Giáo án vật lý 12 cả năm 3 cột in dùn luôn

- GV đưa ra một ví dụ minh họa như nếu lắp // tụ điện với tải đối với dòng diện một chiều thì không có hiện tượng gì nhưng nếu với dòng điện xoay chiều điện mẫu từ đó giới thiệu về cấu t

1 Kiến thức: Học sinh biết được cấu tạo, ký hiệu, số liệu kỹ thuật và công dụng của các linh kiện điện tử

cơ bản : điện trở, tụ điện, cuộn cảm

2 Kỹ năng:

- Nhận biết, phân biệt các loại điện trở, tụ điện, cuộn cảm

- Vận dụng công dụng của các linh kiện điện tử để giải thích các hiện tượng thực tế

3 Thái độ: Yêu thích môn học, tạo hứng thú học tập cho học sinh.

- Đọc trước bài 2 trong SGK

- Tìm hiểu các kiến thức có liên quan

III Tổ chức các hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức Kiểm tra sĩ số, tác phong.

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Đặt vấn đề : Trong cuộc sống ngày nay, khoa học đang phát triển, các linh kiện điện tử được sử dụng rất

rộng rãi trong tất cả các lĩnh vực Vậy các linh kiện điện tử này được cấu tạo từ những dụng cụ nào? Chúng

có cấu tạo, ký hiệu và công dụng như thế nào Bài học hôm nay ta sẽ nghiên cứu

4.Các họat động dạy học.

Hoạt động 1: Tìm hiểu về điện trở.

- GV đưa ra ví dụ minh họa

như chúng ta đang có một

bỏng đèn 6v và nguồn 12v

muốn sử dụng bóng đèn đó

với nguồn 12v thì tiến

hành mắc nối tiếp một điện

trở như vậy công dụng của

điện trở như thế nào

- GV giới thiệu một số hình

ảnh và điện trở mẫu để HS

quan sát từ đó giới thiệu

cấu tạo của điện trở và yêu

cầu HS tra lời có các loại

điện trở nào

- HS lắng nghe và trả lờicâu hỏi

Công dụng của điện trở

là hạn chế hoặc điềuchỉnh dòng điện và phânchia điện áp trong mạchđiện

HS quan sát và trả lờicâu hỏi

* Diện trở được phânloại theo:

- Công suất: CS nhỏ, CSlớn

- Trị số: Loại cố địnhhoặc có thể biến đổi

- Khi đại lượng vật lýtác động lên điện trở thìtrị số điện trở thay đổithì được phân loại sau:

I Điện trở:

1 Công dụng, cấu tạo, phân loại, ký hiệu:

a Công dụng: Hạn chế hoặc điều chỉnh

dòng điện và phân chia điện áp trongmạch điện

b Cấu tạo: Thường dùng dây kim loại cóđiện trở suất cao hoặc dùng bột tham phunlên lõi sứ để làm điện trở

c Phân loại: Diện trở được phân loại theo:

- Công suất: CS nhỏ, CS lớn

- Trị số: Loại cố định hoặc có thể biến đổi

- Khi đại lượng vật lý tác động lên điệntrở thì trị số điện trở thay đổi thì đượcphân loại sau:

+ Điện trở nhiệt;

- Hệ số dương

- Hệ số âm+ Điện trở biến đổi theo điện áp

+ Quang điện trở

d Kí hiệu : SGK

- GV giới thiệu về ký hiệu

và các số liệu kỹ thuật của

điện trở

- GV yêu cầu HS trả lời

ngoài đơn vị ôm trong thực

+ Quang điện trở

- HS lắng nghe và tiếpthu bài

- HS trả lời ngoài đơn vị

Ôm còn có đơn vị:

+1 kilôôm( kΩ)=103Ω+1Mêgôm(MΩ)=106Ω

2 Các số liệu kỹ thuật của điện trở:

a Trị số điện trở: Cho biết mức độ cản trởcủa điện trở

Đơn vị điện trở: Ôm ( Ω ) + 1 kilô ôm ( kΩ)=103Ω +1Mêga ôm ( MΩ)=106Ω

b Công suất định mức:Là công suất tiêuhao trên điện trở mà nó có thể chịu đựngđược trong thời gian dài

Đơn vị đo là oát ( W )

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về tụ điện.

- GV đưa ra một ví dụ

minh họa như nếu lắp // tụ

điện với tải đối với dòng

diện một chiều thì không

có hiện tượng gì nhưng nếu

với dòng điện xoay chiều

điện mẫu từ đó giới thiệu

về cấu tạo của tụ điện và

yêu cầu HS trả lời có bao

nhiêu loại tụ điện

- GV giới thiệu về ký hiệu

và các số liệu kỹ thuật của

tụ điện

-GV hỏi HS ngoài đơn vị

fara trong thực tế người ta

thường sử dụng các hệ đơn

vị nào?

- HS lắng nghe và trả lờicâu hỏi

Công dụng của tụ điện

là ngăn cản dòng điện 1chiều và cho dòng điệnxoay chiều đi qua

- HS quan sát và trả lờicâu hỏi tụ điện gồm cócác loại

Căn cứ vào vật liệu làmlớp điện môi giữa haibản cực để phân loại vàgọi tên sau: Tụ xoay, tụgiấy, tụ mica, tụ gốm, tụdầu…

- HS lắng nghe và tiếpthu bài

-HS suy nghĩ và trả lờicâu hỏi ngoài đơn vịfara còncó +1Micrôfara(

µF)=10-6F+1 Nanôfara( nF ) =10-

9F+1picôfara( pf ) 10-12F

II Tụ điện:

1 Công dụng, cấu tạo, phân loại, kí hiệu:

a Công dụng: Ngăn cản dòng điện 1 chiều

và cho dòng điện xoay chiều đi qua

b Cấu tạo: Tụ điện là tập hợp của hai haynhiều vật dẫn ngăn cách bỡi lớp điện môi

c Phân loại: Căn cứ vào vật liệu làm lớpđiện môi giữa hai bản cực để phân loại vàgọi tên sau: Tụ xoay, tụ giấy, tụ mica, tụgốm, tụ dầu…

d Kí hiệu : SGK

2 Các số liệu kỷ thuật của tụ điện:

a Trị số điện dung: Cho biết khả năng tích

luỹ điện trường của tụ điện khi có điện ápđặt lên hai cực của tụ điện

- Đơn vị đo là fara ( F ) hoặc + 1 Micrôfara ( µF ) =10-6F + 1 Nanôfara ( nF ) =10-9F + 1 picô fara ( pf ) = 10-12F

fc

X C

π21

=

Hoạt động 3:Tìm hiểu về cuộn cảm - GV đưa ra ví dụ nếu mắc một cuộn dây vào nguồn điện một chiều thi se xảy ra hiện tượng dây nóng lên và cháy nhưng nếu mắc cuộn dây đó vào nguồn xoay chiều thì không có hiện tượng gì như vậy công dụng của cuộn cảm là như thế nào -GV giới thiệu các hình ảnh và các cuộn cảm từ đó giới thiệu về cấu tạo và yêu cần HS nêu co bao nhiêu loại cuộn cảm - GV giới thiệu về ký hiệu và các số liệu kỹ thuật của cuộn cảm - HS lắng nghe và trả lời câu hỏi Công dụng của cuộn cảm là dùng để dẫn dòng điện một chiều, chặn dòng điện cao tần - HS quan sát, lắng nghe GV và trả lời câu hỏi Cuộn cảm gồm các loại tuỳ theo cấu tạo và phạm vi sử dụng, cuộn cảm phân loại như sau: Cuộn cảm cao tần, cuộn cảm trung tần, cuộn cảm âm tần - HS lắng nghe và tiếp thu bài III Cuộn cảm: 1 Công dụng, cấu tạo, phân loại, ký hiệu: a Công dụng: Thường dùng để dẫn dòng điện một chiều, chặn dòng điện cao tần b Cấu tạo: Dùng dây dẫn điện để quấn thành cuộn cảm c/ Phân loại : Tuỳ theo cấu tạo và phạm vi sử dụng, cuộn cảm phân loại như sau: Cuộn cảm cao tần, cuộn cảm trung tần, cuộn cảm âm tần d Kí hiệu : SGK 2 Các số liệu kỹ thuật của cuộn cảm: a Trị số điện cảm : Cho biết khả năng tích luỹ năng lượng từ trường khi có dòng điện chạy qua - Trị số điện cảm phụ thuộc vào kích thước, hình dạng, vật liệu lõi, … - Đơn vị đo là Henry ( H ) hoặc + 1 Mili henry ( mH )=10-3H + 1 Micrô henry (µH ) = 10-6H b Hệ số phẩm chất: ( Q ) Đặc trưng cho tổn hao năng lượng trog cuộn cảm r fL Q=2π c Cảm kháng: ( XL ) Là đại lượng biểu hiện sự cản trở của cuộn cảm đối với dòng điện chạy qua nó XL= 2πfL IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ: - GV tóm tắt nội dung chính của bài Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm - Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi trong SGK - Dặn dò học sinh đọc trước bài 3 SGK: THỰC HÀNH – ĐIỆN TRỞ, TỤ ĐIỆN, CUỘN CẢM V.RÚT KINH NGHIỆM

Ngày sọan :

-Giáo viên làm thực hành, điền các số liệu vào báo cáo mẫu trước khi hướng dẫn cho học sinh

-Đồng hồ vạn năng một chiếc, các lọai điện trở có trị số từ 100Ω - 470Ω 20 chiếc gồm lọai ghi trị số và lọaichỉ thị bằng vòng màu., các lọai tụ điện gồm 10 chiếc ( tụ giấy , tụ sứ, tụ hóa), các lọai cuộn cảm 6 chiếc (gồm lõi không khí, lõi ferit, lõi sắt từ)

MẪU BÁO CÁO THỰC HÀNH

ĐIỆN TRỞ- CUỘN CẢM- TỤ ĐIỆN

Họ và tên :

Lớp :

1.Tìm hiểu, đọc và đo trị số điện trở :

-Nghiên cứu bài 2, 3 SGK

-Các kiến thức có liên quan :

.Quy ước về màu để ghi và đọc trị số điện trở

lục

Xanh lam

1 Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số, tác phong, điều kiện phòng thực hành

2.Kiểm tra bài cũ

3.Giới thiệu bài mới

-Vừa rồi các em đã tìm hiểu các linh kiện điện tử như : điện trở, tụ điện, cuộn cảm.Để có thể nhận biết và đọc cũng như xác định chính xác giá trị của các linh kiện, Hôm nay chúng ta sẽ học bài thực hành số 3

4.Các họat động dạy học.

Họat động 1: Hướng dẫn ban đầu.

-các em phải xác định được hình dạng và phân lọai điện ,tụ điện ,cuộn cảm Đọc và đo số liệu kĩ thuật của các linh kiện điện trở, tụ điện , cuộn cảm

-Nội dung và quy trình thực hiện:

Bước 1 Quan sát, nhận biết và phân lọai các linh kiện điện tử

Bước 2 Chọn ra 5 điện trở màu lần lượt lấy ra từng điện trở để đọc trị số và đo trị số bằng đồng hồ.Bước 3 Chọn ra 3 cuộn cảm khác nhau về vật liệu làm lõi và cách quấn dây rồi điền vào bảng 2

Bước 4 Chọn ra một tụ điện có cực tính và 1 tụ điện không cực tính để ghi các số liệu kĩ thuật của từng tụđiện, sau đó điền vào bảng 3

Họat động 2 : Họat động thực hành

Quan sát nhận biết và phân lọai các linh kiện

-Gv phát dụng cụ, vật liệu từng nhóm cho

HS

-Các em hãy xác định điện trở, cuộn cảm, tụ

điện dựa vào hình dạng đặc điểm bên ngòai

của chúng

-Hãy đọc trị số điện bằng vòng màu

Giáo viên lấy một điện trở màu đọc và

hướng dẫn học sinh cách đọc

-Hãy đọc và giải thích số liệu kĩ thuật ghi

trên tụ điện

GV lấy một tụ điện đọc và giải thích số liệu

kĩ thuật trên tụ điện

Đo trị số các linh kiện bằng đồng hồ vạn năng

-Giáo viên hướng dẫn học sinh cách sử dụng

đồng hồ vạn năng

-Hãy đo trị số điện trở của các điện trở và

ghi vào bảng số 2

-Các em hãy chọn ra 3 lọai cuộn cảm khác

nhau về vật liệu làm lõi và cách quấn dây

rồi điền vào bảng 2

Hãy phân biệt cuộn dây cao tần, trung tần và

- Các nhóm phân công công việc từng thành viên

và tiến hành đo trị số điện trở và ghi vào bảng số 2

- HS quan sát các cuộn dây và xác định các cuộn dây cao tần, trung tần, âm tần

Họat động 3 : Kết thúc tiết học, đánh giá kết quả.

-Hs hoàn thành báo cáo về kết quả thực hành theo mẫu -Gv dựa vào quá trình thực hành và kết quả thực hành, nhận xét đánh tiết học IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ: - Tinh thần, thái độ học tập của lớp - Kĩ năng thực hành của HS - GV đánh giá kết quả thực hành - Dặn dò học sinh xem trước Bài 4: LINH KIỆN BÁN DẪN VÀ IC V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG: ………

………

………

………

………

………

………

Ngày soạn :

- Biết cấu tạo, kí hiệu, phân loại và công dụng của một số linh kiện bán dẫn và IC.

- Biết được nguyên lý làm việc của tirixto và triac

2 Kỹ năng:

- Phân biệt được các linh kiện bán dẫn và nhận biết được các cực của chúng

3 Thái độ:

- có thái độ học tập nghiêm túc

- Hình thành được thói quen làm việc theo quy trình kỹ thuật, kiên trì chính xác và sáng tạo

Có ý thức tìm hiểu nghề điện và điện tử dân dụng

- Học bài cũ và xem trước bài mới và các tài liệu liên quan

III Tổ chức các hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức Kiểm tra sĩ số, tác phong.

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Đặt vấn đề : Trong chương trình vật lý 11, chúng ta đã được nghiên cứu về chất bán dẫn và bản chất của

dòng điện trong chất bán dẫn cũng như ứng dụng của chất bán dẫn trong việc tạo ra các linh kiện bán dẫn(điốt, tranzito) Qua đó ta thấy rằng, tuỳ theo cách tổ hợp các lớp tiếp giáp P - N người ta có thể tạo ra cácloại bán dẫn khác nhau Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu một vài linh kiện thông dụng liên quan

4 Các hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Tìm hiểu về điốt và tranzito.

- GV giới thiệu cấu tạo của

Điot và yêu cầu HS nêu khái

niệm về Điot

- Cho HS quan sát và nhận

biết một số loại điốt thật từ

đó yêu cầu HS nêu điot có

các loại nào

- Hãy nêu sự khác nhau của

điôt thường và điôt ổn áp ?

- HS lắng nghe và trảlời câu hỏi

Là linh kiện bán dẫn cómột lớp tiếp giáp P-Nhai dây dẫn ra là haiđiện cực Anot ( A ) vàCatot (K)

- HS quan sát nêu cácloại điot

+ Điot tiếp điểm

- Phân loại :+ Điot tiếp điểm

+ Điot tiếp mặt

+ Điot ổn áp

- Kí hiệu trong mạch điện: hình 4.1 SGK

biến đổi dòng điệnxoay chiều thành dòngđiện một chiều

- GV giới thiệu cấu tạo của

Tranzito và yêu cầu HS nêu

khái niệm về tranzito

là linh kịên có 2 lớptiếp giáp P – N và có 3cực ( E,B,C)

- HS quan sát và trả lờicâu hỏi

Gồm có hai loại+ PNP

+NPN

- HS lắng nghe và tiếpthu bài

2 Tranzito :

- Khái niệm : là linh kịên có 2 lớp tiếpgiáp P – N và có 3 cực ( E,B,C)

- Phân loại :+ PNP+NPN

- Kí hiệu của tranzito trong mạch điện :hình 4.3 SGK

- Công dụng : dùng để khuếch dại, táchsóng và xung

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về tirixto.

- GV giới thiệu cấu tạo của

Tirixto và yêu cầu HS nêu

khái niệm về tirixto

- GV đặt câu hỏi như vậy

công dụng của tirixto như

thế nào

- Cho HS quan sát và nhận

biết một số loại tirixto thật

- GV giới thiệu về nguyên lý

làm việc và các số liệu kỹ

thuật của tirixto

- HS lắng nghe và trảlời câu hỏi

Tirixto là linh kiện bándẫn có ba lớp tiếp giápP-N và có ba dây dẫn

ra làm ba cực :Anot(A), Catot(K), cựcđiều khiển(G)

- HS nghiên cứu và trảlời câu hỏi

Tirixto dùng trongmạch chỉnh lưu có điềukhiển bằng cách điềukhiển cho UGK xuấthiện sớm hay muộn

- HS quan sát và tiếpthu

- HS lắng nghe và ghi chép

II.TIRIXTO :

- Khái niệm :Tirixto là linh kiện bán dẫn có ba lớptiếp giáp P-N và có ba dây dẫn ra làm bacực : Anot(A), Catot(K), cực điềukhiển(G)

- Công dụng :Tirixto dùng trong mạchchỉnh lưu có điều khiển bằng cách điềukhiển cho UGK xuất hiện sớm hay muộn

- Nguyên lý làm việc và thông só kỹthuật chính :

+ Khi chưa có UGK dương thì thì duc cựcanôt có được phân cực thuận, nó vẫnkhông dẫn điện ; khi đồng thời có UGK

và UAK dương thì nó cho dòng điện đi từ

A sang K và sẽ tắt khi UAK = 0 hay UAK

< 0 + Các thông số chính gồm : IAđm, UAkđm,

UGK và IGKđm

Hoạt động 3: Tìm hiểu về triac và diac.

- GV giới thiệu cấu tạo của

Triac và Điac và yêu cầu HS

- HS lắng nghe và trảlời câu hỏi

III TRIAC VÀ DIAC.

1 Cấu tạo, kí hiệu và công dụng của

- Vậy công dụng của Triac

và Điac la nhu the nào ?

Triac và Điac là linhkiện bán dẫn gồm cónhiều lớp tiếp giáp P-N

- HS trả lời câu hỏi

cả hai đều có cấu trúcnhiều lớp ; triac có 3cực A1, A2, G còn triackhông có cực G

- HS quan sát và nhậnbiết một số loại triac vàdiac thật

- HS trả lời câu hỏiTriac và điac dùng đểđiều khiển trong cácmạch điện xoay chiều

triac và diac :Triac và Điac là linh kiện bán dẫn gồm

có nhiều lớp tiếp giáp P-N

- Cấu tạo : cả hai đều có cấu trúc nhiềulớp ; triac có 3 cực A1, A2, G còn triackhông có cực G

- Sơ đồ cấu tạo và kí hiệu trong mạchđiện: hình 4.6SGK

- Công dụng : Dùng để điều khiển trongcác mạch điện xoay chiều

- GV giới thiệu về nguyên lý

làm việc và số liệu kỹ thuật

của triac và điac : Vì sao

triac có thể dẫn điện được cả

hai chiều ?

- HS nghiên cứu SGK

và trả lời câu hỏi

- Vì triac có cực G điềukhiển còn điac không

có cực G mà chỉ điềukhiển bằng điện áp

2 Nguyên lý làm việc và số liệu kỹthuật :

- Nguyên lý làm việc : + Khi G và A 2 có điện thế âm so với A1

thì triac mở, A1 đóng vai trò anốt, A2

đóng vai trò là catốt, dòng điện đi từ A1

sang A2

+ Khi G và A 2 có điện thế dương so với

A1 thì triac mở, A2 đóng vai trò anốt, A1

đóng vai trò là catốt, dòng điện đi từ A2

sang A1

Nghĩa là triac có khả năng dẫn điện được

cả hai chiều cà đều được cực G điềukhiển Còn diac do không có cực điềukhiển nên được kích mở bằng cách nângcao điện áp đặt vào hai cực ở một điện

áp nhất định do nhà sản xuất quy định.-Số liệu kĩ thuật: IAđm, UAkđm, UGK và IGK

Hoạt động 4 : Giới thiệu về quang điện tử và IC.

- Yêu cầu HS đọc nội dung

tương ứng và cho biết :

+ Quang điện tử là gì ?

+ Công dụng của quang điện

tử ?

- HS đọc nội dungtương ứng và trả lờicâu hỏi

- Là linh kiện điện tử

có thông số thay đổitheo độ chiếu sáng

- Dùng trong các mạchđiện tử điều khiển bằngánh sáng

IV QUANG ĐIỆN TỬ VÀ IC :

- Yêu cầu HS đọc nội dung

tương ứng và cho biết :

+ Vi mạch tổ hợp là gì ?

+ Vi mạch được chia làm

mấy loại ?

- HS đọc nội dungtương ứng và trả lờicâu hỏi

Là vi mạch điện tử tíchhợp được chế tạo bằngcác công nghệ đặc biệtnhằm thực hiện mộtchức năng riêng biệt

2 Vi mạch tổ hợp (IC) :

- Khái niệm : là vi mạch điện tử tích hợpđược chế tạo bằng các công nghệ đặcbiệt nhằm thực hiện một chức năng riêngbiệt

- Phân loại :+ IC tương tự

+ IC số

Gồm có hai loại : + IC tương tự + IC số IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ: - GV tóm tắt nội dung chính của bài Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm - Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi trong SGK - Đọc trước nội dung bài 5 - Chuẩn bị báo cáo thực hành theo mẫu trang 31 SGK V- RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG :

Ngày soạn :

Tiết 5 Bài 5 : THỰC HÀNH

-Nhận dạng được các loại điốt, tirixto và triac.

-Đo được điện trở thuận, điện trở ngược của các linh kiện để xác định được cực anôt, catôt loại tốt ; xấu

3 Thái độ :

-Có ý thức thực hiện đúng qui trình và các qui định về an toàn

II Chuẩn bị :

1 Giáo viên : Mỗi nhóm : 1 đồng hồ vạn năng ; điôt tiếp điểm và tiếp mặt (tốt + xấu) : 6 chiếc ; Tirixto và

triac (tốt và xấu) : 6 chiếc

MẪU BÁO CÁO THỰC HÀNH

ĐIÔT – TIRIXTO – TRIAC

Họ và tên :

Lớp :

1 Tìm hiểu và kiểm tra điốt : Bảng 1 SGK

2 Tìm hiểu và kiểm tra tirixto : Bảng 2 SGK

3 Tìm hiểu và kiểm tra triac : Bảng 3 SGK

4 Đánh giá kết quả thực hành :

2 Học sinh : Ôn bài 4 ; cách sử dụng đồng hồ vạn năng ; đọc bài 5 và chuẩn bị mẫu báo cáo.

III Tổ chức hoạt động dạy và học :

1 Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số, tác phong, điều kiện phòng thực hành

2 Bài mới :

Đặt vấn đề : Bài trước các em đã được học một số linh kiện bán dẫn và IC như đioot, tiritto, triac…Để nhận

biết được và có thể xác định được các điện cực trên các linh kiện này, xác định được loại nào tốt xấu khácnhau, hôm nay chúng ta sẽ học bài 5 “Thực hành ĐIÔT – TIRIXTO – TRIAC”

Hoạt động 1 : Hướng dẫn ban đầu.

1- Giới thiệu mục tiêu tiết học : Quan sát, nhận biết các loại linh kiện Đo điện trở thuận và nghịch của cáclinh kiện

2- Giới thiệu nội dung và qui trình thực hành :

Bước 1 : Quan sát, nhận biết các loại linh kiện :

Căn cứ hình dạng, cấu tạo bên ngoài để chọn riêng ra : Điốt tiếp điểm, điốt tiếp mặt, tirixto, triac :

- Điốt tiếp điểm có hai điện cực, dây dẫn nhỏ

- Điốt tiếp mặt có hai điện cực, dây dẫn to

- tirixto và triac đều có ba điện cực

Bước 2: Chuẩn bị đồng hồ đo :

Chuyển đồng hồ vạn năng về thang đo điện trở x 100Ω Kiểm tra chỉnh lại kim động hồ cho đúng vị trí 0

Ω khi chập hai đầu que đo lại

Chú ý :

- Que đỏ cắm ở cực dương (+) của đồng hồ là cực âm (-) của pin 1,5V ở trong đồng hồ

- Que đen cắm ở cực âm (-) của đồng hồ là cực dương (+) của pin 1,5V ở trong đồng hồ

Bước 3: Đo điện trở thuận và nghịch của các linh kiện :

a) Chọn ra hai loại điốt rồi lần lượt đo điện trở thuận, ngược theo hình 5.1 SGK Ghi vào bảng báo cáo.Nhận xét ghi Điốt tốt hay xấu

b) Chọn ra tirixto rồi lần lượt đo điện trở thuận, ngược trong hai trường hợp cho UGK = 0 và UGK > 0V theohình 5.2 SGK Ghi kết quả vào bảng báo cáo Nhận xét dẫn điện hay không

c) Chọn ra triac rồi lần lượt đo điện trở giữa hai đầu A1 và A2 trong hai trường hợp :

- Cực G để hở và đo theo hình 5.3a SGK

- Cực G nối với A2 và đo theo hình 5.3b ghi kết quả vao bảng báo cáo Nhận xét dẫn điện hay không

3 Phân dụng cụ cho các nhóm : Các nhóm nhận và kiểm tra số lương dụng cụ.

Hoạt động 2 : Thực hành :

1 Quan sát, nhận biết các loại linh kiện

+ Yêu cầu các nhóm quan sát nhận biết các

loại linh kiện : Điốt tiếp điểm, điốt tiếp mặt,

+ Chuyển đồng hồ vạn năng về thang đo điện trở x

100Ω

2 Chuẩn bị đồng hồ đo

+ Yêu cầu các nhóm quan sát đồng hồ đo và

chuyển thang đo điện trở về x 100Ω

+ Kiểm tra việc chỉnh lại kim của các nhóm

+ Yêu cầu các nhóm chỉ và nêu thang đo cần

đọc trên mặt chia độ ứng thang đo đã chuyển

trên

+ Yêu cầu các nhóm nêu chỉ cực dương và cực

của pin trong đồng hồ đo

+ Kiểm tra chỉnh lại kim động hồ cho đúng vị trí 0

Ω khi chập hai đầu que đo lại

+ Quan sát mặt thang đo nắm vững thang đo cầnđọc Đại diện nêu thang đo đọc trên mặt chia độ.+ Nêu cực dương và cực âm của pin trong đồng hồđo

3 Đo điện trở thuận và nghịch của các linh kiện

+ Theo dõi cách đo điốt của các nhóm.

+ Theo dõi cách đo Tirixto của các nhóm Chỉ

dẫn thêm đối với nhóm còn chưa nắm vững

cách đo

+ Nhắc nhở các nhóm ghi số liệu đo được vào

bảng báo cáo và ghi nhận xét

+ Theo dõi cách đo Tirixto của các nhóm Chỉ

dẫn thêm đối với nhóm còn chưa nắm vững

cách đo

a) Đo điện trở thuận và nghịch của điốt :+ Ghi vào bảng báo cáo Nhận xét ghi điốt tốt hay xấu

b) Đo điện trở thuận, ngược của Tirixto trong haitrường hợp cho UGK = 0 và UGK > 0V theo hình 5.2SGK Ghi kết quả vào bảng báo cáo Nhận xét dẫnđiện hay không

c) Lần lượt đo điện trở giữa hai đầu A1 và A2 củatriac trong hai trường hợp :

- Cực G để hở và đo theo hình 5.3a SGK

- Cực G nối với A2 và đo theo hình 5.3b ghi kếtquả vào bảng báo cáo Nhận xét dẫn điện haykhông

Hoạt động 3 : Đánh giá kết quả :

+ Các nhóm đại diện báo cáo kết quả thực hành và tự đánh giá

- Dặn dò học sinh xem trước Bài 6: THỰC HÀNH TRANZITO

V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG:

………

………

Ngày soạn :

I Mục tiêu :

1 Kiến thức : Nhận dạng các loại tranzito PNP, NPN cao tần, âm tần, công suất nhỏ, công suất lớn.

2 Kỹ năng : Đo được điện trở thuận , ngược giữa các chân của tranzito để phân biệt loại tranzito PNP,

NPN, phân biệt loại tốt, xấu và xác định được điện cực B của tranzito

3 Thái độ : Có ý thức thực hiện đúng quy trình và các qui định về an toàn.

Kiểm tra sĩ số, tác phong, điều kiện phòng thực hành

2 Đặt vấn đề : Tiết trước chúng ta đã tìm hiểu về điốt, tirixto, triac Hôm nay ta tìm hiểu về tranzito

4 Bài mới :

Hoạt động 1: Hoạt động hướng dẫn ban đầu

1 GV nêu mục tiêu : Nhận dạng và phân loại được các loại tranzito

2 Nội dung và qui trình thực hành:

Bước 1: Quan sát, nhận biết và phân loại các tranzito của Nhật Bản

Bước 2: Chuẩn bị đồng hồ đo: chuyển đồng hồ vạn năng về thang đo điện trở x 100Ω Kiểm tra chỉnh lại kim đồng hồ cho đúng vị trí 0Ω khi chập hai đầu que đo lại

Bước 3: Xác định loại và chất lượng tranzito : đo điện trở đế xác định loại, chất lượng của tranzito theo

hình 6.1 và hình 6.2 Sau đó ghi trị số điện trở và nhận xét vào bảng của mẫu báo cáo thực hành

Hoạt động 2: hoạt động thực hành

1 Đọc kí hiệu và phân loại tranzito.

- Biểu hiện của trị số điện trở như thế nào là

tranzito đã bị đánh thủng, như thế nào là tranzito

đã bị đứt?

- Trường hợp đặc biệt: Khi tranzito bị đánh

thủng hoặc bị đánh đứt chỉ một bên tiếp giáp như

giữa B với C hoặc giữa B với E thì tranzito đó có

còn dùng được không? Và được dùng làm gì?

- Yêu cầu HS làm thực hành theo bước 3 trong

SGK

+ Chuyển đồng hồ vạn năng về thang đo điện trở

x 100Ω + Kiểm tra chỉnh lại kim động hồ cho đúng vị trí

0Ω khi chập hai đầu que đo lại

- Khi tranzito bị đánh thủng: REB=RBC=REC=0Khi tranzito bị đánh đứt: REB,RBC,REC bằng vôcùng

- Vẫn dùng được nhưng chỉ dùng làm điốt

- HS làm việc theo nhóm

3 Kết thúc thực hành.

-Theo dõi cách đo của các nhóm.

- Chỉ dẫn thêm đối với nhóm còn chưa nắm vững cách đo - Nhắc nhở các nhóm ghi số liệu đo được vào bảng báo cáo và ghi nhận xét - GV thu hồi đầy đủ dụng cụ, vật liệu cử từng nhóm học sinh - HS điền kết quả thực hành theo mẫu để nộp cho GV Hoạt động 3 : Đánh giá kết quả. -Các nhóm đại diện báo cáo kết quả thực hành và tự đánh giá -GV nhận xét ý thức HS trong giờ thực hành -HS hoàn thành và nộp báo cáo, thu dọn dụng cụ, vệ sinh phòng học IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ: - Tinh thần, thái độ học tập của lớp - Kĩ năng thực hành của HS - GV đánh giá kết quả thực hành - Dặn dò học sinh xem trước Bài 7: KHÁI NIỆM VỀ MẠCH ĐIỆN TỬ - CHỈNH LƯU – NGUỒN MỘT CHIỀU V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG: ………

………

………

………

………

………

………

Ngày soạn : Tiết thứ : 7

- Biết được khái niệm, phân loại mạch điện tử.

- Hiểu được chức năng, nguyên lí làm việc của mạch chỉnh lưu, mạch lọc và mạch ổn áp

Học bài cũ và đọc trước bài mới

III Tổ chức các hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức Kiểm tra sĩ số, tác phong.

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Đặt vấn đề : Chúng ta đã lần lươt đi tìm hiểu về một số linh kiên điện tử hôm nay chung ta đi tìm hiểu ứng dụng của các linh kiện đó như thế nào ta đi tìm hiểu chương 2 :Một số mach điện tử co bản và cụ thể la

bài 7: Khái niệm về mach điện tử - chỉnh lưu và nguồn một chiều

4 Các hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm, phân loại mạch điện tử.

- HS trả lời câu hỏi gồm co hai cách và gồm các loại

+ Theo chức năng và nhiệm vụ

Mạch khuếch đạiMạch tạo sóng hình sinMạch tạo xung

Mạch nguồn chỉnh lưu lọc và ổn áp

+ Theo phương thức gia công và xử lý tín

I KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI MẠCH ĐIỆN TỬ

1 Khái niệmMạch điện tử là mạch điện mắc phối hợp giữa các linh kiện điện tử để thực hiện một chức năng nào đó trong kĩ thuật điện tử2.Phân loại

a)Theo chức năng và nhiệm vụMạch khuếch đại

Mạch tạo sóng hình sinMạch tạo xung

Mạch nguồn chỉnh lưu lọc và ổn ápb)Theo phương thức gia công và xử lý tín hiệu

Mạch kỹ thuật tương tựMạch kỹ thuật số

hiệuMạch kỹ thuật tương tựMạch kỹ thuật số

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về mạch chỉnh lưu.

- GV giới thiệu hiện nay

dòng điện một chiều đang

đong vai trò hêt sức quan

trọng trong các lĩnh vực

nhưng hiên nay nguoond

điên ta đanng sử dung la

nguồn xoay chiều do đó

phai tim cach biến từ nguồn

xoay chiều này thành một

chiều và muôn vậy chung

nguyên lý làm việc của

mạch chỉnh lưu hai điot

Nửa chu kỳ + dòng điện đi

qua Đ1 qua R về giữa biến

áp

Nửa chu kỳ âm dòng điện

đi từ + qua Đ2 qua R về

Nửa chu kỳ + dòng diện đi

qua Đ1 qua R qua Đ3 về

-HS lắng nghe và trả lời câu hỏi

Mạch chỉnh lưu dùng điôt

để đổidòng xoay chiều thành dòng một chiều

- HS quan sát và nêu các linh kiện có trong mạch

và tiếp thu bài

II MẠCH CHỈNH LƯU VÀ NGUỒN MỘT CHIỀU.

1 Mạch chỉnh lưuMạch chỉnh lưu dùng điôt để đổidòng xoay chiều thành dòng một chiều

a) Mạch chỉnh lưu nửa chu kỳ

- Nguyên lý làm việc: Trong khoảng từ 0-πđiot phân cực thuận đãn điện,trong khoảng

từ π - 2π điot phân cực nghịch không dẫn điện

Nửa chu kỳ - dòng điện đi

từ + qua Đ2 qua R qua Đ4

về cực –

Như vậy dòng điện qua R

luôn đi từ trên xuống dưới

nên điện áp ra là một chiều

Nửa chu kỳ + dòng diện đi qua Đ1 qua R qua Đ3 về -

Nửa chu kỳ - dòng điện đi từ + qua Đ2 qua

R qua Đ4 về cực –Như vậy dòng điện qua R luôn đi từ trên xuống dưới nên điện áp ra là một chiều

Hoạt động 3: Tìm hiểu về nguồn một chiều.

b Mạch nguồn thực tế

1 Biến áp hạ áp từ 220v xuống còn 6-24v tùy theo yêu cầu của từng máy

2 Mạch chỉnh lưu cầu dùng các điôt để đổi nguồn xoay chiều thành một chiều

3 Mạch lọc dùng tụ điện và cuộn cảm có trị

số lớn để san bằng độ gợn sóng

4 Mạch ổn áp dùng IC để ổn định điện áp ramạch kỹ thuật số

IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ:

- GV tóm tắt nội dung chính của bài Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm

- Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi trong SGK

- Dặn dò học sinh đọc trước bài 8 SGK: MẠCH KHUẾCH ĐẠI – MẠCH TẠO XUNG

V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG:

Ngày soạn :

5

+ IC khuếch đại thuật toán µA741.

+ Bo mạch tạo xung đa hài thực tế như hình 8-3 trong SGK

2- Chuẩn bị của học sinh : Học bài cũ và đọc trước bài mới bài 8.

III Tổ chức các hoạt động dạy hoc :

1 Ổn định tổ chức: Ổn định tổ chức + Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ :

Câu 1: Nêu mạch điện tử và các cách phân loại mạch điện tử?

Câu 2: Vẽ sơ đồ khối chức năng của mạch điện một chiều và nêu chức năng nhiệm vụ của từng khối?

3 Đặt vấn đề: Bài trước chúng ta đã đi tìm hiểu về mạch điện tử đầu tiên đó là mạch chỉnh lưu hôm nay ta

đi tìm hiểu hai mạch mới đó la mạch khuếch đại và mạch tạo xung

4 Các hoạt động dạy học :

* Giới thiệu bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu về mạch khuếch đại

- GV cho ví dụ nếu chúng ta nói

vào mic khi cắm vào âm ly thì

tiếng chung ta sẽ nghe rất lớn và

trong âm ly người ta sử dụng

mạch khuếch đại như vậy chức

năng của mạch khuếch đại là

làm gì?

- GV giới thiệu hình ảnh và linh

kiện mẫu về IC khuếch đại thuật

toán để HS quan sát và yêu cầu

HS đưa ra nhận xét

- GV tiến hành giải thích chức

năng của các chân trong IC

- GV yêu cầu HS trả lời khi nào

thì đưa vào đầu đảo và khi nào

thì đưa vào đầu không đảo?

- GV giới thiệu sơ đồ và nguyên

lý làm việc của mạch khuếch đại

dùng OA

GV: Khi giới thiệu sơ đồ mạch

chú ý nhấn mạnh : Hệ số khuếch

đại của mạch khuếch đại hoàn

HS lắng nghe và trả lời câu hỏi Mạch khuếch đại dùng đểkhuyếch đại tín hiệu điện về mặtđiện áp, dòng điện, công suất

- HS quan sát và đưa ra nhận xétcủa mình

IC khuếch đại gồm có 5 chân +E– E ,UVĐ UVK và Ura

- HS quan sát và lắng nghe GV

- HS trả lời câu hỏi

Ta đưa vào đầu không đảo khi tínhiệu ra cùng pha với tín hiệu vàongược lại thì ta đưa vào đầu đảo

- HS quan sát và tiếp thu bài

I MẠCH KHUẾCH ĐẠI

1 Chức năng của mạch khuếchđại : khuyếch đại tín hiệu điện

về mặt điện áp, dòng điện,công suất

2 Sơ đồ và nguyên lý làm việccủa mạch khuếch đại

a Giới thiệu về IC khuếch đạiđảo và khuếch đại thuật toándùng IC:

- UVK gọi là đầu vào khôngđảo, đánh dấu (+)

- UVĐ gọi là đầu vào đảo, đánhdấu (-)

- Ura gọi là đầu ra

b Nguyên lí làm việc củamạch khuếch đại điện áp dùngOA:

Tín hiệu vào qua R1 đưa đếnđầu vào đảo của OA Kết quảđiện áp ở đầu ra ngược dấu với

toàn do điện trở Rht và R1 mắc

bên ngoài IC quyết định

- GV yêu cầu HS trả lời dự vào

công thức hệ số khuếch đại nếu

mạch hồi tiếp không có Rht thì

mạch sẽ như thế nào

- HS suy nghĩ trả lời câu hỏiNếu không có Rht thì mạch sẽkhông khuếch đại được

điện áp ở đầu vào và đã đượckhuếch đại lên

Hoạt động 2: Tìm hiểu về mạch tạo xung

GV: Giới thiệu chức năng của

mạch tạo xung và nhấn mạnh

đây là mạch điện rất cơ bản,

được dùng nhiều trong các thiết

bị đo lường, điều khiển, tự động

hoá, trong kỹ thuật xung - số,

trong máy tính điện tử… Nó có

thể dùng tranzito rời rạc hoặc

dùng IC

- GV giới thiệu về mạch tạo

xung để HS biết

- GV giới thiệu mạch tạo xung

đa hài tự dao động để HS quan

sat từ đó yêu cầu HS chỉ ra trong

mạch có các linh kiện nào

- GV giới thiệu nguyên lý làm

việc của mạch tao xung đa hài

dùng tranzito

Khi mới đóng điện: Giả thuyết

rằng ngẩu nhiên IC1 nhỉnh hơn IC2

một chút thì với cơ cấu của

mạch điện lập tức sẽ làm cho T1

thông bão hoà và T2 bị khoá lại

Sau một thời gian nhất định,

do sự phóng điên của tụ C1 và sự

nạp điện của tụ C2 sẽ làm cho T1

đang thông bị khoá và T2 đang

khoá lại thông Quá trình làm

việc cứ thế tiếp diễn Hai

tranzito T1 và T2 cứ luân phiên

thông, khoá để tạo xung

- HS lắng nghe và tiếp thu bài

- HS yên lặng tiếp thu bài

- HS quan sát và chỉ ra các linhkiện

Gồm có 4 điện trở, 2 tranzito, 2 tụhóa

- HS lắng nghe và tiếp thu bài

II MẠCH TẠO XUNG

1 Chức năng của mạch tạoxung:

Biến đổi năng lượng của dòngđiện một chiều thành nănglượng điện dao động có dạngxung và tần số theo yêu cầu

2 Sơ đồ và nguyên lý làm việccủa mach tạo xung đa hài tựdao động:

* Khái niệm: Mạch tạo xung

đa hài tự dao động là mạchđiện tạo ra các xung có dạnghình chữ nhật lặp lại theo chu

kì và có hai trạng thái cân bằngkhông ổn định

a) Sơ đồ mạch điện: SGKb) Nguyên lý làm việc:

Khi mới đóng điện: Giả thuyếtrằng ngẩu nhiên IC1 nhỉnh hơn

IC2 một chút thì với cơ cấu củamạch điện lập tức sẽ làm cho

T1 thông bão hoà và T2 bị khoálại

Sau một thời gian nhất định,

do sự phóng điên của tụ C1 và

sự nạp điện của tụ C2 sẽ làmcho T1 đang thông bị khoá và

T2 đang khoá lại thông Quátrình làm việc cứ thế tiếp diễn.Hai tranzito T1 và T2 cứ luânphiên thông, khoá để tạo xung

IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ:

- GV tóm tắt nội dung chính của bài Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm

- Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi trong SGK

- Dặn dò học sinh đọc trước bài 9 sgk: THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ ĐƠN GIẢN

V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG:

Ngày soạn :

Tiết thứ : 9

Bài 9 : THIẾT KẾ MẠCH ĐIỆN TỬ ĐƠN GIẢN

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Biết được nguyên tắc chung và nguyên tắc thiết kế mạch điện tử

- Thiết kế được mạch điện tử đơn giản

2 Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng tư duy logic kĩ thuật: Ki năng tính toán, thiết kế mạch điện tử đơn giản.

3 Thái độ: Học sinh phải có thái độ học tập nghiêm túc Giáo viên phải làm cho học sinh thấy được tầm

quan trọng của mạch điện tử trong các máy điện tử, từ đó giúp các em yêu thích môn học hơn

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên.

- Nghiên cứu kĩ nội dung bài 9sgk, tham khảo sách giáo viên và các sách chuyên ngành có liên quan

- Sưu tầm một số mạch thường dùng trong thực tế với nhiều hình thức khác nhau (Nếu có thể)

2.Học sinh.

Học bài cũ và đọc trước bài mới

III Tổ chức các hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức Kiểm tra sĩ số, tác phong.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Em hãy nêu chức năng của mạch khuếch đại và mạch tạo xung?

- Em hãy trình bày nguyên lí làm việc của mạch dao động đa hài?

3 Đặt vấn đề : Như chúng ta đã biết, để tạo ra dòng một chiều từ dòng xoay chiều thì phải dùng mạch chỉnh

lưu Nhưng mạch chỉnh lưu lại có nhiều dạng mạch khác nhau Vậy trong thực tế người ta thường dùng loạimạch gì? Mạch chỉnh lưu cầu, vì mạch có nhiều ưu điểm hơn, độ tin cậy cao hơn, ổn định và chính xáchơn.Để có quyết định đó, nhà chế tạo phải có bảng thiết kế về mạch này Vậy để thiết kế được họ phải thôngqua những bước nào ?

4 Các hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Nguyên tắc thiết kế mạch điện tử

-GV lấy ví dụ một bảng mạch

điện tử đã học ( mạch chỉnh lưu

hình tia… ) và dựa vào phần đặt

vấn đề ở đầu bài để đặt câu hỏi:

+ Theo em muốn chế tạo mạch

điện tử nhà thiết kế cần tuân thủ

I NGUYÊN TẮC CHUNG

- Bám sát và đáp ứng yêucầu thiết kế

- Mạch thiết kế đơn giản tincậy

- Thuận tiện khi lắp đặt, vậnhành và sửa chữa

- Hoạt động ổn định vàchính xác

- Linh kiện cĩ sẵn trên thịtrường

Hoạt động 2: Các bước thiết kế đơn giản

- GV đặt vấn đề để chuyển sang

phần II

- GV giới thiệu 2 bước thiết kế

mạch điện tử như trong sgk:

+ Thiết kế mạch nguyên lí (GV

trình bày như trong sgk nhưng

giải thích cho hs hiểu các bước:

- Lắng nghe và tiếp thu, trả lờimột số câu hỏi của giáo viên

II CÁC BƯỚC THIẾT KẾ:

1 Thiết kế mạch nguyên lí:

2 Thiết kế mạch lắp ráp:

Vd:-Đưa ra một số phương án

thiết kế, tức là để tạo ra mạch cĩ

những phương án thiết kế nào,

trong đĩ phương án nào tối ưu

nhất)

+ Thiết kế mạch lắp ráp:

GV cĩ thể dung một bảng mạch cũ

để cho HS đọc cách bố trí, kí hiệu,

cách bố trí đường dây điện

(Tĩm lại phần này GV phải giúp HS

phân biệt được sự khác nhau của

các loại mạch thiết kế- mạch

nguyên lí và mạch lắp ráp)

Hoạt động 3: Thiết kế mạch nguồn điện một chiều

- GV giao nhiệm vụ thiết kế cho

học sinh theo đề tài, bênh cạnh

+ Những phương án nào để tạo ra

mạch 1 chiều từ mạch xoay chiều

…

+ GV giải thích và hướng dẫn HS

moat số công thức tính toán

( chẳng hạn suit áp trên điôt trong

mạch…)

+ Sau đó GV cho HS làm bài tập

cho câu hỏi số 2 ở cuối bài trong

1 Lựa chọn sơ đồ thiết kế

2 Sơ đồ bộ nguồn

3 Tính tốn và chọn các linhkiện trong mạch

IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ:

- GV tóm tắt nội dung chính của bài Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm

- Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi trong SGK

- Dặn dò học sinh về xem lai các bài 4, 7 sgk để chuẩn bị thực hành:Bài 10: THỰC HÀNH- MẠCH

NGUỒN ĐIỆN MỘT CHIỀU

V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG:

Ngày soạn:

Tiết: 9 Bài 10: THỰC HÀNH- MẠCH NGUỒN ĐIỆN MỘT CHIỀU

I Mục tiêu:

1 Kiến thức.

- Nhận dạng được các lịnh kiện và vẽ được sơ đồ nguyên lí từ mạch nguồn thực tế

- Hiểu được cách tạo ra dòng điện một chiều từ dòng điện xoay chiều

2 Kỹ năng:

- Phân tích được nguyên lí làm việc của mạch điện

- Đo và đọc giá trị của các đại lượng

3 Thái độ:

- Có ý thức nghiêm túc, cẩn thận, trung thực trong học tập và có tinh thần hợp tác khi làm việc tập thể

- Có ý thức thực hiện đúng qui trình và các qui định về an toàn lao động

II Chuẩn bị của GV và HS.

1 Giáo viên.

- Nghiên cứư các bài: 4, 7, 9 và 10

- Làm thực hành, điền các số liệu vào báo cáo mẫu

- Dụng cụ, vật liệu cho một nhóm HS

2.Học sinh.

-Ôn lại kiến thức các bài 4, 7, 9 và đọc trưíơc bài 10

-Tham khảo và tìm hiểu các mạch nguồn điện một chiều ở ngoài thực tế

III Tổ chức hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số, tác phong, điều kiện phòng thực hành

2 Kiểm tra bài cũ:

Câu 1 Khi thiết kế mạch điện tử cần thực hiện theo các bước nào?

Câu 2 Hãy thiết kế bộ nguồn một chiều chỉnh lưu cầu với điện áp tải 4,5V, dòng điện 0,2A, sụt áp trên mỗi điôt bằng 0,8V, U1 = 220V ?

3 Đặt vấn đề:

Tại sao phải tạo ra dòng điện một chiều? Hãy nêu một phương án tạo ra dòng điện một chiều từ dòng điện xoay chiều?

Hoạt động 1 Hướng dẫn ban đầu

a GV xác định mục tiêu của tiết thực hành.

Biết cách tạo ra dòng điện một chiều từ dòng điện xoay chiều thông qua mạch nguồn điện một chiều

b GV giới thiệu nội dung và qui trình thực hành.

Hoạt động 2 Thực hành

GV: Phát dụng cụ, vật liệu cho từng nhóm HS Hướng

dẫn cho HS cách dùng đồng hồ vạn năng để đo điện áp

một chiều và điện áp xoay chiều, cách đọc trị số theo

GV nhận xét câu trả lời của HS và kết luận

GV: Căn cứ vào mạch điện thực tế trên, hãy vẽ sơ đồ

nguyên lí của mạch điện ?

GV nhận xét cách vẽ của HS và kết luận

GV: Hướng dẫn HS cắm mạch điện TN vào nguồn điện

xoay chiều

GV: Yêu cầu HS dùng đồng hồ vạn năng đo các điện

áp: điện áp ở hai đầu cuộn sơ cấp của biến áp nguồn,

điện áp ở hai đầu cuộn thứ cấp của biến áp nguồn, điện

HS: Nhận dụng cụ, vật liệu và kiểm tra số lượng Theo dõi sự hướng đẫn của GV

HS: Quan sát, tìm hiểu các linh kiện trên mạch điện thực tế

HS: Nêu nguyên lí làm việc của từng khối trong mạch điện

HS: Vẽ sơ đồ nguyên lí của mạch điện thông qua mạch điện thực tế

HS: Tiến hành cắm mạch điện TN vào nguồn điện xoay chiều theo sự hướng dẫn của GV và dùng đồng hồ vạn năng đo và ghi kết quả các điện áp u~, u1~, U3-, U4- vào mẫu báo cáo thực hành

áp ở đầu ra sau mạch lọc, điện áp ở đầu ra sau mạch ổn

áp và ghi kết quả các điện áp đó vào bảng theo mẫu

báo cáo thực hành

Hoạt động 3 Hoạt động kết thúc tiết học

1.GV thu hồi, kiểm tra dụng cụ , vật liệu của từng nhóm HS.

Ngày soạn: Bài 11 THỰC HÀNH - LẮP MẠCH NGUỒN CHỈNH LƯU CẦU

Tiết: 10 CÓ BIẾN ÁP NGUỒN VÀ CÓ TỤ LỌC

I Mục tiêu:

- Có ý thức thực hiện đúng quy trình và quy định về an toàn lao động

II Chuẩn bị của GV và HS.

1.Chuẩn bị nội dung

GV nghiên cứu bài 11 trong SGK, SGV; HS ôn lại các bài 4,7 và bài 9

2.Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu (cho mỗi nhóm học sinh)

- Vật liệu, dụng cụ theo yêu cầu trong SGK, SGV

- Vẽ sẵn sơ đồ mạch điện theo hình 9.1 trong SGK

- Mạch điện lắp sẵn theo sơ đồ hình 9.1 SGK có kích thướt đủ quan sát, an toàn làm việc tin cậy

- Mạch thử : có nguồn điện áp vào 220V, một máy thu thanh bán dẫn có nguồn nuôi khoảng 9V

- Học sinh nghiên cứu trước sơ đồ hình 9.1 SGK; chuẩn bị báo cáo kết quả bài thực hành theo mẫubáo cáo sau:

BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HÀNH

LẮP MẠCH NGUỒN CHỈNH LƯU CẦU CÓ BIẾN ÁP NGUỒN VÀ CÓ TỤ LỌC

3.Nhận xét về chất lượng âm thanh của máy thu thanh

- Khi nguồn chưa có tụ lọc;

- Khi nguồn có tụ lọc

III Tổ chức hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số, tác phong, điều kiện phòng thực hành

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Đặt vấn đề: Chúng ta đã nghiên cứu về một số mạch điện tử cơ bản; đã quan sát, nhận dạng và phân tích

nguyên lí làm việc của mạch nguồn cấp điện một chiều hôm nay chúng ta sẽ thực hành lắp mạch nguồn điều chỉnh lưu cần có biến áp nguồn và có tụ lọc, một loại mạch có thông dụng trong thực tế

Hoạt động 1 Hướng dẫn ban đầu

a) GV giới thiệu mục tiêu của tiết học: Trong thời gian 45 phú, mỗi nhóm (hoặc mỗi em) phải lắp

được các linh kiện điện tử lên bo mạch thử theo đúng sơ đồ nguyên lí ở hình 9.1 SGK; mạch sau khi lắpxong sẽ được thử trên bàn thử (cấp nguồn cho một máy thu thanh hoạt động)

b) GV giới thiệu nội dung và quy trình thực hành

Bước 1:Kiểm tra sơ bộ

Kiểm tra từng linh kiện và ghi kết quả và báo cáo kết quả thực hành

Bước 2: Bố trí các linh kiện lên bo mạch thử

Bước 3: Kiểm tra mạch

Chỉ cắm nguồn thử sau khi GV đã kiểm tra và đồng ý

Bước 4: Đo điện áp ra một chiều

Ghi kết quả vào báo cáo kết quả thực hành GV dùng sơ đồ mạch đã lắp sẵn để minh hoạ về các linh kiệntrong mạch,(vị trí trên bo mạch thử, cách đi dây…);cắm nguồn, lắp tải (là máy thu thanh) cho mạch

hoạt động và kiểm tra trong các trường hợp có tụ lọc và không có tụ lọc nguồn

c)Phân chia vật liệu, dụng cụ cho HS (nhóm HS)

Theo chuẩn bị như yêu câu trong SGK

Hoạt động 2: Tiến hành thực hành.

1.Kiểm tra sơ bộ

- Kiểm tra:Biến áp nguồn (thông số

biến áp :Uvào ,Ura; các đầu dây vào ra); 4

điôt (các cực và thông số của điôt) và tụ

hoá (nhận biết các cực , trị số điện dung

2.Bố trí các linh kiện lên bo mạch thử

- Bố trí biến áp nguồn

- Bố trí các điôt

- Bố trí tụ

- Bố trí các dây nối các linh kiện trên

(theo đúng sơ đồ nguyên lí)

GV theo dõi , uốn nắn quá trình thực hành của HS; có thểghi nhật kí về quá trình và kết qủa định tính của từngnhóm… Chỉ can thiệp khi HS gặp khó khăn hoặc HS yêucầu

3.Kiểm tra mạch

- HS tự kiểm tra, sau đó mời GV kiểm

tra lại mạch

- Cắm nguồn, tải để kiểm tra chất lượng

của mạch khi: có và không có tụ lọc;

thảo luận và ghi nhận xét vào báo cáo

thực hành

GV theo dõi , uốn nắn quá trình thực hành của HS; hướng

HS tập trung vao giải quyết các nhiệm vụ theo yêu cầutrong báo cáo thực hành

4 Đo điện áp một chiều

- HS đo trị số điện áp một chiều khi có

tụ và khi không có tụ; hảo luận và ghi

kết quả vào báo cáo các thực hành

GV theo dõi , uốn nắn quá trình thực hành của HS; hướng

HS tập trung vao giải quyết các nhiệm vụ theo yêu cầutrong báo cáo thực hành

Hoạt động 3: Đánh giá kết quả

- Yêu cầu đại diện các nhóm HS lên trình bày kết quả thực hành của nhóm (theo mẫu) và tự đánhgiá Có thể kết hợp giải thích các vấn đề do HS nêu ra; chẳng hạn:Trị số đo điện áp ra một chiều khi có tụlọc cao hơn khi không có tụ lọc là do sự nạp và duy trì ở mức trị số đỉnh của điện áp nên thường lớn hơn trịhiệu dụng 2 lần

- Giáo viên thu báo cáo thực hành của các nhóm và nhận xét chung về quá trình thực hành Kết quảđánh giá có thể thông báo vào giờ học sau

- HS thu dọn phương tiện, dụng cụ vệ sinh lớp học

IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ:

- Tinh thần, thái độ học tập của lớp

- Kĩ năng thực hành của HS

- GV đánh giá kết quả thực hành

- Dặn dò học sinh xem trước

Bài 12: THỰC HÀNH - ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO

V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG:

- Điều chỉnh được chu kì xung nhanh hay chậm

2 Kĩ năng: -Điều chỉnh được các thông số của mạch tạo xung đa hài

3 Thái độ: - Có ý thức thực hiện đúng qui trình và các qui định về an toàn

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: - Nghiên cứu bài 8 và 12

- Dụng cụ, vật liệu cho mỗi nhóm

- Mẫu báo cáo thực hành

2 Học sinh: -Kiến thức cũ , đọc trước bài 12

III Tổ chức các hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số, tác phong, điều kiện phòng thực hành

2 Đặt vấn đề: Chúng ta đã nghiên cứu bài mạch khuếch đại, mạch tạo xung, nắm được sơ đồ và nguyên lí

làm việc Hôm nay chúng ta sẽ thực hành điều chỉnh các thông số của mạch tạo xung đa hài dùng tranzito

Hoạt động 1: Hướng dẫn ban đầu

a)Mục tiêu tiết học:

- Thay đổi trị số tụ điện trong mạch để thay đổi tần số dao động

- Thay đổi trị số tụ điện trong mạch để đổi xung đa hài đối xứng thành xung đa hài không đối xứng

b) Nội dung và qui trình thực hành

Bước 1: Cấp nguồn cho mạch điện hoạt động

Bước 2 : Cắt nguồn, mắc song song 2 tụ với 2 tụ trong sơ đồ lắp sẵn

Bước 3 : Cắt điện , bỏ ra 1 tụ

Hoạt động 2: Thực hành

TL Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Hướng dẫn HS lắp mạch điện, kiểm tra mạch

điện

GV theo dõi, uốn nắn quá trình thực hành của

HS

HS thực hành dưới sự hướng dẫn của GV

Cấp nguồn cho mạch điện hoạt động Quan sát ánh

sáng và đếm số lần của LED trong khoảng 30 giây.Ghi kết quả vào bảng mẫu báo cáo

GV theo dõi, uốn nắn quá trình thực hành của

HS, hướng dẫn HS tập trung vào giải quyết

các nhiệm vụ theo yêu cầu trong báo cáo

Cắt nguồn, mắc song song 2 tụ với 2 tụ trong sơ đồ

lắp sẵn Đóng điện và quan sát ánh sáng và đếm số lần của LED trong khoảng 30 giây

Ghi kết quả vào bảng mẫu báo cáo

GV theo dõi, uốn nắn quá trình thực hành của

HS, hướng dẫn HS tập trung vào giải quyết

các nhiệm vụ theo yêu cầu trong báo cáo

Thay đổi tụ điện :Cắt điện , bỏ ra 1 tụ Đóng điện

và quan sát ánh sáng và đếm số lần của LED trong khoảng 30 giây

Ghi kết quả vào bảng mẫu báo cáo

So sánh thời gian sáng , tối của 2 LED

Hoạt động 3: Kết thúc thực hành

- GV thu hồi đầy đủ dụng cụ, vật liệu từng nhóm

- HS viết báo cáo, điền kết quả thực hành theo mẫu báo cáo , viết nhận xét và kết luận

GV nhận xét

IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ:

- Tinh thần, thái độ học tập của lớp

- Kĩ năng thực hành của HS

- GV đánh giá kết quả thực hành

- Dặn dò học sinh xem trước Bài 13: KHÁI NIỆM VỀ MẠCH ĐIỆN TỬ ĐIỀU KHIỂN

V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG:

Ngày soạn: Chương III: MỘT SỐ MẠCH ĐIỆN TỬ ĐIỀU KHIỂN

Tiết: 13 Bài 13: KHÁI NIỆM VỀ MẠCH ĐIỆN TỬ ĐIỀU KHIỂN

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Biết được khái niệm, công dụng và phân loại mạch điện tử điều khiển.

2 Kỹ năng: Có thể nhận biết được mạch điện tử điều khiển ứng dụng trong kỹ thuật sản xuất và đời sốn

3 Thái độ: Có thái độ học tập nghiêm túc, có ý thức liên hệ thực tế.

- Xem trước bài 13 SGK

III Tổ chức các hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức Kiểm tra sĩ số, tác phong.

2 Kiểm tra bài cũ: Mạch điện tử như thế nào là mạch điện tử điều khiển?

3 Đặt vấn đề : Ở các chương trình trước, chúng ta đã nghiên cứu về một số linh kiện, một số mạch điện tử

đơn giản Các linh kiện và các mạch này mới chỉ là những linh kiện riêng lẽ, là những mạch đơn giản tachưa thấy được tầm quan trọng và ứng dụng rộng rãi của nó Trong chương này chúng ta sẽ tìm hiểu một sốloại mạch điện tử thông dụng, thường gặp trong kỹ thuật, sản xuất và đời sống Đó là mạch điện tử điềukhiển Ở bài đầu tiên, ta sẽ tìm hiểu xem mạch điện tử điều khiển là gì?

4 Các hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về mạch điện tử điều khiển

- GV giới thiệu hiện nay, những máy

móc thiết bị điều được tự động hoá, các

máy móc thiết bị tự động hoá đòi hỏi

độ chính xác cao, tác động nhanh…Để

đáp ứng được yêu cầu về tự động hoá

cần có các mạch điện tử điều khiển

- GV giới thiệu một số mạch điện tử

điều khiển như: mạch bảo vệ quá áp,

mạch điều khiển sự đóng ngắt của đèn

giao thông…Tù đó GV yêu cầu HS nêu

khái niệm về mạch điện tử điều khiển

- HS lắng nghe, tiếpthu bài

- HS quan sát cácmạch điện do GV giớithiệu và trả lời câuhỏi

Những mạch điện tửthực hiện chức năngđiều khiển được coi làmạch điện tử điềukhiển

1 KHÁI NIỆM VỀ MẠCH ĐIỆN TỬ ĐIỀU KHIỂN

- Những mạch điện tử thực hiệnchức năng điều khiển được coi làmạch điện tử điều khiển

- Sơ đồ khối tổng quát của mạchđiện tử điều khiển

- Một số ví dụ:

+ Điều khiển quạt+ Máy giặt+ Lò vi sóng

- GV giới thiệu sơ đồ khối tổng quát

của mạch điện tử điều khiển (hình 13 –

GV có thể đặt câu hỏi

+ Hình 13 – 2 thể hiện điều gì? - Hình vẽ cho biết

MĐTĐK ĐTĐK Tín hiệu

vào

+ Hãy lấy một số ví dụ thực tế minh

họa cho các mạch điện tử điều khiển

một số thiết bị điềukhiển bằng điện tử

- Một số ví dụ thực tế + Điều khiển quạt+ Điều khiển điều hòa+ Lò vi sóng

Hoạt động 2: Tìm hiểu công dụng của mạch điện tử điều khiển

Yêu cầu học sinh quan sát hình 13 – 3

- Mạch điện tử điều khiển có những

công dụng điển hình gì?

Học sinh quan sát, trảlời câu hỏi

- Điều khiển tín hiệu

- Tụ động hóa cácmáy móc

- Điều khiển các thiết

- Lấy một số ví dụ minh họa cho các

công dụng trên - Ví dụ+ Điều khiển tín hiệu

như: điều khiển đènhiệu giao thông…

+ Điều khiển thiết bịdân dụng như điềukhiển máy điều hòakhông khí

+ Điều khiển tín hiệu như: điềukhiển đèn hiệu giao thông

+ Tự động hóa các máy móc, thiếtbị: dây chuyền lắp ráp ti vi của cáccông ty điện tử,…

- Điều khiển các thiết bị dân dụngnhư: Quạt, máy điều hòa

- Điều khiển trò chơi, giải trí

Hoạt động 3: Tìm hiểu phân loại máy điện tử điều khiển

GV có thể giới thiệu cho HS một số

tiêu chí để phân loại

Yêu cầu HS đọc mục III, quan sát 13 –

4

- Hãy nêu một số cách phân loại mạch

điện tử điều khiển?

GV lưu ý HS các cách phân loại như

SGK chưa phải là tất cả, mà chỉ là một

số cách thường gặp

HS đọc III, quan sáthình 13 – 4 trả lời câuhỏi

- HS dựa vào hình 13– 4 để trả lời

- Phân loại theo côngsuất

- Phân loại theo chứcnăng

- Phân loại theo mức

độ tự động hóa,…

III PHÂN LOẠI

Có nhiều cách phân loại mạch điện

tử điều khiển

- Phân loại theo công suất

- Phân loại theo chức năng

- Phân loại theo mức độ tự độnghóa,…

GV có thể đưa ra một số cách phân loại

khác như: phân loại theo linh kiện sử

dụng, theo hình thức tác động của linh

kiện bán dẫn và đáp ứng của tải

IV TỔNG KẾT ĐÁNH GIÁ:

- GV tóm tắt nội dung chính của bài Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm

- Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi trong SGK

- Yêu cầu học sinh về nhà quan sát, tìm hiểu nhận biết những thiết bị gia đình, hay những thiết bị, máy móc thường gặp có sử dụng mạch điện tử điều khiển

- Dặn dò học sinh đọc trước bài 14: MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU

V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG:

Ngày soạn: Bài 14: MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU

Tiết:

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Hiểu được khái niệm về mạch điều khiển tín hiệu

- Biết đựơc các khối cơ bản của mạch điều khiển tín hiệu

2 Kỹ năng:

- Phân biệt được các khối của mạch điều khiển tín hiệ.u

- Giải thích hoạt động của mạch báo tín hiệu và bảo vệ quá diện áp

- Xem trước bài 14 sgk

III Tổ chức các hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số, tác phong

2 Kiểm tra bài cũ: Mạch điện tử như thế nào là mạch điện tử điều khiển?

3 Đặt vấn đề: Trong cuộc sống của chúng ta, cần có những thông tin về một hoạt động hay chế độ làm việc

nào đó Những thông tin ấy được thể hiện qua các tín hiệu.Để biết được các mạch điện tử điều khiển các tínhiệu đó như thế nào ta đi tìm hiểu bài 14: MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU

4 Các hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về mạch điều khiển tín hiệu và công dụng

- GV giới thiệu một số mạch

điện tử điều khiển để HS

quan sát như: mạch bảo vệ tủ

lạnh, mạch điều khiển dòng

chữ chạy Từ đó GV yêu

cầu HS nêu mạch điều khiển

tín hiệu là gì ?

- GV yêu cầu HS nêu một số

mạch điều khiển tín hiệu mà

em biết

- GV hỏi HS vậy các tín hiệu

ở nồi cơm điện, bàn là có

phải là mạch điều khiển tín

- HS quan sát các mạchđiện tử từ đó trả lời câuhỏi

- Mạch điều khiển tín hiệu

là mạch điện tử điều khiển

sự thay đổi trạng thái, chế

độ làm việc của tín hiệunào đó chẳng hạn: Thayđổi tín hiệu nhìn, tín hiệunghe hoặc kết hợp

- HS nêu một số ví dụ như:

mạch điều khiển tín hiệugiao thông, điều khiểnbảng điện tử, dòng chữchạy trên các xe khách

- HS trả lời câu hỏi các tínhiệu trên không phải làmạch điều khiển tín hiệu

I Khái niệm về mạch điều khiển tín hiệu:

- Mạch điều khiển tín hiệu là mạchđiện tử điều khiển sự thay đổi trạngthái, chế độ làm việc của tín hiệu nào

đó chẳng hạn: Thay đổi tín hiệu nhìn,tín hiệu nghe hoặc kết hợp

hiệu không?

GV yêu cầu HS nêu các công

dụng của mạch điều khiển tín

hiệu trong thực tế

vì các tín hiệu đó không sửdụng mạch điện tử

- HS nêu công dụng củamạch điện tử điều khiểntín hiệu

+ Dùng để thông báo vềtình trạng thiết bị (tìnhtrạng bình thường hoặc khigặp sự cố)

+ Dùng để thông báothông tin cần thực hiệntheo quy định

+ Dùng để trang trí quảngcáo

II Công dụng

- Dùng để thông báo về tình trạng thiết

bị (tình trạng bình thường hoặc khi gặp

sự cố)

- Dùng để thông báo thông tin cần thựchiện theo quy định

- Dùng để trang trí quảng cáo

Hoạt động 2: Giới thiệu về nguyên lý chung của mạch điều khiển tín hiệu

- GV giới thiệu sơ đồ khối

- GV giới thiệu nguyên lý

làm việc chung của mạch

điều khiển tín hiệu

- GV giới thiệu mạch bảo vệ

quá điện áp hình 14-3 sgk

- GV yêu cầu HS nêu các

linh kiện có trong mạch

- GV giới thiệu nguyên lý

làm việc của mạch đê HS biết

- HS nêu các khối chứcnăng

+ Khối nhận lệnh+ Khối xử lí+ Khối khuếch đại+ Khối chấp hành

- HS nêu công dụng củatừng khối

+ Nhận lệnh báo hiệu từmột cảm biến

+ Xử lí tín hiệu, điều chếtheo 1 nguyên tắc nào đó

+ Khuếch đại đến côngsuất cần thiết

+ Chấp hành sẽ phát lệnhbáo hiệu

- HS yen lặng và tiếp thubài

HS nêu mạch gồm các linhkiện: máy biên áp,các diot,

tụ điện,điện trở, biến trở,rơle, các tranzitor

- HS yên lặng và tiếp thubài

II Nguyên lí chung của mạch điềukhiển tín hiệu

1 Sơ đồ khối của mạch điều khiển tínhiệu

- Được thể hiện trên hình 14-2 gồm cáckhối chức năng

+ Khối nhận lệnh+ Khối xử lí+ Khối khuếch đại+ Khối chấp hành

Sau khi nhận lệnh, mạch xử lí tín hiệu

đã nhận, điều chế nó theo một nguyêntắc nào đó rồi đưa sang khối khuếchđại để khuếch đại tín hiệu đến côngsuất hợp lí và đưa tới khối chấp hành

sẽ phát lệnh báo hiệu

Ví dụ:

Giới thiệu mạch bảo vệ quá điện áp.SGK

- GV tóm tắt nội dung chính của bài Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm

- Hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi trong SGK

- Dặn dò học sinh đọc trước bài 15: MẠCH ĐIỀU KHIỂN TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ XOAY CHIỀU MỘT

PHA

V.RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ XUNG:

Ngày soạn : Bài 15 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ ĐIỆN

Tiết : XOAY CHIỀU 1 PHA

I/- Mục tiêu :

1-Kiến thức : -Biết được công dụng của mạch điện tử điều khiển tốc độ động cơ 1 pha.

- Hiểu được mạch điều khiển tốc độ quạt điện bằng triac

2-Kỹ năng : -Giải thích được nguyên lý của mạch điều khiển tốc độ quạt điện bằng triac.

3-Thái độ : - Yêu thích bộ môn công nghệ, nghiêm túc trong học tập.

II/- Chuẩn bị :

1-Giáo viên : -Nghiên cứu bài 15 SGK và các tài liệu liên quan.

- Mạch điều khiển quạt điện bằng triac

- Tranh vẽ hình 15.2 SGK

2- Học sinh : -Nghiên cứu trước bài 15 SGK.

III Tổ chức các hoạt động dạy học.

1 Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số, tác phong

2-Kiểm tra bài cũ :

-Mạch điều khiển tín hiệu là gì ?

-Vẽ sơ đồ khối và giải thích nguyên lý mạch điều khiển tín hiệu

Hoạt động 1 : Giới thiệu công dụng của mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều 1 pha :

GV : Máy bơm nước, quạt bàn, quạt

trần động cơ nào có bộ phận điều khiển

tốc độ

- GV yêu cầu HS nêu một số cách điều

khiên tốc độ động cơ mà em biết

- Từ đó GV tổng kết chỉ ra các cách

điều khiển tốc độ động cơ như:

+ Thay đổi số vòng dây của Stato

+ Điều khiển điện áp đưa vào động cơ

+ Điều khiển tần số nguồn điện đưa

vào động cơ (điện áp cùng phần thay

đổi cho phù hợp)

- GV nhấn mạnh hiện nay sử dụng các

mạch điện từ điều khiển tốc độ thường

bằng cách điều khiển điện áp và tần số

dòng điện

HS : Thảo luận trảlời : quạt bàn, quạttrần

- HS nêu như là thayđổi số vòng dây stato,lắp thêm cuôn kháng

- HS yên lặng và tiếpthu bài

I Công dụng của mạch điều khiển tốc độ động cơ điện xoay chiều 1 pha.

- Thay đổi số vòng dây của Stato

- Điều khiển điện áp đưa vào độngcơ

- Điều khiển tần số nguồn điệnđưa vào động cơ (điện áp cùngphần thay đổi cho phù hợp)

Hiện nay sử dụng các mạch điện

từ điều khiển tốc độ thường bằngcách điều khiển điện áp và tần sốdòng điện

Hoạt động 2 : Giới thiệu nguyên lý điều khiển tốc độ động cơ 1 pha :

- GV yêu cầu HS quan sát hình 15-2

sgk và nêu có các phương pháp nào

điều khiển tốc độ động cở sử dụng

mạch điện tử

- HS trả lời câu hỏi cóhai phương pháp đó là+Điều khiển tốc độbằng cách thay đổiđiện áp đặt vào độngcơ

+Điều khiển tốc độbằng cách thay đổi tần

số và điện áp đưa vàođộng cơ

II Nguyên lý điều khiển tốc độ động cơ 1 pha :

+Điều khiển tốc độ bằng cách thayđổi điện áp đặt vào động cơ Mạchđiện tử thay đổi điện áp U1 và giữnguyên tần số f1 khi đưa vào độngcơ

+Điều khiển tốc độ bằng cách thayđổi tần số và điện áp đưa vào động

cơ Mạch điện tử điều khiển điện

áp U1 và tần số f1 thành điện áp U2

và tần số f2 khi đưa vào động cơ

- GV yêu cầu HS nêu nguyên lý điều

khiển tốc độ động cơ bằng mạch điện

tử

- HS nêu nguyên lýđiều khiểu

+Điều khiển tốc độbằng cách thay đổiđiện áp đặt vào động

cơ Mạch điện tử thayđổi điện áp U1 và giữnguyên tần số f1 khiđưa vào động cơ

+Điều khiển tốc độbằng cách thay đổi tần

số và điện áp đưa vàođộng cơ Mạch điện

tử điều khiển điện áp

U1 và tần số f1 thànhđiện áp U2 và tần số f2

khi đưa vào động cơ

Hoạt động 3 : Tìm hiểu 1 số mạch điều khiển tốc độ động cơ 1 pha

- GV giới thiệu hai sơ đồ mạch điều

khiển triac dùng R,C và mạch điều

khiển triac dùng R,C và điac để HS

quan sát từ đó yêu cầu HS nêu các linh

kiện có trong hai mạch

- GV giới thiệu nguyên lý làm việc của

mạch điều khiển dùng triac để HS biết

Khi đóng khoá K nguồn cấp u1 hình

sin Tại thời điểm u1 đổi dấu triac chưa

dẫn, tụ c được điện áp trên tụ tăng dần

(theo đường uc hình 15-2b) khi nào đủ

điều kiện, triac được dẫn từ đó đến bán

kỳ ( phần gạch chéo trên hình

15.2b)Khi thay đổi điện trở VR, hằng số

thời gian nạp tụ thay đổi, thời điểm mở

triac thay đổi Vậy điện áp và dòng

điện đưa vào động cơ được điều chỉnh

- GV hỏi HS vậy mạch này có nhược

điểm gì? Và nêu cách khắc phục

- GV yêu cầu HS nêu nguyên lý làm

việc của mạch điều khiển triac dùng

R,C và điac dựa vào nguyên lý trên

- Từ đó GV tổng kết nguyên lý chung

của hai mạch trên

Vậy : nguyên lý điều khiển là điều

khiển khoảng thời gian dẫn dòng của

triac để thay đổi trị số hiệu dụng điện

áp đưa vào động cơ

- HS quan sát và trảlời câu hỏi gồm cócác linh kiện: triac,điện trở, biến trở, tụđiện, điac

- HS yên lặng và tiếpthu bài

- HS trả lời câu hỏi+ Mạch này có nhượcđiểm là : triac mở dophối hợp điện áp đặtvào và dòng điềukhiển theo đường đặctính điac có thể bịthiếu chính xác

Để khắc phục, ta đưathêm điac vào trongmạch

-HS nêu nguyên lýlàm việc của mạchKhi Uc tăng tớingưỡng điện áp thông(uPA) của điac có dòngchạy vào cực điềukhiển triac và triac

mở từ thời điểm đótới khi dòng điện của

nó bằng 0 (điện áp vàphần gạch chéo trênhình 15.2d) Vậy điện

áp và dòng điện đưavào động cơ đượcđiều chỉnh

- HS yên lặng và tiếpthu bài

III Một số mạch điều khiển động cơ 1 pha :

+Chức năng các linh kiện trongmạch :

Nguyên lý : Khi đóng khoá Knguồn cấp u1 hình sin Tại thờiđiểm u1 đổi dấu triac chưa dẫn, tụ

c được điện áp trên tụ tăng dần(theo đường uc hình 15-2b) khi nào

đủ điều kiện, triac được dẫn từ đóđến bán kỳ ( phần gạch chéo trênhình 15.2b)Khi thay đổi điện trở

VR, hằng số thời gian nạp tụ thayđổi, thời điểm mở triac thay đổi.Vậy điện áp và dòng điện đưa vàođộng cơ được điều chỉnh

Mạch này có nhược điểm là : triac

mở do phối hợp điện áp đặt vào vàdòng điều khiển theo đường đặctính điac có thể bị thiếu chính xác

Để khắc phục, đưa thêm điac (hình15.2c)

Khi Uc tăng tới ngưỡng điện ápthông (uPA) của điac có dòng chạyvào cực điều khiểntriac và triac

mở từ thời điểm đó tới khi dòngđiện của nó bằng 0 (điện áp vàphần gạch chéo trên hình 15.2d).Vậy điện áp và dòng điện đưa vàođộng cơ được điều chỉnh

Vậy : nguyên lý điều khiển là điềukhiển khoảng thời gian dẫn dòngcủa triac để thay đổi trị số hiệudụng điện áp đưa vào động cơ