Trong chương trình ngữ văn từ lớp 6 đến lớp 8 em đã được học cách làm những những thể thơ nào?. Cách làm thơ bốn chữ: Lớp 6 VD: Bài thơ “ Lượm” Cách làm thơ năm chữ: Lớp 6 VD: Bài thơ “Đ
Trang 2Trong chương trình ngữ văn từ lớp 6 đến lớp 8 em đã được
học cách làm những những thể thơ nào? Hãy kể một vài bài
thơ được làm theo thể thơ đó ?
Cách làm thơ bốn chữ: Lớp 6 VD: Bài thơ “ Lượm”
Cách làm thơ năm chữ: Lớp 6 VD: Bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” Cách làm thơ lục bát : Lớp 7 VD: Những câu hát về tình cảm gia đình Cách làm thơ bảy chữ: Lớp 8 VD: Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mài chèo mạnh mẽ vượt trường giang.
Trang 3Thơ tám chữ có ở nước ta những năm 30 của thế kỉ XX trong phong trào thơ mới.các nhà thơ nổi tiếng như: Xuân Diệu,Huy Cận,Thế Lữ, Chế Lan Viên,Hàn Mặc Tử đã có những bài thơ nổi tiếng ở thể thơ này.Xét về
nguồn gốc, có hai ý kiến:
- Thứ nhất cho rằng: Thơ tám chữ là sự mô phỏng thể thơ của Pháp.
-Thứ hai cho rằng: Thơ tám chữ bắt nguồn từ hát nói.
=> Các nhà thơ đầu tiên làm thơ tám chữ đều tiếp thu từ hai nguồn này.
Giới thiệu chung về thể thơ tám chữ
Trang 4Nhắc lại theo ý hiểu của em về thanh, vần, nhịp trong thơ?
- Thanh: + Thanh b»ng: gåm thanh kh«ng vµ thanh huyÒn
+ Thanh tr¾c: gåm c¸c thanh s¾c, hái, ng·, nÆng
- VÇn:
+ VÇn ch©n: c¸c tiÕng ë cuèi c¸c c©u gieo vÇn víi nhau
+ VÇn l ng: lµ vÇn ® îc gieo vµo gi ữ a dßng th¬.
+ Gieo vÇn liÒn: lµ vÇn ® îc gieo liªn tiÕp ë cuèi c¸c dßng th¬.
+ Gieo vÇn c¸ch: lµ gieo c¸c vÇn t¸ch ra kh«ng liÒn nhau
- NhÞp: + C¸ch ng¾t nhÞp trong mçi dßng th¬.
Trang 5Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng ?
Đâu những chiều lêng láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật ?
- Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu
Trang 6Mẹ cùng cha công tác bận không về Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi ! Chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa ?
Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát
Giữa đôi bờ dào dạt lúa ngô non
Yêu biết mấy những con đường ca hát
Qua công trường mới dựng mái nhà son!
Yêu biết mấy những bước đi dáng đứng
Của đời ta chập chững buổi đầu tiên
Tập làm chủ, tập làm người xây dựng
Dám vương mình cai quản lại thiên nhiên !
Trang 7Đ oạn b
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà ch ă m cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ th ơng bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên nh ữ ng cánh đồng xa?
(Bằng Việt - Bếp lửa)
Đ oạn c
Yêu biết mấy, nh ữ ng dòng sông bát ngát
Gi ữ a đôi bờ dào dạt lúa ngô non Yêu biết mấy, nh ữ ng con đ ờng ca hát Qua công tr ờng mới dựng mái nhà son!
Yêu biết mấy, nh ữ ng b ớc đi dáng đứng Của đời ta chập ch ữ ng buổi đầu tiên Tập làm chủ, tập làm ng ời xây dựng Dám v ơn m ỡ nh cai quản lại thiên nhiên!
(Tố H ữu- Mùa thu mới)
Trang 8Hãy cắt đứt nh ữ ng dây đàn .
Nh ữ ng sắc tàn vị nhạt của
Nâng đón lấy màu xanh h ơng .
Của ngày mai muôn thuở với .
(Tháp đổ- Tố H ữ u)
Bài tập 1 : Lựa chọn các từ: bát ngát, ngày qua, muôn hoa, ca
h ỏt điền vào chỗ trống trong các dòng thơ cho phù hợp:
ca hát ngày qua bát ngát muôn hoa
Trang 9Bài tập 3 : Đ oạn thơ sau trong bài Tựu tr ờng của Huy Cận
đã bị chép sai ở câu thơ thứ ba.Hãy chỉ ra chỗ sai, nói lí do
và thử tỡm cách sửa lại cho đúng.
- Âm tiết cuối của câu thơ này phải mang thanh bằng và hiệp vần với ch ữ “g ơng“ ở cuối câu thơ trên.
Giờ nao nức của một thời trẻ dại Hỡi ngói nâu, hỡi t ờng trắng, cửa g ơng !
Nh ữ ng chàng trai m ời lăm tuổi rộn rã,
R ơng nho nhỏ với linh hồn bằng ngọc
Nh ữ ng chàng trai m ời l ă m tuổi v o tr à ườ ng,
Trang 10Bài 1: Tỡm những từ thích hợp (đúng thanh, đúng vần) để điền vào chỗ trống trong khổ thơ sau:
Trời trong biếc không qua mây gợn trắng
Gió mồn nam lộng thổi cách diều xa
Hoa lựu nở đầy một /…… / đỏ nắng
Lũ b ớm vàng lơ đãng l ớt bay /……/
Gợi ý : Từ điền vào chỗ trống ở dòng thứ ba phải mang thanh bằng
Từ điền vào chỗ trống ở dòng thứ t phải có khuôn âm a
để hiệp vần với ch ữ xa ở dòng thứ hai và mang thanh bằng
v ờn
qua
Trang 11Bài 2: Khổ thơ sau còn thiếu một câu.Hãy làm thêm câu cuối sao cho đúng vần, hợp với nội dung cảm xúc từ ba câu trước.
Mỗi độ thu về lòng xao xuyến lạ
Nhớ nôn nao tiếng trống buổi tựu trường
Con đường nhỏ tiếng nói cười rộn rã
Gợi ý: + Câu thơ phải đủ 8 chữ
+ Chữ cuối phải có khuôn âm ương hoặc a và mang thanh bằng
+ Nội dung phải phù hợp với cảm xúc của ba câu trên
Thoảng hương bay dịu ngọt quanh ta
Kìa bóng ai th ấ p thoáng dư ớ i màn sương
Trang 12Bài tập 4 : Hãy làm một bài (hoặc một đoạn thơ) theo thể tám chữ với nội dung và vần, nhịp tự chọn.
Trang 13QUÊ TÔI
Một dải non xanh bãi mía, nương ngô Dân quê tôi trăm họ sống yên lành Đất phồn thịnh vinh hoa đang nở rộ Mảnh đất quê tôi tươi đẹp tựa tranh.
NẮNG ẤM SÂN TRƯỜNG
Cây điệp già xòe rộng tán yêu thương.
Lá lấp lánh cười duyên cùng bóng nắng
Giờ đang học, mảng sân vuông lặng vắng
Chim chuyền cành buông tiếng lạnh bâng quơ
Chúng em ngồi nghe thầy giảng bình thơ
Nắng ghé theo chồm lên ngồi bệ cửa
Và cả gió cũng biết mê thơ nữa
Thổi thoảng vào mát ngọt giọng thầy ngâm
Cả lớp say theo từng nhịp bổng trầm
Điệp từng bông vàng ngây rơi xoay tít
Ngày vẫn xuân, chim từng đôi ríu rít
Sà xuống sân tắm nắng ấm màu xanh
Em ngồi yên uống suối mật trong lành
Thời gian như dừng trôi không bước nữa
Không gian cũng nằm yên không dám cựa.
Ngại ngoài kia nắng ấm sẽ thôi vàng
Trang 14
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1 Ôn lại kỹ năng làm thơ tám chữ.
2 Tập làm một vài bài thơ tám chữ về mái trường, thầy cô.
3 Chuẩn bị bài cho tiết 86+87 ( T ập làm thơ tám chữ)
4 Xem lại đề bài kiểm tra văn (Phần văn học trung đại)