1948; Tự do Là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất viết về ngời lính cách mạng của văn học thời kỳ k/c chống TDP.Bài thơ khắc họa vẻ đẹp chân thực, giản dị của ngời lính cách mạng v
Trang 1Nội dung và nghệ thuật các tác phẩm thơ hiện đại
Tác
Năm sáng tác, thể thơ
Nội dung chính Nghệ thuật
Đồng
chí
Chính Hữu gia nhập Trung
đoàn Thủ đô năm 1946 Từ
ng-ời lính ông trở thành nhà thơ
Nh một lẽ tự nhiên, với Chính
Hữu làm thơ là để ghi lại cuộc
đời mình cùng những ngời
đồng đội gắn bó với ông suốt
hai cuộc kháng chiến chống
Pháp và chống Mĩ Điều này
giải thích vì sao thơ Chính
Hữu hầu nh chỉ gắn bó với
hình tợng ngời lính, với những
phẩm chất đẹp đẽ của tình
đồng chí, đồng đội, và mở
rộng hơn là sự gắn bó giữa tiền
tuyến với hậu phơng
1948;
Tự do
Là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất viết về ngời lính cách mạng của văn học thời kỳ k/c chống TDP.Bài thơ khắc họa vẻ
đẹp chân thực, giản dị của ngời lính cách mạng và tình đồng chí keo sơn gắn
bó dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ và lí tởng chiến đấu, góp phần tạo nên sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của ngời lính cách mạng
Hình tợng ngời lính cách mạng
đợc biểu hiện qua những chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản
dị, chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm.Nhịp điệu thơ giàu tính nhạc
Bài
thơ về
tiểu
đội xe
không
kính
Phạm Tiến Duật là một trong
những gơng mặt tiêu biểu của
thế hệ các nhà thơ thời kì
kháng chiến chống Mĩ Thơ
anh tập trung thể hiện hình ảnh
thế hệ trẻ trong kháng chiến
chống Mĩ qua các hình tơng
ngời lính và cô thanh niên
xung phong trên tuyến lửa
Tr-ơng Sơn
1969;
Tự do
Bài thơ đã sáng tạo một hình ảnh độc đáo – những chiếc xe không kính, qua
đó khắc họa hình ảnh những ngời lính lái xe ở tr-ờng Sơn trong k/c chống
Mĩ, với t thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm;
niềm vui của tuổi trẻ và ý chí giải phóng miền Nam
Chất liệu hiện thực sinh động của cuộc sống
ở chiến trờng; ngôn ngữ và giọng điệu giàu tính khẩu ngữ,
tự nhiên, vui
t-ơi, khỏe khoắn
Đoàn
thuyề
n
đánh
cá
Huy Cận là nhà thơ nổi tiếng
trong phong trào thơ mới
( 1932-1945)đồng thời là một
trong những nhà thơ tiêu biểu
của nền thơ ca hiên đại Việt
Nam từ sau 1945
1958;
Tự do
Bài thơ là một bức tranh
đẹp, một khúc ca hùng tráng, phấn khởi về thiên nhiên và con ngời Hình
ảnh thiên nhiên, con ngời thật khí thế, thật đẹp, khác với không gian ảm đảm bi thơng trong thơ Huy Cân trớc 1945 Bài thơ khắc họa hình ảnh tơi đẹp, tráng
lệ về thiên nhiên, vũ trụ và ngời lao động; thể hiện sự hài hòa giữa thiên nhiên và con ngời, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào về đất nớc và cuộc sống
Có nhiều sáng tạo trong việc xây dựng hình
ảnh bằng liên t-ởng, tợng tợng phong phú, âm hởng khỏe khoắn, hào hùng lạc quan
Bếp
lửa Bằng Việt là một trong những nhà thơ trởng thành trong thời
kì kháng chiến chống Mĩ cứu
nớc nh Nguyễn Duy, Hữu
Thịnh, Nguyễn Khoa
Điềm, Thơ ông dung dị nhng
1963;
Tự do Qua hồi tởng, tác giả gợi lại những kỉ niệm đầy xúc
động về ngời bà và tình bà cháu vừa sâu sắc thấm thía, vừa rất quen thuộc;
lòng kính yêu, trân trọng
Kết hợp nhuần nhuyễn các
ph-ơng thức biểu
đạt: Biểu cảm, miêu tả và tự
sự, bình luận;
Trang 2hàm chứa những tình cảm rộng
lớn yêu thơng và biết ơn với quê hơng, gia đình, đất nớc sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn
với hình ảnh ngời bà
Khúc
hát ru
nhữn
g em
bé lớn
trên
l-ng mẹ
Nguyễn Khoa Điềm là một
nhà thơ tiêu biểu của thế hệ
các nhà thơ trẻ những năm
kháng chiến chống Mĩ THơ
ông giàu chất suy t, dồn nén
cảm xúc, thể hiện tâm t của
ngời trí thức tham gia vào cuộc
chiến đấu của nhân dân
1971;
Tự do
Thể hiện tình yêu con tha thiết, niềm mong ớc con mau lớn khôn, khỏe mạnh trở thành công dan của một đất nớc tự do; tình yêu con gắn liền với lòng yêu nớc, tinh thần chiến đấu của ngời mẹ Tà Ôi
Khúc hát ru nhịp nhàng, giọng điệu ngọt ngào, trìu mến
ánh
trăng
Nguyễn Duy là một gơng mặt
tiêu biểu cho lớp nhà thơ trẻ
thời kì kháng chiến chống Mĩ
cứu nớc
1978;
Tự do
Là lời tự nhắc nhở về những năm tháng gian lao
đã qua của cuộc đời ngời lính gắn bó với thiên nhiên, đất nớc bình dị,hiền hậu;gợi nhắc, nhắn nhủ ngời đọc nên có thái độ sống uống nớc nhớ nguồn,
ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ
Hình ảnh vầng trăng mang nhiều tầng ý nghĩa; giọng thơ tâm tình, triết lí, tự nhiên, bình dị
và chân thành
Con
cò
Chế Lan Viên là nhà thơ có
công đầu trong việc cách tân
thơ ca Việt Nam ( thay đổi
việc sáng tác thơ ca từ khuôn
mẫu niêm luật bằng những câu
thơ tự do ngắn dài khác nhau
dễ dàng cho việc thể hiện t
t-ởng nội dung) Thơ Chế Lan
Viên đa diện, đa chiều, nhiều
tầng ngữ nghĩa, chủ yếu thể
hiện ở chiều sâu, ở tầm triết lí,
có sự gặp gỡ của hai nền thơ
ca phơng Tây và Phơng Đông
1962;
Tự do
- Ca ngợi tình mẹ.ẳng định
ý nghĩa của lời ru đối với cuộc sống con ngời
Vận dụng sáng tạo ca dao; có nhiều câu thơ giàu tính triết lí
Mùa
xuân
Nho
nhỏ
Thanh Hải là nhà thơ hoạt
động văn nghệ trong suốt
chặng đờng của hai cuộc
kháng chiến chống Thực dân
Pháp và đế quốc Mĩ và là một
trong số những cây bút có
công xây dựng nền văn học
cách mạng ở miền Nam thời kì
đầu Tác phẩm của ông thờng
thể hiện khát khao cháy bỏng
về sự hiến dâng sức mình cho
Tổ quốc, cho dân tộc
1980;
Tự do
Thể hiện lòng tha thiết gắn
bó, yêu mến với đất nớc với cuộc đời Thể hiện ớc nguyện chân thành của nhà thơ đợc cống hiến cho dân tộc
Nhạc điệu thơ trong sáng tha thiết gần gũi với dân ca; hình
ảnh thơ đẹp, giản dị, gợi cảm, sử dụng nhiều biện pháp
ẩn dụ và so sánh sáng tạo
Viếng
lăng
Bác
Cũng nh Thanh Hải, Viễn
Ph-ơng là nhà thơ hoạt động văn
nghệ trong suốt chặng đờng
của hai cuộc kháng chiến
chống TDP và ĐQM và là cây
bút có mặt sớm nhất của lực
l-ợng văn nghệ giải phóng ở
1976;
Tự do Thể hiện lòng thành kính và xúc động sâu sắc của
ngời con Miền Nam đối với Bác Hồ khi vào lăng viếng Bác
Giọng điệu thơ trang trong và tha thiết; hình
ảnh ẩn dụ đẹp
và gợi cảm; ngôn ngữ bình
dị và cô đọng
Trang 3miền Nam thời kì chống Mĩ
cứu nớc Thơ Viễn Phơng
th-ờng nhỏ nhẹ, giàu tình cảm,
khá quen thuộc với bạn đọc
thời kháng chiến chống đế
quốc Mĩ
Sang
Thu
Hữu Thịnh là nhà thơ viết
nhiều, viết hay về cuộc sống
nông thôn, về mùa thu 1991;Tự do
Thể hiện sự cảm nhận tinh
tế những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu
Hình ảnh thơ giàu biểu cảm
Nói
với
con
Y PhơngY Phơng là một nhà
thơ có bản sắc tơng đối rõ, một
giọng điệu đáng chú ý trong
nền thơ Việt Nam nói chung
và trong nền văn học các dân
tộc thiểu số Việt Nam nói
riêng Thơ Y Phơng là tiếng
hát ngợi ca con ngời và cuộc
sống miền núi, là sự thức tỉnh
ý thức và tinh thần dân tộc là
khẳng định sức sống mãnh mẽ
của dân tộc mình Thơ Y
Ph-ơng lúc nào cũng toát ra tình
yêu và lòng nhân ái Thắm
thiết và mạnh mẽ hơn cả trong
thơ Y Phơng là tình yêu quê
h-ơng, làng bản
Tự do
Thể hiện tình cảm gia đình
ấm cúng, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hơng và dân tộc mình
Từ ngữ, hình
ảnh thơ giàu sức gợi cảm
*) Sắp xếp các tác phẩm thơ theo từng giai đoạn:
- Giai đoạn kháng chiến chống TDP ( 1946 – 1954) : Đồng chí của Chính Hữu
- Giai đoạn hòa bình ở Miền Bắc sau cuộc kháng chiến chống TDP ( 1954 –
1964) : Đoàn thuyền đánh cá, Bếp lửa, Con cò
- Giai đoạn kháng chiến chống Mĩ ( 1964 – 1975) : Bài thơ về Tiểu đội xe
không kính, Khúc hát ra những em bé lớn trên lng mẹ
- Giai đoạn sau năm 1975 : ánh trăng, Mùa xuân nho nhỏ, Viếng lăng Bác, Nói
với con, Sang Thu
*) Hình ảnh ngời lính và tình đồng chí của họ trong
các bài thơ: “Đồng chí”, “ Bài thơ về Tiểu đội xe không
kính”, “ ánh trăng”
Cả ba bài thơ đề viết về hình ảnh ngời lính cách mạng với vẻ đẹp trong tính
cách và tâm hồn của họ Nhng mỗi bài lại khai thác những nét riêng và đặt trong
những hoàn cảnh khác nhau
+ Bài “ Đồng chí” viết về ngời lính thời kì ddaaauf kháng chiến chống TDP Họ
xuất thân là nông dân từ những vùng nghèo khó.ở họ có tình đồng chí, đồng đội
dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ, cùng chia sẻ những gian lao, thiếu thốn và
lí tởng chiến đấu
+ “ Bài thơ về Tiểu đội xe không kính” Khắc họa hình ảnh những chiến sỹ lái
xe trên tuyến đờng Trờng Sơn trong thời kí kháng chiến chống Mĩ Bài thơ làm
nổi bật tinh thần dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm, t thế hiên ngang,
niềm lạc quan và ý chí chiến đấu giải phóng Miền Nam của ngời chiến sĩ lái xe,
một hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ trẻ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ
+ Bài “ ánh trăng” lại thể hiện tâm sự của một ngời lính đã đi qua chiến tranh,
nay sống giữa thành phố nhôn nhịp trong hòa bình Bài thơ lại gợi những kỉ niệm
gắn bó của ngời lính với đát nớc, với đồng đội trong những năm tháng gian lao
Trang 4của thời chiến tranh, từ đó nhắc nhở về đạo lí nghĩa tình thuye chung của mỗi
ngời, của dân tộc
II Nội dung và nghệ thuật những tác phẩm truyện hiện
đại
Tác
Làng
Kim Lân Cả đời cầm bút của mình,
nhà văn Kim Lân chỉ viết rất ít và
cũng hầu nh chỉ viết về ngời dân quê
ông vùng Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, một
vùng quê nổi tiếng vừa trù phú tơi
đẹp, vừa giàu truyền thống văn hoá
Trớc cách mạng tháng Tám năm 1945
Kim Lân đã đợc biết đến với những
truyện ngắn đặc sắc về những phong
tục văn hoá làng quê với những thú
chơi dân dã tài hoa: chọi gà, thả chim,
đấu vật
Thể hiện tình yêu làng quê và lòng yêu nớc, tinh thần kháng chiến của ngời nông dân phải rời làng đi tản c qua nhân vật ông Hai
Thành công khi xây dng tình huống tâm lí, miêu tả sinh
động diễn biến tâm trạng, ngôn ngữ nhân vật quần chúng
Lặng
lẽ Sa
Pa
Trong nền VHVNHĐ có những cây
bút văn xuôi chỉ chuyên về truyện
ngắn và kí.Nguyễn Thành Long là
một trong số đó Nhà văn Tô Hoài
trong một bài viết đã gọi Nguyễn
Thành Long là "cây truyện ngắn"
Ông bắt đầu sự nghiệp cầm bút của
mình ở những năm cuối cuộc kháng
chiến chống TDP và đợc đánh giá là
một cây bút cần mẫn và nghiêm túc
trong lao động nghệ thuật, lại rất coi
trọng thâm nhập thực tế đời sống
Sáng tác của Nguyễn Thành Long hầu
nh chỉ viết về những vẻ đẹp bình dị
của con ngời và của thiên nhiên, đất
nớc
Khắc họa thành công hình ảnh đẹp của ngời lao động bình thờng: anh thanh niên làm công tác khí tợng một mình trên đỉnh núi cao: khẳng định
vẻ đẹp và ý nghĩa của những công việc thầm lặng
Thành công khi xây dựng tình huống truyện hợp lí, cách kể chuyện tự nhiên,
có sự kết hợp giữa tự sự, tự trình và bình luận
Chiếc
lợc
ngà
Nguyễn Quang Sỏng là một trong
những tỏc giả tiờu biểu của nền văn
học thời kỡ khỏng chiến chống Mĩ cứu
nước Cỏc sỏng tỏc của anh hầu như
chỉ núi về cuộc sống và con người
Nam Bộ trong hai cuộc chiến tranh
cũng như sau hũa bỡnh
Thể hiện tình cha con sâu nặng, một nét đẹp tâm hồn của một ngời cán
bộ cách mạng trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh
Sáng tạo tình huống bất ngờ
mà tự nhiên, hợp
lí, thành công trong việc miêu tả tâm lí và xây dựng tính cách nhân vật
Bến
Quê NMC là cây bút xuất sắc nhất của VHVNHĐ Trớc năm 1975, với
những tác phẩm nh Cửa Sông, Dấu
chân ngời lính, Mảnh trăng cuối rừng
… mang khuynh hớng sử thi , anh đã
dựng lên những con ngời tràn đầy
cảm hứng lãng mạn, trẻ trung, tơi tắn
Đây là thời kỳ mà nhà văn đang đi tìm
những hạt ngọc ẩn dấu trong bề sâu
tâm hồn của con ngời- thời kỳ mà con
Thể hiện những suy ngẫm, trải nghiệm sâu sắc về con ngời
và cuộc đời, nhắc nhở mọi ngời trân trọng những vẻ đẹp
và giá trị bình dị, gần gũi của gia
đình và quê hơng
Truyện thành công nổi bật ở sự miêu tả tâm lí tinh tế, nhiều hình ảnh giàu tính biểu tợng, cách xây dựng tình huống,trần thuật tâm trạng của nhân vật
Trang 5ngời VN chỉ sống trong lí tởng và sống bằng lí tởng Nhng khi chiến tranh đã di qua, với những quan hệ chằng chịt trong đời thờng, anh đã rất nhảy cảm nhìn ra đợc những đổi thay của con ngời, những đời ngời nặng trĩu từng trải, đau thơng nhng vẫn nồng nàn khắc khoải với cuộc sống
Những
NSXX
Lê Minh Khuê là nữ nhà văn gia nhập thanh niên xung phong trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ và bắt đầu viết văn vào đầu những năm 70, và chủ yếu viết về cuộc sống chiến đấu của tuổi trẻ ở tuyến đờng Trờng Sơn Là nhà văn có sở trờng về truyện ngắn.Từ sau năm 1975, sáng tác của chị đã
bám sát những biến chuyển của đời sống, đề cập đến nhiều vấn đề bức xúc của xã hội thời đổi mới Ngòi bút miêu tả tâm lí của Lê Minh Khuê khá
sắc sảo, nhất là khi miêu tả tâm lí phụ nữ
Thể hiện tâm hồn trong sáng,thơ
mông, tinh thần dũng cảm,cuộc sống chiến đấu gian khổ, hi sinh nhng rất hồn nhiên, lạc quan của những cô
gái thanh niên xung phong trên tuyến đ-ờng Trđ-ờng Sơn thời chiến tranh
Cách dẫn truyện
tự nhiên, ngôn ngữ sinh động, trẻ trung và đặc biệt thành công
về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật
* các tác phẩm sau cách mạng tháng 8 năm 1945 đã phán
ánh về đất nớc và con ngời việt nam:
- Phản ánh cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc hào hùng và sự sáng tạo to lớn của
con ngời Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng đất nớc
- Thể hiện những phẩm chất cao đẹp của con ngời Việt Nam trong công cuộc
bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nớc
*) Hình ảnh các thế hệ con ngời Việt Nam trong hai
cuộc kháng chiến chống Pháp và mĩ đợc miêu tả qua
các nhân vật sau:
- Ông Hai( Làng, kim Lân ); Ông Sáu, bé Thu ( Chiếc lợc ngà, Nguyễn Quang
Sáng); ông họa sỹ già, cô kĩ s trẻ, anh thanh niên( Lổng lẽ Sa Pa, Nguyễn Thành
Long); Phơng Định, Nho, thao( Những ngôi sao xa xôi, Lê Minh Khuê)
-> ở họ có những nét chung rất đáng quý là yêu quê hơng, Tổ quốc; chiến đấu và
lao động quên mình vì sự nghiệp chung của nhân dân; có một thế giới tinh thần
cao đẹp và phong phú, giàu chất lí tởng và tinh thần lãng mạn
III Các tác phẩm thơ Việt Nam thời Trung đại Ngữ Văn 9.
Tác
phẩm Tác giả
Năm sáng tác, thể thơ
Chị em
Thúy
Kiều
Nguyễn
Du
Cuối TK XVIII đầu thế kỷ XIX
Chân dung hai chị em Thúy Kiều Ca ngợi vẻ đẹp tài năng và
dự cảm về số kiếp nàng Kiều
Tiêu biểu cho nghệ thuật mêu tả đặc sắc của ngòi bút Nguyễn
Du Bút pháp nghệ thuật ớc lệ cổ điển: lấy vẻ đẹp thiên nhiên dể miêu tả vẻ
đẹp con ngời
Cảnh
ngày
xuân
Bức tranh thiên nhiên, lễ hội của mùa xuân tơi đẹp trong sáng làm rung cảm ngời đọc một cách nhẹ
Kừt cấu hợp lí, ngôn ngữ tạo hình, kết hợp giữa bút pháp tả với
Trang 6nhàng bút pháp gợi có tính
chất điểm xuyết, chấm phá
Kiều ở
lầu
Ngng
Bích
Là một trong những đoạn thơ tả
cảnh ngụ tình hay nhất trong truyện Kiều Đoạn trích tập trung miêu tả tâm trạng cô đơn buồn tủi của Kiều trớc cảnh thiên nhiên ở lầu Ngng Bích
Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình, tả tâm trạng xuất chúng Hệ thống từ ngữ giàu giá trị biểu đạt
Mã
Giám
Sinh
mua
Kiều
Vạch mặt bản chất xấu xa của MGS, đồng thời lên án, phê phấn xã hội đồng tiền đã chà đạp lên thân phận của con ngời , nhất là ngời phụ nữ Khác họa sự đau xót sâu sắc của ngời con gái tài hoa nhng bạc mệnh
Thành công trong cách tả nhân vật phản diện, cách miêu tả tâm trang nhân vật
Thúy
Kiều
báo ân
báo
oán
Thể hiện ớc mơ công lí chính nghĩa theo quan điểm của quần chúng nhân dân: con ngời bị áp bức bóc lột vùng lên cầm cán cân công lí, ở hiền gặp lành, ở ác gặp
ác
- Thành công trong việc miêu tả những diễn biến phức tạp của nhân vật tinh tế, chính xác.Hệ thống ngôn ngữ đối thoại
Lục
Vân
Tiên
cứu
Kiều
Nguyệt
Nga
Nguyễn
Đình
Chiểu
Thế kỷ XIX Khắc họa phẩm chất đẹp đẽ của
LVT và KNN: LVt tài ba dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài; KNN hiền hậu, nết na, ân tinh Thể hiện khát vọng hành đạo giúp
ng-ời của tác giả
Hệ thống ngôn ngữ mộc mạc, bình dị với lời nói thông thờng
và mang đậm màu sắc Nam Bộ, đồng thời cũng rất đa dạng: Phẫn nỗ với kẻ xấu, mếm mỏng với KNN
Lục
Vân
Tiên
gặp
nạn
Nói lên sự đối lập giữa cái thiện
và cái ác, giữa nhân cách cao cả
và những toan tính thấp hè, đồng thời thể hiện hát vọng sống và niềm tin yêu của nhà thơ đói với nhân dân lao động
ý thơ phóng khoáng sau xa, lời lẽ thanh thoát, uyển chuyển, hình ảnh thơ đẹp Ngôn ngữ bình dị, dân dã
IV các tác phẩm văn học nớc ngoài trong chơng trình
Ngữ Văn 8,9
Tác
phẩm Tác giả
Năm sáng tác, thể thơ
Cô bé
bán
diêm
An-
Gợi niềm thơng cảm sâu sắc đối với một em bé bán diêm bất hạnh Thành công trong việc xây dựng bức
tranh hiện thực và thế giới mộng tởng
Đánh
nhau
với cối
xay gió
Xéc-van-téc TKXVI-XVII
Xây dựng một cặp nhân vật tơng phản nhau về mọi mặt: Đôn-ki-hô-tô và xan-chô với những phẩm chất đáng quý nh yêu chuộng tự
do, lẽ công bằng và những hạn chế nh ảo tởng, xa rời thực tế
Nghệ thuật xây dựng nhân vật tơng phản
độc đáo
Trang 7lá cuối
cùng
O
Hen-ri TKXIX-XX
Ca ngợi tình yêu thơng cao cả
giữa những con ngời nghèo khổ.Đề cao giá trị sự sống, đề cao tình ngời
Nghệ thuật kể chuyện với những tình huống
đảo ngợc bất ngờ
nh-ng lại liên kết logic Cốt truyện dàn dựng chu đáo
Hai
cây
phong
Kể về hai cây phong do thầy
Đuy-sen-ngời thầy đầu tiên trồng Truyện cho ngời đọc thấy tình yêu thiên nhiên da diết và lòng tôn kính ngời thầy
Nghệ thuật kể chuyện
độc đáo: một câu chuyện nhng hai mạch kể
Cố
Thông qua câu chuyện về chuyến
về quê lần cuối cùng của “ tôi”:
những rung cảm của “ tôi” trớc
sự thay đổi của làng quê, đặc biệt
là ngời bạn Nhuận Thổ, nhà văn
đã phên phán xã hội phong kiến,
lễ giáo phong kiến, đặt ra vấn đề con đờng đi của nhân dân, của xã
hội để mọi ngời suy ngẫm
Mạch kể chuyện xen lẫn giữa thực tại và hồi ức Hình hình ảnh
so sánh phong phú
Những
đứa trẻ Go-rơ-ki TKXX
Tình bạn thân thiết của những
đứa bạn thiếu tình yêu thơng, bất chấp những cản trở trong quan hệ xã hội lúc bấy giờ
Rô-
bin-xơn
ngoài
đảo
hoang
Đi-phô TKXVII-XVIII
Cuộc sống khó khăn và tinh thần lạc quan của Rô -bin –xơn khi sống một mình trên đảo
hoang.Khẳng định bản lĩnh phi thờng và tình yêu sự sống của con ngời
Giọng kể hài hớc, ngôn ngữ đặc tả chi tiết sống động hóm hỉnh
Bố của
Xi-mông
Mô-
Thể hiện lòng yêu thơng bè bạn, con ngời Chuyện nhắc nhở chúng ta phải có tấm lòng nhân hậu, không nên dửng dng trớc những nỗi đau bất hạnh của ngời khác
Thể hiện tinh tế diễn biến tâm trang của từng nhân vật
Con
chó
Bấc
Lân
-đơn TKXIX-XX
Bộc lộ tình cảm yêu thơng đối với con chó Bấc, hiểu đợc tâm hồn của nó
Trí tợng tơng tuyệt vời Nghệ thuật miêu tả tích cách loài vật tinh tế
v văn bản nhật dụng
1 Khái niệm: VBND là loại văn ản gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống con
ngời và cộng đồng trong xã hội Văn bẳn nhật dụng đa số chỉ có chức năng
thông tin, tuy nhiên nhiều chỗ vẫn hàm chứa giá trị nghệ thuật
Khái niệm về văn bản nhật dụng không phải là khái niệm thể loại, cũng không
chỉ kiểu văn bản Nó chỉ đề cập tới chức năng, đề tài và tính cập nhật nội dung
văn bản mà thôi
- Chức năng :Bàn luận, thuyết minh, tờng thuật, miêu tả, đánh giá… Những vấn
đề, những hiện tợng của đời sống con ngời và xã hội
- Đề tài phong phú: Thiên nhiên, môi trờng, văn hoá, giáo dục, chính trị, xã hội,
thể thao, đạo đức, nếp sống
-Tính cập nhật: Là tính thời sự kịp thời, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của cuộc sống
hàng ngày, cuộc sống hiện tại gắn với những vấn đề cơ bản của cộng đồng xã
hội
- Hình thức của VBND: Văn bản nhật dụng có thể sử dụng tất cả mọi kiểu thể
loại, kiểu loại văn bản Và văn bản nhật dụng không phải là khái niệm thể loại
Trang 8*) Các văn bản nhật dụng đã học từ lớp 6 đén lớp 9
6
1- Cầu Long Biên
2 - Động Phong Nha
3 - Bức th của th lĩnh da đỏ
- Giới thiệu và bảo vệ di tích lịch sử
- Giới thiệu danh lam thắng cảnh
- Quan hệ giữa thiên nhiên và con ngời
7
4 - Cổng trờng mở ra
5 - Mẹ tôi( 2000)
6 - Cuộc chia ta của những
con búp bê.(1992)
7 - Ca Huế trên sông Hơng
- Giáo dục, gia đình, nhà trờng và trẻ em
- Vai trò của ngời phụ nữ
- Giáo dục, gia đình, nhà trờng và trẻ em
- Văn hoá dân gian
8
Thông tin về ngày trái đất năm 2000
Ôn dịch thuốc lá.( 1992)
10 - Bài toán dân số.( 1995)
- Môi trờng
- Chống tệ nạn thuốc lá
- Dân số và tơng lai nhân loại
9
11 - Phong cách Hồ Chí Minh
12 - Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền đợc bảo vệ và phát triển của trẻ em.(1990)
13 - Đấu tranh cho một thế giới
hoà bình (8 – 1986)
- Hội nhập với thế giới và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc
- Quyền sống con ngời
- Chống chiến tranh bảo vệ hoà bình thế giới
*) Hoạt động 2: Lập bảng tổng kết văn bản nhật dụng:
Lớp Văn
bản Thể loại Phơng thức biểu
đạt
Long
Biên
chứng
nhân
lịch sử
Bút ký mang nhiều yếu tố hồi ký
Biểu cảm kết hợp từ
sự miêu tả
Hơn một thế kỷ qua, cầu Long Biên đã chứng kiến bao nhiêu
sự kiện lịch sử hào hùng bi tráng của Hà Nội Tuy đã rút
ra về vị trí khiêm nhờng nhng cầu Long Biên vẫn mãi mãi trở thành một chứng nhân lịch
sử không chỉ riêng của Hà Nội
mà của cả nớc
Phép nhân hoá
đợc dùng để gọi cầu Long Biên cùng lối viết giàu cảm xúc bắt nguồn từ những hiểu biết
và kỷ niệm về cầu đã tạo nên sức hấp dẫn của bài văn
Bức th
của thủ
lĩnh da
đỏ
Viết th nghị luận
kết hợp với biểu cảm, thuyết minh
Qua bức th trả lời yêu cầu mua đất của tổng thống Mỹ Phreng – Klin, thủ lĩnh ngời
da đỏ Xi – ớt tơn: con ngời sống phải hoà hợp với thiên nhiên phải chăm lo bảo vệ môi trờng và thiên nhiên nh mạng sống của chính mình
Đây là vấn đề có ý nghĩa toàn nhân loại
truyền cảm, bằng lối sử dụng phép So sánh, nhân hoá, điệp ngữ phong phú,
đa dạng
Động
Phong Bút ký Thuyếtminh kết Động Phong Nha ở miền Tâytỉnh Quảng Bình đợc xem nh Tả kể theo trìnhtự từ ngoài vào
Trang 9Nha hợp miêu
tả, biểu cảm
là kỳ quan thứ nhất "Đệ nhất
kỳ quan" Động Phong Nha đã
và đang thu hút khách tham quan trong và ngoài nớc
Chúng ta tự hào về đất nớc có
động Phong Nha đã và đang thu hút khách tham quan trong và ngoài nớc Chúng ta
tự hào vì đất nớc có động Phong Nha cũng nh thắng cảnh khác (đợc UNESCO công nhận là di sản văn hoá
thê giới)
trong
Từ khái quát đến chi tiết cụ thể
- Kết hợp với những lời bình của nhà thám hiểm
- Lời văn giàu cảm xúc
trờng
mở ra
Tuỳ bút Biểu cảm
kết hợp với tự sự
Tấm lòng yêu thơng và tình cảm sâu lặng của ngời mẹ đối với con cái và vai trò to lớn của nhà trờng đối với cuộc sống của mỗi con ngời
Những dòng nhật ký tâm tình nhỏ nhẹ và sâu lắng khắc hoạ tâm lý nhân vật
rõ nét
Mẹ tôi Tuỳ bút Biểu cảm
kết hợp với tự sự
Qua bức th của ngời bố viết cho con, thể hiện tình yêu
th-ơng của cha mẹ đối với con cái
Với những lời nói chân thành sâu sắc của ngời
bố gợi lại những hình ảnh cụ thể
về sự hy sinh của ngời mẹ Bài viết đầy cảm xúc
Cuộc
sống
chia
tay của
những
con
búp bê
Truyện ngắn
Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
Cuộc chia tay đau đớn đầy cảm động của hai anh em trong truyện khiến ngời đọc thấm thía rằng: tổ ấm gia đình
là vô cùng quý giá và quan trọng Mọi ngời hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn Không nên vì cất cứ lý do gì làm tổn hại
đến tình cảm tự nhiên trong sáng ấy
- Tình tiết cảm
động
- Lựa chọn ngôi
kể thứ nhất phù hợp, tạo sự hấp dẫn, chân thực, giàu sức thuyết phục
Ca
Huế
trên
sông
Hơng
Bút ký Tự sự kết
hợp với miêu tả, biểu cảm
Cố đô Huế nổi tiếng không phải chỉ có danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử mà còn nổi tiếng các làn điệu dân ca
và âm nhạc cung đình Ca Huế là một hình thức sinh hoạt văn hoá ân nhạc thanh
- Miêu tả chân thực và sinh
động, giàu yếu
tố biểu cảm
- Sự am hiểu tinh tế của ngời viết về một di
Trang 10lịch và tao nhã, một sản phẩm tinh thần đáng trân trọng, cần
đợc bảo tồn và phát triển
sản văn hoá dân tộc
8 Thông
tin về
ngày
trái đất
năm
2000.
Tài
liệu
của Sở
khoa
học
Công
nghệ
Hà Nội
Thông báo
Nghị luận kết hợp với hành chính
Lời kêu gọi bình thờng: "Một ngày không dùng bao nilông"
đợc truyền đạt bằng một hình thức rất trang trọng: "Thông tin về ngày trái đất năm 2000" Điều đó cùng với sự giải thích đơn giản và sáng tỏ
về tác hại của việc dùng bao nilông đã gợi cho chúng ta những việc có thể làm ngày để cải thiện môi trờng sống, để bảo vệ trái đất – ngôi nhà chung của chúng ta
Giới thiệu chi tiết, cụ thể, số liệu chính xác, lập luận chặt chẽ kết hợp với yếu
tố biểu cảm nên tính thuyết phục cao
Ôn
dịch
thuốc
lá
Xã luận Thuyết
minh kết hợp với nghị luận, biểu cảm
Giống nh ôn dịch, nạn nghiện thuốc lá rất dễ lây lan và gây những tổn hại to lớn cho sức khoẻ và tính mạng con ngời
Song nạn nghiện thuốc là còn nguy hiểm hơn cả ôn dịch: nó gặm nhấm sức khoẻ con ngời nên không dễ kịp thời nhận biết, nó gây tác hại nhiều mặt
đối với cuộc sống gia đình và xã hội Bởi vậy muốn chống lại nó, cần phải có quan tâm cao hơn và biện pháp triệt để hơn là phòng chống ôn dịch
- Số liệu cụ thể, chính xác
- Bằng cách lập luận chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, cách so sánh bằng nhiều yếu tố biểu cảm nên đầy tính thuyết phục
Bài
toán
dân số
Nghị luận
Nghị luận kết hợp với tự sự, thuyết minh
Đất đai không sinh thêm, con ngời ngày càng nhiều lên gấp bội Nếu không hạn chế sự gia tăng dân số thì con ngời sẽ tự làm hại chính mình Từ câu chuyện một bài toán cổ về cấp
số nhân, tác giả đã đa ra con
số buộc ngời đọc phải liên t-ởng suy ngẫm về sự gia tăng dân số đáng lo ngại của thế giới – nhất là ở những nớc chậm phát triển
Dựa trên cơ sở một bài toán cổ
kể về việc kén rể nhà thông thái làm cơ sở cho việc lập luận thêm chặt chẽ Các số liệu cụ thể, chính xác
9 Phong Nghị Nghị luận Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Chọn lọc chi tiết
