cam kết trả cho người mua một lãi suất nhất định

• Mua chứng khoán làm theo cam kết trả lại

chứng khoán và nhận lại tiền gốc cộng với lãi suất nhất định tại một thời điểm nào đó trong tương lai

J.P Morgan Chase

Mua $75 triệu Repo

Bank of America-(BOA) Bán $75 triệu Repo

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 31

Phân loại Repo

• Repo: người kinh doanh tìm một người đầu tư có vốn để đầu tư qua

đêm, bán cho người đầu tư này một khoản tín phiếu kho bạc, hoặc

trái phiếu đô thị…và cam kết mua lại vào ngày hôm sau (qua đêm)

hoặc vào một thời gian nhất định trong tương lai (Repo) có kỳ hạn

với mức giá cao hơn mức giá mà họ đã bán Lãi suất cho vay chính

là mức chênh lệch giữa giá bán và giá mua lại

• Repo ngược (Reverse repurchase agreement-Reverse repo): là

hợp đồng mà một bên mua chứng khoán với cam kết bán lại chứng

khoán đó vào một ngày nhất định trong tương lai

ÆRepo của bên này là Repo ngược của bên kia.

• Repo lẻ: do ngân hàng cung cấp:khách hàng mua một repo của

ngân hàng= cho ngân hàng vay vốn ngắn hạn Ngân hàng cam kết

sẽ trả nợ cho khách hàng trong vòng 1-9 ngày tuỳ theo thoả thuận

Lợi suất Hợp đồng mua lại

– Pf: Giá mua chứng khoán (bằng giá bán cộng với lãi

suất phải trả trên Repo)

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 33

Thương phiếu

• là giấy nhận nợ ngắn hạn do doanh nghiệp phát

hành để tài trợ cho nhu cầu vốn ngắn hạn của

doanh nghiệp ( thường bổ sung cho nhu cầu vốn

lưu động), là giấy nhận nợ không được bảo đảm

Khối lượng lưu hành thương phiếu

ở Hoa Kỳ, 1990-2004

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 35

• Chủ thể mua: các định chế tài chính hoặc

các công ty Đa số là do các doanh nghiệp

phi tài chính mua

Thương phiếu

• Lợi ích của thương phiếu:

–Người phát hành: thu hút nguồn vốn phi

ngân hàng giá rẻ

–Người mua: Lợi nhuận thường lớn hơn từ

các công cụ TTTT khác.

• Mua bán thương phiếu: 2 cách:

–Trực tiếp: người vay bán trực tíêp cho

người đầu tư (các quỹ tương hỗ)

–Gián tiếp: bán qua nhà kinh doanh

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 37

Thương phiếu

• Thương phiếu thường đựơc bán dưới mệnh

giá, lãi suất lớn hơn lãi suất của tín phiếu kho bạc; có thể chuyển nhượng trước khi đáo hạn hoặc được nắm giữ đến ngày đáo hạn; được mua bán chủ yếu trên thị trường

sơ cấp, cơ hội bán lại trên thị trường thứ cấp

là rất hạn chế

• Người mua thương phiếu (người đầu tư):

chủ yếu là ngân hàng, quỹ tương hỗ, quĩ hưu trí, công ty

Lãi suất thương phiếu và lãi suất ngân

hàng ở Hoa Kỳ, 1990-2004

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 39

Lợi suất thương phiếu

• Lợi suất chiết khấu:

• Lợi suất tương đương trái phiếu

• Ví dụ 6: Giả sử một nhà đầu tư mua 1 thương

phiếu 95 ngày, mệnh giá $1.000.000 với giá mua

$994.854 Tính lợi suất thương phiếu

Chấp nhận của ngân hàng

• Định nghĩa: là hối phiếu do doanh nghiệp

phát hành, ghi rõ thanh toán vào một ngày

nhất định trong tương lai và được ngân

hàng đóng dấu “đã chấp nhận” lên hối

phiếu và có thể được chuyển nhượng

Ngân hàng đó là ngân hàng nơi hối phiếu

sẽ được trả tiền.

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 41

Chấp nhận của ngân hàng

• Thời hạn: 30-270 ngày (phổ biến: 90 ngày)

• Việc mua bán Bas được thực hiện bằng cách

chiết khấu một tỷ lệ nhất định trên mệnh giá của

hối phiếu

• Được xem là công cụ TTTT có chất lượng cao: kì

hạn ngắn, rủi ro thấp, tính thanh khoản cao, chi

phí tín dụng thấp >rất được ưa chuộng trên

TTTT và có thị trường thứ cấp rất mạnh

Chứng chỉ tiền gởi

(Certificate of Deposit-CDs)

• Định nghĩa: là tiền gởi kì hạn loại lớn hay còn gọi là

các chứng chỉ tiền gởi, là một biên nhận của ngân

hàng xác nhận có giữ một số tiền gởi đối với người

cầm chứng chỉ Nói cách khác, là công cụ vay nợ

của NHTM phát hành, bán cho người gởi tiền với

một lãi suất nhất định, thời hạn nhất định và có thể

được chuyển nhượng trong thời hạn hiệu lực

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 43

Chứng chỉ tiền gởi

(Certificate of Deposit-CDs)

• Thời hạn: 1-3 tháng, 6 tháng, có khi lên đến 10

năm, không có qui định nào về thời hạn của CDs

• Lãi suất: dựa trên lãi suất cạnh tranh của TTTT,

tình trạng tài chính của ngân hàng phát hành và

thời hạn thanh toán Sự chênh lệch về lãi suất của các CDs phản ánh mức độ thanh khoản và rủi ro

của từng chủ thể phát hành (ngân hàng)

Chứng chỉ tiền gởi

Phân loại

• CD lãi suất cố định: lãi suất được ấn định ngay từ đầu

khi phát hành;khi đáo hạn, người sở hữu sẽ nhận được toàn bộ vốn gốc và lãi suất.

• CD lãi suất điều chỉnh (Variable rate CDs): lãi suất

được điều chỉnh theo từng chu kì 30 ,90 ngày (< 1 năm).

• CD trả lãi kỳ hạn (Term CD): thời hạn của CD này

thường lớn hơn 1 năm và trả lãi 6 tháng 1 lần

• CD chuyển tiếp liên tục (Roly Poly CD): là một sêri

các chứng chỉ 6 tháng chuyển tiếp liên tục trong vòng 2 năm hoặc lâu hơn Người mua sẽ thiết lập một hợp

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 45

Chứng chỉ tiền gởi

Phân loại

• CD Dollar Châu Âu (Eurodollar CD): được phát hành bằng Dollar

Châu Âu do các ngân hàng nước ngoài hay các chi nhánh ngân hàng Mỹ tại nước ngoài phát hành; lãi suất thường cao hơn CD của ngân hàng trong nước.

• Các hợp đồng CD Đô la Châu Âu có kì hạn (Eurodollar CD

Futures): là các hợp đồng có kì hạn mua hay bán CD Đô la Châu

Âu.

• CD đô la Châu Âu lãi suất thả nổi (Floating Rate Eurodollar

CD): thời hạn thường lớn hơn 1 năm, lãi suất được điều chỉnh định

kì 3 hoặc 6 tháng theo lãi suất LIBOR.

• CD Dollar Châu Á (Asian Dollar CD): do các chi nhánh ngân hàng

Mỹ tại Singapore và Ngân hàng Nhật Bản phát hành; lãi suất áp dụng theo lãi suất SIBOR với trung tâm giao dịch là Singapore.

• CD không phiếu lãi suất (Zero Coupon CD): áp dụng cho các tài

khoản hưu trí hoãn thuế.

Lợi suất chứng chỉ tiền gởi

6/4/2008 MPP Duong Thi Thuy An 47

Bảng 2: Các công cụ thị trường tiền tệ đang lưu hành ở Hoa Kỳ

Nguồn: www.federalreserve.gov

Bài tập

• Phân tích vai trò của ngân hàng trung ương

thông qua 2 hoạt động:

– Ngân hàng của chính phủ

– Ngân hàng của các ngân hàng