Đề cương ôn tập môn kinh tế đầu tư

- Vai trò của đầu tư phát triển: + Đầu tư phát triển tác động đến tổng cung và tổng cầu của nền kinh tế: Tác động đến cầu: để tạo ra sản phẩm cho xã hội, trc hết cần đầu tư.. Tác động củ

Đề cương ôn tập môn kinh tế đầu tư

A/ Bài tập : bài tập hiệu quả tổng hợp với 2 phương án về tâm quan trọng của các chỉ tiêu

B/ Lý tuyết :

1/ Vai trò của đầu tư phát triển và liên hệ thực tế ở Việt Nam?

1 Vai trò của đầu tư phát triển và liên hệ ở VN

- Đầu tư phát triển là bộ phận cơ bản của đầu tư, là hoạt động sử dụng vốn trong hiện tại, nhằm tạo ra những tài sản vật chất và trí tuệ mới, năng lực sản xuất mới và duy trì những tài sản hiện có, nhằm tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát triển

- Vai trò của đầu tư phát triển:

+ Đầu tư phát triển tác động đến tổng cung và tổng cầu của nền kinh tế:

Tác động đến cầu: để tạo ra sản phẩm cho xã hội, trc hết cần đầu tư Đối với

tổng cầu, tác động của đầu tư thể hiện rõ trong ngắn hạn Xét theo mô hình kinh

tế vĩ mô (AD= C+I+G+X-M) Đầu tư là 1 yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong tổng cầu của toàn bộ nền kinh tế Khi tổng cung chưa kịp thay đổi, gia tăng đầu tư I làm cho tổng cầu AD thay đổi (nếu các yếu tố khác không đổi)

Tác động đến cung: tổng cung của nền kinh tế gồm 2 nguồn chính là cung

trong nước và cung từ nước ngoài Tăng quy mô vốn đầu tư là nguyên nhân trựctiếp làm tăng tổng cung của nền kinh tế, nếu các yếu tố khác không đổi Mặt khác, tác động của vốn đầu tư còn được thực hiện thông qua hoạt động đầu tư nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới công nghệ Như vậy, đầu tư lại gián tiếp làm tăng tổng cung của nền kinh tế Xét theo trình tự thời gian, sau giai đoạn thực hiện và giai đoạn vận hành kết quả đầu tư Khi thành quả đầu tư phát huy tác dụng, các hoạt động làm cho tổng cung, đặc biệt là tổng cung dài hạn gia tăng

Tác động của đầu tư đến tổng cung và tổng cầu

- Đầu tư phát triển tác động đến tăng trưởng kinh tế:

Đầu tư vừa tác động đến tốc độ tăng trưởng, vừa tác động đến chất lượngtăng trưởng Tăng quy mô vốn đầu tư và sử dụng vốn đầu tư hợp lý là nhữngnhân tố rất quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng năng suất nhân

tố tổng hợp, tác động đến việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNHHĐH, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế…do đó nâng cao chất lượngtăng trưởng kinh tế

- Đầu tư tác động đến việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Cơ cấu kinh tế là cơ cấu của tổng thể các yeus tố cấu thành nền kinh tế, cóquan hệ chặt chẽ với nhau, biểu hiện cả về chất và lượng tuỳ thuộc mục tiêu củanền kinh tế

+Đối với cơ cấu ngành: đầu tư vốn vào ngành nào, quy mô vốn đầu tư từng

ngành nhiều hay ít, việc sử dụng vốn hiệu quả cao hay thấp, ảnh hưởng đến tốc

độ phát triển, khả năng tăng cường cơ sở vật chất,…từ đó tạo tiền đề chochuyển dịch cơ cấu ngành

+Đối với cơ cấu lãnh thổ: đầu tư có tác dụng giải quyết những mất cân đối

về phát triển giữa các vùng lãnh thổ, đưa những vùng kém phát triển thoát khỏitình trạng đói nghèo, phát huy tối đa những lợi thế so sánh về tài nguyên, kinh

tế, chính trị,… của những vùng có khả năng phát triển nhanh hơn, làm bàn đạpthúc đẩy những vùng khác cùng phát triển Vùng nào nhận đc đầu tư thích đáng

sẽ có điều kiện phát huy thế mạnh của mình, vùng nào kém phát triển có thểnhờ đầu tư để thoát khỏi đói nghèo và xoá dần khoảng cách với các vùng khác.Đầu tư là yếu tố đảm bảo cho chất lượng của quá trình đô thị hoá

- Đầu tư tác động đến phát triển khoa học và công nghệ:

Các quyết định đầu tư cho xây mới hay cải thiện hay nhập khẩu công nghệ chocác ngành ở các thời điểm khác nhau là điều kiện tiên quyết ảnh hưởng đến sựphát triển khoa học công nghệ của quốc gia

- Đầu tư tác động đến tiến bộ xã hội và môi trường:

+ Đối với xã hội: Đầu tư hợp lý, trọng tâm trọng điểm và đồng bộ góp phần

thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, qua đó, nâng cao thu nhập chongười dân, cải thiện mức sống vật chất, tiếp cận các dịch vụ cơ bản của xã hộinhư y tế, giáo dục,… Hoạt động đầu tư cũng trực tiếp cung cấp công ăn việclàm cho người dân, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp

+ Đối với môi trường: về mặt tích cực, thông qua các hoạt động sử dụng

vốn, đầu tư khắc phục và giảm bớt sự ô nhiễm, cân bằng lại môi trường sinhthái, đồng thời sử dụng các nguyên liệu tái chế, tiết kiệm, tận dụng… Về mặttiêu cực: đầu tư gây ra ô nhiễm môi trường, lấy đi các nguồn tài nguyên có hạn

*Liên hệ thực tế ở VN

- Hiệu quả đầu tư ở VN trong giai đoạn mở của khá cao nhưng có xu hướng giảm thấp vào những năm gần đây, tuy nhiên còn thấp so với các nước trên khu vực Hệ số ICOR ở khu vực đầu tư công, đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nướccòn rất cao Nguyên nhân chủ yếu là do đầu tư dàn trải, thiếu trọng tâm, tình

trạng thất thoát, lãng phí còn xảy ra, công tác cải cách hành chính đc thúc đẩy nhưng còn nhiều bất cập.

- Những năm qua, chính sách phân bổ cơ cấu đầu tư tương đối hợp lý, hàng loạt các công trình trọng điểm quốc gia được xây dựng lên: thuỷ điện Sơn La, khu kinh tế mở Chu Lai,… đã phát huy được lợi thế vùng và phát triển kinh tế bền vững, đồng thời tạo công ăn việc làm cho lao động

- Tuy nhiên, đầu tư cũng góp phần làm gia tăng khoảng cách của các vùng Mặc dù đã chú trọng đến những vùng khó khăn, vùng miền núi kém phát triển, điều chỉnh cơ cấu đầu tư giữa các vùng, nhưng tỷ lệ đầu tư các vùng miền núi phía bắc, duyên hải miền trung, tây nguyen ngày càng chênh lệch so với vùng đồng bằng bắc bộ và đồng bằng nam bộ

2/ Trình bày các nguyên tắc Quản lý hoạt động đầu tư Liên hệ thực tế ở ViệtNam

Nguyên tắc 1: Thống nhất giữa chính trị và kinh tế, kết hợp hài hoà giữa 2 mặt kinh tế và xã hội

Đây là 1 đòi hỏi khách quan vì kinh tế quyết định chính trị và chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế, có tác động trở lại đối với sự phát triển của kinhtế

TRên giác độc quản lý vĩ mô trong hoạt động đầu tư, nguyên tắc này thể hiện ở vai trò quản lý của nhà nước, thể hienj trong cơ chế hoạt động đầu tư, cơ cấu đầu tư, đặc biệt là cơ cấu thành phần kinh tế và vùng lãnh thổ, các chính sách đối với ng lao động hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dung, thể hiện thông qua việc giải quyết quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội, giữa phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh quốc phòng và giữa yêu cầu phát huy nội lực và tăng cường hợp tácquốc tế trong đầu tư

Đối với các cơ sở, nguyên tắc đòi hỏi phải đảm bảo quyền lợi cho ng lao động doanh lợi cơ sở, đồng thời phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đối với nhànước và xã hội

Nguyên tắc 2: Tập trung dân chủ

Nguyên tắc 3: Quản lý theo ngành kết hợp vs quản lý theo địa phương và vùng lãnh thổ

Nguyên tắc 4: Kêt hợp hài hoà các lợi ích trong ngoài đầu tư

Nguyên tắc 5: Tiết kiệm và hiệu quả (sgk 118)

Thực trạng áp dụng các nguyên tắc quản lý đầu tư ở Việt Nam

-Để thực hiện mục tiêu CNH HĐH theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì chính trị và kinh tế luôn đi cùng nhau trong các chủ trương chính sách của đảng và chính phủ Các chỉ tiêu về kinh tế và xã hội luôn đi cùng nhau trong quá trình lựa chọn 1 dự án đầu tư phù hợp như tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ trẻ

em suy dinh dưỡng, các chỉ tiêu môi trường như nước sạch, tỷ lệ che phủ rừng, Đây cũng là biểu hiện cho sự thực hiện tốt nguyên tắc “Kết hợp hài hoà các lợi ích đầu tư”, với việc xem xét hiệu quả của dự án trong mối quan

hệ với các lợi ích ở nhiều mặt khác nhau như: kinh tế, môi trường, giáo dục,

đặc biệt trong các lĩnh vực như ưu đãi thuế, các khoản thu từ đất, (32/48 số tỉnh mà Bộ tài chính điều tra có các văn bản trái pháp luật); sự phối hợp không chặt chẽ trong việc tổ chức, thực hiện và kiểm tra giám sát thực hiện các quy định của ngành ở địa phương.

-Về nguyên tắc tập trung dân chủ: sự can thiệp của nhà nước nhằm điều chỉnh tính tự phát của thị trường, đảm bảo tính định hướng XHCN Nhànước đang phát huy vai trò quản lý khi tập trung thống nhất quản lý 1 số lĩnhvực kinh tế then chốt nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu kinh tế- xã hội, đồng thời quan tâm đến lợi ích của người lao động là những động lực quan trọng đảm bảo sự thành công của các hoạt động kinh tế xã hội Tập trung nhưng vẫn dân chủ

3/ Trình bày các nguyên tắc cần tuân thủ khi lập kế hoạch đầu tư Liên hệ thực tế ở Việt Nam

tư trong cơ chế thị trường

(4) Đẩy mạnh công tác kế hoạch hoá đầu tư theo các chương trình, dự án (5) Kế hoạch đầu tư của nhà nước trong cơ chế thị trường cần coi trọng cả kếhoạch định hướng và kế hoạch trực tiếp

(6) Phải đảm bảo tính khoa học, đồng bộ, kịp thời và linh hoạt của kế hoạch (7) Kế hoạch đầu tư của nhà nước phải đảm bảo những mặt cân đối lớn củanền kinh tế, kết hợp tốt giữa nội lực và ngoại lực, kết hợp hài hoà giũa lợi ích hiện tại và lợi ích lâu dài, lợi ích tổng thể với lợi ích cục bộ, lấy hiệu quả kinh tế xã hội làm tiêu chuẩn để xem xét đánh giá

8) Kế hoạch đầu tư trực tiếp của nhà nước phải được xây dựng theo nguyên tắc từ dưới lên

Nhằm tăng cường phi tập trung hoá một cách hiệu quả, Việt Nam đã cónhiều nỗ lực để cải tổ quá trình lập kế hoạch Công văn chính phủ số

2215 do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư ký, và chỉ thị 33 do Phó thủtướng ký đã tạo môi trường pháp lý thuận lợi hơn để áp dụng các phươngpháp lập kế hoạch mới Kế hoạch Phát triển Kinh tế-Xẫ hội (2006 – 2010)coi lập kế hoạch phi tập trung là một phần của “cơ chế làm việc hiệu

quả”: “Phải thiết lập ngay một khung thể chế và pháp lý tạo điều kiện choviệc phân công công việc và phân cấp quản lý một cách rõ ràng, chuẩnhoá quy trình lập kế hoạch và khung thời gian lập kế hoạch cho mọi kếhoạch cũng như đảm bảo sự nhất quán và tính liên kết giữa các kế hoạch”(Chính phủ Việt Nam, 2006)

Trái ngược với những nố lực của chính phủ trong việc đẩy mạnh phân cấpphân quyền (mặc dù hiện tại hơn 50% ngân sách đang được quản lý ở cáccấp cơ sở), vẫn còn thiếu những quy định cụ thể để thực hiện quy trìnhlập ngân sách từ dưới lên Các quyết định liên quan đến kế hoạch và ngânsách thường do trung ương chỉ đạo, và thường có rất nhiều các bộ ngànhtrung ương cùng tham gia vào việc ra quyết định và phân bổ ngân sáchcủa địa phương Ví dụ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, được sựđồng ý của Thủ tướng Chính phủ, đã quy định rằng tất cả các tỉnh phảitrích một lỷ lệ nhất định ngân sách của tỉnh cho lĩnh vực nông nghiệp mà

bỏ qua thực trạng cụ thể của từng địa phương Cộng thêm với áp lực tuânthủ khung hướng dẫn kế hoạch của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chính quyềnđịa phương thật sự có ít quyền chủ động để lên kế hoạch và ngân sách

dựa trên nhu cầu thực tế của địa phương mình

Khó khăn về nhân lực: Thiếu cán bộ lập kế hoạch là một việc làm phổ biến ở cấp cơ sở Hiện nay ở nhiều địa phương không có cán bộ chuyên trách phụ trách công tác lập kế hoạch tại cấp xã Kế hoạch phát triển của

xã thường là do cán bộ từ một bộ phận nào đó xây dựng chẳng hạn như cán bộ địa chính xã, hay cán bộ hành chính của uỷ ban nhân dân xã, có khi là kế toán xã Các cán bộ ở huyện, tỉnh thiếu năng lực trong việc lập

dự án

Trước nhưng năm đổi mới, nền kinh tế nước ta dựa trên cơ chế kế hoach hóa tập trung bao cấp, chính phủ đưa ra mọi quyết định về sản xuất phân phối Cơ quan kế hoạch của chính phủ sẽ quyết định sản xuất ra cái gì, sản xuất như thế nào, và phân phối cho ai, coi nhẹ việc quản lí bằng kế hoạch định hướng, không khuyến khích được các nguồn vốn tư nhân và vốn nước ngoài, làm kinh tế tăng trưởng chậm, lạm phát cao, mất cung cầu thị trường (năm 1980 phải nhập khẩu 1,576 triệu tấn gạo)

4/ Trình bày tóm tắt các nguồn vốn đầu tư Các điều kiện để huy động có hiệu quả vốn đầu tư

- Thời gian thực hiện đầu tư (thời gian tạo

ra kết quả đầu tư) dài

- Thời gian vận hành kết quả đầu tư dài

- Nhiều rủi ro

Đầu tiên, cần khẳng định quan điểm trên là hoàn toàn chính xác Nó đã chỉ

ra đúng đắn tầm quan trọng của đầu tư phát triển trong sự phát triển của nền kinh tế

Như chúng ta đã biết, đầu tư phát triển chính là hoạt động đầu tư tài sản vật chất và sức lao động chính vì thế nó là nhân tố quan trọng để phát triển và tăng trưởng kinh tế Vai trò của nó trong nền kinh tế được thể hiện ở các mặt sau :Thứ nhất đầu tư vừa tác động đến tổng cung vừa tac động đến tổng cầu:

 Về tổng cầu: Đầu tư là yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong tổng cầu của toàn bộ nền kinh tế quốc dân, thường từ 24%-28% Khi mà tổng cung chưa thay đổi, sự tăng lên của đầu tư làm cho tổng cầu tăng kéo sản lượng cân bằng tăng theo và giá cân bằng tăng

 Về tổng cung: Đầu tư làm tăng năng lực sản xuất làm tổng cung tăng

và sản lượng tăng, giá giảm xuống, cho phép tiêu dùng tăng Tăng tiêu dùng lại tiếp tục kích thích sản xuất phát triển và nó là nguồn gốc cơ bản để tăng tích luỹ, phát triển kinh tế - xã hội, tăng thu nhập cho người lao động, nâng cao đời sống của mọi thành viên trong xã hội

Thứ hai đầu tư có tác động hai mặt đến sự ổn định kinh tế :

Sự tác động không đồng thời về mặt thời gian của đầu tư tới tổng cung vàtổng cầu của nền kinh tế làm cho mỗi sư thay đổi của đầu tư dù tăng hay

giảm đều cùng một lúc là yếu tố duy trì sư ổn định vừa là yếu tố phá vỡ sự

ổn định của nền kinh tế của mọi quốc gia

Thứ ba đầu tư có tác động làm tăng cường khả năng khoa học và công nghệcủa đất nước:

Mọi con đường để có công nghệ dù là sự nghiên cứu hay nhập từ nước ngoàiđều cần phải có tiền, cần phải có vốn đầu tư , Do vậy tất cả các con đườngđổi mới công nghệ đều phải gắn với nguồn vốn đầu tư

Thứ tư đầu tư có vai trò quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế:Con đường tát yếu để có thể tăng trưởng nhanh với tốc độ mong muốn làtăng cường đầu tư Do đó đầu tư quyết định quá trình chuyển dịch cơ cấukinh tế ở các quốc gia nhằm đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh của toàn bộnền kinh tế và sư cân đối giữa các vùng, các ngành

Thứ năm đầu tư có tác động đến tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế.Vì: Mức tăng GDP = Vốn đầu tư / ICOR

Do đó nếu hệ số ICOR không đổi thì mức tăng GDP hoàn toàn phụ thuộcvào vốn đầu tư cho nên đầu tư có ảnh hưởng rất quan trọng đến tốc độ tăngtrưởng và phát triển kinh tế

Như vậy từ các nhận xét trên đây ta có thể thấy được vai trò rất quan trọng của đầu tư tới tăng trưởng và phát triển kinh tế, nó là nhân tố không thể thiếu cho bất kì quốc gia nào trong quá trình phát triển

9/ Trình bày các phương pháp quản lý hoạt động đầu tư và ưu nhược điểm của từng phương pháp

Các phương pháp quản lý hoạt động đầu tư (tr 130 sgk ): 5

- Pp hành chính: Ưu điểm của phương pháp này là góp phần giải

quyết trực tiếp và nhanh chóng những vấn đề cụ thể, nhưng cũng

dễ dẫn đến tình trạng quan liêu máy móc, bộ máy hành chính cồng kềnh và độc đoán

- Pp kinh tế: hiệu quả vững chắc (do các biện pháp kinh tế sẽ giúp

các đối tượng cảm thấy thoải mái, yên tâm thực hiện công việc do các nhu cầu cuộc sống được thỏa mãn), đặt mỗi người vào

điều kiện tự mình quyết định làm việc như thế nào là có lợi

ích nhất cho mình và

cho tổ chức Lao động, làm việc càng hiệu quả thì lợi ích vật chất nhận về càngnhiều Phương pháp kinh tế có thể giúp cho người ta thoát khỏi cơ chế, giấy tờ, thủ tục của chủ nghĩa quan liêu và những rắc rối trong thể chế tình cảm xã hội

Nhược điểm: nếu phương pháp bị lạm dụng, nó sẽ dẫn người ta

đến chỗ chỉ nghĩ dến lợi ích vật chất, thậm chí lệ thuộc vào vật chất và thiếu tính tự giác, từ đó quên đi các mục tiêu khác tốt đẹp (vì cộng đồng, vì xã hội,…), chà đạp lên đạo lý, tình cảm và pháp luật để đạt được mục đích

- Pp giáo dục: đề cao tinh thần tự giác của con người, xây dựng trên

cơ sở niềm tin và tính nhân văn, có tác dụng sâu sắc và lâu dài với người lao động, đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi người lao động chuyên môn cao, đa nghề và di chuyển thường xuyên theo địa điểm thực hiện dự án, tính tự giác cao

Nhược điểm: không phải phương pháp mạnh và cần thời gian dài,

không triệt để vì cần đi đôi với phương pháp kinh tế

- Pp toán và thống kê: giúp nhận thức sâu sắc hơn các quá trình

kinh tế diễn ra trong lĩnh vực đầu tư, cho phép lượng hóa để chọn

ra dự án đầu tư tốt nhất, nhà thầu có năng lực, phương án thi công