Tài liệu ôn thi TNTHPT 2011

1.Giai đoạn Cổ kiến tạo diễn ra cách đây 542 triệu năm, kéo dàitới 477 triệu năm - Là giai đoạn hình thành và ổn định lãnh thổ : + Phần lớn lãnh thổ đượccác vận động kiến tạo nâng lênthà

TÀI LIỆU ÔN THI MÔN ĐỊA LÍ

NĂM HỌC 2010 – 2011GVBM : TRƯƠNG THỊ KIM THANH

TÀI LIỆU ÔN THI MÔN ĐỊA LÍ

- Công cuộc Đổi mới đượcmanh nha từ năm 1979, đượckhẳng định từ Đại hội Đảng lần

VI ( năm 1986 ), đưa nền kinh tế-xã hội nước ta phát triển theo ba

xu thế : + Dân chủ hoá đời sốngkinh tế-xã hội

+ Phát triển nền kinh tếhàng hoá nhiều thành phần theođịnh hướng XHCN

+ Tăng cường giao lưu vàhợp tác với các nước trên thếgiới

- Công cuộc Đổi mới đã đạtđược những thành tựu to lớn : nềnkinh tế thoát khỏi khủng hoảng;

tốc độ tăng trưởng kinh tế khácao; cơ cấu nền kinh tế chuyểndịch theo hướng công nghiệp hoá,hiện đại hoá; đời sống của nhândân không ngừng được cải thiện,nâng cao

- Việt Nam ngày càng hội

Câu 1: Bối cảnh quốc tế trong những năm cuối thế kỉ XX có ảnh hưởng như thế nào đến công cuộc Đổi mới ở nước ta ?

Trả lời : Bối cảnh quốc tế trong những năm cuối thế kỉ XX đã có ảnh hưởng to lớn đến công cuộc Đổi mới

- Đặt nước ta vào thế bị cạnh tranh quyết liệt về kinh tế, đòi hỏi cần phải có những đối sách thích hợpnhằm phát triển ổn định và bền vững về kinh tế-xã hội

Câu 2: Hãy nêu các thành tựu của công cuộc đổi mới ở nước ta?

Trả lời : Công cuộc đổi mới ở nước ta đã thu được nhiều thành tựu to lớn :

- Nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế-xã hội kéo dài, lạm phát được đẩy lùi

- Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao ( trên 8% trong suốt giai đoạn từ năm 2005 đến nay)

- Cơ cấu ngành kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ( giảm tỉ trọng của khuvực I, tăng tỉ trọng của khu vực II và khu vực III )

- Cơ cấu lãnh thổ kinh tế cũng có sự chuyển biến rõ rệt: cả nước đã hình thành 3 vùng kinh tế trọngđiểm, các vùng chuyên canh lớn, các trung tâm công nghiệp và dịch vụ quan trọng

- Đời sống của nhân dân không ngừng được tăng lên, giảm tỉ lệ nghèo của cả nước

Câu 3 : Nêu một số định hướng chính để đẩy mạnh công cuộc Đổi mới và hội nhập ở nước ta

Trả lời : Các định hướng chính :

- Thực hiện chiến lược toàn diện về tăng trưởng và xoá đói giảm nghèo

- Hoàn thiện và thực hiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường theo định hướng XHCN

- Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với phát triển nền kinh tế tri thức

nhập sâu sắc với quốc tế và khuvực thể hiện qua việc gia nhậpcác tổ chức khu vực và quốc tế( ASEAN, APEC, WTO…) đãđem lại những kết quả to lớn : thuhút vốn đầu tư nước ngoài, pháttriển ngoại thương, hợp tác giaolưu kinh tế, văn hoá, chính trị…

- Một số định hướng chính đểđẩy mạnh công cuộc Đổi mới vàhội nhập

- Đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế để tăng tiềm lực kinh tế quốc gia

- Có giải pháp hữu hiệu bảo vệ tài nguyên, môi trường và phát triển bền vững

- Đẩy mạnh phát triển giáo dục, y tế, văn hoá, chống lại các tệ nạn xã hội, mặt trái của kinh tế thịtrường

- Nằm trên các đường hànghải, đường bộ và đường hàngkhông quốc tế quan trọng

2 Phạm vi lãnh thổLãnh thổ Việt Nam là mộtkhối thống nhất và toàn vẹn baogồm vùng đất liền, vùng biển vàvùng trời

- Vùng đất liền có diện tích

331 212 km2

- Vùng biển có diện tíchkhoảng 1 triệu km2

- Vùng trời là khoảng khônggian bao trùm trên vùng đất liền

- Việt Nam nằm ở rìa phía đông của bán đảo Đông Dương, ở gần trung tâm của khu vực Đông Nam Á

- Vị trí bán đảo, có vùng biển rộng lớn giàu tiềm năng

- Nằm trên các con đường giao thông hàng hải, hàng không quốc tế quan trọng

b) Phạm vi lãnh thổ :

- Hệ toạ độ địa lí : + Điểm cực Bắc : 23023’ B ( xã Lũng Cú, tỉnh Hà Giang ) + Điểm cực Nam : 8034’ B ( xã Đất Mũi, tỉnh Cà Mau ) + Điểm cực Tây : 102009’ Đ (xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên ) + Điểm cực Đông : 109024’ Đ ( xã Vạn Thạnh, tỉnh Khánh Hoà )

- Phạm vi lãnh thổ : gồm 3 bộ phận : + Vùng đất : là toàn bộ phần đất liền và hải đảo Có đường biên giới chung với các nước : TrungQuốc ( 1400 km ), Lào ( 2100 km ), Campuchia ( 1100 km )

+ Vùng biển : Diện tích trên 1 triệu km2 Đường bờ biển dài 3260 km từ Móng Cái đến Hà Tiên + Vùng trời : là khoảng không gian bao trùm lên trên vùng đất và vùng biển nước ta

3 Ý nghĩa của vị trí địa lí vàpham vi lãnh thổ

a) Ý nghĩa tự nhiên

b) Ý nghĩa kinh tế, văn

hoá-xã hội và an ninh quốcphòng

Câu 2 : Nêu ý nghĩa của vị trí địa lí nước ta về tự nhiên, kinh tế, văn hoá-xã hội và an ninh quốc phòng

- Có sự phân hoá đa dạng về tự nhiên : theo Bắc-Nam, Đông-Tây, thấp-cao

* Khó khăn : Thường chịu nhiều thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán, sâu bệnh…

b) Ý nghĩa kinh tế, văn hoá-xã hội và an ninh quốc phòng :

- Về kinh tế : + Có nhiều thuận lợi để phát triển giao thông cả về đường bộ, đường biển, đường không với các nướctrên thế giới Tạo điều kiện thực hiện chính sách mở cửa, hội nhập với các nước trong khu vực và trên thếgiới

+ Vùng biển rộng lớn, giàu tiềm năng, thuận lợi để phát triển nhiều ngành kinh tế biển

* Khó khăn : Đặt nước ta vào thế vừa phải hợp tác vừa phải cạnh tranh quyết liệt

- Về văn hoá-xã hội : Thuận lợi cho nước ta chung sống hoà bình, hợp tác hửu nghị và cùng phát triển với các nước lánggiềng và trong khu vực

- Về chính trị và quốc phòng : + Nước ta có vị trí quân sự đặc biệt quan trọng của vùng Đông Nam Á

+ Biển Đông có ý nghĩa chiến lược trong công cuộc xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước

* Khó khăn : Đường biên giới dài ( trên bộ và trên biển ) nên việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ là rất quantrọng

Bài 4 :

LỊCH SỬ

HÌNH

THÀNH

1 Giai đoạn Tiền Cambri ( diễn

ra cách đây khoảng 2, 5 tỉ năm,kéo dài khoảng 2 tỉ năm )

- Là giai đoạn hình thành nềnmóng ban đầu của lãnh thổ Việt

Câu 1: Lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ nước ta đã trải qua những giai đoạn nào ? Trả lời:

Lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ nước ta trải qua ba giai đoạn :

- Giai đoạn tiền Cambri : giai đoạn cổ nhất và kéo dài nhất- khoảng 2 tỉ năm

- Giai đoạn Cổ kiến tạo : tiếp nối giai đoạn tiền Cambri, kéo dài 477 triệu năm

- Giai đoạn Tân kiến tạo : tiếp nối giai đoạn Cổ kiến tạo, kéo dài cho tới ngày nay

Nam : đại bộ phận lãnh thổ nước

ta còn là biển, chỉ xuất hiện một

số mảng nền cổ ( vòm sông Chảy,Hoàng Liên Sơn, cánh cung sông

Mã, khối nhô Kon Tum )

- Là giai đoạn cổ nhất và kéodài nhất trong lịch sử hình thành

và phát triển lãnh thổ Việt Nam,chỉ diển ra trên một phạm vi hẹp ,các điều kiện cổ địa lí còn rất sơkhai và đơn điệu, sinh vật hầunhư chưa phát triển

Câu 2 : Vì sao giai đoạn tiền Cambri được xem là giai đoạn hình thành nền móng ban đầu của lãnh thổ Việt Nam ?

Trả lời:

Giai đoạn tiền Cambri được xem là giai đoạn hình thành nền móng ban đầu của lãnh thổ nước ta là vì :

- Trái Đất lúc đó còn có nhiều biến động lớn và chưa được hình thành rõ ràng Đại bộ phận nước ta còn

là đại dương, các điều kiện cổ địa lí còn rất sơ khai và đơn điệu

- Trên lãnh thổ Việt Nam lúc đó chỉ có các mảng nền cổ như vòm sông Chảy, Hoàng Liên Sơn, cánhcung sông Mã, khối nhô Kon Tum …tạo thành những điểm tựa cho sự phát triển lãnh thổ Việt Nam về sau

Câu 3 : Nêu những đặc điểm chính của giai đoạn tiền Cambri trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ nước ta

Trả lời :

Các đặc điểm của giai đoạn tiền Cambri :

- Là giai đoạn cổ nhất và kéo dài nhất trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ Việt Nam

+ Các đá biến chất cổ nhất ở nước ta có tuổi cách đây 2-3 tỉ năm được tìm thấy ở Kon Tum, HoàngLiên Sơn

+ Giai đoạn này diển ra ở nước ta trong thời gian dài khoảng 2 tỉ năm và kết thúc cách đây 542 triệunăm

- Chỉ diển ra trong một phạm vi hẹp trên một phần lãnh thổ nước ta hiện nay

Giai đoạn này diễn ra chủ yếu ở một số nơi với các mảng nền cổ như vòm sông Chảy, Hoàng LiênSơn, cánh cung sông Mã, khối nhô Kon Tum

- Ở giai đoạn này các điều kiện cổ địa lí còn rất sơ khai và đơn điệu

Thạch quyển, khí quyển, thuỷ quyển mới xuất hiện ban đầu còn rất mỏng Sinh vật bắt đầu xuất hiện

ở dạng sơ khai như tảo, động vật thân mềm

1.Giai đoạn Cổ kiến tạo (diễn ra

cách đây 542 triệu năm, kéo dàitới 477 triệu năm)

- Là giai đoạn hình thành và

ổn định lãnh thổ : + Phần lớn lãnh thổ đượccác vận động kiến tạo nâng lênthành các vùng đất liền : vậnđộng uốn nếp và nâng lên ở Tây

Câu 1: Nêu những đặc điểm chính của giai đoạn Cổ kiến tạo trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ nước ta

Trả lời:

Những đặc điểm chính của giai đoạn Cổ kiến tạo :a) Diển ra trong một thời gian khá dài, tới 477 triệu năm

Bắt đầu từ kỉ Cambri, cách đây 542 triệu năm và chấm dứt vào kỉ Krêta, cách đây 65 triệu năm

b) Có nhiều biến động mạnh mẽ nhất trong lịch sử phát triển tự nhiên nước ta

- Nhiều khu vực chìm dưới biển trong các pha trầm tích được nâng lên trong các pha uốn nếp

- Các loại đá trong giai đoạn này rất cổ, có cả trầm tích, macma và biến chất

Bắc, Đông Bắc, Bắc Trung Bộ,hoạt động macma mạnh ở TrườngSơn Nam

+ Các hoạt động bào mòn,

hạ thấp lãnh thổ cũng liên tụcdiễn ra

+ Các khoáng sản được hìnhthành : đồng, sắt, thiếc, vàng, bạc,

đá quý

+ Cảnh quan địa lí nhiệt đớiphát triển : sinh vật phát triểnmạnh mẽ, những khối núi đá vôihùng vĩ và các mỏ than lớn đượchình thành

2 Giai đoạn Tân kiến tạo (cách

đây khoảng 65 triệu năm và vẫntiếp diễn đến ngày nay )

- Hoàn thiện các kiến trúc cổhình thành từ giai đoạn trước

- Các hoạt động biến đổi, pháttriển dần dần xác lập và hoànchỉnh lãnh thổ nước ta như ngàynay

- Các hoạt động địa chất vẫncòn đang tiếp diễn trên lãnh thổViệt Nam

- Vận động uốn nếp và nâng lên ở Tây Bắc, Đông Bắc, Bắc Trung bộ; hoạt động macma mạnh ởTrường Sơn Nam

- Phần lớn lãnh thổ nước ta trở thành đất liền

- Các khoáng sản được hình thành : đồng, sắt, thiếc, vàng, bạc, đá quý

c) Lớp vỏ cảnh quan địa lí nhiệt đới ở nước ta đã rất phát triển

- Các điều kiện cổ địa lí của vùng nhiệt đới ẩm nước ta đã được hình thành và phát triển thuận lợi

- Đại bộ phận lãnh thổ Việt Nam được định hình ở giai đoạn này

Câu 2: Vì sao giai đoạn Cổ kiến tạo được xem là giai đoạn có tính chất quyết định đến lịch sử phát triển lãnh thổ nước ta ?

Trả lời:

Giai đoạn Cổ kiến tạo là giai đoạn có tính chất quyết định đến lịch sử phát triển lãnh thổ nước ta vì :

- Nhiều bộ phận lãnh thổ được nâng lên trong các pha uốn nếp của các chu kì vận động tạo núiCalêđôni, Hecxini (đại Cổ sinh ) và Inđôxini, Kimêri (đại Trung sinh ) hình thành các khu vực lãnh thổViệt Nam

- Còn có các sụt võng, đứt gãy hình thành các loại đá và các loại khoáng sản trên lãnh thổ nước ta

- Các điều kiện cổ địa lí của vùng nhiệt đới ẩm nước ta giai đoạn này được hình thành và phát triểnthuận lợi

Câu 3: Nêu những đặc điểm của giai đoạn Tân kiến tạo trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ nước ta

Trả lời:

a) Diển ra ngắn nhất trong lịch sử hình thành và phát triển của tự nhiên nước ta

Chỉ mới bắt đầu cách đây 65 triệu năm và tiếp diễn cho đến ngày nay

b) Chịu sự tác động mạnh mẽ của kì vận động tạo núi Anpơ - Himalaya và những biến đổi khí hậu cóquy mô toàn cầu

- Vận động tạo núi Anpơ - Himalaya làm cho lãnh thổ nước ta đã xảy ra các hoạt động uốn nếp, đứtgãy, phun trào macma, nâng cao và hạ thấp địa hình, bồi lấp các bồn trũng lục địa

- Trong kỉ Đệ tứ ( cách đây 1,7 triệu năm ) khí hậu Trái Đất có những biến đổi lớn với những thời kìbăng hà, đã nhiều lần gây ra biển tiến và biển thoái trên phần lãnh thổ nước ta

c) Tiếp tục hoàn thiện các điều kiện tự nhiên làm cho đất nước ta có diện mạo và đặc điểm tự nhiên nhưhiện nay

- Các quá trình xâm thực, bồi tụ được đẩy mạnh, hệ thống sông suối đã bồi đắp nên các đồng bằng châu

thổ rộng lớn, các khoáng sản có nguồn gốc ngoại sinh được hình thành như dầu mỏ, khí tự nhiên, than nâu,bôxit

- Cảnh quan nhiệt đới được tiếp tục hoàn thiện, thiên nhiên ngày càng đa dạng, phong phú như ngàynay

Câu 4 : Nêu ngắn gọn về kết quả và ý nghĩa của giai đoạn Tân kiến tạo ? Trả lời :

a) Quyết định đặc điểm địa hình và mạng lưới thuỷ văn hiện tại

- Làm trẻ lại địa hình, tạo nên địa hình núi cao Nước ta trở thành đất nước nhiều đồi núi, có sự phânhoá theo đai cao

- Tạo nên sự phân bậc của địa hình ngày nay với các dạng địa hình tương phản và phù hợp, sự khácnhau về địa hình giữa các khu vực

- Để lại các bề mặt san bằng cổ tương ứng với mỗi chu kì vận động

- Mạng lưới sông ngòi dày đặc, độ dốc lớn, lượng nước phong phú

b) Quyết định tính đa dạng và phức tạp của cảnh quan tự nhiên Việt Nam

- Làm thay đổi điều kiện sinh-khí hậu theo đai cao, tạo điều kiện cho sự xâm nhập của các luồng di cưsinh vật

- Tạo nên sự phân hoá khí hậu và cảnh quan theo đai cao

1.Đặc điểm chung của địa hình:

- Địa hình đồi núi chiếm phầnlớn diện tích nhưng chủ yếu làđồi núi thấp

- Địa hình phân hoá đa dạng,phân chia thành các khu vực, có 2hướng chính : tây bắc - đông nam

- Chủ yếu là đồi núi thấp

Câu 1 : Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, hãy nêu các đặc điểm chung của địa hình Việt Nam?

Trả lời :

a) Địa hình đồi núi chiếm phần lớn diện tích nhưng chủ yếu là đồi núi thấp

- Đồi núi chiếm tớỉ 3/4 diện tích lãnh thổ, đồng bằng chỉ chiếm 1/4 diện tich

- Đồi núi thấp (dưới 1000 m ) chiếm hơn 60o/o diện tích cả nước, núi cao (trên 2000 m) chỉ chiếm 1o/o

diện tích

b) Cấu trúc địa hình khá đa dạng

- Địa hình nước ta được trẻ lại và có tính phân bậc rõ rệt

- Địa hình thấp dần từ tây bắc xuống đông nam

- Gồm 2 hướng chính : + Hướng tây bắc - đông nam thể hiện rõ rệt ở vùng núi Tây Bắc và Trường Sơn Bắc

+ Hướng vòng cung thể hiện ở vùng núi Đông Bắc và Trường Sơn Nam

- Địa hình Việt Nam phân chia thành các khu vực : khu vực núi cao, các khu vực đồi núi thấp và trung

- Là vùng có địa hình caonhất nước ta với 3 dãy núi lớncùng hướng tây bắc - đông nam,trong đó có dãy Hoàng Liên Sơncao và đồ sộ với đỉnh Phanxipăngcao 3143 m

- Xen giữa các dãy núi là cáccao nguyên đá vôi ( Sơn La, Mộcchâu )

c) Vùng núi Trường Sơn Bắc :

- Từ phía nam sông Cả tớidãy Bạch Mã

- Gồm các dãy núi song song

và so le theo hướng tây bắc đông nam

Địa thế cao ở hai đầu vàthấp ở đoạn giữa, hẹp ngang

d) Vùng núi Trường Sơn Nam :

- Từ phía nam dãy Bạch Mãđến vĩ tuyến 110 B

- Gồm các khối núi và caonguyên :

+ Khối núi Kon Tum vàkhối núi cực Nam Trung Bộđược nâng cao đồ sộ, có

bình, các vùng trung du chuyển tiếp giữa miền núi với đồng bằng, các đồng bằng, ô trũng xen kẻ…tạo nêntính đa dạng và phức tạp của địa hình Việt Nam

Câu 2 : Dựa vào Atlat địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, hãy trình bày những điểm khác nhau về địa hình giữa hai vùng núi Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam

Trả lời :

Đặcđiểm

Trường Sơn Bắc Trường Sơn Nam

Phạm

vi Phía nam sông Cả đến dãy Bạch Mã Phía nam dãy Bạch Mã đến vĩ tuyến 11

oB

Đặcđiểmchung

- Gồm các dãy núi song song và so letheo hướng tây bắc - đông nam

- Cao ở hai đầu, thấp ở giữa

- Gồm các khối núi và cao nguyên theo hướng bắc

- tây bắc, nam - đông nam

- Sườn tây thoải, sườn đông dốc đứng

Cácdạngđịahình

- Phía bắc là vùng núi Nghệ An, giữa làvùng núi đá vôi Quảng Bình, phía nam làvùng núi tây Thừa Thiên-Huế

- Mạch núi cuối cùng là dãy Bạch Mãđâm ngang ra biển ở vĩ tuyến 16oB ( làranh giới với Trường Sơn Nam và cũng

là bức chắn ngăn các khối không khí lạnh

từ phương bắc tràn xuống phía nam )

- Phía đông là khối Kon Tum và khối núi cực NamTrung Bộ mở rộng và nâng cao

- Phía tây là các cao nguyên Kon Tum, Plây Ku,Đắk Lắk, Lâm Viên, Mơ Nông có bề mặt tươngđối bằng phẳng với độ cao xếp tầng 500 - 800 -

1000 m

- Sự bất đối xứng giữa hai sườn đông -tây

rõ hơn ở Trường Sơn Bắc

Câu 3 : Phân tích những thế mạnh và hạn chế của thiên nhiên khu vực đồi núi đối với phát triển kinh tế - xã hội nước ta

Trả lời :

a) Các thế mạnh :

- Tập trung nhiều loại khoáng sản là nguyên, nhiên liệu cho nhiều ngành công nghiệp

- Có các bề mặt cao nguyên san bằng và các thung lũng, thuận lợi cho việc hình thành các vùng chuyêncanh cây công nghiệp, cây ăn quả, phát triển chăn nuôi đại gia súc và một số nơi có thể trồng cây lươngthực

- Tài nguyên rừng phong phú, đa dạng trong đó có nhiều loài quý hiếm tiêu biểu cho sinh vật rừng nhiệtđới

- Có tiềm năng lớn về thuỷ điện

những đỉnh cao trên 2000 m

- Các cao nguyên badan Plây

Ku, Đắk Lắk, Mơ Nông, DiLinh có bề mặt tương đốibằng phẳng với độ cao xếptầng 500 - 800 - 1000 m

- Giữa hai sườn đông - tây có

+ Chạy dài từ nam sông Cả đến đèo Hải Vân

Gồm các dãy núi chạy song song, so le nhau, theo hướng tây bắc - đông nam

- Núi cao hai đầu thấp Ở giữa Phía bắc là vùng núi cao Ở thượng du Nghệ An, giữa là vùng đá vôi Quảng.Bình vùng đồi núi thấp Quảng Trị, phía nam là vùng núi cao tây Thừa Thiên Huế

- Dãy Bạch Mã đây là dãy núi cuối cùng làm thành bức chắn ngăn cản khối khí lạnh tràn xuống phíanam

b Ảnh hưởng+ Ngăn gió mùa Tây Nam từ cao áp Ấn Độ Dương gây hiện tượng khô nóng ở vùng đồng bằng duyên hảimiền Trung vào đầu mùa hạ

+ Ngăn cản khối khí lạnh tràn xuống phía nam làm cho phía bắc và nam đèo Hải Vân có chế độ khí hậukhác nhau

+ Làm cho mưa ở đồng bằng duyên hải miền Trung lệch pha so với hai đầu, chậm hơn chuyển sang mưathu đông

Câu 5: Địa hình núi Đông Bắc và Tây Bắc khác nhau như thế nào ? Trả lời :

+ Vùng núi Đông Bắc nằm ở tả ngạn sông Hồng còn vùng núi Tây Bắc nằm giữa sông Hồng và sông Cả.Hai hệ thống núi này có những điểm khác nhau

- Về độ cao : Đông Bắc bao gồm các dãy núi và cao nguyên có độ cao từ trung bình đến thấp trong đó

đồi núi thấp chiếm ưu thế còn Tây Bắc bao gồm các dãy núi có độ cao từ trung bình trở lên trong đó núicao chiêm ưu thế

- Về hướng núi : núi ở Đông Bắc có hướng đông bắc - tây nam còn núi ở Tây Bắc có hướng tây bắc - đôngnam rõ rệt

- Về cấu trúc : núi Đông Bắc có cấu trúc vòng cung với 5 dãy núi tưụ lại ở Tam Đảo còn núi Tây Bắc gồm

2 hệ thống núi cao chạy song song kẹp ở giữa một hệ thống đồi núi thấp

b1 Đồng bằng sông Hồng + Do phù sa của sông Hồng

và sông Thái Bình bồi tụ + Diện tích : 15.000km2

+ Có hệ thống đê ngăn lũ + Vùng trong đê không đượcbồi tụ phù sa

+ ít chịu tác động của thủytriều

b2 Đồng bằng sông Cửu Long

+Do phù sa của sông Tiền vàsông hậu bồi tụ

+ Diện tích : 40.000km2

+ Có hệ thống kênh rạchchằng chịt

+ Được bồi tụ phù sa hằngnăm

+ Chịu tác động mạnh củathủy triều

* Đồng bằng ven biển

- Chủ yếu do phù sa biển bồiđắp Đất nhiều cát, ít phù sa

- Diện tích 15000 km2 Hẹpchiều ngang, bị chia cắt thànhnhiều đồng bằng nhỏ

Câu 1 : Trình bày đặc điểm của đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long?

Trả lời :

1 Đồng bằng sông Hồng +Nguyên nhân hình thành : Do phù sa của sông Hồng và sông Thái Bình bồi tụ + Diện tích : 15.000km2

+ hệ thống đê , kênh rạch : có hệ thống đê ngăn lũ + Sự bồi đắp phù sa : Vùng trong đê không được bồi tụ phù sa + Tác động của thủy triều : ít chịu tác động của thủy triều 2/ Đồng bằng sông Cửu Long

+Nguyên nhân hình thành : Do phù sa của sông Tiền và sông hậu bồi tụ + Diện tích : 40.000km2

+ Hệ thống đê , kênh rạch : có hệ thống đê kênh rạch chằng chịt + Sự bồi đắp phù sa : được bồi tụ phù sa hằng năm

+ Tác động của thủy triều : chịu tác động mạnh của thủy triều

Câu 2 : So sánh đồng bằng sông Hồng và đồng bàng sông Cửu Long?

- Tiếp giáp với vùng bờ biển phẳng có thềm lục địa nông

- Địa hình thấp khá bằng phẳng thuận lợi cho việc cơ giới hóa Khác nhau

- Đồng bằng sông Cửu Long có diện tích lơn gần gấp 3 lần đồng bằng sông Hồng

- Đồng bằng sông Cửu Long có địa hình thấp và bằng phẳng hơn

- Đồng bằng sông Cửu Long không có đê nên được phù sa sông bồi đắp thường xuyên còn đồng bằngsông Hồng có đê nên chỉ được bồi đắp phù sa ở.khu vực ngoài đê

- Đồng bằng sông Cửu Long thấp hơn lại có hệ thống sông ngòi kênh rạch chằng chịt nên mùa lũ

- Ở các cửa có vài đồng bằngđược mở rộng : đồng bằng sông

Mã, sông Chu, đồng bằng sông

Cả, sông Thu Bồn,

- Ở nhiều đồng bằng thường

có sự phân chia làm 3 dải: giápbiển là cồn cát, đầm phá; giữa làvùng thấp trũng; trong cùng làđồng bằng, đất có đặc tính nhiềucát, ít phù sa sông

thường bị ngập sâu ở các vùng trũng, còn mùa khô bị thủy triều lấn mạnh gây nhiễm mặn trên diện rộng.Hiện tượng này trên đồng bằng sông Hồng ít hơn

Câu 3 : Thế mạnh và hạn chế của khu vực đồng bằng đối với phát triển kinh tế - xã hội nước ta ? Trả lời :

- Thế mạnh + Là cơ sở để phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới, đa dạng các loại nông sản, mà nông sản chính làgạo

+ Cung cấp các nguồn lợi thiên nhiên khác như khoáng sản, lâm sản và thủy sản+ Là nơi có điều kiện để tập trung các thành phố, các khu công nghiệp và các trung tâm thương mại

- Hạn chế của khu vực đồng bằngThường xuyên chịu nhiều thiên tai (bão lụt, hạn hán) gây thiệt hại lớn về người và của

1 Khái quát về Biển Đông:

Biển Đông là biển lớn của thếgiới (diện tích gần 3,447 triệu

km2 trong đó phần thuộc lãnh thổnước ta hơn 1 triệu km2 )

- Là một biển kín

- Đặc tính nóng ẩm và chịuảnh hưởng của gió mùa

- Các yếu tố hải văn

- Nhiệt độ TB năm 23 0C, độmuối TB khoảng 30-33 %o

- Sóng trên biển mạnh vàothời kỳ gió mùa ĐB, ảnh hưởngđến bờ biển Trung Bộ

- Thủy triều biến động theo 2mùa lũ và cạn

- Hải lưu chịu ảnh hưởng củagió mùa (Gió mùa ĐB tạo hải lưu

Câu 1 : Hãy nêu những đặc điểm chính của Biển Đông nước ta ?

Trả lời :

Biển Đông là biển lớn của thế giới (diện tích gần 3,447 triệu km2 trong đó phần thuộc lãnh thổ nước tahơn 1 triệu km2 )

- Là một biển kín

- Đặc tính nóng ẩm và chịu ảnh hưởng của gió mùa

- Các yếu tố hải văn

- Nhiệt độ TB năm 23 0C, độ muối TB khoảng 30-33 %o

- Sóng trên biển mạnh vào thời kỳ gió mùa ĐB, ảnh hưởng đến bờ biển Trung Bộ

- Thủy triều biến động theo 2 mùa lũ và cạn

- Hải lưu chịu ảnh hưởng của gió mùa (Gió mùa ĐB tạo hải lưu hướng ĐB-TN, gió mùa TN làm xuấthiện dòng hải lưu chạy ngược lại)

- Gió biển làm giảm tính lục địa ở các vùng cực tây của đất nước

- Có lượng mưa lớn (1500 - 2000 mm/năm): mùa đông bớt lạnh khô, mùa hạ bớt nóng bức

hướng ĐB-TN, gió mùa TN làmxuất hiện dòng hải lưu chạyngược lại)

2 Ảnh hưởng của Biển Đông đến thiên nhiên Việt Nam

a Khí hậu: Nhờ có BiểnĐông nên khí hậu nước ta mangtính hải dương điều hòa, lượngmưa nhiều, độ ẩm tương đối củakhông khí cao trên 80%

b Địa hình và các hệ sinh tháivùng ven biển:

- Địa hình vịnh cửa sông, bờbiển mài mòn, các tam giác châuthoải với bãi triều rộng lớn, cácbãi cát phẳng lì, các đảo ven bờ

và những rạn san hô

- Các hệ sinh thái vùng venbiển rất đa dạng và giàu có: hệsinh thái rừng ngập mặn, hệ sinhthái đất phèn, nước lợ, …

c Tài nguyên thiên nhiênvùng biển

- Tài nguyên khoáng sản:

Dầu mỏ, khí đốt, cát, quặng titan trữ lượng lớn

- Tài nguyên hải sản: các loạithuỷ hải sản nước mặn, nước lợ

vô cùng đa dạng

d Thiên tai

- Bão lớn kèm sóng lừng,ngập lụt, sạt lở bờ biển

b Địa hình ven biển

- Hoạt động xâm thực bồi tụ diễn ra mạnh

- Ven biển có các dạng địa hình : vịnh cửa sông, cồn cát, vũng, vịnh, đảo ven bờ, rạn san hô, tam giác châu

thổ… có nhiều giá trị về kinh tế và du lịch.

Cảnh quan rừng chiếm ưu thế :

- Lượng mưa dồi dào nên rừng phát triển nhanh chiếm diện tích lớn, xanh quanh năm khác hẳn cácnước có cùng vĩ độ

- Diện tích rừng ngập mặn ven biển lớn (450.000 ha, đứng thứ hai thế giới)

Câu 3: Trình bày những bộ phận hợp thành vùng biến của nước ta?

Trả lời :

Vùng biển nước ta có diên tích khoảng 1 triệu km2, bao gồm 5 bộ phận :

a Vùng nội thủy.: là vùng nước tiếp giáp với đất liền nằm phía trong đường cơ sở (đường nối các mũi đấtdọc bờ biến và các đảo ven bờ)

b Vùng lãnh hải : là vùng biển thuộc chủ quyền quốc gia trên biển Lãnh hải nước ta có chiều dài 12 hải lí(khoảng 22,23 km) Ranh giới của lãnh hải là các đường song song cách đều đường cơ sở về phía biển vàđường phân định trên các vịnh với các nước hữu quan

c Vùng tiếp giáp lãnh hải : là vùng biển có chiều rộng 12 hải lí tính từ vùng lãnh hải, Trong vùng tiếp giáplãnh hải Nhà nước ta có quyền thực hiện các biện pháp để bảo vệ an ninh quốc phòng, kiểm soát thuếquan, các qui định về y tế môi trường, nhập cư

d Vùng đặc quyền kinh tế : là vùng biển có bề rộng 200 hải lí tính từ đường cơ sở

Trong vùng đặc quyền kinh tế Nhà nước ta có toàn quyền về kinh tế nhưng vẫn để các nước khác được đặtống dẫn dầu, dây cáp quang và tàu thuyền, máy bay nước ngoài được tự do về hàng hải và hàng không

e Vùng thềm lục địa : là phần ngầm dưới biển và lòng đất dưới đáy biển thuộc phần lục địa kéo dài mởrộng ra ngoài lãnh hải cho đến bờ ngoài của rìa lục địa đến độ sâu 200m ,

Câu 4 Các nguồn tài nguyên thiên nhiên và thiên tai ở vùng biển nước ta ? Trả lời :

a/ Tài nguyên thiên nhiên Giàu tài nguyên khoáng sản và hải sản+ Khoáng sản : Dầu khí (có trữ lượng lớn và giá trị nhất), titan (nguồn nguyên liệu quí cho ngành côngnghiệp), nghề làm muối rất phát triển

+ Hải sản: giàu thành phần loài và có năng suất sinh học cao Có nguồn tài nguyên quí là các rạn san hô

- Hiện tượng cát bay, cát chảylấn chiếm đồng ruộng ở ven biểnmiền Trung

b/ Thiên tai + Bão, nước dâng gây ngập lụt, làm thiệt hại nặng nề về người và của

+ Sạt lở bờ biển + Cát bay, cát chảy : ở ven biển miền trung

- Nhiệt độ trung bình năm từ 22

c Gió mùa :Mùa Đông: Từ 11- 4 năm sau, từ

áp cao Xi bia ( Nga ) hướng gióĐông Bắc Tháng 11, 12, 1: lạnhkhô; tháng 2-3 : lạnh ẩm

Mùa Hạ: Từ tháng 5 – 10, từ ápcao Ấn Độ dương và áp cao Chí

Câu 1: Chứng minh và giải thích tính chất nhiệt đới, ẩm của khí hậu Việt nam ?

- Lượng mưa vượt quá khả năng bốc hơi nên thừa ẩm Độ ẩm trung bình trên 80%

giải thích : Do nước ta giáp biển Đông ( cung cấp nhiều hơi nước )

Câu 2 : Chế độ gió mùa hoạt động ở nước ta như thế nào ? Trả lời :

Gió mùa mùa đông

* Hoạt động từ tháng 11đến tháng 4 năm sau với đặc điểm cơ bản là lạnh và khô + Nửa đầu mùa đông không khí lạnh từ lục địa Trung Hoa đi thắng vào nước ta nên lạnh và khô.

+ Nửa sau mùa đông không khí lạnh di chuyển ra phía biển rồi mới vào nước ta nên mang lại thời tiết lạnh

ẩm Ven biền và đồng bằng sông Hồng có mưa phùn

+ Gió mùa mùa đông làm cho khu vực phía bắc vĩ tuyến 160 B có một mùa đông lạnh, có 3 tháng nhiệt độtrung bình xuống dưới 20 0c

+ Số tháng lạnh và độ lạnh giảm dần về phía nam Huế không có tháng nào lạnh dưới 20 0c

Gió mùa mùa hạ

* Hoạt động từ tháng 5 đến tháng 10 hằng năm với đặc điểm cơ bản là nóng ẩm.

+Vào nửa đầu mùa hạ gió Tây Nam từ cao áp ở Bắc Ấn Độ Dương vào nước ta gây mưa lớn ở Tây

tuyến Nam; phạm vi tác động trên

cả nước; hướng gió Tây Nam,Đông Nam ( Bắc Bộ tháng 8-9 );

mưa ẩm ở Nam bộ, Tây Nguyên

Nóng khô ở duyên hải Bắc Trung

Bộ ( gió Phơn)

2/ Tác động của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đến các thành phần tự nhiên khác

a/ Địa hình : Xâm thực mạnh ở vùng đồi núi

- Bề mặt địa hình bị cắt xẻ, nhiềunơi đất trơ sỏi đá

- Địa hình ở vùng núi đá vôi cónhiều hang động, thung khô

- Các vùng thềm phù sa cổ bị bàomòn tạo thành đất xám bạc màu

- Hiện tượng đất trượt, đá lở làmthành nón phóng vật ở chân núi

Bồi tụ nhanh ở đồng bằng hạ lưusông

ĐBSH và ĐBSCL hằng năm lấn

Nguyên, Nam Bộ và khô nóng ở Duyên hải miền Trung, đặc biệt là Bắc Trung Bộ

+ Vào nửa sau mùa hạ gió từ cao áp Ở nam Thái Bình Dương ( áp cao cận chí tuyến nam ) vào nước ta

kết hợp cùng dải hội tụ nhiệt đới gây mưa trên cá nước

Câu 3 : Dựa vào bảng số liệu sau :

Nhiệt độ trung bình tại một số địa điểm

Địa điểm Nhiệt độ trung bìnhtháng I ( oC) Nhiệt độ trung bìnhtháng VII ( oC) Nhiệt độ trungbình năm

+ Nhiệt độ trung bình tháng 7 : cũng có sự thay đổi từ Bắc và Nam tuy nhiên không lớn nhiệt độ TB củaVinh cao hơn Huế và Quy Nhơn cao hơn TPHCM

+ Sự chênh lệch nhiệt độ từ Bắc vào Nam rất ít ( Lạng Sơn và TPHCM chênh lệch nhiệt độ là 0,1 0c ) +Nhiệt độ Tb năm cũng có sự thay đổi ,càng vào Nam càng tăng

+ Biên độ nhiệt lại giảm dần từ Bắc vào Nam ( Lạng Sơn 14,3 0c , TPHCM là 1,3 0c )Giải thích :

+Càng vào Nam càng gần xích đạo nên góc chiếu sáng lớn , nhận được lượng nhiệt lớn , ảnh hưởng của giómùa Đông Bắc cũng yếu dần khi vào tới Huế , thời tiết chỉ còn se lạnh vào đến Nam thì hầu như khôngchịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc

+ Tháng 1 có sự chênh lệch hiệt độ lớn từ Bắc vào Nam vì đây là thời kỳ hoạt động của gió mùa ĐôngBắc

+ Tháng 7 do hoạt động của gió mùa mùa hạ nên sự chênh lệch nhiệt độ ít Huế và TPHCM do có lượng

ra biển vài chục đến gần trăm métb/ Sông ngòi :

- Khí hậu nhiệt đới gió mùalàm nước ta có mạng lướisông ngòi dày đặc ( 2360con sông có độ dài trên 10

km Đi dọc dọc bờ biển cứ15-20 km có một cửa sông

- Lưu lượng nước lớn( tổng lượng nước chảy quanước ta là 840 tỉ m 3 / năm )

- Giàu phù sa ( Lượng cátbùn trong sông Cửu Longlớn nhất với 200 triệu tấn/năm , sông Hồng 100 triệutấn /năm

- Thủy chế theo mùa : khíhậu có một mùa mưa mộtmùa khô, sông ngòi cũng cómột mùa lũ , mùa cạn .Thủy chế của các vùng thủyvăn trùng khớp với chế độkhí hậu của từng vùng c/ Đất Feralit :

+ Quá trình Feralit là quá trìnhhình thành đất chủ yếu ở nước ta.,đất có màu vàng đỏ vì có nhiều

Fe203, Al203 , đất chua vì badơ bịrữa trôi chỉ còn axit

+ Đất dễ bị suy thoái do bị rữatrôi , biến thành đá ong

d/ Sinh vật :

- Sinh vật rất phong phú

mưa nhiều nhiệt độ thấp hơn so với Vinh và Quy Nhơn

Câu 5 : Dựa vào bảng số liệu sau :

Lượng mưa, lượng bốc hơi và cân bằng ẩm của một số địa điểm :

Địa điểm Lượng mưa(mm) Khả năng bốc hơi Cân bằng ẩm( mm )

Lượng mưa ở Hà Nội thấp nhất (1.676 mm) do sự dịch chuyển của dải hội tụ nhiệt đới

* Khả năng bốc hơi : Tp Hồ Chi Minh cao nhất (1.686 mm) và thấp nhất ở Hà Nội (989 mm) do quy luậtđịa đới

* Cân bằng ẩm : + Huế cao nhất do mưa nhiều nhất,

+ Hà Nội Khá cao do khả năng bốc hơi ít + Tp Hồ Chí Minh thấp do bốc hơi nhiều

Câu 1 :Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa biểu hiện qua các thành phần sinh vật và cảnh quan thiên nhiên như thế nào ?

Trả lời :

+ Sinh vật

- Rừng rậm nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh

- Hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa biến dạng khác nhau, rừng gió mùa thường xanh, rừng gió mùa nửarụng lá, rừng thưa khô rụng lá  xavan, bụi gai hạn nhiệt đới

- Thành phần các loài sinh vật nhiệt đới chiếm ưu thế: dâu tằm, dầu

- Nhiều loài chim thú nhiệt đới: công, trĩ, vẹt, khỉ…

+ Cảnh quan thiên nhiên

- Hệ sinh thái rừng nguyênsinh đặc trưng của khí hậunhiệt đới ẩm gió mùa làrừng rậm nhiệt đới ẩm lárộng thường xanh

- Các loại sinh vật nhiệt đớichiếm ưu thế

3 Ảnh hưởng của thiên nhiênnhiệt đới ẩm gió mùa đến hoạtđộng của sản xuất và đời sống

* Ảnh hưởng đến sản xuất nôngnghiệp:

- Nền nhiệt ẩm cao thuận lợi đểphát triển nền nông nghiệp lúanước , tăng vụ, đa dạng hoá câytrồng, vật nuôi, phát triển môhình Nông - Lâm kết hợp

- Khó khăn: Lũ lụt, hạn hán, khíhậu thời tiết không ổn định

* Ảnh hưởng đến các hoạt độngsản xuất khác và đời sống:

- Thuận lợi để phát triển cácnghành lâm nghiệp, thuỷ sản,gtvt, du lịch…đẩy mạnh các hoạtđộng khai thác xây dựng… vàomùa khô

- Khó khăn:

+ Các hoạt động gtvt, du lịch, CNkhai thác chịu ảnh hưởng trựctiếp của sự phân mùa khí hậu, chế

+Nhiều sông nhưng phần lớn là sông nhỏ,nhiều phụ lưu,mật độ sông lớn

-Sông ngòi nhiều nước ,giàu phù sa : +Mưa nhiều mang lại lượng dòng chảy lớn,hơn nữa sông ngòi nước ta nhận một lượng nước lớn từ lưuvực nằm ngoài lãnh thổ (chiếm 62,5% tổng lượng nước).Sự phân phối nước như vậy gây khó khăn cho việcđiều tiết nước và quản lý tài nguyên nước của nước ta

+Hệ số bào mòn lớn và tổng lượng cát bùn lớn là hệ quả của quá trình xâm thực mạnh ở vùng đồi núi

Câu 3 : Chứng minh khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tác động mạnh đến địa hình và sông ngòi ? Trả lời :

a) Địa hình

- Địa hình xâm thực - bồi tụ là kiểu địa hình đặc trưng

- Ờ vùng đồi núi địa hình dốc mùa khô đất đá bị phong hoá dữ dội, mùa mưa đất đá bị cuốn trôi, bồi tụ ởvùng đồng bằng

- Địa hình bị cắt xẻ dữ dội trở nên hiểm trở, có nhiều kiểu cảnh quan đặc biệt

- Sông ngòi nước ta có lưu lượng lớn : (tổng lượng nước chảy qua nước ta 840 tỉ m3/năm, sông Hồng 137 tỉ

m3 , sông Cửu Long 500 tỉ m3 )Lượng phù sa lớn : do địa hình dốc mưa nhiều nên lượng đất cát bị bào mòn rất nhiều

Câu 4 : Những thuận lợi, khó khăn do tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa đối với sản xuất nông nghiệp

nước ta.

+ Các thiên tai như: mưa bão, lũlụt hạn hán và diễn biến bấtthường của thời tiết như dông,lốc, mưa đá, sương muối rét hại,khô nóng gây ảnh hưởng lớn đếnđời sống và sản xuất

+ Môi trường thiên nhiên dễ bịsuy thoái

Trả lời :

a/ Thuận lợi Phát triển nền nông nghiệp lúa nước, đa dạng hoá cây trồng vật nuôi .

Nguồn nhiệt ẩm dồi dào, tạo điều kiện thuận lợi cho xen canh, gối vụ, thâm canh nhằm tăng thu hoạch trênmột diện tích hạn chế

Đẩy mạnh năng suất sinh học

- Tận dụng để nâng cao năng suất cây trồng và phủ xanh đất trống đồi núi trọc

b Khó khăn, trở ngại

- Mùa mưa thừa nước gây ngập lụt, mùa khô thiếu nước gây hạn hán

- Năm rét sớm, năm rét muộn ảnh hưởng tới lịch thời vụ

- Nguồn nhiệt ẩm dồi dào dễ gây ra tình trạng sâu rầy dịch bệnh đối với cây trồng và vật nuôi

phía nam là nguyên nhân tạo nên

sự phân hóa khí hậu mà ranh giới

là dãy Bạch Mã đóng vai trò quantrọng Biểu hiện sự khác nhau vềkhí hậu là ở nền nhiệt độ (lượngbức xạ, số giờ nắng) và biên độnhiệt Sự phân hóa khí hậu là

nguyên nhân chính làm phân hóa

thiên nhiên theo vĩ độ (Bắc – Nam).

2-Sự khác nhau về thiên nhiên giữa phần lãnh thổ phía Bắc và phần lãnh thổ phía Nam thể

hiện ở đới cảnh quan tiêu biểu :đới rừng nhiệt đới gió mùa (từdãy Bạch Mã trở ra) và đới rừngcận xích đạo gió mùa (từ dãy

Câu 1 : Trình bày sự phân hóa bắc –Nam của thiên nhiên Việt Nam

Nguyên nhân chủ yếu nào làm cho thiên nhiên nước ta phân hóa theo hướng Bắc-Nam?

Trả lời:

*Phần lãnh thổ phía Bắc( từ dãy Bạch Mã trở ra )

- Có mùa đông lạnh với 2 -3 tháng to< 20oC

- Nhiệt độ trung bình năm từ 20 – 24oC

- Đới rừng nhiệt đới gió mùa là cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu

- Thành phần loài nhiệt đới chiếm ưu thế, ngoài ra còn có các loài cây á nhiệt đới Ở đồng bằng vào mùađông trồng được cả rau ôn đới

* Phần lãnh thổ phía Nam( từ dãy Bạch Mã trở vào )

- Mang sắc thái của vùng khí hậu cận xích đạo gió mùa

- Quanh năm nóng, nhiệt độ trung bình năm > 25oC, không có tháng nào dưới 20oC

- Có 2 mùa: mưa và khô

- Đới rừng cận xích đạo gió mùa là cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu

- Hình thành rừng thưa nhiệt đới khô (Tây Nguyên)

- Động vật tiêu biểu là các loài thú lớn vùng nhiệt đới và xích đạo: voi, hổ, báoNguyên nhân : Chủ yếu là do góc chiếu của bức xạ MT và ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc

Câu 2 Ảnh hưởng kết hợp của gió mùa với hướng các dãy núi đến sự khác biệt về thiên nhiên giữa hai

vùng núi Đông Bắc và Tây Bắc, giữa Đông và Tây trương Sơn ?

Bạch Mã trở vào) sự thay đổicảnh sắc thiên nhiên theo mùa, ởthành phần các loài động, thứcvật tự nhiên và nuôi trồng.

3-Sự phân hóa thiên nhiên theo kinh độ (từ Đông sang Tây)

biểu hiện rõ nhất là sự phân hóathành 3 vùng : vùng biển – thềmlục địa, vùng đồng bằng ven biển

và Tây Bắc Bộ, giữa Đông vàTây Trường Sơn

+Vào mùa mưa ở Tây Nguyên thì bên sườn đông chịu tác động của gió Tây khô nóng

Câu 3 : Sự phân hóa thiên nhiên đông – tây thể hiện như thế nào ? Giải thích nguyên nhân của sự phân hóa đó ?

Trả lời :

- Sự phân hóa thiên nhiên đông – tây thể hiện rõ nhất là sự phân hóa thành 3 vùng : vùng biển và thềmlục địa ; vùng đồng bằng ven biển ; vùng đồi núi ( biểu hiện ở sự phân hóa thiên nhiên giữa đông vàtây Bắc Bộ , giữa đông và Tây Trường Sơn

- Nguyên nhân : sự khác nhau giữa các vùng do độ cao, hướng các dãy núi với sự tác động của cácluồng gió mùa ĐB, gió mùa TN

+ Vùng núi Tây Bắc : khuất sau dãy Hoàng Liên Sơn ít chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió mùa ĐB Mùađông khô, ít có mưa phùn Vào mùa hạ gió mùa TN bị các khối núi – cao nguyên nằm ở phía Nam (nhưcao nguyên Mộc Châu ) ngăn cản Luồng gió này chỉ luồn theo các thung lũng sông vào vùng Tây Bắc,nên mùa mưa ở đây thường đến muộn và kết thúc sớm Phần phía Nam của vùng ( thung lũng sông mã ,Yên Châu ) còn chịu ảnh hưởng của gió phơn TN khô nóng Ở đây có cảnh quan rừng thưa nhiệt đới khô Vùng Tây Bắc có khí hậu lạnh chủ yếu do độ cao, phần phía bắc và đông bắc của vùng tập trung nhiềukhối núi cao trên 2000 m, nhiều đỉnh núi vượt 3000 m, xuất hiện đai rừng ôn đới trên núi cao

Câu 5:Giải thích sự khác nhau về khí hậu và thiên nhiên vùng đông và tây Trường Sơn ? Trả lời :

+ Đông Trường Sơn : mùa mưa vào thu đông ( từ tháng VIII đến tháng I ) do đón nhận trực tiếp của cácluồng gió thổi hướng đông bắc từ biển vào (gió mùa ĐB, Tín phong bán cầu Bắc) bão áp tháp từ biển Đông, dải hội tụ nhiệt đới Vào thời kỳ này phía tây Trường Sơn lại là mùa khô Mùa khô tại Tây Nguyên rấtkhắc nghiệt, ở đây tập trung nhiều khu rừng thưa nhiệt đới khô rụng lá

+ Tây Trường Sơn : mùa mưa vào hạ thu do gió mùa TN mang lại Vào đầu mùa hạ ( tháng V,VI ) gió mùamùa hạ từ Bắc Ấn Độ Dương qua vịnh Bengan thổi vào mang mưa cho Nam Bộ và Tây Nguyên đồngthời gây hiệu ứng phơn đem lại gió tây khô nóng cho Đông Trường Sơn

nhiên theo độ cao Ở Việt Nam

có 3 đai cao là đai nhiệt đới giómùa chân núi, đai cận nhiệt đớigió mùa trên núi và đai ôn đới giómùa trên núi Sự hình thành 3 đaicao trước hết do sự thay đổi khíhậu theo độ cao, theo đó là sựkhác nhau về thổ nhưỡng và sinhvật

2Sự phân bố thổ nhưỡng sinh vật theo đai cao là có quyluật và có sự liên kết phù hợpgiữa hai thành phần này trong đặctính thống nhất của hệ sinh thái

-3-Ba miền địa lý tự nhiên :

miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ,miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ,miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ

có sự khác nhau cơ bản về cấutrúc địa hình, chế độ khí hậu chiphối sự khác nhau về đặc điểm

Câu 1: Hãy nêu đặc điểm của mỗi miền địa lý tự nhiên Những thuận lợi và khó khăn trong việc sử dụng tự nhiên mỗi miền ?

Trả lời : a-Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ.

+ Ranh giới của miền dọc theo tả ngạn sông Hồng và rìa phía tây, tây nam đồng bằng Bắc Bộ.+ Các đặc điểm cơ bản của miền là : đồi núi thấp chiếm ưu thế, hướng vòng cung của các dãy núi,các hệ thống sông lớn và đồng bằng mở rộng, hướng nghiêng chung là tây bắc – đông nam và sự hoạt độngmạnh mẽ của gió mùa Đông Bắc tạo nên một mùa đông lạnh Điều này được thể hiện ở sự hạ thấp đai caocận nhiệt đới với nhiều loài cây thực vật phương Bắc và sự thay đổi cảnh quan thiên nhiên theo mùa

+ Địa hình bờ biển đa dạng : nơi thấp phẳng, nơi nhiều vịnh, đảo, quần đảo Vùng biển có đáynông, lặng gió, có vịnh nước sâu thuận lợi cho phát triển kinh tế biển về nhiều mặt

Tài nguyên khoáng sản giàu than, sắt, thiếc, vonfram, đá vôi Vùng thềm vịnh Bắc Bộ có bể dầu khíSông Hồng

+ Sự thất thường của nhịp điệu mùa khí hậu, của dòng chảy sông ngòi và tính không ổn định củathời tiết là những trở ngại lớn trong quá trình sử dụng tự nhiên của miền

b-Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ.

+Giới hạn của miền từ hữu ngạn sông Hồng tới dãy núi Bạch Mã

+ Đặc điểm cơ bản của miền là địa hình cao, các dãy núi xen kẽ các dòng sông chạy song song theohướng tây bắc – đông nam với dải đồng bằng thu hẹp và sự suy yếu, giảm sút ảnh hưởng của gió mùa ĐôngBắc Tính chất nhiệt đới tăng dần với sự có mặt của thành phần thực vật phương Nam

+ Đây là miền duy nhất có địa hình núi cao ở Việt Nam với đủ ba đai cao Địa hình núi chiếm ưuthế, trong vùng núi có nhiều bề mặt sơn nguyên, cao nguyên, nhiều lòng chảo và thung lũng rộng, thuậnlợi cho phát triển chăn nuôi đại gia súc, trồng cây côngnghiệp, phát triển nông – lâm kết hợp

thủy văn và lớp phủ thổ nhưỡng sinh vật.

-Thiên nhiên phân hóa đa dạng (TT)

- Thiên nhiên phân hóa theoBắc – Nam chủ yếu là do sự thayđổi khí hậu từ Bắc – Nam

- Sự phân hóa thiên nhiên từĐông sang Tây được chia làm 3vùng: Biển và thềm lục địa; Vùngđồng bằng ven biển; Vùng đồinúi

- Đặc điểm về khí hậu, loại đất vàcác hệ sinh thái chính theo ba đaicao ở Việt nam

+ Rừng còn tương đối nhiều ở vùng núi Nghệ An, Hà Tỉnh (chỉ sau Tây Nguyên) Khoáng sản cóthiếc, sắt, crôm, titan, apatit, vật liệu xây dựng

Vùng ven biển có nhiều cồn cát, nhiều bãi tắm đẹp; nhiều nơi có thể xây dựng cảng

Bão lũ, trượt lở đất, hạn hán là những thiên tai thường xuyên xảy ra trong miền

c-Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ.

+ Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có phạm vi từ dãy núi Bạch Mã trở vào Nam

+ Miền này có cấu trúc địa chất – địa hình phức tạp, gồm các khối núi cổ, các bề mặt sơn nguyênbóc mòn và bề mặt cao nguyên badan, đòng bằng châu thổ sông và đồng bằng ven biển Bờ biển khúckhuỷu có nhiệu vịnh biển được che chắn bởi các đảo ven bờ

+ Đặc điểm cơ bản của miền là có khí hậu cận xích đạo gió mùa Điều này được thể hiện ở nềnnhiệt cao, biên độ nhiệt năm nhỏ và sự phân chia hai mùa mưa, khô rõ rệt

+ Khí hậu thuận lợi cho việc phát triển rừng cây họ Dầu với các loài thú lớn như voi, hổ, bò rừng,trâu rừng… Ven biển phát triển rừng ngập mặn với các loài trăn, rắn, cá sấu đầm lầy, các loài chim tiêubiểu của vùng ven biển nhiệt đới, xích đạo ẩm Dưới nước giàu cá, tôm Vùng thềm lục địa tập trung các

mỏ dầu khí có trữ lượng lớn, ở Tây Nguyên có nhiều bôxit

+ Xói mòn, rửa trôi đất ở vùng đồi núi, lũ lụt trên diện rộng ở đồng bằng Nam Bộ và ở hạ lưu cácsông lớn trong mùa mưa, thiếu nước nghiêm trọng vào mùa khô là những khó khăn lớn nhất trong sử dụngđất đai của miền

Câu 2-Dựa vào bản đồ Đất, Thực vật và Động vật trong Atlat Địa lý Việt nam, điền vào bảng theo mẫu sau :

Trả lời :

Các nhóm đất và loại đất chính Nơi phân bố tập trung

Đất phù sa

thung lũng sông giữa cao nguyên Đắk Lắk và Gia Lai

các cửa sông lớn của Duyên hải miền Trung

Mau

Đồng bằng sông Hồng

Đất cát ven biển Dọc theo bờ biển Duyên hải miền Trung, nhất là ven biển

Bắc trung Bộ

Đất feralit

Đát feralit trên đábadan và đá mắc ma

Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Quảng Trị, Tây Nghệ An

Đất feralit trên đávôi

Các cao nguyên từ Phong Thổ đến Mộc Châu

Đất feralit trên cácloại đá khác

Địa hình cao, đồi núi thấp và trung du các miền…

Câu 2: Dựa vào Atlat Địa lý Việt Nam và kiến thức đã học, hãy chứng minh tính phân hóa theo chiều Bắc- Nam của chế độ mưa ở nước ta?

Trả lời: (Sử dụng Atlat Địa lý Việt Nam trang 7,9,10)

- Do chịu tác động của rất nhiều yếu tố tự nhiên không phân hoá theo tính địa đới nên sự phân hóa lượngmưa theo chiều Bắc - Nam ở nước ta không rõ rệt

- Về thời gian diễn ra mùa mưa: Các trạm khí hậu ở Bắc Bộ có chế độ mưa vào thời kỳ Hạ - Thu rất rõ rệt(từ tháng 5 đến tháng 10) với tháng mưa cực đại là tháng 8 Vào đến khu vực Duyên hải Miền Trung mùamưa có xu hướng ngắn lại và chậm đần xuống Thu- Đông ( tháng mưa cực đại ở các trạm Thanh Hóa làtháng 9, Đồng Hới là tháng 10, Đà Nẵng là tháng 10, Nha Trang tháng 11) Tây Nguyên và Nam Bộ lại cómưa giống với Bắc Bộ (mưa về Hạ- Thu), tuy tháng có lượng mưa cực đại thì lại muộn hơn so với Bắc Bộ(tháng 9, 10) do ảnh hưởng chuyển động biểu kiến của Mặt Trời

Câu 3: Dựa vào Atlat Địa lý Việt Nam và kiến thức đã học hãy đưa ra dẫn chứng cụ thể để chứng minh khu vực Duyên hải Miền Trung có lượng mưa khá lớn so với lượng mưa trung bình của cả nước và giải thích tại sao?

Trả lời: (Sử dụng Atlat Địa lý Việt Nam trang 7,9,10)

+ Lượng mưa trung bình của khu vực là: 1600 mm Cụ thể: Thanh Hóa từ 1600- 2000 mm/ năm Đồng Hới

từ 2000- 2400mm/năm Đà Nẵng từ 2000- 2400m m/năm; trong khi đó lượng mưa trung bình của cả nước

là 1600 đến 2000mm/năm+ Giải thích:

- Do vị trí ở gần biển

- Do chịu tác động của hoàn lưu gió mùa (nhất là gió mùa Đông Bắc)

- Do chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố gây mưa khác như dải hội tụ nội chí tuyến, bão…

- Do chịu ảnh hưởng của yếu tố địa hình ( dãy Hoành sơn, Bạch mã)

Câu 4: Trình bày khái quát sự phân hóa thiên nhiên theo chiều Đông- Tây?

Trả lời

+ Vùng biển và thềm lục địa:

- Thềm lục địa phía bắc và phía nam: đáy nông, mở rộng, có nhiều đảo ven bờ

- Thềm lục địa vùng Nam Trung Bộ: thu hẹp, tiếp giáp vùng biển nước sâu

+ Vùng đồng bằng ven biển:

- Đồng bằng ven biển: hẹp ngang, bị chia cắt thành những đồng bằng nhỏ

- Đồng bằng châu thổ: diện tích rộng, có các bãi triều thấp phẳng

+ Vùng đồi núi:

- Vùng núi Tây Bắc: có mùa đông ngắn, khí hậu phân hóa theo độ cao

- Vùng cánh cung Đông Bắc: có mùa đông đến sớm

- Vùng Trường Sơn Bắc: thiên nhiên phân hóa giữa sườn tây và sườn đông

- Vùng Tây Nguyên: khô hạn vào mùa hạ

Câu 5: Giải thích sự khác nhau về khí hậu giữa Đông và Tây Trường sơn?

Trả lời

- Đông Trường sơn: mùa mưa vào thu đông (từ tháng 8 đến tháng 1) do đón nhận trực tiếp các luồnggió thổi hướng đông bắc từ biển vào (gió mùa đông bắc, gió tín phong bán cầu bắc), bão, áp thấp từbiển Đông, dải hội tụ nhiệt đới Vào thời kỳ này Tây trường sơn ít chịu ảnh hưởng của khối khôngkhí ẩm nên là mùa khô

- Tây trường sơn: mùa mưa vào cuối hạ đầu thu do tác động của gió mùa tây nam mang lại

Câu 6: Dựa vào Atllát địa lí Việt Nam và kiến thức đã học hãy phân tích tác động của địa hình dãy

Trường Sơn đến chế độ mưa ở nước ta?

Trả lời (Sử dụng átllat trang 7,9,10).

+ Tổng lượng mưa:

- Những nơi nằm ở sườn đón gió từ biển thổi vào thì mưa nhiều

Dẫn chứng: Bắc Trung Bộ đón gió đông bắc từ biển thổi vào nên mưa nhiều (trung bình trên 2000mm /năm) Tây Nguyên nằm ở sườn đón gió Tây Nam nên mưa nhiều (lượng mưa phổ biến trên mức2000mm/năm)

- Những nơi nằm ở địa hình song song với hướng gió hoặc ít đón gió thì mưa ít

Dẫn chứng: Phan Rang (Ninh Thuận) chỉ mưa 600mm/năm

+ Thời gian mưa:

- Duyên hải Miền Trung có mưa Thu – Đông, mùa hạ ít mưa, nóng (do vào mùa hạ Duyên Hải MiềnTrung nằm khuất gió Tây Nam, đường bờ biển lại song song với gió Tây Nam, Đông Bắc nên chịu tácđộng của gió Phơn, ít mưa Vào mùa đông do năm ở sườn đón gió Đông Bắc từ biển thổi vào nên có mưanhiều)

- Tây Nguyên có mưa vào mùa hạ, mùa đông khô rõ rệt: do vào mùa hạ Tây Nguyên nằm ở phía đón gióTây Nam từ biển thổi vào nên mưa nhiều, vào mùa đông Tây Nguyên ở vị trí chịu hiệu ứng Phơn của gióĐông Bắc nên mưa ít

- Rèn luyện kỹ năng địa lí

Câu 1 : Dựa vào Átlát địa lí Việt Nam, hãy cho biết độ cao và vị trí của các đỉnh núi sau: Phanxipăng, Pu Hoạt, Ngọc Lĩnh, Chư Yang Sin?

Trả lời (Sử dụng Atlat Địa lý Việt Nam trang 9,10)

- Đỉnh Phanxipăng: có độ cao 3143m, nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn phía Tây thành phố Lào Cai

- Đỉnh Pu Hoạt: có độ cao 2452m, nằm ở phía Tây thành phố Thanh Hóa gần biên giới Việt – Lào

- Đĩnh Ngọc Lĩnh: có độ cao 2598m, nằm ở phía Bắc thị xa Kon Tum

- Đình Chư Yang Sin: có độ cao 2405m, nằm ở phía Bắc thành phố Đà Lạt, là điểm cuối cùng của látcắt A – B – C

Câu 2: Dựa vào Átlát địa lí Việt Nam, hãy xác định các phụ lưu lớn, các chi lưu, các cửa đổ ra biển của hệ thống sông Thái Bình?

Trả lời (Sử dụng Át lát trang 10).

- Các phụ lưu: Sông Cầu, Sông Thương, Sông Lục Nam, Sông Đuống, Sông Luộc

- Các chi lưu: Sông Văn Úc, Sông Kinh Thầy

- Các cửa đổ ra biển: cửa Thái Bình, cửa Nam Triệu, Cửa Văn Úc

Bài 14 :

- Hiểu rỏ tình hình suy giảm tàinguyên rừng và đa dạng sinh học,tình trang suy thoái và hiện trạng

sử dụng tài nguyên đất Nguyênnhân, hậu quả của sự suy giảm tàinguyên sinh vật, tài nguyên đất

- Các biện pháp của nhà nướcnhằm bảo vệ tài nguyên rừng, đa

Câu 1: Dựa vào bảng số liệu sau về sự biến động diện tích rừng qua các năm Hãy rút ra nhận xét về

sự biến động diện tích rừng và giải thích nguyên nhân?

rừng (triệu ha)

Diện tích rừng tựnhiên (triệu ha)

Diện tích rừngtrồng (triệu ha)

Độ che phủ

- Diện tích rừng tự nhiên: từ năm 1943 – 1983 giảm 7,5 triệu ha (trung bình mỗi năm giảm 0,18 triệuha), giai đoạn từ năm 1983 – 2005 tăng 3,4 triệu ha (trung bình mỗi năm tăng 0,15 triệu ha).

- Diện tích rừng trồng: có xu hướng tăng rõ rệt – từ năm 1943 – 1983 (trung bình mỗi năm tăng 0,4triệu ha) Đến năm 2005 tăng lên 2,5 triệu ha ((trung bình mỗi năm tăng trên 0,11 triệu ha)

+ Biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học:

- Xây dựng và mở rộng hệ thống vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên

- Ban hành sách đỏ Việt Nam

- Quy định khai tác gổ, động vật, thủy sản

Câu 3: Sự suy giảm tài nguyên rừng có ảnh hưởng như thế nào đối với tự nhiên và môi trường? Trả lời

+ Đối với tự nhiên:

- Đối với tài nguyên nước: mất rừng gây biến động thủy chế sông ngòi, giảm sự điều hòa của dòngchảy, dẫn đến lũ lụt khô hạn, làm tăng quá trình bốc hơi giảm lượng nước ngầm.

- Đối với tài nguyên đất: Làm tăng úa trình xói mòn, rửa trôi, đá ong hóa mạnh mẽ làm tăng diện tíchđất bị thoái hóa

- Đối với tài nguyên sinh vật: Mất rừng làm suy giảm tính đa dạng sinh học, số lượng loài động thựcvật bị tuyệt chủng ngày càng tăng

+ Đối với môi trường:

- Đối với môi trường không khí: Rừng bị chặt phá làm tăng lượng CO2, tăng nhiệt độ không khí,thủng tầng Ôzôn, ô nhiểm khí quyển

- Đối với sinh thái: nhiệt độ không khí tăng làm thay đổi vùng phân bố và cấu trúc quần thể của nhiều

hệ sinh thái, ranh giới các hệ sinh thái có xu hướng chuyển dich lên cao hơn Nhiệt độ tăng làm tăngkhă năng cháy rừng

Câu 4: Hãy nêu tình trạng suy thoái tài nguyên đất và các biện pháp bảo vệ đất ở vùng đồi núi và vùng đồng bằng?

Trả lời

+ Suy thoái tài nguyên đất:

- Năm 1943 diện tích hoang đồi trọc mới 2 triệu ha, năm 1993 tăng lên 13,8 triệu ha Năm 2006 diệntích đất hoang đồi trọc giảm mạnh nhưng diện tích đất bị suy thoái còn rất cao 5,35 triệu ha

- Hiện cả nước có khoảng 9,3 triệu ha đất bị đe dọa sa mạc hóa

+ Biện pháp:

- Đối với đất vùng đồi núi: áp dụng các biện pháp thủy lợi, canh tác nông lâm ngư như làm ruộng bậcthang, đào hố vảy cá, trồng cây theo băng, cải tạo đất hoang đồi trọc, bảo vệ rừng và đất rừng, ngănchặn du canh du cư

- Đối với đất nông nghiệp: có biện pháp quản lí chặt chẽ và có kế hoạch mở rộng diện tích; thâmcanh nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần canh tác sử dụng đất hợp lí; bón phân, cải tạo đất thíchhợp, chống ô nhiểm làm thoái hóa đất do chất độc hóa học, thuốc trừ sâu và nước thải công nghiệp

Câu 5: Dựa vào Át lát địa lý Việt Nam hãy kể tên các vườn quốc gia thuộc vùng Nam Trung Bộ và Nam Bộ?

Trả lời (sử dụng Át lát trang 8).

Chư mon rây (Kon Tum), Kon Ka Kinh (Kon Tum), Yok Đôn (Đắk Lắk), Chư Yang Sin (Đắk Lắk), Núi

Chúa (Ninh Thuận), Bù Gia Mập (Bình Phước), Lò Gò Sa Mát (Tây Ninh), Cát Tiên (Đồng Nai), TràmChim (Đồng Tháp), U Minh Thượng (Kiên Giang), Côn Đảo (Bà Rịa Vũng Tàu), Phú Quốc (Kiên Giang).

Câu 6: Cho bảng số liệu sau:

Năm Tổng diện tíchrừng (triệu ha)

Trong đó

Tỷ lệ che phủrừng (%)

Rừng tự nhiên(triệu ha)

a Hãy vẽ biểu đồ kết hợp thể hiện sự biến đổi diện tích rừng và độ che phủ rừng giai đoạn 1943 –

2005 của nước ta?

b Nêu nhận xét sự thay đổi diện tích rừng và độ che phủ rừng nước ta gia đoạn trên?

c Nêu phương hướng bảo vệ tài nguyên rừng ở nước ta?

Trả lời

a Vẽ biểu đồ cột chồng kết hợp với đường

- Chọn 2 trục tung trong đó 1 trục thể hiện diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng, một trục thể hiện tỷ

lệ che phủ

- Vẽ diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng trên một cột còn tỷ lệ che phủ thì vẽ đường

- Vẽ chính xác, ghi đầy đủ số liệu, tên biểu đồ, bảng chú giải

b Nhận xét:

- Tổng diện tích rừng của nước ta có nhiều biến đổi do sự biến đổi của diện tích rừng tự nhiên vàrừng trồng, từ đó độ che phủ cũng biến đổi theo

- Năm 1943 rừng của nước ta hoàn toàn là rừng tự nhiên chưa có diện tích rừng trồng

- Từ 1943 – 1983 nước ta mất đi 7,2 triệu ha rừng, trung bình mỗi năm mất 0,18 triệu ha Trong giaiđoạn này rừng trồng chỉ tăng 0,1 triệu ha, độ che phủ giảm 21,8 %

- Từ 1983 – 2005 diện tích rừng tự nhiên có sự phục hồi nên diện tích rừng tự nhiên đã tăng được 2,7triệu ha, diện tích rừng trồng cũng tăng 2,5 triệu ha Vì vậy tổng diện tích tăng lên 5,2 triệu ha, độ

che phủ cũng tăng 15,7%.

c Phương hướng:

- Khai thác đi đôi với tu bổ bảo vệ và trồng thêm rừng mới

- Cấm khai thác bừa bãi

- Phòng chống cháy rừng

- Xây dựng hệ thống vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên

- Bảo vệ các nguồn gen động thực vật quý hiếm

- Ban hành luật bảo vệ rừng

Câu 7: Cho bảng số liệu độ che phủ rừng qua các năm sau: (Đơn vị %)

a Vẽ biểu đồ thể hiện độ che phủ rừng của nước ta và các vùng trong 2 năm 1943 – 1991

b Nêu nhận xét về sự thay đổi độ che phủ rừng của các vùng và cả nước?

Trả lời

a Chọn biểu đồ thanh ngang (cột ngang): vẽ chính xác, ghi tên biểu đồ, số liệu, bảng chủ giải

b Nhận xét:

- Từ 1943 – 1991 độ che phủ rừng cả nước ta đều giảm (trừ Đồng Bằng Sông Hồng)

- Vùng có tỷ lệ mất rừng nhanh nhất là Trung Du Miền Núi phía Bắc (52%), tiếp đến là Duyên hảiMiền Trung (Bắc Trung Bộ giảm 31%, Nam Trung Bộ giảm 30%), Tây Nguyên giảm 33%, ĐôngNam Bộ giảm 30%, Đồng Bằng Sông Cửu Long giảm 14%

Độ che phủ rừng của các vùng giảm dẫn đến độ che phủ rừng của cả nước cũng giảm nhanh: từ 67% năm

1943 xuống còn 29%

2 4 6 8 10 12 14 16

- Một số vấn đề chính về bảo vệmôi trường ở nước ta

- Chiến lược quốc gia về bảo vệtài nguyên và môi trường

Câu 1: Trình bày chiến lược quốc gia về bảo vệ tài nguyên và môi trường?

Trả lời

- Duy trì các hệ sinh thái, các quá trình sinh thái chủ yếu và các hệ thống sống có ý nghĩa quyết định

đến đời sống con người

- Đảm bảo sự giàu có của đất nước về vốn gen các loài nuôi trồng cũng như các loài hoang dại, cóliên quan đến lợi ích lâu dài của nhân dân Việt Nam và của cả nhận loại

- Đảm bảo việc sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, điều khiển việc sử dụng trong giớihạn có thể phục hồi được

- Đảm bảo chất lượng môi trường phù hợp với yêu cầu đời sống con người

- Phấn đấu đạt tới trang thái ổn định dân số ở mức cân bằng với khả năng sử dụng hợp lý các tàinguyên thiên nhiên

- Ngăn ngừa ô nhiểm môi trường, kiểm soát và cải tạo môi trường

Câu 2: Vẽ biểu đồ thể hiện diện tích rừng trồng nước ta qua các giai đoạn:

Trả lời :

a/ Vẽ biểu đồ

b/ Nhận xét:

- Diện tích rừng có sự biến động qua từng giai đoạn :

* Tổng diện tích rừng

+ 1943 – 1983 : giảm 7,1 triệu ha

+ 1983 – 1995 : tăng 2,1 triệu ha

+ 1995 – 2005 : tăng 3,4 triệu ha

- Từ 1943 – 1983 giảm 2 lần Trung bình mỗi năm mất khoảng 178.000 ha

- Từ 1983 – 2005 tăng 1,8 lần Trung bình mỗi năm tăng 250.000 ha

* Rừng tự nhiên

+ 1943 – 1983 : giảm 7,5 triệu ha

+ 1983 – 1995 : tăng 1,5 triệu ha

+ 1995 – 2005 : tăng 1,9 triệu ha

- Từ 1943 – 1983 giảm 2,1 lần Trung bình mỗi năm mất khoảng 187.000 ha

- Từ 1983 – 2005 tăng 1,5 lần Trung bình mỗi năm tăng khoảng 154.500 ha

* Rừng trồng

- Diện tích rừng trồng luôn tăng + 1943 – 1983 : tăng 0,4 triệu ha Trung bình mỗi năm tăng 10.000 ha+ 1983 – 2005 : tăng 2,1 triệu ha Trung bình mỗi năm tăng khoảng 95.000 ha

- Đặc biệt tăng nhanh từ 1983 – 2005

* Tóm lại : Qua bảng số liệu ta thấy tổng dt rừng và rừng tự nhiên có mối quan hệ chặt chẻ với nhau,diện tích rừng tự nhiên tăng dẫn đến tổng diện tích rừng tăng và ngược lại

* Giải thích.

- Trong giai đoạn 1943 – 1983 diện tích rừng giảm chủ yếu bởi 1 số nguyên nhân sau:

+ Chiến tranh tàn phá

+ Cháy rừng

+ Phá rừng làm nương rẫy, chất đốt, xây dựng nhà cửa

+ Buôn lậu gỗ trái phép

+ Chuyển đổi mục đích sử dụng

+ Tình trạng du canh, di cư của người dân…

c/ Hậu quả của suy giảm tài nguyên rừng

- Khí hậu thay đổi thường xuyên xảy ra thiên tai.( hạn hán, lũ lụt…)

- Mất cân bằng sinh thái, suy giảm đa dạng sinh học.

- Ô nhiểm môi trường

- Tài nguyên đất bị suy thoái…

Câu 3 : Hãy nêu các biện pháp bảo vệ rừng ở nước ta?

Trả lời :

- Dưới sự quản lí của nhà nước về luật bảo vệ và phát triển rừng, được thể hiện với 3 loại rừng như sau:+ Đối với rừng phòng hộ: Phải có kế hoạch, biện pháp bảo vệ, nuôi dưỡng rừng hiện có, trồng rừng trênđất trống, đồi trọc

+ Đối với rừng đặc dụng : Bảo vệ cảnh quan, đa dạng sinh vật của các vườn quốc gia và các khu bảotồn thiên nhiên

+ Đối với rừng sản xuất : Đảm bảo duy trì phát triển diện tích và chất lượng rừng, độ phì và chất lượngcủa đất rừng

- Nhà nước tiến hành giao quyền sử dụng đất và bảo vệ rừng cho người dân

- Nhà nước thực hiện chiến lược đến năm 2010 nâng độ che phủ lên 43% nhằm cân bằng lại môi trườngsinh thái

- Biết vận dụng các kiến thức

đã học để giải thích sự phân bốđó

- Nhận thức được hậu quả vàbiết cách phòng chống đối vớimỗi loại thiên tai

- Hiểu được nội dung chiến

Câu 1 Hãy trình bày hoạt động của bão ở nước ta? Hãy nêu hậu quả của Bão để lại ở nước ta? Trả lời :

- Trên toàn quốc, mùa bão bắt đầu từ tháng VI và kết thúc vào tháng XI, đôi khi có bão sớm vào tháng

V và muộn sang tháng XII, nhưng cường độ yếu Ở nước ta mùa bão chậm dần từ Bắc vào Nam Bão tậptrung nhiều nhất vào tháng IX, sau đó đến các tháng X và tháng VIII Tổng số cơn bão của ba tháng nàychiếm tới 70% số cơn bão trong toàn mùa

- Trung bình mỗi năm có 3-4 cơn bão đổ bộ vào cùng biển nước ta, có năm lên tới 8-10 cơn Nếu tính

số cơn bão ảnh hưởng đến nước ta thì còn nhiều hơn nữa, tính trung bình trong 45 năm gần đây, mỗi năm

có gần 8,8 cơn bão

Bão là một thiên tai để lại sức tàn phá rất lớn, nghiêm trọng cho những nơi mà nó đã đi qua

- Bão thường kéo theo mưa lớn và lâu dài lượng mưa trong cơn bão gây ra thường từ 300 – 400mm, cókhi đến từ 500 – 600mm gây lũ lụt nghiêm trọng

- Trên biển gây sóng to có thể đánh úp tàu, gây thiệt hại nhiều về người và của

lược quốc gia về bảo vệ tàinguyên và môi trường.

- Mưa bão dẫn đến thủy triều lên, gây ngập mặn vùng đất ven biển ảnh hưởng đến sản xuất

- Bão lớn gây tàn phá các công trình giao thông, công sở, nhà cửa…

- Ảnh hưởng đến mọi hoạt động kinh tế

Câu 2 Hãy nêu các biện pháp phòng chống bão?

- Chống bão phải luôn kết hợp với chống lụt, úng và chống lũ ở đồng bằng, chóng xói mòn ở miền núi

Câu 3 Nêu nguyên nhân gây ra lũ quét ở nước ta? Hậu quả của lũ quét như thế nào?

Chủ yếu diễn ra ở đâu? Hãy nêu các biện pháp hạn chế lũ quét?

Trả lời:

* Nguyên nhân: Do mưa lớn trên địa hình bị chia cắt mạnh, độ dốc lớn, lớp phủ thực vật mỏng…

* Hậu quả:

- Lũ quét mang theo các vật liệu lớn gây sạt lỡ xói mòn đất

- Thiệt hại các công trình giao thong,cầu, cống…thiệt hại đến tính mạng người dân

* Hoạt động:

- Miền Bắc : xãy ra chủ yếu vào các tháng VI – X ( vùng núi )

- Miền Trung : Là nơi xãy ra nhiều nhất và mạnh nhất chủ yếu vào tháng X – XII

Biện pháp:

- Cần quy hoạch các điểm dân cư tránh các vùng lũ quét nguy hiểm

- Xây dựng các công trình thủy lợi nhằm điều tiết nước vào mùa mưa lũ

- Áp dụng kỹ thuật nông nghiệp trên đất dốc hạn chế dòng chảy chống xói mòn

Vd: Hình thức canh tác nông lâm kết hợp

- Trồng rừng đầu nguồn, phủ xanh đồi trọc…

Câu 4 Hãy nêu các nhiệm vụ trong chiến lược quốc gia về bảo vệ tài nguyên và môi trường?

quan đến lợi ích lâu dài của nhân dân Việt Nam và của cả nhân loại.

- Đảm bảo việc sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên, điều khiển việc sử dụng trong giới hạn

có thể phục hồi được

- Đảm bảo chất lượng môi trường phù hợp với yêu cầu về đời sống con người

- Phấn đấu đạt tới trạng thái ổn định dân số ở mức cân bằng với khả năng sử dụng hợp lí các tài nguyênthiên nhiên

số và phân bố dân cư nước ta

- Phân tích được nguyên nhân

và hậu quả của dân số đông, dân

số còn tăng nhanh, cơ cấu dân sốtrẻ và phân bố không hợp lí, đồngthời biết được chính sách pháttriển dân số hợp lí và sử dụnghiệu quả nguồn lao động củanước ta

Câu 1 Hãy nêu những đặc điểm cơ bản của dân số nước ta?

Trả lời :

- Nước ta là một nước đông dân, với dân số năm 2006 là 84 156 nghìn người, đứng thứ ba khu vựcĐông Nam Á và thứ 13 thế giới

- Có nhiều thành phần dân tộc, với 54 dân tộc sống khắp vùng lãnh thổ của đất nước

- Dân số còn tăng nhanh, mỗi năm dân số nước ta còn tăng thêm trung bình hơn 1 triệu người

- Cơ cấu dân số nước ta thuộc loại trẻ, nhóm tuổi từ 0 đến 14 tuổi chiếm 27%, nhóm tuổi từ 15 đến 59tuổi chiếm 64%

- Dân cư phân bố chưa hợp lí giữa đồng bằng với trung du, miền núi; giữa thành thị với nông thôn

Câu 2 Dân số đông nhanh và tăng có tác động như thế nào đến sự phát triển kinh tế - xã hội?

Trả lời:

* Tác động đối với kinh tế - xã hội:

- Tác động tích cực : Dân số đông là nguồn lực quan trọng để phát triển đất nước

- Với số dân đông, nước ta có nguồn lao động dồi dào

- Là thị trường tiêu thụ rộng lớn

- Thu hút nguồn đầu tư nước ngoài

- Tác động tiêu cực: Dân số đông trong lúc kinh tế phát triển vẫn còn chậm, sẽ hạn chế đến việc giảiquyết việc làm, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, các nhu cầu phúc lợi xã hội kháchạn chế hơn, việc tích luỹ xã hội cũng hạn chế

* Tác động đối với môi trường:

- Suy giảm các nguồn tài nguyên thiên nhiên

- Ô nhiểm môi trường

- Dịch bệnh…

Câu 3 Chứng minh rằng nước ta có cơ cấu dân số trẻ?

Trả lời:

- Nhóm từ 0 đến 14 tuổi chiếm tỉ lệ khá cao trong cơ cấu dân số, năm 2005 nhóm tuổi này chiếm 27%tổng dân số cả nước Chứng tỏ tỉ lệ sinh của nước ta vẫn còn cao.

- Đặc biệt nhóm từ 15 đến 59 tuổi chiếm tỉ lệ quá cao, chiếm đến 64% tổng dân số cả nước (năm 2005)

- Trong khi đó nhóm tuổi từ 60 tuổi trở lên chỉ chiếm 9% tổng dân số cả nước (năm 2005), mặc dù hiệnnay tuổi thọ ngày càng cao, tỉ lệ nhóm tuổi này có xu hướng tăng lên

Qua các số liệu cho thấy, chiếm phần lớn dân số nước ta là dân số trẻ

Câu 4 Những nhân tố nào ảnh hưởng đến sự phân bố dân cư? Nhân tố nào mang yếu tố quyết định? Trả lời :

- Có rất nhiều nhân tố tác động đến sự phân bố dân cư:

+ Điều kiện tự nhiên : Những vùng có điều kiện tự nhêin thuận lợi (khí hậu ôn hòa, đất đai phì nhiêu,địa hình bằng phẳng, ….) thì dân cư tập trung đông

+ Lịch sự khai thác lãnh thổ: Những vùng có lịch sử khai thác lâu đời thì dân cư thường tập trung đông,như Đồng bằng sông Hồng ở nước ta

+ Các điều kiện kinh tế - xã hội (phương thức sản xuất, sự phát triển của kinh tế - xã hội, cơ sở vật chất– kĩ thuật, …): Những vùng có nền kinh tế- xã hội phát triển mạnh thường thu hút dân cư tập trung đông,như ở nước ta, các thành phố lớn có nền kinh tế - xã hội phát triển mạnh, dân cư tập trung rất đông, mật độcao

- Trong các nhân tố trên thì nhân tố kinh tế- xã hội có yếu tố quyết định đến sự phân bố dân cư, cụ thểhơn là phương thức sản xuất

Câu 5 Chứng minh rằng sự phân bố dân cư ở nước ta chưa hợp lí? Sự phân bố dân cư chưa hợp lí

đã dẫn đến hậu quả gì?

Trả lời :

- Dân cư nước ta phân bố chưa hợp lí giữa đồng bằng với trung du, miền núi:

+ Ở đồng bằng tập trung khoảng 75% dân số cả nước, trong lúc diện tích hẹp, tài nguyên đang tiến dầntới giới hạn Cụ thể: Đồng bằng sông Hồng mật độ dân số là 1225 người/km2 , đồng bằng sông Cửu Long

là 429 người/km2.+ Trong khi đó, ở vùng trung du và miền núi với diện tích rộng lớn, tài nguyên phong phú, thiếu nhânlực để khai thác, nhưng dân số chỉ chiếm 25% dân số cả nước, mật độ dân số thấp hơn nhiều so với cùngđồng bằng : Tây Bắc mật độ dân số là 69 người/km2 Tây Nguyên mật độ dân số là 89 người/km2

- Dân cư nước ta phân bố chưa hợp lí giữa nông thôn và thành thị: Dân cư nông thôn chiếm tỉ lệ quálớn, chiếm đến 73,1% (năm 2006), dân thành thị chỉ chiếm 26,9% (năm 2006) Như thế chứng tỏ quá trình

đô thị hoá còn chậm.

Hậu quả:

- Đối với các vùng đồng bằng và đô thị: Dân cư tập trung quá đông đâ gây sức ép lớn đối với việc giảiquyết việc làm cho một lực lượng lao động đông đảo, ô nhiễm môi trường gai tăng, tài nguyên ngày càngcạn kiệt, việc giải quyết các nhu cầu phúc lợi xã hội như y tế, giáo dục, nhà ở, ….gặp nhiều khó khăn

- Đối với các vùng trung du, miền núi, các vùng nông thôn : Tài nguyên thiên nhiên phong phú, đấtrộng, …nhưng dân cư tập trung ít dẫn đến thiếu nhân lực để khai thác

Như vậy việc phân bố dân cư chưa hợp lí không những đã dẫn đến việc khai thác tài nguyên và sửdụng lao động giữa các vùng miền chưa hợp lí mà còn góp phần tăng sự chênh lệch về kinh tế - xã hội giữacác vùng miền

Câu 6 Hãy nêu các chính sách phát triển dân số hợp lí và sử dụng hiệu quả nguồn lao động của nước ta?

Trả lời :

- Tiếp tục thực hiện các giải pháp kềim chế tốc độ tăng dân số, đẩy mạnh tuyên truyền các chủ trươngchính sách, pháp luật về dân số và kế hoạch hoá gia đình

- Xây dựng chính sách di dân phù hợp để thúc đẩy sự phân bố dân cư, lao động giữa các vùng

- Xây dựng quy hoạch và chính sách thích hợp nhằm đáp ứng xu thế chuyển dịch cơ cấu dân số nôngthôn và thành thị

- Đưa xuất khẩu lao động thành một chương trình lớn, có giải pháp mạnh và chính sách cụ thể mở rộngthị trường xuất khẩu lao động Đổi mới mạnh mẽ phương thức đào tạo người lao động xuất khẩu có tácphong công nghiệp

- Đẩy mạnh đầu tư phát triển công nghiệp ở trung du, miền núi ; phát triển công nghiệp ở nông thôn đểkhai thác tài nguyên và sử dụng tối đa nguồn lao động của đất nước

Bài 17

- Chứng minh được nước ta cónguồn lao động dồi dào, vớitruyền thống và kinh nghiệm sảnxuất phong phú, chất lượng laođộng đã dược nâng lên

- Trình bày được sự chuyểndịch lao động ở nước ta

Câu 1 Hãy trình bày đặc điểm nguồn lao động nước ta?

- Chất lượng lao động ngày càng được nâng lên nhờ những thành tựu trong phát triển văn hoá, giáo dục

và y tế

- Tuy nhiên, so với yêu cầu hiện nay, lực lượng lao động có trình độ cao vẫn còn ít, đặc biệt là đội ngũcán bộ quản lí, công nhân kỷ thuật lành nghề còn thiếu nhiều, sự năng động và tác phong trong công nghiệpcủa người lao động còn hạn chế

Câu 2 Hãy nêu đặc điểm cơ cấu lao động theo các ngành kinh tế ở nước ta?

Trả lời :

- Trong cơ cấu lao động theo các ngành kinh tế, lao động trong khu vực nông- lâm- ngư nghiệp chiếm tỉ

lệ cao nhất, chiếm đến 57,3% (năm 2005); tiếp đến là lao động trong khu vực dịch vụ, chiếm 24,5% (năm2005), so với các nước phát triển trên thế giới thì tỉ lệ lao động trong lĩnh vực dịch vụ của nước ta quáthấp ; thấp nhất là tỉ lệ lao động trong khu vực công nghiệp – xây dựng, chỉ chiếm 18,2% (năm 2005)

- Cơ cấu lao động theo các ngành kinh tế ở nước ta đang có sự thay đổi theo hướng giảm tỉ lệ lao độngtrong khu vực nông- lâm-ngư nghiệp, tăng tỉ lệ lao động trong khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch

vụ Nhưng sự thay đổi diễn ra rất chậm

Câu 3 Hãy nêu nhận xét về cơ cấu lao động theo thành phần kinh tế ở nước ta?

Trả lời :

- Trong cơ cấu lao động theo thành phần kinh tế, lao động trong thành phần kinh tế Nhà nước chiếm tỉ

lệ rất nhỏ, chỉ chiếm 9,5% (năm 2005) và đang có xu hướng giảm ; lao động trong thành phần kinh tế ngoàiNhà nước chiếm tỉ lệ rất lớn, chiếm đến 88,9% (năm 2005) và đang có xu hướng tăng lên, nhưng chậm ;còn lao động trong thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỉ lệ nhỏ nhất, chỉ chiếm 1,6% (năm2005), nhưng hiện nay đang có xu hướng tăng nhanh

- Qua cơ cấu lao động theo thành phần kinh tế, cho thấy nền kinh tế nước ta đang phát triển theo cơ chếthị trường, có nhiều thành phần kinh tế, theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Câu 4 Vì sao vấn đề việc làm lại là một vấn đề kinh tế - xã hội lớn ở nước ta hiện nay ? Hãy trình bày các hướng giải quyết việc làm hiện nay ở nước ta?

Trả lời :

- Vì nước ta là nước đông dân, nguồn lao động rất dồi dào, hàng năm nguồn lao động nước ta tăngthêm hơn 1 triệu người, trong lúc nền kinh tế phát triển chưa cao, dẫn tới tình trạng thất nghiệp và thiếuviệc làm vẫn còn gay gắt Năm 2005, tính trung bình cả nước, tỉ lệ thất nghiệp là 2,1%, tỉ lệ thiếu việc làm

là 8,1% Ở khu vực thành thị, tỉ lệ thất nghiệp là 5,3%, ở nông thôn là 1,1% ; tỉ lệ thiếu việc làm ở thành thị

là 4,5%, ở nông thôn là 9,3%

- Tỉ lệ thiếu việc làm và thất nghiệp cao dẫn đến chất lượng cuộc sống thấp, các tệ nạn xã hội gia tăng,

…

Phương hướng:

- Phân bố lại dân cư và nguồn lao động

- Thực hiện tốt chính sách dân số, sức khoẻ sinh sản

- Thực hiện đa dạng hoá các hoạt động sản xuất (nghề truyền thống, thủ công nghiệp, tiểu thủ côngnghiệp …), chú ý thích đáng đến hoạt động của các ngành dịch vụ

- Tăng cường hợp tác liên kết để thu hút vốn đầu tư nước ngoài, mở rộng sản xuất hàng xuất khẩu

- Mở rộng, đa dạng các loại hình đào tạo các cấp, các ngành nghề, nâng cao chất lượng đội ngũ laođộng để họ có thể tự tạo những công việc hoặc tham gia vào các đơn vị sản xuất dễ dàng, thuận lợi

- Đẩy mạnh xuất khẩu lao động

- Phân tích được ảnh hưởng qualại giữa đô thị hóa và phát triểnkinh tế xã hội

- Hiểu được sự phân bố mạnglưới đô thị ở nước ta

Câu 1 Hãy nêu những đặc điểm cơ bản của đô thị hoá ở nước ta?

Trả lời :

- Quá trình đô thị hoá ở nước ta diễn ra chậm chạp, trình độ đô thị hoá thấp.,

- Tỉ lệ dân thành thị đang ngày càng tăng lên nhưng vẫn còn thấp so với các nước trong khu vực

- Phân bố đô thị không đồng đều giữa các vùng

Câu 2 Chứng minh rằng quá trình đô thị hoá ở nước ta diễn ra chậm chạp, trình độ đô thị hoá thấp?

Trả lời :

- Từ thế kỉ III trước Công nguyên, thành Cổ Loa được coi là đô thị đầu tiên ở nước ta, là kinh đô củanhà nước Âu Lạc Trong thời kỳ phong kiến, một số đô thị Việt Nam được hình thành ở những nơi có vị tríđịa lí thuận lợi

- Thế kỉ XI xuất hiện thành Thăng Long, rồi đến các đô thị : Phú Xuân, Hội An, Đà Nẳng, Phố Hiến ởthế kỉ XVI-XVIII

- Thời Pháp thuộc, công nghiệp chưa phát triển, hệ thống đô thị không có cơ sở để mở rộng, các tỉnh,huyện thường được chia với quy mô nhỏ, chức năng chủ yếu là hành chính, quân sự Đến năm 30 của thế kỉ

XX mới có một số đô thị lớn được hình thành như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định,…

- Từ sau Cách mạng thánh Tám năm 1945 đến năm 1954, quá trình đô thị hoá diễn ra chậm, các đô thị

không có sự thay đổi nhiều.

- Từ năm 1954 đến năm 1975 đô thị phát triển theo hai xu hướng khác nhau: Ở miền Nam, chính quyềnSài Gòn đã dùng “đô thị hoá” như một biện pháp để dồn dân phục vụ chiến tranh Ở miền Bắc, đô thị hoágắn liền với quá trình công nghiệp hoá trên cơ sở mạng lưới đô thị đã có từ trước Từ năm 1965 đến năm

1972, các đô thị bị chiến tranh phá hoại, quá trình đô thị hoá bị chững lại

- Từ năm 1975 đến nay, quá trình đô thị hoá có chuyển biến khá mạnh, đô thị được mở rộng và pháttriển mạnh hơn, đặc biệt là phát triển các đô thị lớn Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng của các đô thị (hệ thống giaothông, điện, nước, các công trình phúc lợi xã hội) vẫn còn ở mức độ thấp so với các nước trong khu vực vàthế giới

Câu 3 Đặc điểm mạng lưới đô thị hóa nước ta? Đô thị hoá có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta?

Trả lời :

- Mạng lưới đô thị hóa nước ta:

- Mạng lưới đô thị hóa nước ta được phân làm 6 loại dựa vào các tiêu chí cơ bản như số dân, chức năng, mật độ, tỉ lệ phi nông nghiệp…

- Đến năm 2007 nước ta có 5 thành phố trực thuộc TW, 2 đô thị loại đặc biệt

- 4 đô thị loại I, 13 đô thị loại II, 26 đô thị loại III, 639 đô thị loại IV, V…

- Những ảnh hưởng tích cực : Đô thị hoá có tác động mạnh tới quá trình chuyển dịch cơ c6áu kinh tế

của nước ta

+ Các đô thị có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, các vùng trongnước Năm 2005, khu vực đô thị đóng góp 70,4% GDP cả nước, 84% GDP công nghiệp – xây dựng, 87%GDP dịch vụ và 80% ngân sách Nhà nước

+ Các thành phố, thị xã là các thị trường tiêu thụ sản phẩm hàng hoá lớn và đa dạng, là nơi sử dụngđông đảo lực lượng lao động có trình độ chuyên môn kĩ thuật ; có cơ sở vật chất – kĩ thuật hiện đại, có sứchút đối với đầu tư trong nước và nước ngoài, tạo ra động lực cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế.+ Các đô thị có khả năng tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người lao động

- Tuy nhiên, quá trình đô thị hoá cũng có những ảnh hưởng tiêu cực : Quá trình đô thị hoá cũng nảysinh những hậu quả cần phải có kế hoạch khắc phục như vấn đề ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự xã hội,

… Vì thế cần điều chỉnh quá trình đô thị hoá phù hợp với quá trình công nghiệp hoá

- Hiểu được tầm quan trọng hàng Câu 1: Tại sao có thể nói tốc độ tăng trưởng GDP có ý nghĩa hàng đầu trong các mục tiêu phát triển

- Trình bày được những thànhtựu to lớn về tốc độ cũng nhưchất lượng tăng trưởng kinh tếcủa nước ta.

Tốc độ phát triển GDP có ý nghĩa hàng đầu trong các mục tiêu phát triển kinh tế ở nước ta là do:

- Quy mô nền kinh tế nước ta còn nhỏ: năm 2005 chỉ đạt 53,1 tỉ USD, đứng thứ 6 trong khu vực ĐôngNam Á, thứ 58 trên thế giới

- GDP bình quân trên đầu người chỉ đạt 639,1 USD, đứng thứ 7 trong khu vực Đông Nam Á, thứ 146trên thế giới

Vì vậy, tăng trưởng GDP với tốc độ cao và bền vững là con đường đúng đắn để chống tụt hậu xa hơn

về kinh tế với các nước trong khu vực và trên thế giới Đồng thời tăng trưởng GDP sẽ tạo tiền đề để đẩymạnh xuất khẩu, giải quyết việc làm, xóa đói, giảm nghèo

Câu 2: Cho bảng số liệu: Tốc độ tăng trưởng GDP qua các năm (đơn vị: %)

- Hạn chế:

+ Tăng trưởng chủ yếu diễn ra theo chiều rộng, chậm chuyển biến về chất lượng

+ Chưa đảm bảo sự phát triển bền vững

+ Hiệu quả kinh tế còn thấp, sức cạnh tranh nền kinh tế còn yếu

Câu 3: Trình bày các xu hướng chuyển dịch trong cơ cấu nền kinh tế nước ta?

Trả lời:

- Ngành kinh tế:

+ Giảm tỉ trọng khu vực I

+ Tăng tỉ trọng khu vực II, khu vực III có tăng nhưng không ổn định

- Nội bộ khu vực ngành kinh tế:

+ Khu vực I: Tăng tỉ trọng thủy sản, giảm tỉ trọng nông nghiệp Trong nông nghiệp: tăng tỉ trọng chăn nuôi,giảm tỉ trọng trồng trọt

+ Khu vực II: Tăng tỉ trọng công nghiệp chế biến, giảm tỉ trọng công nghiệp khai thác

+ Khu vực III: Du lịch phát triển mạnh, nhiều dịch vụ mới ra đời: Viễn thông, chuyển giao công nghệ

* Theo thành phần kinh tế:

- Giảm tỉ trọng khu vực nhà nước, nhưng vẫn giữ vai trò chủ đạo nền kinh tế

- Tăng tỉ trọng khu vực kinh tế tư nhân, tập thể và cá thể giảm

- Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tăng nhanh và ngày càng có vai trò quan trọng

* Theo lãnh thổ kinh tế:

- Nông nghiệp: Hình thành nhiều vùng chuyên canh: Cây lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp

- Công nghiệp: Hình thành các khu công nghiệp tập trung, khu chế xuất

- Cả nước có 3 vùng kinh tế trọng điểm: Phía Bắc, Miền Trung, phía Nam

Câu 2: Bảng số liệu cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế ở nước ta giai đoạn 1990 – 2005.(đơn vị:

%)

- Cơ cấu GDP nước ta thời kì 1990 – 2005 có sự thay đổi theo hướng sau:

+ Tỉ trọng ngành Nông – lâm – ngư nghiệp giảm 17,7%

+ Tỉ trọng ngành Công nghiệp – xây dựng tăng 18,3%.

+ Ngành Dịch vụ chiếm tỉ lệ cao nhưng không ổn định, cao nhất vào năm 1995 (44,0%), thấp nhất năm

3- Nắm được xu thế chuyểndịch rõ nét của cơ cấu kinh tếnông thôn ở nước ta: heo hướngsản xuất hàng hóa và đa dạnghóa

Câu 1: Nền nông nghiệp nhiệt đới của nước ta có những thuận lợi và khó khăn gì?

Trả lời:

a/ Thuận lợi:

- Chế độ nhiệt ẩm phong phú cho phép cây trồng, vật nuôi phát triển quang năm

- Có thể áp dụng các phương pháp canh tác như xen canh, tăng vụ, gối vụ

- Có nhiều sản phẩm nông nghiệp có giá trị xuất khẩu, đặc biệt là lúa nước và cây công nghiệp

- Tạo nên sự đa dạng trong cơ cấu cây trồng, vật nuôi và tạo nên thế mạnh khác nhau giữa các vùng.b/ Khó khăn:

- Tính bấp bênh của nền nông nghiệp nhiệt đới

- Thiên tai thường xuyên xãy ra

- Tính mùa vụ khắt khe trong sản xuất nông nghiệp

Câu 2: Cho bảng số liệu:

Cơ cấu hộ nông thôn theo ngành sản xuất chính (đơn vị: %)

sản

Công nghiệp –xây dựng