- Biết chức năng và các thành phần chính của hệ điều hành.. ° Về kĩ năng - Nhận dạng được tên tệp, thư mục, đường dẫn; - Đặt được tên tệp, thư mục trong các hệ điều hành tương ứng Dos, W
Trang 1Chương II: HỆ ĐIỀU HÀNH
§10 KHÁI NIỆM VỀ HỆ ĐIỀU HÀNH
§11 TỆP & QUẢN LÍ TỆP
I Mục đích - yêu cầu:
°Về kiến thức:
- Biết được khái niệm hệ điều hành
- Biết chức năng và các thành phần chính của hệ điều hành
- Hiểu khái niệm tệp và quy tắc đặt tên tệp
- Hiểu khái niệm thư mục, cây thư mục
° Về kĩ năng
- Nhận dạng được tên tệp, thư mục, đường dẫn;
- Đặt được tên tệp, thư mục trong các hệ điều hành tương ứng (Dos, Windows)
II Chuẩn bị:
° GV: Một vài hình ảnh minh họa về hệ điều hành MS-DOS và Windows, nếu có phương tiện nên chiếu cho các em xem trên màn ảnh lớn Hình ảnh các tên tệp hợp lệ và không hợp lệ, sơ đồ cây thư mục trên giấy khổ lớn
° HS: Xem trước SGK ở nhà
° PP: Diễn giảng – phát vấn
III Hoạt động dạy và học:
1 Oån định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ.
Theo em: Aûnh hưởng của tin học đối với sự phát triển của xã hội hiện nay là như thế nào ?
3 Nội dung
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG GHI BÀI
ª Trong cuộc sống hiện nay,
các công ty, tổ chức, các ban
ngành, … Đều có các phòng
ban, GĐ, PGĐ, trưởng phòng,
… Tổ chức như vậy nhằm làm
gì?
ª Tình trạng máy tính cũng
như vậy, muốn khai thác và
sử dụng tốt máy tính cần phải
có hệ điều hành, hôm nay
chúng ta học bài “Hệ Điều
Hành”
[1] Hãy nêu khái niệm về hệ
điều hành trong phần in
nghiêng SGK.
Tổng hợp phần trả lời và cho
ghi.
ª Hệ điều hành Win98,
H/s trả lời câu hỏi
- Dễ quản lí
- Dễ tìm kiếm, …
H/s đứng tại chỗ phát biểu
§10 KHÁI NIỆM HỆ ĐIỀU HÀNH
1 Khái niệm hệ điều hành (Operating system)
Hệ điều hành là tập hợp các chương trình được tổ chức thành một hệ thống với nhiệm vụ đảm bảo tương tác giữa người dùng với máy tính, cung cấp các phương tiện và dịch vụ để điều phối việc thực hiện các chương trình, quản lí
Tuần: …… Tiết: …… Ngày Soạn: ………
Trang 2Win2000, WinMe, WinXp… là
môi trường cho các phần mềm
khác hoạt động
[2] Hệ điều hành được lưu trữ
ở đâu: ổ cứng, Ram, màn
hình, đĩa mềm hay đĩa CD, …?
[3] Có máy nào có thể lưu 2
loại hệ điều hành khác nhau
không?
ª Đúng là có thể cái 2 hệ điều
hành khác nhau trên 1 máy,
nhưng chúng phải tương thích
nhau.
[4] Các nhiệm vụ của hệ điều
hành là gì?
- Các em đọc SGK và nêu ra
các chức năng chính của hệ
điều hành?
- Tóm ý và ghi lên bảng
[5] Các em đọc SGK trang 63
và cho biết có các loại hệ
điều hành nào? Tính năng cụ
thể của nó?
Tóm ý lại và cho ghi
Các em cần biết thêm, hệ điều
hành của máy chủ trường ta
đang dùng là loại: Đa nhiệm
Hệ điều hành được lưu trong đĩa cứng
Có thường là : Win98 với Win2000, Win98 với WinXP…
H/s đứng tại chỗ trả lời câu hỏi
H/s đọc sách và trả lời câu hỏi
chặt chẽ các tài nguyên của máy, tổ chức và khai thác chúng một cách thuận tiện và tối ưu
* Chú ý:
- Máy tính chỉ có thể khai thác và dùng hiệu quả khi có hệ điều hành
- Có nhiều hệ điều hành đang tồn tại song chỉ có thể cài đặt 1 hoặc 1 vài hệ điều hành trên 1 máy tính cụ thể
- Mọi hệ điều hành đều có chức năng và tính chất như nhau
2 Các chức năng và thành phần của hệ điều hành
* Chức năng:
- Tổ chức đối thoại giữa người sử dụng và hệ thống
- Cung cấp bộ nhớ, các thiết bị ngoại vi… cho các chương trình và tổ chức thực hiện các chương trình đó
- Tổ chức lưu trữ thông tn trên bộ nhớ ngoài
- Hỗ trợ phần mềm cho các thiết bị ngoại vi
- Cung cấp các dịch vụ tiện ích hệ thống (làm đĩa, vào mạng…)
* Thành phần:
Mỗi chức năng được một nhóm chương trình trong hệ điều hành đảm bảo thực hiện Các nhóm chương trình này là các thành phần của hệ điều hành
Các thành phần chính
- Bộ xử lí trung tâm
- Bộ nhớ
- Thiết bị ngoại vi.
3 Phân loại hệ điều hành
Có 3 loại chính sau:
- Đơn nhiệm 1 người sử dụng: Các chương trình được thực hiện lần lượt và mỗi lần chỉ một người được đăng kí vào hệ thống
Ví dụ: MS DOS
- Đa nhiệm nhiều người sử dụng: Có thể thực hiện nhiều chương trình cùng một lúc và chỉ có 1 một người được đăng kí vào hệ thống
Ví dụ: Win98
Trang 3nhiều người sử dụng.
ª Các em đã biết hệ điều
hành là gì, các chức năng và
thành phần của nó Bây giờ
để biết rõ hơn về chức năng
quản lí tệp của hệ điều hành,
chúng ta cùng tìm hiểu bài
“Tệp và quản lí tệp” trong
SGK trang 64
[1] Em nào cho thầy biết bộ
nhớ ngoài của máy tính gồm
những gì? Tại sao cần lưu trữ
thông tin trên bộ nhớ ngoài?
[2] Trong lớp mình có ai
không có tên không? Có tên
để làm gì?
- Nếu trong lớp có 2 người
trùng tên thì phân biệt như thế
nào?
- Nếu 2 người trùng tên ở
khác lớp?
ª => Tên tệp cũng không
được trùng nhau nếu lưu trữ
trong cùng một phạm vi Để
khai thác tốt đến 1 tệp nào
đó, tên tệp cần được đặt sao
cho dễ nhớ và thể hiện được
phần nào nội dung mà nó
chứa
ª Giải thích thêm về ý nghĩa
các cặp dấu < > và [ ]
- Gồm đĩa cứng, đĩa mềm, đĩa CD, thiết bị flash
- Vì bộ nhớ ngoài có dung lượng lớn và có thể lưu trữ dữ liệu lâu dài
- Không
- Để phân biệt nhau và dễ quản lí
- Đặt thêm 1 bí danh nào đó cho khác đi
- Không cần đặt khác
đi vẫn phân biệt được
- Đa nhiệm nhiều người sử dụng: Thực hiện nhiều chương trình cùng một lúc và cho phép nhiều người được đăng kí vào hệ thống
Ví dụ: Win2000, WinXP…
§11 TỆP & QUẢN LÍ TỆP
1 Tệp và thư mục:
Để tổ chức thông tin lưu trên bộ nhớ ngoài, người ta sử dụng tệp (file) và thư mục (folder/Directory)
a Tệp và tên tệp
Tệp, còn được gọi là tập tin, là một tập hợp các thông tin trên bộ nhớ ngoài, tạo thành một đơn vị lưu trữ do hệ điều hành quản lí Mỗi tệp có một tên để truy cập
Tên tệp được đặt theo quy định riêng của từng hệ điều hành
* Hệ điều hành Windows:
- Tên tệp thừơng 2 phần, tổng quát như sau:
<phần_tên>[.<phần_mở_rộng>]
- Phần mở rộng không nhất thiết phải có, phần tên không quá 255 kí tự
- Không được dùng các kí tự: \ / : * ?
“ < > | để đặt tên cho tệp
* Hệ điều hành MS-DOS:
- Tên tệp cũng thừơng 2 phần, tổng quát như sau:
<phần_tên>[.<phần_mở_rộng>]
- Phần tên không quá 8 kí tự, phần mở rộng có thể có hoặc không, nêu có thì không quá 3 kí tự
- Tên tệp không được chứa dấu cách
- Các kí tự có thể đặt tên là: A Z, a z, 0 9, @, #, $, %, &, (, ),…
Trang 4[3]Qua ví dụ trên, các em hãy
cho biết tên tệp nào đúng
trong hệ điều hành MS-DOS,
tên tệp nào đúng trong hệ
điều hành Windows?
ª Gút ý và sửa lại cho h/s
ª Trong 1 trường học thì có
rất nhiều h/s Để quản lí dễ
dàng và hiệu quả, người ta
chia các h/s theo từng khối
lớp, ở mỗi khối, người ta lại
chia nhỏ số h/s thành nhiều
lớp Tương tự như thế, nếu
trên một đĩa có quá nhiều tệp,
thì việc chia các tệp thành
nhiều nhóm để lưu trữ, sẽ
giúp cho việc quản lí các tệp
sẽ trở nên dễ dàng hơn
ª Treo ĐDDH về sơ đồ một
cây thư mục Sau đó chỉ ra
đâu là tệp, đâu là thư mục kể
cả thư mục gốc -> hình thành
khái niệm thư mục mẹ, con
[4] Em nào có thể mô tả cấu
trúc của một cái cây, bao gồm
những thánh phần nào?
=> Dẫn đến nét tưong đồng
giữa cấu trúc cây với cấu trúc
cây thư mục, cần nhấn mạng
“Mỗi tệp phải thuộc vào 1 thư
mục nào đó, mỗi thư mục
H/s trả lới câu hỏi, các
em khác bổ sung.
- Phải có gốc, cành và lá Mỗi lá phải thuộc 1 cành nào đó, mỗi cành ngoài lá còn có các cành con
* Chú ý:
Trong MS-DOS và Windows, tên tệp không phân biệt chữ hoa và chữ thường.
Ví dụ: Cho một số tên tệp sau:
1 ABCD
2 Abcde
3 CT1.PAS
4 DATA.IN
5 AB.CDEF
6 My Documents
Tên tệp đúng trong MSDOS là: 1
-> 4
Tên tệp đúng trong Windows là: 1
-> 6
b Thư mục (folder hoặc Directoyr)
Để quản lí các tệp được dễ dàng, nhiều hệ điều hành tổ chức lưu trữ tệp trong các thư mục dưới dạng cây thư mục
Ví dụ: các sơ đồ dạng cây thư mục (Vẽ hình 30 – SGK trang 66).
Ngoại trừ thư mục gốc (được tạo tự động), mọi thư mục khác đều phải có tên
Tên của thư mục được đặt theo quy cách đặt phần tên của tên tệp
Trang 5ngoài các tệp còn có thể chứa
các thư mục khác”.
[5] Nhìn vào sơ đồ, hãy nhận
xét tên thư mục có gì khác so
với tên tệp?
[6] Em nào nhắc lại quy cách
đặt <phần_tên> của tên tệp?
[7]Có thể phát biểu khác đi
như thế nào?
Trong Windows:
- Tên thư mục không có phần mở rộng
- Không chứa 1 trong các kí hiệu \ / : * “ < >
|, không quá 256 kí tự
Trong MS-DOS:
- Không quá 8 kí tự, không chứa dấu cách, các kí hiệu dùng để đặt tên thư mục là: …
- Tên các thư mục có hể trùng nhau, nếu chúng thuộc các thư mục mẹ khác nhau
Trong mỗi thư mục, ngoài các tệp còn có thể có các thư mục khác gọi là thư mục con Thư mục mà chứa các thư mục con gọi là thư mục mẹ
Tên các thư mục không được trùng nhau, nếu chúng cùng một thư mục mẹ
3 Đường dẫn (qua tiết sau)
4 Củng cố
- Khái niệm, chức năng, thành phần của hệ điều hành Phân biệt được các loại hệ điều hành: Đơn nhiệm, đa nhiệm một người dùng, nhiều người dùng
- Khái niệm tệp, thư mục, cách đặt tên tệp trong các loại hệ điều hành
- Mỗi tệp phải thuôc vào một thư mục nào đó
5 Dặn dò
- Học bài & làm các bài tập SGK trang 64, bài 1,2,3,4,6 trang 71 SGK
- Học kỹ phần đặt tên tệp, tên thư mục, phân biệt được thư mục mẹ, con
- Xem trước phần tiếp theo của bài 11 và bài 12”
Trà Vinh, ngày …… tháng…… năm …………
Tổ trưởng duyệt