Hội giảng Sinh 9

Hiện t ợng đa bội thểBài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể tiếp theo + Thể l ỡng bội: có bộ NST chứa các cặp t ơng đồng... Các em hãy quan sát H 24.3, thảo luận và trả lời câu hỏi: Bà

ThÕt kÕ vµ thùc hiÖn: NguyÔn ThÞ Hµ

Bµi tham dù héi gi¶ng cÊp tr êng

Th¸ng 12 n¨m 2007 –

1 Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Đột biến số l ợng NST là gì? Sự biến đổi số l ợng

NST ở một cặp th ờng thấy ở những dạng nào? Nêu hậu

quả và cho VD?

Đáp án:

- Đột biến số l ợng NST là những biến đổi số l ợng xảy ra ở một hoặc một số cặp NST nào đó hoặc ở tất cả bộ NST.

- Sự biến đổi số l ợng NST ở một cặp th ờng thấy ở những

dạng: 2n – 1, 2n + 1, 2n – 2–

-Hậu quả: - Gây bệnh NST ở ng ời ,

VD: + Thêm 1 NST ở cặp NST 21 gây bệnh đao

+ Chỉ có 1 NST giới tính (OX) gây bệnh Tớcnơ

- Gây biến đổi hình thái ở thực vật, VD: ở cà độc d ợc, quả của cây dị bội (2n + 1) kích th ớc và hình dạng đều khác với quả của cây l ỡng bội bình th ờng.

Hình 23 1, 29.1c, 29.2 c

Câu 2: Nêu cơ chế dẫn tới sự hình thành thể dị bội có số l

ợng NST là 2n + 1 và 2n -1 ?

Đáp án:

- Trong giảm phân sự không phân li của một cặp NST t

ơng đồng nào đó tạo thành một giao tử mang 2 NST và một giao tử không mang NST nào của cặp đó.

- Sự thụ tinh của các giao tử bất th ờng này với các giao

tử bình th ờng sẽ tạo ra các thể dị bội (2n + 1) và (2n – 1) NST

1 Kiểm tra bài cũ

III Hiện t ợng đa bội thể

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

+ Thể l ỡng bội: có bộ NST chứa các cặp t ơng đồng

- Thể đa bội là gì?

+ Thể đa bội là cơ thể mà trong tế bào sinh d ỡng có số NST là bội số của n (nhiều hơn 2n) VD: 3n, 4n,

- Thế nào là thể l ỡng bội?

? C¸c em h·y quan s¸t H 24.1 th¶o luËn vµ tr¶ lêi c©u hái:

Bµi 24: §ét biÕn sè l îng nhiÔm s¾c thÓ

(tiÕp theo)

- Sù t ¬ng quan gi÷a sè l îng vµ kÝch th íc cña c¬ quan sinh d ìng, c¬ quan sinh s¶n cña c©y nãi trªn nh thÕ nµo?

III HiÖn t îng ®a béi thÓ

? C¸c em h·y quan s¸t:

H 24.2 th¶o luËn

vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái:

Bµi 24: §ét biÕn sè l îng nhiÔm s¾c thÓ

(tiÕp theo)

- Sù t ¬ng quan gi÷a sè l îng vµ kÝch th íc cña c¬ quan sinh d ìng, c¬ quan sinh s¶n cña c©y nãi trªn nh thÕ nµo?

III HiÖn t îng ®a béi thÓ

Các em hãy quan sát H 24.3, thảo luận và trả lời câu hỏi:

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

- Có thể nhận biết cây đa bội bằng mắt th ờng qua những dấu hiệu nào?

- Nguyên nhân nào làm cho thể đa bội có các đặc

điểm trên ?

- Có thể khai thác những đặc điểm nào ở cây đa bội

trong chọn giống cây trồng?

III Hiện t ợng đa bội thể

C¸c em h·y quan s¸t H 24.1; 24.2; 24.3, th¶o luËn vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái:

Bµi 24: §ét biÕn sè l îng nhiÔm s¾c thÓ

(tiÕp theo)

III HiÖn t îng ®a béi thÓ

Các em hãy quan sát H 24.1; 24.2; 24.3, thảo luận và trả lời các câu hỏi:

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

+ Có thể, nhận biết qua dấu hiệu tăng kích th ớc các cơ quan của cây

+ L ợng ADN tăng gấp bội làm tăng trao đổi chất, tăng

sự tổng hợp prôtêin nên tăng kích th ớc tế bào

+ Cây to lớn, quả to, lá to…

VD hiện t ợng đa bội thể: d a hấu 3n, chuối, nho ,

dâu tằm, rau muống, d ơng liễu

III Hiện t ợng đa bội thể

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

- Có thể gặp hiện t ợng đa bội ở động vật không? Tại sao?

loạn, ảnh h ởng đến quá trình sinh sản nên ít gặp hiện t ợng này ở động vật

- L u ý: Sự tăng kích th ớc của tế bào hoặc cơ quan chỉ trong giới hạn mức bội thể nhất định Khi số l ợng NST tăng quá giới hạn thì kích th ớc của cơ thể lại nhỏ dần

đi

III Hiện t ợng đa bội thể

Kết luận:

- Hiện t ợng đa bội thể là tr ờng hợp cả bộ NST trong tế bào sinh d ỡng tăng theo bội của n (lớn hơn 2n): 3n, 4n, 6n

- Cơ thể mà trong tế bào sinh d ỡng có số NST là bội của n gọi là thể đa bội.

- Tế bào đa bội có số l ợng NST tăng lên gấp bội  số l ợng ADN cũng tăng t ơng ứng vì thế quá trình tổng hợp các chất hữu cơ diễn ra mạnh mẽ hơn  kích th ớc tế bào của thể đa bội lớn, cơ quan sinh d ỡng to, sinh tr ởng phát triển mạnh, chống chịu với ngoại cảnh tốt.

- Hiện t ợng đa bội thể khá phổ biến ở thực vật đã đ ợc ứng dụng hiệu quả trong chọn giống cây trồng.

+ Tăng kích th ớc thân cành để tăng sản l ợng gỗ (d ơng liễu )

+ Tăng kích th ớc thân, lá, củ để tăng sản l ợng rau, hoa màu.

+ Tạo giống có năng suất cao, chống chịu tốt với các điều kiện không thuận lợi của môi tr ờng.

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể (tiếp theo)

IV Sự hình thành thể đa bội

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

- Nhắc lại kết quả của quá trình nguyên phân và giảm phân.

- Nêu các tác nhân gây đột biến đa bội?

- Tác nhân vật lí (tia phóng xạ, thay đổi nhiệt độ đột ngột,…)

- Tác nhân hoá học (cônsixin….)

- ảnh h ởng phức tạp của môi tr ờng trong cơ thể

IV Sự hình thành thể đa bội

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

HS quan sát H 24.5 và:

- So sánh giao tử, hợp tử

ở 2 sơ đồ 24.5 a và b, tr

ờng hợp nào minh hoạ sự

hình thành thể đa bội do

nguyên phân hoặc giảm

phân?

+ Hình a: giảm phân

bình th ờng, hợp tử

nguyên phân lần đầu bị

rối loạn.

+ Hình b: giảm phân bị

rối loạn, thụ tinh tạo hợp

tử có bộ NST lớn hơn 2n.

IV Sự hình thành thể đa bội

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

- Trình bày cơ chế

hình thành thể đa

bội trên Hình 24.5.

(Sgk – T70)

- Cơ chế hình thành:

+ Sự tự nhân đôi của NST ở hợp tử nh ng không xảy ra sự phân li hình thành thể đa bội

+ Sự hình thành giao tử không qua giảm nhiễm và sự kết hợp giữa chúng trong thụ tinh tạo thể đa bội

IV Sự hình thành thể đa bội

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

Kết luận:

- Tác nhân:

+ Tác nhân môi tr ờng ngoài: tác nhân lí hoá (tia phóng xạ, nhiệt độ, hoá chất cônsixin )

+ Tác nhân môi tr ờng trong: rối loạn nội bào

Các tác nhân gây sự không phân li của tất cả các cặp NST trong quá trình phân bào

- Cơ chế hình thành:

+ Sự tự nhân đôi của NST ở hợp tử nh ng không xảy ra sự phân li hình thành thể đa bội

+ Sự hình thành giao tử không qua giảm nhiễm và sự kết hợp giữa chúng trong thụ tinh tạo thể đa bội

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

3 Củng cố

Câu 1: Đột biến đa bội là dạng đột biến nào?

A NST bị thay đổi về cấu trúc

B Bộ NST bị thừa hoặc thiếu 1 vài NST

C Bộ NST tăng theo bội số của n và lớn hơn 2n

D Bộ NST tăng, giảm theo bội số của n

Câu 2: Cây đa bội đ ợc tạo thành do tác động vào quá trình nào? bộ phận nào của cây?

A Tác động vào quá trình nguyên phân, lúc hợp tử

mới bắt đầu phân chia

B Tác động vào quá trình giảm phân

C Tác động vào đỉnh sinh tr ởng của cây

D a, b đúng

Bài 24: Đột biến số l ợng nhiễm sắc thể

(tiếp theo)

4 H ớng dẫn học bài ở nhà

- Học bài và làm câu 3 vào vở bài tập

- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3

- S u tầm tranh, ảnh sự biến đổi kiểu hình theo môi tr ờng sống