Ki năng địa lí

Khái quát Các bài thực hành kĩ năng địa lí trong các đề thi thường tập trung ở các dạng sau đây: - Vẽ biểu đồ: + Vẽ biểu đồ hình cột hoặc thanh ngang + Vẽ biểu đồ hình tròn hoặc hình vu

Trang 1

Tiết 1 ÔN TẬP : KHÁI QUÁT VỀ KĨ NĂNG ĐỊA LÝ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức:

- Nắm được khái quát các bài thực hành kĩ năng địa lí thường tập trung ở các dạng vẽ biểu

đồ, nhận xét biểu đồ-bảng số liệu

- Biết được biểu đồ là gì, mục đích khi sử dụng biểu đồ

- Nắm được các dạng biểu đồ thường có trong bài học

2 Kĩ năng:

- Biết được khi vẽ biểu đồ, nhận xét biểu đồ-bảng số liệu cần thực hiện qua các bước nào để đạt hiệu quả

- Nắm được kĩ năng của từng loại biểu đồ, bảng số liệu

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Một số biểu đồ đã vẽ sẵn

- Một số bảng số liệu

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Vào bài mới:

Hoạt động 1: Cả lớp

Bước 1: GV yêu cầu HS dựa vào kinh

nghiệm làm các bài kĩ năng địa lí cho biết:

- Có các dạng bài kĩ năng địa lí nào thường

làm trong các bài thi?

- Tại sao lại có nhiều dạng kĩ năng địa lí

như vậy?

Bước 2: HS trả lời, GV chuẩn kiến thức.

Hoạt động 2: Cả lớp/ cá nhân

Bước 1: GV nêu câu hỏi:

- Theo các em biểu đồ là gì?

- Có các dạng biểu đồ nào?

- Tại sao các biểu đồ lại phong phú đa

dạng?

- Khi vẽ biểu đồ cần phải đảm bảo những

yêu cầu gì?

Bước 2: HS trả lời, các HS khác bổ sung,

GV chuẩn kiến thức

I Khái quát

Các bài thực hành kĩ năng địa lí trong các

đề thi thường tập trung ở các dạng sau đây:

- Vẽ biểu đồ:

+ Vẽ biểu đồ hình cột (hoặc thanh ngang) + Vẽ biểu đồ hình tròn (hoặc hình vuông) + Vẽ biểu đồ đường biểu diễn (đồ thị) + Vẽ biểu đồ kết hợp (giữa cột và đồ thị) + Vẽ biểu đồ miền

- Phân tích bảng số liệu thống kê

1 Vẽ biểu đồ

- Biểu đồ: Là một hình vẽ cho phép mô tả

động thái phát triển của một hiện tượng (như quá trình phát triển công nghiệp qua các năm…), mối tương quan về độ lớn giữa các đối tượng (như so sánh sản lượng lương thực của các vùng…) hoặc cơ cấu thành phần của một tổng thể (như cơ cấu ngành kinh tế…)

- Các loại biểu đồ rất phong phú, đa dạng Mỗi loại biểu đồ lại có thể được dùng để biểu hiện nhiều mục đích khác nhau Vì vậy, khi vẽ biểu đồ, việc đầu tiên là phải đọc kĩ

đề bài tìm hiểu mục đích, yêu cầu định thể hiện trên biểu đồ Sau đó, căn cứ vào mục đích, yêu cầu đã được xác định để lựa chọn

Trang 2

Bước 1: GV yêu cầu HS dựa vao kinh

nghiệm trả lời các câu hỏi:

- Phân tích bảng số liệu thống kê là gì?

- Khi phân tích bảng số liệu thống kê, nhận

xét biểu đồ đã vẽ cần thực hiện qua các

bước nào?

loại biểu đồ thích hợp nhất

- Lưu ý: Khi vẽ bất cứ loại biểu đồ nào,

củng phải đảm bảo được 3 yêu cầu:

+ Khoa học (chính xác)

+ Trực quan (rõ ràng, dễ đọc, dễ hiểu)

+ Thẩm mĩ (đẹp)

- Để đảm bảo tính trực quan và thẩm mĩ, khi

vẽ biểu đồ người ta thường dùng kí hiệu để phân biệt các đối tượng trên bản đồ Cần chú ý là trong khi làm bài, học sinh không được sử dụng bút màu để tô lên biểu đồ vì như vậy bị coi là đánh dấu bài Các kí hiệu trong làm bài thi thường được biểu thị bằng các cách:

+ Gạch nền (gạch dọc, ngang, chéo…) + Dùng các ước hiệu toán học (dấu cộng, trừ, nhân, chia…)

2 Phân tích bảng số liệu thống kê

- Phân tích bảng số liệu thống kê: Là dựa

vào một hoặc nhiều bảng thống kê để rút ra những nhận xét, kết luận cần thiết và giải thích nguyên nhân

- Khi phân tích bảng số liệu thống kê cần chú ý:

+ Đọc kĩ đề thi để thấy được yêu cầu và phạm vi cần phân tích

+ Cần tìm ra tính quy luật hay mối liên hệ nào đó giữa các số liệu

+ Không được bỏ sót các dữ liệu Nếu bỏ sót các số liệu sẽ dẫn đến việc phân tích thiếu chính xác hoặc có những sai sót

+ Cần bắt đầu bằng việc phân tích các số liệu có tầm khái quát cao (số liệu mang tính tổng thể), sau đó phân tích các số liệu thành phần

+ Tìm những giá trị lớn nhất, nhỏ nhất, trung bình Đặc biệt chú ý tới những số liệu mang tính đột biến (tăng hoặc giảm)

+ Có thể phải chuyển số liệu tuyệt đối sang

số liệu tương đối để dễ dàng so sánh, phân tích, tổng hợp

+ Tìm mối liên hệ giữa các số liệu theo cả hàng ngang và hàng dọc

- Việc phân tích bảng số liệu thống kê thường gồm hai phần:

+ Nhận xét về các diễn biến và mối quan hệ giữa các số liệu

Trang 3

+ Giải thích nguyên nhân của các diễn biến hoặc mối quan hệ đó Thường phải dựa vào những kiến thức đã học để giải thích

II Áp dụng

- Giáo viên đưa ra một số biểu đồ đã vẽ sẵn

để học sinh nhận biết các dạng biểu đồ thường học

- Giáo viên đưa ra một số bảng số liệu và nhận xét để học sinh thấy các bước nhận xét

IV CỦNG CỐ, ĐÁNH GIÁ

- Có các loại biểu đồ nào ?

- Tại sao người ta lai sử dụng nhiều loại biểu đồ?

- Khi vẽ biểu đồ và nhận xét bảng số liệu thống kê cần thực hiện qua các bước nào?

- GV nhận xét, đánh giá bài học

VI HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

- Yêu cầu về nhà chuẩn bị bài mới

Trang 4

Tiết 2 ÔN TẬP : CÁCH CHỌN BIỂU ĐỒ HỢP LÍ

Sau bài học, HS cần:

- Biết cách chọn các biểu đồ chính xác, hợp lí khi làm bài kĩ năng địa lí vẽ biểu đồ

- Hiểu được khi chọn biểu đồ hợp lí, chính xác thì cần dựa vào yêu cầu của đề bài, kinh nghiêm

2 Kĩ năng:

- Xác định được các loại biểu đồ cần vẽ thông qua bảng số liệu và yêu cầu của đề bài

- GV chuẩn bị sẵn một số bảng số liệu: vẽ các dạng biểu đồ

- Vở thực hành địa lí lớp 11

Bước 1: GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

- Khi vẽ các biểu đồ các em dựa vào cơ

sở nào để chọn biểu đồ hợp lí?

Hoạt động 2: Cả lớp/ cặp

- Câu hỏi có những dấu hiệu nào thì chọn

vẽ các biểu đồ:

+ Vẽ biểu đồ hình cột (hoặc thanh ngang)

+ Vẽ biểu đồ hình tròn (hoặc hình vuông)

+ Vẽ biểu đồ đường biểu diễn (đồ thị)

+ Vẽ biểu đồ kết hợp (giữa cột và đồ thị)

+ Vẽ biểu đồ miền

- Dựa vào đâu để chọn biểu đồ hợp lí,

chính xác nhất?

- GV nhận xét, đánh giá tiết dạy

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

- Chuẩn bị bài mới

- Về nhà xem các bài kĩ năng vẽ biểu đồ

I Dựa vào đâu để chọn biểu đồ hợp lí

- Dựa vào mục đích, yêu cầu của đề bài

- Dựa vào kinh nghiệm làm bài

II Sơ đồ chọn biểu đồ hợp lí, chính xác

Biểu đồ đường biểu diễn (đồ thị)

Biểu đồ kết hợp Biểu đồ miền

Biểu đồ hình cột Biểu đồ hình tròn

III Áp dụng

- GV đưa ra một số bảng số liệu và câu hỏi yêu cầu để HS xác định các biểu đồ phải chọn hợp lí

Tiến tình phát triển,

sự biến thiên của các đối tượng qua

So sánh tương quan

độ lớn giữa các đối tượng địa lí

Cơ cấu các thành phần trong một tổng thể

Trang 5

Tiết 3 ÔN TẬP : XỬ LÍ SỐ LIỆU VÀ CÔNG THỨC TÍNH

- Nắm được kĩ năng xử lí số liệu

- Xác định được mục đích của các công thức tính, xử lí số liệu

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng xử lí số liệu thống kê

- Rèn luyện sử các công thức áp dụng trong xử lí số liệu

- GV đưa một số bài tập liên quan đến xử lí số liệu đã chuẩn bị sẵn

- Vở thực hành địa lí lớp 12

Bước 1: GV yêu cầu HS trả lời các câu

hỏi:

- Tại sao ta cần phải xử lí số liệu?

- Mục đích của xử lí số liệu?

Bước 1: GV nêu câu hỏi:

- Em biết gì về những công thức tính số

liệu?

- Những công thức đó yêu cầu như thế

nào?

Bước 2: HS trả lời, GV chuẩn kiến

thức-đưa ra một số công thức thương liên

quan tới xử lí số liệu

I Tại sao phải xử lí số liệu

- Xử lí số liệu từ bảng số liệu thống kê để vẽ biểu

đồ phù hợp

- Xử lí số liệu để nhận xét, phân tích, tổng hợp số liệu chính xác

II Một số công thức tính, xử lí số liệu

- Tính phần tỉ lệ trăm (%):

Thành phần % = × 100 Tổng thể

- Tính lương thực bình quân:

Sản lượng LTBQ =

Số dân

- Tính tổng giá trị xuất nhập khẩu:

TGTXK = Giá trị xuất khẩu + giá trị nhập khẩu

- Tính cán cân xuất nhập khẩu:

CCXNK = Giá trị nhập khẩu – giá trị xuất xuất khẩu

- Tính giá trị xuất khẩu:

Tổng giá trị XNK – Cán cân XNK GTXK =

2

- Tính giá trị nhập khẩu:

GTNK = Tổng giá trị XNK – Giá trị xuất khẩu

Trang 6

- Tính tỉ lệ xuất nhập khẩu:

Giá trị xuất khẩu TLXNK =

Giá trị nhập khẩu

- Tính tỉ suất sinh thô:

s T(%) = Dtb ( s: Số trẻ em sinh ra trong năm, Dtb : Dân số trung bình )

- Tính tử suất tử thô:

t T(%) = Dtb ( t: Tổng số người chết, Dtb: Dân số trung bình)

- Tính tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên:

Tg (%) = S – T (S: Tỉ suất sinh thô, T: Tỉ suất tử thô)

III Áp dụng

- GV đưa ra một số bảng số liệu thống kê liên quan tới xử lí số liệu

- GV yêu cầu HS dựa vào bảng số liệu, áp dụng những công thức để xử lí số liệu

- Khi nào thì cần áp dụng công thức để xử lí số liệu?

- Hãy cho biết các bước khi xử lí số liệu?

Trang 7

Tiết 4 ÔN TẬP : VẼ BIỂU ĐỒ HÌNH CỘT

- Xác định được khi đọc câu hỏi yêu cầu vẽ biểu đồ hình cột

- Nắm được kĩ năng vẽ biểu đồ hình cột

2 Kĩ năng:

- Thực hiện các bước vẽ biểu đồ và hoàn thiện biểu đồ hình cột

- GV chuẩn bị sẵn một số bảng số liệu yêu cầu vẽ biểu đồ hình cột

- Vở thực hành lớp 12

Hoạt động 1: Cá nhân

Bước 1: GV hỏi:

- Có những dạng biểu đồ hình cột nào?

nghiệm trả lời câu hỏi:

- Sử dụng biểu đồ hình cột nhằm mục đích

gì?

- Cho biết các bước hoàn thành biểu đồ?

I Các dạng biểu đồ hình cột

- Biểu đồ cột đơn

- Biểu đồ cột đơn gộp nhóm

- Biểu đồ cột chồng

II Mục đích của biểu đồ hình cột

- Sử dụng để biểu hiện động thái phát triển,

so sánh tương quan về độ lớn giữa các đối tượng hoặc thể hiện cơ cấu thành phần của một tổng thể

- Loại biểu đồ này thường được dùng để thể hiện sự khác biệt, sự thay đổi về quy mô số lượng của một hoặc nhiều đối tượng

III Các bước tiến hành vẽ biểu đồ hình cột

- Chọn tỉ lệ thích hợp

- Kẻ hệ trục vuông góc, trục đứng thể hiện đơn vị của các đại lượng (Ví dụ: triệu người,

tỉ kwh hoặc % …), trục ngang thể hiện các năm hoặc các đối tượng khác nhau

- Tính độ cao của từng cột cho đúng tỉ lệ rồi thể hiện trên giấy

- Hoàn thiện biểu đồ:

+ Ghi các số liệu tương ứng vào các cột (ghi giá trị độ lớn ở đỉnh cột và ghi thời gian hoặc tên của đối tượng vào chân cột)

+ Vẽ kí hiệu vào cột (nếu cần) và lập bản chú giải

+ Ghi tên biểu đồ

Trang 8

IV Áp dụng

- GV đưa ra một số bảng số liệu có liên quan tới biểu đồ hình cột

- GV yêu cầu HS dựa vào bảng số liệu để hoàn thành các bước vẽ biểu đồ hình cột

- Khi nào thì vẽ biểu đồ hình cột?

- Vẽ biểu đồ hình cột cần thực hiện qua các bước nào?

- GV đánh giá, nhận xét tiết học

Trang 9

Tiết 5 ÔN TẬP : VẼ BIỂU ĐỒ HÌNH TRÒN

- Xác định được khi đọc câu hỏi yêu cầu vẽ biểu đồ hình tròn

- Nắm được kĩ năng vẽ biểu đồ hình tròn

2 Kĩ năng:

- Thực hiện các bước vẽ biểu đồ và hoàn thiện biểu đồ hình cột

- GV chuẩn bị sẵn một số bảng số liệu yêu cầu vẽ biểu đồ hình tr òn

- Sử dụng biểu đồ hình tròn nhằm mục

đích gì?

- Cho biết các bước hoàn thành biểu đồ

hình tròn?

I Mục đích của biểu đồ hình tròn

- Sử dụng để thể hiện cơ cấu các thành phần

trong một tổng thể

II Các bước tiến hành vẽ biểu đồ hình tròn

- Xử lí số liệu:

+ Nếu số liệu của đề bài đã cho là số liệu tuyệt đối (tỉ đồng, triệu người…) thì việc đầu tiên là phải xử lí số liệu tuyệt đối thành số liệu tương đối (tỉ lệ %) Thành phần + Công thức xử lí số liệu:% = X 100 Tổng thể

+ Khi tính toán, ta có thể làm tròn số đến hàng chục của số thập phân nhưng tổng phải là 100%

- Xác định bán kính hình tròn:

+ Công thức tính bán kính hình tròn: S = πR2 + Nếu là các yếu tố tự nhiên bán kính hình tròn bằng nhau

+ Nếu bảng số liệu đã cho là % bán kính hình tròn năm sau lớn hơn năm trước

- Chia hình tròn theo đúng tỉ lệ và tật tự của các thành phần trong bài:

+ Toàn bộ hình tròn là 3600, tương ứng với tỉ lệ 100% Tỉ lệ 1% sẽ tương ứng với 3,6o trên hình tròn

+ Khi vẽ nên bắt đầu từ kim 12 giờ và làn lượt theo chiều quay của kim đồng hồ

+ Ghi tỉ lệ của các thành phần lên biểu đồ

Trang 10

+ Chọn kí hiệu, thể hiện trên biểu đồ và lập bản chú giải

III Áp dụng

- GV đưa ra một số bảng số liệu có liên quan tới biểu đồ hình hình tròn

- GV yêu cầu HS dựa vào bảng số liệu để hoàn thành các bước vẽ biểu đồ hình tròn

- Khi nào thì vẽ biểu đồ hình tròn?

- Vẽ biểu đồ hình tròn cần thực hiện qua các bước nào?

Trang 11

Tiết 6 ÔN TẬP : VẼ BIỂU ĐỒ HÌNH MIỀN

- Xác định được khi đọc câu hỏi yêu cầu vẽ biểu đồ miền

- Nắm được kĩ năng vẽ biểu đồ miền

2 Kĩ năng:

- Thực hiện các bước vẽ biểu đồ và hoàn thiện biểu đồ miền

- GV chuẩn bị sẵn một số bảng số liệu yêu cầu vẽ biểu đồ miền

- Sử dụng biểu đồ miền nhằm mục đích

gì?

- Cho biết các bước hoàn thành biểu đồ

miền ?

- Khi nào thì vẽ biểu đồ hình tròn?

- Vẽ biểu đồ hình tròn cần thực hiện qua

các bước nào?

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

I Mục đích của biểu đồ miền

- Sử dụng để thể hiện cơ cấu các thành phần

trong một tổng thể

II Các bước tiến hành vẽ biểu đồ miền

- Xử lí số liệu:

+ Nếu số liệu của đề bài đã cho là số liệu tuyệt đối (tỉ đồng, triệu người…) thì việc đầu tiên là phải xử lí số liệu tuyệt đối thành số liệu tương đối (tỉ lệ %) Thành phần + Công thức xử lí số liệu:% = X 100 Tổng thể

+ Khi tính toán, ta có thể làm tròn số đến hàng chục của số thập phân nhưng tổng phải là 100% + Tuy nhiên cũng có trường hợp yêu cầu thể hiện tổng thể và giá trị các bộ phận thì ta lại vẽ theo giá trị tuyệt đội (không xử lý số liệu)

+ Khi vẽ nên bắt đầu từ góc tọa độ

+ Ghi tỉ lệ, giá trị của các thành phần lên biểu

đồ, giá trị miền nào thì ghi ngay lên miền đó + Chọn kí hiệu, thể hiện trên biểu đồ và lập bản chú giải

III Áp dụng

- GV đưa ra một số bảng số liệu có liên quan tới biểu đồ miền

- GV yêu cầu HS dựa vào bảng số liệu để hoàn thành các bước vẽ biểu đồ miền

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	211 KB