BÀI BÁO CÁO THỰC TẬP-PHÊ BÌNH NỮ QUYỀN

Quá trình hình thành của phê bình nữ quyền 1.1 Lịch sử phương đông và phương tây 1.2 Quan điểm về chính trị nữ quyền và luận điểm về bình đẳng giới 1.3 Lí thuyết nữ quyềnvể giới tính,

PHƯƠNG PHÁP PHÊ BÌNH VĂN HỌC

1 Quá trình hình thành của phê bình nữ quyền

1.1 Lịch sử phương đông và phương tây

1.2 Quan điểm về chính trị nữ quyền và luận điểm về bình đẳng giới

1.3 Lí thuyết nữ quyền(vể giới tính, tính dục và dục tính)

A Khái Quát

1 Quá trình hình thành của phê bình nữ quyền

1.1 Lịch sử phương Đông và phương Tây

Suy ngẫm về nguồn gốc ra đời của phê bình văn học nữ

quyền, Ann Rosalind Jones viết: “có vẻ như giờ đây, đối với

tôi, thật rõ ràng rằng, trong giai đoạn đầu tiên… đặt trong tổng thể của cả tiến trình này… Các nhà phê bình ban đầu đã xem các nhân vật nữ trong những cuốn sách của các tác giả nam giới giống như là cách chúng ta – những kẻ thuộc các tổ chức nâng cao ý thức đang nhìn lẫn nhau, có nghĩa là nhìn họ như là những người phụ nữ đang bị đặt trong hoàn cảnh bị áp bức”.

1.1 Lịch sử phương Đông và phương Tây

Có mầm mống từ những năm đầu TK XX ở các nước

phương Tây => dần dần bị suy thoái => đến đầu TK XXI ở

Mỹ, hình thành

Đối tượng nghiên cứu trọng tâm là phụ nữ

Trào lưu nữ quyền:

ở phương Tây

ở phương Đông

1.1 Lịch sử phương Đông và phương Tây

Trong hoạt động sáng tác và nghiên cứu, phê bình văn học, nữ quyền không chỉ là một ý thức chính trị mà còn là ý thức về giới

nữ từ góc độ văn hóa, lịch sử, xã hội, tôn giáo… Bên cạnh đó, với việc xác lập và phân định các khái niệm để định tính đặc trưng ý thức nữ quyền của văn học nữ, có thể thấy rằng một tác phẩm, một trào lưu, một giai đoạn văn học có ý thức nữ quyền hay không không hoàn toàn phụ thuộc vào sự tồn tại hay không tồn tại ý thức

nữ quyền của nhà văn khi sáng tác tác phẩm, mà ý thức này còn nằm trong nội tại bản thân tác phẩm và tồn tại từ góc nhìn của Phê bình văn học Nữ quyền (Feminist Literary Criticism)như một phương thức tiếp nhận văn học

1.2 Quan điểm về chính trị nữ quyền và luận

điểm về bình đẳng giới

1.2 Quan điểm về chính trị nữ quyền và luận

điểm về bình đẳng giới

Trong cuốn Le deuxième sexe, xuất bản lần đầu năm 1949,

Beauvoir đã phê phán gay gắt là nền văn hoá phụ hệ đã đẩy phụ nữ

ra vị trí ngoài lề của xã hội cũng như của văn học nghệ thuật

Năm 1963 , một bộ sách đôi đã ra đời, châm ngòi cho cuộc thảo luận công khai về những gì từng được gọi là “vấn đề phụ nữ” (woman question) Bản báo cáo của Uỷ ban đặc trách về tình trạng

phụ nữ: Phụ nữ Mỹ (American Women), do Margaret Mead và

Frances Balgley Kaplan làm chủ bút

Song song đó là tác phẩm Sự huyền bí của tính nữ (The Feminine

Mystique) của Betty Friedan , đã vạch trần hệ tư tưởng về đời sống gia đình

1.2 Quan điểm về chính trị nữ quyền và luận điểm

về bình đẳng giới

1.2 Quan điểm về chính trị nữ quyền và luận điểm

về bình đẳng giới

Nhượng bộ cho cuộc vận động hành lang dữ dội ấy của phụ

nữ, Quốc Hội đã đưa ra quyết định coi phân biệt giới tính là một trong những kiểu phân biệt đối xử bị nghiêm cấm, thể hiện qua Đạo luật lương bổng đồng đều năm 1963 và Đạo luật về quyền công dân năm 1964

Tổ chức Phụ nữ Quốc gia (NOW) được thành lập bởi 28 phụ

nữ năm 1966 do Friedan làm chủ tịch.

Năm 1968, trong cuốn Sex and Gender: On the Development

of Masculinity and Femininity, Robert Stoller phân biệt hai khái niệm giống (sex) và giới tính (gender)

1.2 Quan điểm về chính trị nữ quyền và luận điểm về bình đẳng giới

1.2 Quan điểm về chính trị nữ quyền và luận điểm về bình đẳng giới

Theo Barbara Johnson, vấn đề giới tính thực chất là vấn đề ngôn ngữ; theo Dale Spender, cái ngôn ngữ chúng ta đang sử dụng hiện nay vốn là ngôn ngữ do nam giới tạo ra:

bà gọi đó là “man-made language”; theo Judith Butler, cả giống lẫn giới tính đều có tính chất trình diễn (performance), sản phẩm của một ma trận tính dục dị giới (heterosexual matrix); và theo Hélène Cixous, khái niệm “Từ tâm luận” (logocentrism), vốn được xem là nền tảng của văn minh Tây phương, gắn liền chặt chẽ với chủ nghĩa duy dương vật (phallocentrism), ở đó, nam giới luôn luôn đóng vai trò thống trị

1.3 Lí thuyết nữ quyền: Giới tính, Tính dục và Dục tính

1.3 Lí thuyết nữ quyền: Giới tính, Tính dục và Dục tính

Hiện nay, bình đẳng giới đang được triển khai ở nhiều nước trên thế giới Họ đòi quyền bình đẳng cho mình về mọi mặt như chính trị,văn hóa, xã hội và cả trong đời sống văn học nữa

Giới tính (Gender)

Tính dục (Sex)

Dục tính (Sexuality)

1.3 Lí thuyết nữ quyền: Giới tính, Tính dục và Dục tính

1.3 Lí thuyết nữ quyền: Giới tính, Tính dục và Dục tính

Như vậy ba khái niệm trên có thể nói là tiêu biểu trong sự giao thoa giữa nam- nữ, đàn ông- đàn bà, đồng tính- dị tính,

nó trở thành những khái niệm mang tính liên kết chặt chẽ với nhau

Nhưng hiện nay, việc xuất hiện giới tính thứ ba đã làm cho những khái niệm này dần bị sai lệch và không còn là thước đo chuẩn mực chỉ có ở trong hai giới nữa mà nó đã biến đổi và không hoàn toàn thuộc về giới nào cả

2 Phê bình nữ quyền là gì?

Phê bình nữ quyền là môn thuộc trường phái phê bình văn học bắt nguồn từ phong trào chính trị xã hội đấu tranh cho quyền bình đẳng của phụ nữ, phát triển mạnh mẽ vào thế kỉ XX, chủ trương xác lập một nền mỹ học, lý luận văn học và sáng tác văn học dành riêng cho giới nữ

Virginia woolf (1882-1970)

Simone de Beauvoir (1908 – 1986)

Robert stoller: (1925-1992)

Betty friedan (1921-2006)

Elaine showalter: (1941)

Judith butler: (1956)

Annis pratt

3 Một số tác phẩm có thể áp dụng phương pháp này

 Trên thế giới

Xuất hiện hai nền phê bình nữ quyền lớn đó là phê bình

nữ quyền Anh-Mỹ và phê bình nữ quyền Pháp

Tác phẩm A room of one is own của nhà văn Virginia Woolf ra đời năm 1929 được thừa nhận và được xem như tác phẩm mở đường cho tư tưởng nữ quyền

ở Anh- Mỹ đương đại

3 Một số tác phẩm có thể áp dụng phương pháp này

3 Một số tác phẩm có thể áp dụng phương pháp này

 Ở Việt Nam

Cũng có xuất hiện nhiều tác phẩm mang khuynh hướng nữ quyền tuy chưa thực sự mạnh mẻ và mang nặng chính trị như phương tây song nó cũng góp phần vào tư tưởng nữ quyền của nước ta

3 Một số tác phẩm có thể áp dụng phương pháp này

Ngoài ra còn có các tác phẩm: Năm ngày của Phạm Thị Hoài , Người đàn bà và chiếc bóng , Chiếc gương soi trên tòa tháp của Nguyễn Huy Thiệp đều là những tác phẩm nói đến nữ quyền khai thác ở góc độ giới tính, tuy nữ quyền ở Việt Nam chưa thực sự nổi bật như phương Tây ,nó còn nhẹ nhàng và mới mẻ đối với chúng ta song

nó cũng mở đầu cho sự đấu tranh cho quyền lợi của phụ

nữ sau này

3 Một số tác phẩm có thể áp dụng phương pháp này

4 Tác động của phê bình nữ quyền

Đối với công tác phê bình văn học, thực tế thì hoạt động phê bình văn học nữ quyền ở Việt Nam đã chớm nở trong mười năm gần đây

Tuy phê bình Nữ quyền chưa thực phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam, nhưng phương pháp phê bình này đã đem đến cho văn học trào lưu phê bình đề cao vai trò, vị trí của giới

nữ, tạo nên không khí phê bình mới lạ Số sinh viên chọn đề tài luận văn tốt nghiệp đại học và cao học liên quan đến văn chương nữ ngày càng nhiều

4 Tác động của phê bình nữ quyền

Đối với công tác giảng dạy phương pháp phê bình Nữ quyền Trên thực tế phê bình văn học nữ quyền chưa là một môn hay lớp ở các trường đại học Việt Nam hiện nay Ở khoa Văn học và Ngôn ngữ, trường Đại học Khoa học Xã hôi và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, phê bình Nữ quyền cũng chỉ là một bộ phận của môn Phương pháp phê bình văn học chứ chưa thể là một bộ môn độc lâp

Trên thế giới, theo dịch giả Lý Lan: “phê bình văn học nữ

quyền không phải là phương pháp phê bình duy nhất hay tiến

bộ nhất Nhưng hiện nay, lý thuyết nữ quyền với tư cách một

bộ môn học thuật đang được nghiên cứu, dạy và học trong hầu hết các trường đại học trên thế giới…”

để thúc đẩy xã hội phát triển.

Nhìn chung phương phê bình nữ quyền tuy vẫn còn khá mới với nền văn học Việt Nam nhưng đây thực sự là một lối đi tốt cần được tìm hiểu và khai phá góp phần phát triển thêm nền văn học nước nhà và cả nền văn học của thế giới

6 Tài liệu tham khảo

Lý thuyết và phê bình nữ quyền: từ phê bình xã hội đến phân tích diễn ngôn của Ellen Messer-Davidow

Bước đầu xác lập một số khái niệm trong phê bình văn học nữ quyền (trích đăng tham luận Tọa đàm

“Văn xuôi nữ trong bối cảnh văn học Việt Nam đương đại”, Viện Văn học, 29/11/2012) Hồ Khánh Vân (Trường ĐHKHXH&NV, TP Hồ Chí Minh)

Phê bình văn học nữ quyền, Lý Lan, Khoa Văn học và Ngôn ngữ

khoavanhoc-ngonngu.edu.vn