Chương 4: polime

Kiến thức Biết được : Polime : Khái niệm, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí trạng thái, nhiệt độ nóng chảy, cơ tính, tính chất hoá học cắt mạch, giữ nguyên mạch, tăng mạch, ứng dụng, m

Trang 1

Ngày soạn: 19/10/2008 Phê duyệt

Ngày giảng: 24/10/2008

Chương 4: POLIME VÀ VẬT LIỆU POLIME Tiết 19: ĐẠI CƯƠNG VỀ POLIME

I Mục tiêu

1 Kiến thức

Biết được :

Polime : Khái niệm, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí (trạng thái, nhiệt độ nóng chảy, cơ tính), tính chất hoá học (cắt mạch, giữ nguyên mạch, tăng mạch), ứng dụng, một số phương pháp tổng hợp polime (trùng hợp, trùng ngưng)

Hiểu được:

- Thành phần, tính chất, phương pháp điều chế loại vật liệu nhân tạo hiện nay Từ đó biết được cách sử dụng một số vật dụng polime hợp lí, hiệu quả

- Đề xuất biện pháp xử lí rác thải làm bằng vật liệu polime nói chung

2 Kĩ năng

- Từ monome viết được công thức cấu tạo của polime và ngược lại

- Viết được các phương trình hoá học tổng hợp một số polime thông dụng

- Phân biệt được polime thiên nhiên với polime tổng hợp hoặc nhân tạo

- Thu thập các thông tin về polime

- Đề xuất xử lí rác thải làm bằng polime

3 Thái độ - Tình cảm

Có ý thức thu gom phế liệu rác thải từ các đồ vật làm bằng polime

II Chuẩn bị

- Những bảng tổng kết sơ đồ, hình vẽ liên quan đến tiết học

- Hệ thống câu hỏi của bài

III Phương pháp

1 Đàm thoại

IV Tổ chức các hoạt động dạy học

2 Bài cũ:

3 Bài mới

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1:

GV: Em hãy tìm hiểu SGK và cho biết thế

nào là polime?

Hs: cho một vài ví dụ về polime

GV: Các em hãy nghiên cứu SGK và cho

biết cách phân loại polime?

Hs: cho vd minh hoạ về polime nào thuộc

polime thiên nhiên, polime tổng hợp, bán

tổng hợp

I- KHÁI NIỆM:

- Polime là những hợp chất hữu cơ có khối lượng phân tử rất lớn do nhiều đv cơ sở (gọi là mắt xích) liên kết với nhau tạo nên

Vd: PE, Tinh bột

nCH2 = CH2 → (-CH2 - CH2 -)n + monome, độ polimehoá

- Phân loại:

Thiên nhiên Polime Tổng hợp( trùng hợp, trùng ngưng) Bán tổng hợp

Trang 2

Hoạt động 2:

Hs: Đọc sách giáo khoa trang 60, rút ra kiến

thức quan trọng về đặc điểm cấu trúc polime

Hs: Đọc sách giáo khoa trang 61, rút ra kiến

thức quan trọng về lí tính polime

Hoạt động 3:

Hs: Viết ptpư thể hiện các tính chất hoá học

của polime

Phân cắt, giữ nguyên và tăng mạch polime

Hs: Chọn ví dụ minh hoạ

Hoạt động 4: Củng cố – dặn dò

Bài tập 1: (SGK- trang 64)

Bài tập 2: (SGK- trang 64)

II ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC:

Các polime thiên nhiên và tổng hợp có thể có 3 dạng cấu trúc cơ bản:

Dạng mạch thẳng : PE, PVC, xenlulozơ…

Dạng phân nhánh: amilopectin của tinh bột Dạng mạng lưới không gian:

VD: Cao su lưu hóa (các mạch thẳng trong cao su lưu hóa gắn với nhau bởi những cầu nối đisunfua

−S−S−)

III TÍNH CHẤT VẬT LÍ

- Các polime là những chất rắn, không bay hơi, t0

nc có khoảng khá rộng

- Đa số polime không tan trong các dung môi thông thường

- Nhiều polime có tính dẻo (PE, PVC…) có tính đàn hồi (cao su…), cách nhiệt, cách điện(PE, PVC… )

IV.TÍNH CHẤT HOÁ HỌC:

1 Các pứ phân cắt mạch polime :

- Phản ứng thủy phân: Tinh bột, xenlulozơ… (C6H10O5)n + nH2O –H+,to→ nC6H12O6

- Pư nhiệt phân(giải trùng hợp) (-CH - CH2 -)n → nCH = CH2

C6H5 C6H5

2 Các phản ứng giữ nguyên mạch polime : đó là phản ứng thế và công vào mạch polime

(- CH = CH-)n + H2 → (-CH2 - CH2 -)n

3 Các phản ứng làm tăng mạch polime : phản ứng khâu mạch cacbon

Bài tập1:

Đáp án B Bài tập 2:

Đáp án A

Trang 3

Tiết 20: ĐẠI CƯƠNG VỀ POLIME (Tiếp)

I Tổ chức các hoạt động dạy học

2 Kiểm tra bài cũ

? Trình bày t/c hóa học của polime Viết pthh minh họa

3 Vào bài mới:

Hoạt động của gio viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1:

GV: Em hãy cho biết phản ứng nào có thể điều

chế được polime từ monome?

? ĐN phản ứng trùng hợp Cho ví dụ?

HS: Viết phương trình phản ứng lên bảng

? Điều kiện cần của phản ứng trùng hợp

HS: Như vậy, điều kiện về cấu tạo monome

tham gia phản ứng trùng hợp là phải có nối đôi

hoặc có vòng kém bền

Hoạt động 2:

? Nhắc lại phản ứng trùng ngưng đã học trong

bài aminoaxit

? Lấy ví dụ

Hs: Viết ptpư

? ĐN phản ứng trùng ngưng

Gv: Giới thiệu phản ứng trùng ngưng hoặc xảy

ra giữa 2 loại monome có cấu tạo khác nhau,

hoặc từ cùng một loại monome

? Điều kiện cần của phản ứng trùng hợp

Như vậy, điều kiện cần về cấu tạo monome

tham gia phản ứng trùng ngưng là phải có từ 2

nhóm chức trở lên trong phân tử

Hoạt động 3:

? Cho biết những ứng dụng của polime mà em

V PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHẾ

1 Phản ứng trùng hợp:

Phản ứng trùng hợp là quá trình kết hợp liên tiếp nhiều phân tử nhỏ (monome) giống nhau hay tương tự nhau thành phân tử lớn (polime)

VD:

nCH2=CH  →xt,t0,P

(−CH2−CH−)n

  PVC

Cl Cl

- Điều kiện về cấu tạo monome tham gia phản ứng trùng hợp là phải có nối đôi hoặc có vòng kém bền

2 Phản ứng trùng ngưng:

Phản ứng trùng ngưng là quá trình cộng hợp liên tiếp nhiều phân tử nhỏ thành phân tử lớn đồng thời tạo ra những phân tử nhỏ VD: H2O

VD Khi đun nóng, các phân tử axit

ε-aminocaproic kết hợp với nhau tạo ra policaproamit v giải phĩng những phn tử

nước

nH2N[CH2]5COOH →t0

(-NH[CH2]5CO-)n + nH2O Khi đun nóng hỗn hợp axit terephtalic và etylen glicol, ta thu được một polieste gọi là poli (etylen-terephtalat) đồng thời giải phóng những phân tử nước

n(p-HOOC-C6H4-COOH) + n HO-CH2-CH2

-OH →t0 (-CO-C6H4-COO-CH2-CH2-O-)n + 2n H2O

Trng ngưng l quá trình kết hợp nhiều phân tử nhỏ (monome) thành phân tử lớn (polime)

Trang 4

Hs: Đọc sgk

đồng thời giải phóng những phân tử khác (như H2O,…)

Điều kiện có phản ứng trùng ngưng là: Các monome tham gia phản ứng trng ngưng phải có ít nhất hai nhóm chức có khả năng phản ứng để tạo được lin kết với nhau

VD:HOCH2CH2OH, HOOCC6H4COOH,…

VI ỨNG DỤNG (sgk)

Hoạt động 4: Củng cố - Dặn dò:

Phương pháp điều chế Polime

Hãy cho biết công thức cấu tạo các pôlime : PE; PVC; PP; PVA

Tính chất các polime?

Viết phản ứng tạo : Cao su Buna-S; Cao su Buna-N; Thuỷ tinh hữu cơ

Bài tập về nhà: 1-6 /trang 64

IV Rút kinh nghiệm

Tiết 21: CÁC VẬT LIỆU POLIME

Trang 5

I Mục tiêu

1 Kiến thức

Biết được :

Khái niệm, thành phần chính, sản xuất và ứng dụng của : Chất dẻo, vật liệu compozit, tơ, cao su, keo dán tổng hợp

Hiểu được:

Khái niệm, thành phần hóa học, tính chất một số vật liệu tự nhiên và nhân tạo, cụ thể như tơ tổng hợp và tơ nhân tạo, chất dẻo, cao su thiên nhiên và cao su nhân tạo, keo dán

2 Kĩ năng

- Viết các phương trình hoá học cụ thể điều chế một số chất dẻo, tơ, cao su, keo dán thông dụng

- Sử dụng và bảo quản được một số vật liệu polime trong đời sống

- Thu thập các thông tin, xử lí thông tin về vật liệu polime tự nhiên và nhân tạo

- Đề xuất sử dụng phế thải hoặc tiêu hủy một cách hợp lí

3 Thái độ - Tình cảm

- Có ý thức sử dụng, bảo quản, xử lí phế liệu hợp lí, có hiệu quả

II Chuẩn bị

- Chuẩn bị các vật liệu polime: chất dẻo, cao su, tơ, sợi và keo dán

- Các tranh ảnh , hình vẽ, tư liệu, liên quan đến bài học

- Hệ thống câu hỏi của bài

III Phương pháp

1 Đàm thoại

IV Tổ chức các hoạt động dạy học

2 Bài cũ: ? Phương pháp điều chế Polime?Hãy cho biết công thức cấu tạo các pôlime :

PE; PVC; PP; PVA?

3 Bài mới

Hoạt động 1:

GV: yêu cầu:

- HS nghiên cứu SGK cho biết định nghĩa chất

dẻo

- HS cho biết tính dẻo là gì?

HS: Tìm hiểu SGK và cho biết thành phân của

vật liệu mới(compozit) và những thành phần

phụ thêm của chúng

Hoạt động 2 :

Hs: Liên hệ kiến thức đã học xác định công thức

của các polime sau: PE, PVC, thuỷ tinh hữu cơ,

PP

Gv: Từ CT trên hs xác định monome tạo ra các

polime trên

Hs: Viết ptpư điều chế

Hs: Tham khảo sgk để nắm tính chất, ứng dụng

của các polime

I- CHẤT DẺO:

1 Khí niệm về chất dẻo và vật liệu compozit Chất dẻo là những vật liệu polime có tính dẻo

Tính dẻo là những vật thể bị biến dạng khi chịu tác dụng nhiệt độ và áp suất và vẫn giữ nguyên sự biến dạng đó khi thôi tác dụng

VD: PE, PVC, Cao su buna

Thành phần compozit:

1- Chất nền (Polime): Nhựa nhiệt dẻo hay nhựa nhiệt rắn

2- Chất độn: Sợi hoặc bột…

3- Chất phụ gia

2 Một số polime dùng làm chất dẻo:

a- Polietilen (PE) nCH2 = CH2 → (-CH2 - CH2 -)n b- Polivinylclorua (PVC)

nCH2 = CH → (-CH2 - CH -)n

Cl Cl

Trang 6

Hoạt động 3: Khái niệm tơ

GV cho HS quan sát một mẫu tơ tằm, yêu cầu

các em nhận xét về đặc điểm bên ngoài( gồm

những sợi dài, mảnh, bền, đẹp…)

⇒ Rút ra định nghĩa tơ (SGK)

Hoạt động 4: Phân loại tơ

GV cho VD về một số tơ thuộc các nhóm riêng

biệt gồm:

Nhóm 1: tơ tằm, tơ nhện

Nhóm 2: tơ visco, tơ xenlulozơ axetat

Nhóm 3: Tơ capron, tơ nilon

Yêu cầu HS tìm hiểu về nguồn gốc của cc

nhóm tơ trên Sau đó gợi ý để các em phân loại

được các loại tơ

Hoạt động 5: Một số loại tơ tổng hợp thường

gặp

Yêu cầu HS tự nghiên cứu SGK và trình bày

tên gọi, PTPƯ điều chế, tính chất và ứng dụng

của các loại tơ được nêu trong SGK

GV lưu ý HS:

-Tơ poliamit nói chung kém bền với nhiệt, với

axit, bozơ

- Nhóm amit là nhóm

–CO-NH-Hoạt động 5: Củng cố – dặn dò

Viết pthh điều chế: PVA, Tơ capron

c- Polimetyl meta crylat (Thủy tinh hữu cơ) COOCH3

nCH2 = C - COOCH3 → (-CH2-C-)n

CH3 CH3

d- Nhựa phênol fomandêhit:

SGK e- Polistiren:

nCH = CH2 → (-CH - CH2 -)n

C6H5 C6H5

II TƠ :

1 Khái niệm:

Tơ là những polime hình sợi dài và mảnh với độ bền nhất định

2.Phân loại:

a- Tơ tự nhiên b- Tơ hóa học 3-Vài loại tơ tổng hợp thường gặp:

VD:Tơ nilon-6,6

Tơ nilon-6,6 thuộc loại tơ poliamit vì các mắt xích nối với nhau bằng các nhóm amit -CO-NH- Nilon-6,6 được điều chế từ hexametylen điamin H2N[CH2]6NH2 và axit ađipit (axit hexanđioc) :

n H2N[CH2]6NH2 +

( HN[CH2]6NHOC[CH2]4CO )n + 2nH2O poli(hexametylen-ađipamit)(nilon-6,6

Ngày soạn: 27 /10/2009 Phê duyệt

Tiết 22: CÁC VẬT LIỆU POLIME (Tiếp)

I Tổ chức các hoạt động dạy học

Trang 7

1 Ổn định lớp: C2: C5: C8:

2 Bài cũ: ? Viết pthh điều chế các pôlime : PP; PVA, tơ nilon 6?

3 Bài mới

Hoạt động 1:

GV lấy một mẫu dây cao su Làm thí nghiệm

kéo giãn sợi dây và buông ra

Khi bị kéo giãn,vật liệu có bị biến dạng ko?

Khi ngừng tác dụng, vật liệu có giữ nguyên

được sự biến dạng đó hay ko?

Tính chất đó gọi là tính gì? (Tính đàn hồi)

Từ đó rút ra khái niệm cao su (SGK)

Hoạt động 2:

GV cho HS xem mẫu mũ cao su thiên nhiên

tươi và 1 mẫu cao su đã đông tụ

Hoạt động 3: Tính chất và ứng dụng

Yêu cầu HS rút ra tính chất vật lý của chúng

GV làm thí nghiệm cho cao su tác dụng với dd

axit, bazơ rồi yêu cầu HS nhận xét, kết luận…

GV: Để tăng tính đàn hồi, độ bền của cao su

thiên nhiên, người ta thực hiện sự lưu hóa cao

su(cho cao su thiên nhiên cộng hợp với lưu

huỳnh theo tỷ lệ khối lượng 97:3)

Hoạt động 3:

GV cho HS xem mẫu keo dán và làm thí

nghiệm đơn giản để chứng minh tính kết dính

của keo dán

III CAO SU

1.Khái niệm:

Cao su là loại vật liệu polime có tính đàn hồi

2.Phân loại

a-Cao su thiên nhiên Cao su thiên nhiên là polime của isopren.

Nghiên cứu nhiều xạ tia X cho biết các mắt xích isopren đều có cấu hình cis như sau :

C = C

- Cao su thiên nhiên có tính chất đàn hồi, không đẫn nhiệt và điện, không thấm khí và nước, không tan trong nước, etanol, nhưng tan trong xăng và benzen

Cao su có tính đàn hồi vì mạch phân tử có cấu hình cis, có độ gấp khúc lớn

b- Cao su tổng hợp:

Cao su tổng hợp là loại vật liệu polime tương tự cao su thiên nhiên, thường được điều chế từ các ankađien bằng phản ứng trùng hợp

Có nhiều loại cao su tổng hợp, trong đó có một loại thông dụng sau đây :

Cao su buna Cao su buna chính là polibutađien tổng hợp bằng phản ứng trùng hợp buta - 1,3 - đien có mặt Na:

nCH2 = CH - CH = CH2  →Na , t p, 0

( CH2 - CH = CH -

CH2 )n Cao su buna có tính đàn hồi và độ bền kém cao su thiên nhiên

IV KEO DÁN TỔNG HỢP

1 Khái niệm

Trang 8

GV nói thêm: Bản chất của keo dán là có thể

tạo ra màng hết sức mỏng bền vững (kết dính

nội) và bám chắc vào 2 mảnh vật liệu (kết kính

ngoại)

Hoạt động 4:

GV yêu cầu HS đọc SGK và nêu các cách phân

loại keo dán

Hoạt động 5: GV yêu cầu HS đọc SGK và nêu

một số loại keo dán tổng hợp và keo dán thiên

nhiên thường gặp

Keo dán (keo dán tổng hợp hoặc keo dán tự nhiên) là loại vật liệu có khả năng kết dính hai mảnh vật liệu giống nhau mà không làm biến đổi bản chất các vật liệu được kết dính

2 Phân loại

a) Theo bản chất hóa b) Theo dạng

3 Một số loại keo dán tổng hợp thông dụng

a) Keo dán epoxi b) Keo dán ure - fomanđehit c) Nhựa vá săm

d) Keo hồ tinh bột

Hoạt động 5 : Củng cố - Dặn dò:

- Định nghĩa phản ứng trùng hợp?

- Định nghĩa phản ứnh trùng ngưng?

- Xem trước bài 17

Tiết 23: LUYỆN TẬP POLIME VÀ VẬT LIỆU POLIME

Trang 9

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Viết các phương trình hoá học cụ thể điều chế một số chất dẻo, tơ, cao su, keo dán thông dụng

- Sử dụng và bảo quản được một số vật liệu polime trong đời sống

- Biết khái niệm về các vật liệu: chất dẻo, cao su, tơ, sợi và keo dán

- Biết thành phần, tính chất, ứng dụng của chúng

2 Kĩ năng

- So sánh các vật liệu

- Viết phương trình phản ứng hoá học tổng hợp ra các vật liệu trên

II Tổ chức các hoạt động dạy học

2 Bài cũ: -Điều kiện về cấu tạo monome tham gia phản ứng trùng hợp ?

-Điều kiện về cấu tạo monome tham gia phản ứng trùng ngưng?

3 Bài mới

Hoạt động 1:

1 Khái niệm:

GV: Yêu cầu học sinh:

- Hãy nêu định nghĩa polime Các khái niệm về hệ

số polime hoá

- Hãy cho biết cách phân biệt các polime

- Hãy cho biết các loại phản ứng tổng hợp polime

So sánh các loại phản ứng đó?

2 Cấu trúc phân tử:

GV: Em hãy cho biết các dạng cấu trúc phân tử

của polime, những đặc điểm của dạng cấu trúc đó?

Hoạt động 2:

3 Tính chất :

a Tính chất vật lí:

GV: Em hãy cho biết tính chất vật lí đặc trưng của

polime?

b Tính chất hoá học:

HS: Cho biết các loại phản ứng của polime, cho ví

dụ, cho biết đặc điểm của các loại phản ứng này?

Hoạt động 3:

GV: Gọi hs giải các bài tập 1,2,3,4,5/77

Cho Hs Nhận xét – bổ sung

I KIẾN THỨC CẦN NHỚ

1 Khái niệm:

- Polime là loại hợp chất có khối lượng phân tử lớn do sự kết hợp của nhiều đơn

vị nhỏ( mắc xích liên kết) tạo nên

2 Cấu tạo mạch polime -Dạng mạch thẳng : PE, PVC, xenlulozơ…

-Dạng phân nhánh: amilopectin của tinh bột

-Dạng mạng lưới không gian 3.Khai niệm về các loại vật liêu polime

- Chất dẻo là những vật liệu polime có tính dẻo

- cao su là những vật liêu polime có tính đàn hồi

- Tơ : vật liệu polime hình sợi, dài và mảnh

- Keo dán hữu cơ : vật liệu polime có khả năng kết nối chắc chắn hai mảnh vật liệu khác

II Bài tập (tr 76/77 sgk) Bài:1

Bài:2 Bài:3 Bài:4 Bài:5

4 Củng cố: 1,2,3/103/sbt

5 Dặn dò: Xem trước bài 19

IV Rút kinh nghiệm

Trang 10

Tiết 24:THỰC HÀNH MỘT SỐ TÍNH CHẤT CỦA PROTEIN VÀ VẬT LIỆU POLIME

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức

Biết được :

Mục đích, cách tiến hành, kĩ thuật thực hiện các thí nghiệm :

− Phản ứng đông tụ của protein : đun nóng lòng trắng trứng hoặc tác dụng của axit, kiềm với lòng trắng trứng

− Phản ứng màu : Lòng trắng trứng với HNO3

− Thử phản ứng của polietilen (PE), poli(vinyl clorua) (PVC), tơ sợi với axit, kiềm, nhiệt độ

− Phân biệt tơ tằm và tơ tổng hợp

2 Kĩ năng

- Sử dụng dụng cụ hoá chất để tiến hành an toàn, thành công các thí nghiệm trên

- Quan sát thí nghiệm, nêu hiện tượng, giải thích và viết các phương trình hoá học Rút ra nhận xét

- Viết tường trình thí nghiệm

II Chuẩn bị

Dụng cụ: ống nghiệm, bát sứ nhỏ, đũa thủy tinh, ống thủy tinh, nút cao su, giá thí nghiệm Hóa chất: Các dd CuSO4, NaOH, AgNO3, HNO3, mẩu PVC, sợi len

III Tổ chức các hoạt động dạy học

2 Bài cũ:

3 Bài mới

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên

Hoạt động 1

GV hướng dẫn HS cách lấy lòng trắng

trứng và các thao tác thực hành

GV hướng dẫn HS làm t/n 2

Lưu ý: không lấy CuSO4 quá nhiều

GV hướng dẫn HS làm t/n 3

Thí nghiệm 1

Sư đông tụ protein khi đun nóng Cho vào ô/n 2-3 ml dd lòng trắng trứng đun sôi 5' Quan sát hiện tượng và giải thích?

Thí nghiệm 2:

Phản ứng màu biure Cho vào ô/n 1ml dd protein + 1ml ddNaOH 30% + 1g CuSO4 Quan sat hiện tượng Giải thích

Thí nghiệm 3

Tính chất của một vài vật liêu polime khi đun nóng

Dùng 4 kẹp sắt kẹp 4 mẫu vật liệu:P.E, PVC,sợi len, vải sợi xenlulozơ Hơ các vật gần ngọn lửa vài phút Quan sat hiện tượng, giải thích? Đốt các hiện

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	223,5 KB