Các thao tác nghị luận

- Trong thao tác nghị luận, các động tác đều là hoạt động của tư duy và được thực hiện nhằm mục đích thuyết phục người nghe người đọc nghe theo ý kiến bàn luận của mình... Thao tác Định

Trang 1

CÁC THAO TÁC NGHỊ LUẬN

Trang 2

I Khái niệm

II Một số thao tác nghị luận cụ thể

1 Ôn lại các thao tác phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp

2 Thao tác so sánh

III Luyện tập

Trang 3

- Là thao tác được sử dụng khi tạo lập văn bản nghị luận.

- Trong thao tác nghị luận, các động tác đều là hoạt động của tư

duy và được thực hiện nhằm mục đích thuyết phục người nghe (người đọc) nghe theo ý kiến bàn luận của mình

Trang 4

I KHÁI NIỆM

II Mét sè thao t¸c nghÞ luËn cô thÓ

1 ¤n l¹i c¸c thao t¸c : ph©n tÝch, tæng hîp, diÔn dÞch, quy n¹p, chøng minh, gi¶i thÝch

Trang 5

Thao tác Định nghĩa

Kết hợp các phần, các mặt, các nhân tố của vấn đề cần bàn luận thành một chỉnh thể thống nhất để xem xét

Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận để có …thể xem xét một cách cặn kẽ và kỹ lưỡng

Từ cái riêng suy ra cái chung, từ những sự vật cá biệt suy ra nguyên lí phổ biến

Từ tiền đề chung có tính phổ biến suy ra những kết luận

về những sự vật hiện tượng riêng

Dùng những dẫn chứng, bằng chứng chân thực đã được thừa nhận để thuyết phục và làm sáng tỏ vấn đề

Dùng lí lẽ để giảng giải, cắt nghĩa,giúp người đọc, người nghe hiểu rõ một hiện tượng, một vấn đề nào đó

Trang 6

NhËn diÖn vµ ph©n tÝch c¸c thao t¸c

- Nhóm 2: Phần c ( SGK trang 132)

Trang 7

Nhận diện và phân tích các thao tácb- Tựa Trích diễm thi tập (Hoàng Đức Lương)

đến việc biên tập

Người yêu thích thì

tài lực kém cỏi, ngại khó, không

kiên trì

Chính sách in ấn lưu hành bị hạn chế bởi lệnh vua

 Thao tác phân tích: chia vấn đề lớn thành 4 vấn đề nhỏ

(4 lí do) để làm rõ.

Trang 8

Nhận diện và phân tích các thao tác

mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp Vì vậy các đấng thánh đế minh vương chẳng ai không lấy việc bồi dưỡng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí làm việc đầu tiên.

(Thân Nhân Trung

Bài kí đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Đại Bảo thứ ba)

Phân biệt phân tích và diễn dịch?

• Câu 1: phân tích

• Câu 2: diễn dịch

Trang 10

c - Tựa Trích diễm thi tập (Hoàng Đức Lương)

+ Từ 4 lí do, rút ra kết luận: Thao tác tổng hợp

+ Tác dụng: Tạo căn cứ vững chắc, khoa học, không thể bác bỏ

Trang 12

- Đối với thơ văn, cổ nhân ví như khoái chá, ví như gấm vóc; khoái chá là vị rất ngon trên đời, gấm vóc là màu rất đẹp trên đời, phàm người có miệng, có mắt, ai cũng quí trọng mà không vứt bỏ khinh thư ờng

(Tựa Trích diễm thi tập Hoàng Đức Lương)–

⇒ Thao tác giải thích

- Thơ văn là sản phẩm có vẻ đẹp rất đặc biệt và độc đáo

Trang 13

- Không có vinh quang nào mà không trải qua gian khổ, đắng cay Thực tế

cho thấy, trong lịch sử của nhõn loại cú rất nhiều tấm gương phấn đấu khụng mệt mỏi, họ đó vượt lờn chớnh bản thõn của mỡnh bằng cỏc ý chớ và nghị lực phi

thường Vỡ thế họ đó cống hiến những nghiờn cứu, phỏt minh vĩ đại làm thay đổi

bộ mặt thế giới như: Đỏc-Uyn, Niu-Tơn, Nụ-Ben, Men-đờ-lờ-ộp, ấ-đi-xơn,

Gần gũi và quen thuộc với chỳng ta, hơn ai hết chớnh là tấm gương phấn đấu

và học tập của Bỏc Hồ- vị lónh tụ vụ vàn kớnh yờu của dõn tộc Ba mươi năm trời đằng đẵng, Bỏc đó phải trải qua rất nhiều nghề vất vả cực nhọc: làm bồi bếp trờn tàu biển, bồi bàn trong khỏch sạn, thợ sửa mỏy ảnh, Bỏc đó từng phải sống trong những căn nhà trọ tụỡ tàn Mựa đụng giỏ buốt, khụng cú tiền mua than để sưởi, mua chăn để đắp

⇒Thao tỏc chứng minh

+ Luận điểm được sỏng tỏ, đầy sức thuyết phục

Trang 14

I KHÁI NIỆM

1 ¤n l¹i c¸c thao t¸c : ph©n tÝch, tæng hîp, diÔn dÞch, quy n¹p

2 Thao t¸c so s¸nh

Trang 15

- Nhóm 1: Phần a ( SGK trang 133)

- Nhóm 2: Phần b ( SGK trang 133)

Ph©n tÝch ng÷ liÖu

Trang 16

a, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta (Hồ Chí Minh)

- Thao tác so sánh

- Nhấn mạnh sự giống nhau: lòng nồng nàn yêu nước

b, Đại Việt sử kí (Lê Văn Hưu)

So sánh nhấn mạnh sự khác nhau, sự hơn kém

So sánh là thao tác tư duy, thao tác nghị luận, là đối chiếu từ hai

sự vật trở lên với nhau dựa trên căn cứ xác định để tìm ra sự giống – khác – hơn – kém – ngang bằng để nhận xét, đánh giá sự vật, vấn đề chính xác, rõ ràng, thuyết phục

* Các loại so sánh chính:

- So sánh giống nhau

- So sánh khác nhau

Phân tích ngữ liệu

Trang 17

Để có thể so sánh đúng cách chúng ta cần phải chú ý

- So sánh phải dựa trên những tiêu chí cụ thể, rõ ràng

và có ý nghĩa quan trọng đối với việc nhận thức bản chất của vấn đề.

- Kết luận rút ra phải chân thực, mới mẻ giúp cho việc nhận thức đối tượng được sáng tỏ và sâu sắc hơn.

Trang 18

I KHÁI NIỆM

Kết luận

(Ghi nhớ - SGK tr 134)

III luyÖn tËp

Trang 19

Bài tập 1

a) Tác giả muốn chứng minh điều gì ?

Chứng minh cho luận điểm : “Thơ Nôm Nguyễn Trãi đã tiếp thụ nhiều thành tựu của văn hóa dân gian, văn học dân gian”

b) Tác giả sử dụng những thao tác nghị luận nào ?

- Thao tác phân tích

- Thao tác quy nạp

c) Cách dùng những thao tác nghị luận đó hay ở chỗ nào ?

- Tác giả xem xét sự việc một cách thấu đáo nhờ phân tích

- Tư tưởng đọan trích được nâng cao hơn nhờ quy nạp

Trang 20

Hãy viết một đoạn văn nghị luận về mục đích học tập.

Luận điểm: Học tập sẽ mang lại tri thức bổ ích cho con người

Thao tác:

- Phân tích: Học tập giúp con người thấu hiểu nhiều sự vật, hiện

tượng trong tự nhiên và trong xã hội

- So sánh: Quá trình học tập của con người giống như quá trình tích

mật của loài ong, càng chăm chỉ mật sẽ càng nhiều

- Diễn dịch: Sự bổ ích của tri thức qua học tập,…trong nhận thức và

hành động của mỗi cá nhân,…

- Quy nạp: Nhờ học tập, con người sẽ ngày một hoàn thiện, hiểu biết nhiều hơn Nếu không học tập, nhân loại sẽ không hiểu biết

Bài tập 2

Trang 21

I KHÁI NIỆM

III luyÖn tËp

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	198,5 KB