Tuần 32. Các thao tác nghị luận

3 Kết hợp các phần các mặt, các nhân tố của một sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất để xem xét.. Tổng hợp Kết hợp các phần các mặt, các nhân tố của một sự vật hay hiện t ợn

Ng êi d¹y: NguyÔn TuÊn

¸nh

Gi¸o viªn TT GDTX Vò TuÊn chiªu

Không có tình yêu thì thành đêm tối, vậy

Câu hỏi: Hãy sắp xếp lại đoạn văn trên theo một trình tự hợp lí và giải thích rõ lí do vì sao sắp xếp nh vậy?

- Thao tác bật và tắt ti vi.

- Thao tác khởi động xe máy

CÁC THAO TÁC NGHỊ LUẬN

 Chỉ một việc làm nào đó.

 Chỉ việc thực hiện một số động tác bất kì trong

khi làm việc.

theo trình tự

và yêu cầu kĩ thuật nhất định.

Qua ví dụ đã nêu, hãy cho biết

ph ơng án nào nêu đúng khái

niệm thao tác?

 Chỉ một việc làm nào đó.

 Chỉ việc thực hiện một số động tác bất kì trong

khi làm việc.

theo trình tự

và yêu cầu kĩ thuật nhất định.

Qua ví dụ đã nêu, hãy cho biết

ph ơng án nào nêu đúng khái

niệm thao tác?

A: Cỏc bước, cỏc cụng đoạn cụ thể trong khi tiến hành làm một bài văn nghị luận cú tớnh chất trường quy.

B: Những động tỏc được thực hiện theo đỳng trỡnh tự và yờu cầu kĩ thuật quy định trong hoạt động nghị luận.

C: Những động tỏc được thực hiện trong khi tiến hành nghiờn cứu, tỡm hiểu một hiện tượng, một vấn đề

thuộc phạm vi nghị luận.

Câu hỏi: Ph ơng án nào giải thích đúng

về thao tác nghị luận?

A: Cỏc bước, cỏc cụng đoạn cụ thể trong khi tiến hành làm một bài văn nghị luận cú tớnh chất trường quy.

B: Những động tỏc được thực hiện theo đỳng trỡnh tự và yờu cầu kĩ thuật quy định trong hoạt động nghị luận.

C: Những động tỏc được thực hiện trong khi tiến hành nghiờn cứu, tỡm hiểu một hiện tượng, một vấn đề

thuộc phạm vi nghị luận.

Câu hỏi: Ph ơng án nào giải thích đúng

về thao tác nghị luận?

Em hãy điền chính xác các thao tác: “Tổng hợp”,

“Phân tích”, “Diễn dịch”, “Quy nạp” vào vị trí

thích hợp trong bảng hệ thống d ới đây:

1

Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận (ph ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ, kĩ càng.

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác.

2

Từ tiền đề chung có tính phổ biến, suy ra những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt.

Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí đã biết.

3

Kết hợp các phần (các mặt, các nhân tố) của một sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất để xem xét.

Giúp cho ng ời đọc (nghe) có nhận thức tổng thể.

4

Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá biệt, suy ra nguyên

lí chung, phổ biến.

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực.

PHÂN TíCH

TổNG HợP

QUY NạP DIễN DịCH

Cỏch trỡnh bày như thế, tỏc giả sử dụng thao tỏc nghị

luận nào? giải thích ?

Thao tác

Đặc điểm Tác dụng

Phân tích Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận (ph

ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ,

kĩ càng.

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác.

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến, suy ra những tr

ờng hợp cụ thể, riêng biệt.

Có khả năng rút

ra chân lí mới từ chân lí đã biết.

Tổng hợp Kết hợp các phần (các mặt, các nhân tố) của một sự vật

hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất để xem xét.

Giúp cho ng ời

đọc (nghe) có nhận thức tổng thể.

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá biệt, suy ra nguyên

lí chung, phổ biến.

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực.

Bài tập 2:

“ Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng

đáng với tổ tiên ta ngày tr ớc Từ các cụ

già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ

thơ, từ những kiều bào ở n ớc ngoài đến

những đồng bào ở vùng tạm bị chiếm,

từ nhân dân miền ng ợc đến miền xuôi,

ai cũng một lòng yêu n ớc, ghét giặc Từ

những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu

đói mấy ngày để bám sát lấy giặc…,

đến những công chức ở hậu ph ơng

nhịn ăn để ủng hộ bộ đội, từ những

phụ nữ khuyên chồng con đi tòng quân

mà mình thì xung phong giúp việc vận

tải, cho đến các bà mẹ chiến sĩ săn sóc

yêu th ơng bộ đội nh con đẻ của mình

Từ những nam nữ công nhân và nông

dân thi đua tăng gia sản xuất, không

quản khó nhọc để giúp một phần nào

kháng chiến cho đến những đồng bào

điền chủ quyên đất ruộng cho Chính

phủ…”

(Hồ Chí Minh- Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta)

Cho biết tác giả đã sử dụng thao tác nghị luận nào?giải thích?

Tha

o tác

Đặc điểm Tác dụng

Phâ

n tích

Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận (ph

ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ,

kĩ càng

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến,

suy ra những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt

Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí đã biết

Tổn

g hợp Kết hợp các phần (các mặt, các

nhân tố) của một

sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất

để xem xét

Giúp cho

ng ời đọc (nghe) có nhận thức tổng thể

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá

biệt, suy ra nguyên lí chung, phổ biến

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực

Bài tập 3:

Ta thường nghe: K ỉ

Tớn đem mỡnh chết thay,

cứu thoỏt cho Cao Đế; Do

Vu chỡa lưng chịu giỏo,

che chở cho Chiờu Vương;

Dự Nhượng nuốt than để

bỏo thự cho chủ; Thõn

Khoỏi chặt tay cứu nạn

cho nước; Kớnh Đức, một

chàng tuổi trẻ, thõn phũ

Thỏi Tụng thoỏt khỏi vũng

võy thế sung; Cảo Khanh,

một bề tụi xa, miệng mắng

Lộc Sơn, khụng theo mưu

Thao tác Đặc điểm Tác dụng

Phân tích Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ

phận (ph ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ, kĩ càng

Giúp xem xét

sự vật, hiện t ợng một cách chính xác

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổbiến ,suy ra

những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt

Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí

đã biết

Tổng hợp Kết hợp các phần (các mặt, các nhân tố) của

một sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất để xem xét

Giúp cho ng ời

đọc (nghe) có nhận thức tổng thể

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá biệt, suy

ra nguyên lí chung, phổ biến

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực

Đặc điểm Tác dụng

Phân tích Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận (ph

ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ,

kĩ càng.

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác.

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến, suy ra những tr

ờng hợp cụ thể, riêng biệt.

Có khả năng rút

ra chân lí mới từ chân lí đã biết.

Tổng hợp Kết hợp các phần (các mặt, các nhân tố) của một sự vật

hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất để xem xét.

Giúp cho ng ời

đọc (nghe) có nhận thức tổng thể.

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá biệt, suy ra nguyên

lí chung, phổ biến.

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực.

* Nhận xét:

+Tỏc giả đó chia vấn đề cần bàn luận thành 4 bộ phận để xem xột

chứ khụng phải từ một tiền đề chung cú tớnh phổ biến để diễn giải những sự vật hiện tượng riờng.

+Tỏc giả đó sử dụng thao tỏc phõn tớch.

mặt từ đú làm rừ nguyờn nhõn khiến thơ ca khụng lưu truyền hết ở đời.

Phân tích Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận (ph ơng diện,

nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ, kĩ càng.

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác.

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ

biến, suy ra những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt.

Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá

biệt, suy ra nguyên lí chung, phổ biến.

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn

và xác thực.

Bài tập 2:

“ Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng

đáng với tổ tiên ta ngày tr ớc Từ các cụ

già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ

thơ, từ những kiều bào ở n ớc ngoài đến

những đồng bào ở vùng tạm bị chiếm,

từ nhân dân miền ng ợc đến miền xuôi,

ai cũng một lòng yêu n ớc, ghét giặc Từ

những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu

đói mấy ngày để bám sát lấy giặc…,

đến những công chức ở hậu ph ơng

nhịn ăn để ủng hộ bộ đội, từ những

phụ nữ khuyên chồng con đi tòng quân

mà mình thì xung phong giúp việc vận

tải, cho đến các bà mẹ chiến sĩ săn sóc

yêu th ơng bộ đội nh con đẻ của mình

Từ những nam nữ công nhân và nông

dân thi đua tăng gia sản xuất, không

quản khó nhọc để giúp một phần nào

kháng chiến cho đến những đồng bào

điền chủ quyên đất ruộng cho Chính

phủ…”

(Hồ Chí Minh- Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta)

Cho biết tác giả đã sử dụng thao tác nghị luận nào?giải thích?

Tha

o tác

Đặc điểm Tác dụng

Phâ

n tích

Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận (ph

ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ,

kĩ càng

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến,

suy ra những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt

Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí đã biết

Tổn

g hợp Kết hợp các phần (các mặt, các

nhân tố) của một

sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất

để xem xét

Giúp cho

ng ời đọc (nghe) có nhận thức tổng thể

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá

biệt, suy ra nguyên lí chung, phổ biến

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực

Bài tập 2:

“ Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng

đáng với tổ tiên ta ngày tr ớc Từ các cụ

già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ

thơ, từ những kiều bào ở n ớc ngoài đến

những đồng bào ở vùng tạm bị chiếm,

từ nhân dân miền ng ợc đến miền xuôi,

ai cũng một lòng yêu n ớc, ghét giặc Từ

những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu

đói mấy ngày để bám sát lấy giặc…,

đến những công chức ở hậu ph ơng

nhịn ăn để ủng hộ bộ đội, từ những

phụ nữ khuyên chồng con đi tòng quân

mà mình thì xung phong giúp việc vận

tải, cho đến các bà mẹ chiến sĩ săn sóc

yêu th ơng bộ đội nh con đẻ của mình

Từ những nam nữ công nhân và nông

dân thi đua tăng gia sản xuất, không

quản khó nhọc để giúp một phần nào

kháng chiến cho đến những đồng bào

điền chủ quyên đất ruộng cho Chính

phủ…”

(Hồ Chí Minh-Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta)

Cho biết tác giả đã sử dụng thao tác nghị luận nào?giải thích?

Tha

o tác

Đặc điểm Tác dụng

Phâ

n tích

Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận (ph

ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ,

kĩ càng

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến,

suy ra những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt

Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí đã biết

Tổn

g hợp Kết hợp các phần (các mặt, các

nhân tố) của một

sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất

để xem xét

Giúp cho

ng ời đọc (nghe) có nhận thức tổng thể

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá

biệt, suy ra nguyên lí chung, phổ biến

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực

- Câu mở đầu nêu ý

khái quát, các câu sau

làm rõ nghĩa cho khái

Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ phận (ph

ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ,

kĩ càng.

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác.

Diễn dịch

Từ tiền đề chung

có tính phổ biến, suy ra những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt.

Có khả năng rút ra chân lí mới

sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất

để xem xét.

Giúp cho ng

ời đọc (nghe) có nhận thức tổng thể.

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá

biệt, suy ra nguyên lí chung, phổ biến.

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực.

Bài tập 3:

Ta thường nghe: K ỉ

Tớn đem mỡnh chết thay,

cứu thoỏt cho Cao Đế; Do

Vu chỡa lưng chịu giỏo,

che chở cho Chiờu Vương;

Dự Nhượng nuốt than để

bỏo thự cho chủ; Thõn

Khoỏi chặt tay cứu nạn

cho nước; Kớnh Đức, một

chàng tuổi trẻ, thõn phũ

Thỏi Tụng thoỏt khỏi vũng

võy thế sung; Cảo Khanh,

một bề tụi xa, miệng mắng

Lộc Sơn, khụng theo mưu

Thao tác Đặc điểm Tác dụng

Phân tích Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ

phận (ph ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ, kĩ càng

Giúp xem xét

sự vật, hiện t ợng một cách chính xác

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến , suy ra

những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt

Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí

đã biết

Tổng hợp Kết hợp các phần (các mặt, các nhân tố) của

một sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất để xem xét

Giúp cho ng ời

đọc (nghe) có nhận thức tổng thể

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá biệt, suy

ra nguyên lí chung, phổ biến

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực

Bài tập3:

Ta thường nghe: K ỉ

Tớn đem mỡnh chết thay,

cứu thoỏt cho Cao Đế; Do

Vu chỡa lưng chịu giỏo,

che chở cho Chiờu Vương;

Dự Nhượng nuốt than để

bỏo thự cho chủ; Thõn

Khoỏi chặt tay cứu nạn

cho nước; Kớnh Đức, một

chàng tuổi trẻ, thõn phũ

Thỏi Tụng thoỏt khỏi vũng

võy thế sung; Cảo Khanh,

một bề tụi xa, miệng mắng

Lộc Sơn, khụng theo mưu

Thao tác Đặc điểm Tác dụng

Phân tích Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ

phận (ph ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ, kĩ càng

Giúp xem xét

sự vật, hiện t ợng một cách chính xác

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến, suy ra

những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt

Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí

đã biết

Tổng hợp Kết hợp các phần (các mặt, các nhân tố) của

một sự vật hay hiện t ợng thành chỉnh thể thống nhất để xem xét

Giúp cho ng ời

đọc (nghe) có nhận thức tổng thể

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá biệt, suy

ra nguyên lí chung, phổ biến

Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực

* Nhận xét:

- Tỏc giả đó sử dụng thao tỏc quy nạp chứ khụng phải thao tỏc tổng hợp Vỡ tỏc giả đó đưa ra cỏc dẫn chứng khỏc nhau để suy ra kết luận: “Từ xưa cỏc bậc trung thần nghĩa

sĩ bỏ mỡnh vỡ nước, đời nào khụng cú?” càng chắc chắn

kĩ càng đỏng tin cậy hơn

- Tỏc dụng: Thuyết phục mạnh mẽ đối với người nghe cả về

lớ trớ lẫn tỡnh cảm.

Phân tích Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ

phận (ph ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ, kĩ càng.

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác.

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến,suy ra

những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí đã biết.

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá biệt,

suy ra nguyên lí chung, phổ biến Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực.

Theo em giữa thao tác tổng hợp và thao tác quy nạp khác nhau ở điểm nào?

Trả lời:

toàn diện; một bên là thao tác nhằm suy ra nguyên

lí chung, phổ biến.

Phân tích Chia vấn đề cần bàn luận ra thành các bộ

phận (ph ơng diện, nhân tố) để xem xét một cách cặn kẽ, kĩ càng.

Giúp xem xét sự vật, hiện t ợng một cách chính xác.

Diễn dịch Từ tiền đề chung có tính phổ biến, suy

ra những tr ờng hợp cụ thể, riêng biệt Có khả năng rút ra chân lí mới từ chân lí đã biết.

Quy nạp Từ nhiều sự vật, hiện t ợng riêng, cá biệt,

suy ra nguyên lí chung, phổ biến Luôn đ a lại những kết luận chắc chắn và xác thực.

Ví dụ 1:

Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, sau khi dẫn ra

những tấm gương của sự cống hiến, hi sinh cho kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết:

“Những cử chỉ cao quý đó, tuy khác nhau nơi việc làm, nhưng đều

giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu nước”.

Câu hỏi: Câu văn trên được viết nhằm nhấn mạnh đến sự khác

nhau hay sự giống nhau?

Ví dụ 2:

“Có người hỏi Lê Đại Hành với Lí Thái Tổ ai hơn?

Trả lời rằng: Về mặt dẹp gian bên trong, đánh giặc bên ngoài để làm

mạnh nước Việt ta và ra uy với người Tống thì công của Lí Thái Tổ không bằng Lê Đại Hành gian nan khó nhọc Về mặt ân uy rõ rệt, lòng người vui

vẻ suy tôn, làm cho vận nước lâu dài, để phúc lại cho con cháu thì Lê Đại Hành không biết lo xa bằng Lí Thái Tổ Thế thì Lí Thái Tổ hơn.”

Lª V¨n H u

Câu hỏi: Trong ví dụ 2, tác giả Lê Văn Hưu đã nhấn mạnh đến sự

giống nhau hay sự khác nhau?

Ví dụ 1:

Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, sau khi dẫn ra

những tấm gương của sự cống hiến, hi sinh cho kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết:

“Những cử chỉ cao quý đó, tuy khác nhau nơi việc làm, nhưng đều

giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu nước”.

Ví dụ 2:

“Có người hỏi Lê Đại Hành với Lí Thái Tổ ai hơn?

Trả lời rằng: Về mặt dẹp gian bên trong, đánh giặc bên ngoài để làm

mạnh nước Việt ta và ra uy với người Tống thì công của Lí Thái Tổ không bằng Lê Đại Hành gian nan khó nhọc Về mặt ân uy rõ rệt, lòng người vui

vẻ suy tôn, làm cho vận nước lâu dài, để phúc lại cho con cháu thì Lê Đại Hành không biết lo xa bằng Lí Thái Tổ Thế thì Lí Thái Tổ hơn.”

Lª V¨n H u

Câu hỏi: Trong ví dụ 2, tác giả Lê Văn Hưu đã nhấn mạnh đến sự

giống nhau hay sự khác nhau ?

Câu hỏi: Câu văn trên được viết nhằm nhấn mạnh đến sự khác

nhau hay sự giống nhau?

Ví dụ 1:

Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, sau khi dẫn ra

những tấm gương của sự cống hiến, hi sinh cho kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết:

“Những cử chỉ cao quý đó, tuy khác nhau nơi việc làm, nhưng đều

giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu nước”.

Ví dụ 2:

“Có người hỏi Lê Đại Hành với Lí Thái Tổ ai hơn?

Trả lời rằng: Về mặt dẹp gian bên trong, đánh giặc bên ngoài để làm

mạnh nước Việt ta và ra uy với người Tống thì công của Lí Thái Tổ không bằng Lê Đại Hành gian nan khó nhọc Về mặt ân uy rõ rệt, lòng người vui

vẻ suy tôn, làm cho vận nước lâu dài, để phúc lại cho con cháu thì Lê Đại Hành không biết lo xa bằng Lí Thái Tổ Thế thì Lí Thái Tổ hơn.”

Lª V¨n H u

Câu hỏi: Trong ví dụ 2, tác giả Lê Văn Hưu đã nhấn mạnh đến sự

giống nhau hay sự khác nhau?

Câu hỏi: Câu văn trên được viết nhằm nhấn mạnh đến sự khác

nhau hay sự giống nhau?