Báo cáo chuyên đề tham khảo

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ :“VẬN DỤNG HÌNH THỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN TRONG VIỆC GIẢNG DẠY CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG Ở BỘ MÔN NGỮ VĂN” I.Đặt vấn đề.. Học theo dự án là một trong những hình thức dạy họ

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ :

“VẬN DỤNG HÌNH THỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN TRONG VIỆC GIẢNG DẠY

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG Ở BỘ MÔN NGỮ VĂN”

I.Đặt vấn đề.

Đổi mới phương pháp giảng dạy là vấn đề được các nhà quản lý giáo dục đặc biệt quan tâm Làm thế nào để tạo ra những tiết học có sức hấp dẫn, khơi dậy mong muốn học tập và tìm hiểu kiến thức của người học là yêu cầu bức bách hiện nay của những người làm công tác dạy học

Học theo dự án là một trong những hình thức dạy học đáp ứng với định hướng đổi mới như đã nêu ở trên.Cách học này tạo cơ hội cho học sinh tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập và áp dụng một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống Đồng thời giúp học sinh phát triển kĩ năng giao tiếp, hợp tác và học tập

Tuy nhiên, thực tiễn dạy học cho thấy, trong dạy học môn Ngữ văn nói chung và dạy học chương trình địa phương nói riêng, việc dạy học theo dự án còn rất mới mẻ và gặp nhiều khó khăn do những chi phối về thời gian, chương trình giảng dạy Người dạy phải dựa trên những lí thuyết về hình thức dạy học này để giúp học sinh thiết kế các dự án nhằm mang lại hứng thú học tập và một môi trường làm việc mới mẻ cho các em Trong

đó, học sinh được phát huy tính tích cực, chủ động làm chủ kiến thức, biến quá trình học tập thành quá trình tự học trong một môi trường hợp tác, thân thiện, góp phần vào việc đổi mới hình thức dạy học hiện nay

Xuất phát từ những lí do trên, đồng thời qua quá trình giảng dạy chúng tôi đã áp dụng hình thức dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh bước đầu đạt kết quả nhất định Vì vậy chúng tôi chọn chuyên đề đó là: “Vận dụng hình thức dạy học theo dự án trong việc giảng dạy chương trình địa phương ở bộ môn Ngữ Văn ”

II Giải quyết vấn đề.

1.Cơ sở lí luận.

*Dạy học theo dự án là gì ?

Dạy học theo dự án là một mô hình dạy học lấy học sinh làm trung tâm Nó giúp phát triển kiến thức và các kĩ năng liên quan thông qua những nhiệm vụ mang tính mở, khuyến kích học sinh tìm tòi, thực hiện hoá những kiến thức đã học trong quá trình thực hiện và tạo ra sản phẩm của chính mình

Bản chất của dạy học theo dự án là người học lĩnh hội kiến thức và khả năng thông qua việc giải quyết một bài tập tình huống gắn với thực tiễn Kết thúc dự án người học phải cho

ra sản phẩm gắn với thực tiễn cụ thể

Dạy học theo dự án có thể áp dụng ở các bài mang tính tổng hợp của môn học hoặc liên môn Học theo dự án phù hợp với các dạng bài mang tính khai thác giá trị truyền thống hay những vấn đề tổng hợp của nhiều nội dung, vấn đề có tính hiện thực cuộc sống và những

********************************************************************************** nội dung gắn kết giữa lí thuyết và thực hành, xâm nhập thực tế cuộc sống để phát triển nhận thức, tư duy và kích thích khám phá, sáng tạo

Khi làm việc cùng nhau học sinh học được cách lắng nghe các ý kiến của người khác, giải quyết những bất đồng theo hướng dân chủ

Như vậy, đây là hình thức học tập giúp học sinh phát triển cả về quan hệ xã hội lãnh thành tích học tập

-Có thể nhận thấy rõ lợi ích của việc dạy học theo dự án

+Tăng tính chuyên cần, nâng cao tính tự học và thái độ học tập

+Kiến thức thu được tương đương hoặc nhiều hơn so với mô hình dạy học khác do khi được tham gia vào dự án học sinh sẽ trách nhiệm hơn trong học tập so với các hoạt động truyền thống khác trong lớp học

+Có cơ hội phát triển kĩ năng phức hợp,như tư duy bậc cao,giải quyết vấn đề, hợp tác và giao tiếp

+Có được cơ hội rộng mở hơn trong lớp học, tạo ra chiến lược thu hút những học sinh +Học sinh đóng vai và thực hiện hành vi của những người đang hoạt động trong mọi lĩnh vực cụ thể

+Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn

+Phát triển năng lực đánh giá

Trong quá trình tổ chức, tuỳ theo nhiệm vụ học tập, thời gian, đồ dùng học tập,yêu cầu kĩ năng mà giáo viên quy định số thành viên trong nhóm cho phù hợp Quy mô ở đây có thể

là 8-10 học sinh một nhóm hoặc trên 10 em một nhóm

Có 2 cách chia nhóm như sau.

-Cách 1:Chia nhóm ngẫu nhiên: dễ dàng cho giáo viên sắp xếp, tránh gây lộn xộn trong

lớp

-Cách 2: Nhóm có khả năng và trình độ đa dạng: làm cho tài nguyên nhóm trở nên phong

phú, đáp ứng nhiều nhiệm vụ khác nhau

Qua việc chia nhóm tạo cơ hội để cá nhân học sinh trực tiếp thể hiện quan điểm ,chia sẻ kinh nghiệm trong các hoạt động học tập, tạo không khí học tập tích cực, thoải mái

2.Cơ sở thực tiễn.

a, Thuận lợi.

-Đội ngũ giáo viên dạy môn Ngữ văn đã được tiếp cận hình thức dạy học theo dự án và thấy được hiệu quả của hình thức dạy học này Từ đó trường chúng tôi khuyến khích giáo viên vận dụng vào công tác giảng dạy đặc biệt trong phong trào thi giáo viên dạy giỏi, thao giảng, chuyên đề và mang lại những hiệu quả nhất định

-Có sự quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhà trường, lòng say mê nhiệt tình của các đồng chí giáo viên đứng lớp, nên việc sử dụng hình thức dạy học đã kích thích sự hứng thú học tập của học sinh.Vì vậy các tiết học đạt hiệu quả khá cao

b,Khó khăn.

-Để thực hiện được hình thức dạy học theo dự án này đòi hỏi giáo viên phải mất nhiều thời gian chuẩn bị

-Giáo viên phải biết lựa chọn bài dạy,và các đơn vị kiến thức trong bài sao cho phù hợp -Phải đủ phương tiện, thiết bị dạy học

-Số lượng học sinh trong lớp đông, nên việc vận dụng một số phương pháp khó thực hiện(phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình,dạy học theo dự án )

-Một số học sinh còn thiếu tự tin, chưa mạnh dạn nên các em thực hiện các thao tác còn chậm, làm mất nhiều thời gian của giáo viên

3.Quá trình nghiên cứu và triển khai.

Phạm vi chuyên đề hôm nay tôi xin giới thiệu hình thức dạy học theo dự án mà giáo viên trường chúng tôi đã áp dụng trong quá trình giảng dạy và đặc biệt cụ thể trong bài dạy hôm nay

Khi dạy về phân môn Văn- Tập làm văn bài “ Chương trình địa phương” ở tiết 74 của

lớp 7(Tiết dạy minh hoạ) GV có thể sử dụng hình thức dạy học theo dự án với 5 giai đoạn

được tổ chức như sau:

*Giai đoạn 1: Lựa chọn chủ đề :

GV cho HS sưu tầm ca dao-dân ca, tục ngữ lưu hành ở địa phương( Khu vực Bình- Trị-Thiên)

*Giai đoạn 2: Lập kế hoạch:

Dự kiến nhiệm vụ của các nhóm và thời gian thực hiện

GV chia lớp thành 2nhóm, sưu tầm ca dao- dân ca, tục ngữ theo yêu cầu trong khoảng thời gian 2 tuần.Mỗi nhóm phải lên kế hoạch cụ thể, sau đó nhóm trưởng tập hợp lại viết báo cáo và báo cáo trước lớp về quá trình tìm hiểu và kết quả thu được trong nhóm của mình

*Giai đoạn 3:Thu thập thông tin:

Phỏng vấn nhiều đối tượng trong xã hội

+Chép lại từ sách báo

+Tìm hiểu qua mạng các nguồn khác

+Tập duyệt một số tiết mục dân ca, đối đáp

*Giai đoạn 4: Xử lí thông tin:

GV hướng dẫn HS sàng lọc sắp xếp lại các nguồn tư liệu theo từng mảng chủ đề(thể loại)

ca dao- dân ca riêng, tục ngữ riêng.Nhận xét về nội dung, hình thức các câu ca dao dân

ca tục ngữ đã sưu tầm

*Giai đoạn 5: Báo cáo kết quả:

-Lựa chọn hình thức báo cáo: Trình chiếu trên máy

Với hình thức dạy học theo dự án này bên cạnh những ưu điểm vừa kể trên thì có những nhược điểm như sau: Mất nhiều thời gian nếu giáo viên không bao quát hết các bước khi thực hiện thì học sinh sẽ mất trật tự

********************************************************************************** -Qua phần tìm hiểu học sinh rút ra những đặc trưng của ca dao, dân ca, tục ngữ ở vùng Bình Trị Thiên để giúp các em thấy được những kinh nghiệm, tình cảm, tính cách của người dân BTT nói chung và người dân Quảng Trị nói riêng Từ đó khắc sâu kiến thức cho các em trong quá trình học tập

III Kết quả đạt được.

Trong năm học 2010-2011 trường, tổ đã triển khai thử nghiệm trên các khối lớp theo hình thức dạy học dự án Đặc biệt trong chương trình Ngữ văn lớp 7 phần văn học địa phương có 7 tiết nhưng chúng tôi đã áp dụng dạy học theo dự án khá thành công là 2 tiết, còn những tiết còn lại chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện Sau khi triển khai tiết học chúng tôi

đã phát phiếu khảo sát trên 125 học sinh lớp 7 và kết quả như sau:

+Thích thú với cách triển khai tiết học: 95%

+Rèn thêm được những kỹ năng làm việc độc lập,cách xây dựng một kế hoạch,cách thu thập thông tin 85%

+Hiểu và yêu thích hơn về ca dao -dân ca,tục ngữ 90%

IV Bài học kinh nghiệm.

Một lần nữa chúng ta có thể khẳng định rằng: Học theo dự án là một trong những hình thức dạy học đem lại hiệu quả cao, đồng thời nhằm đáp ứng nhu cầu năng động của xã hội, hình thành ý thức tự học, tự nghiên cứu, phân hoá được trình độ, năng lực của người học ở các nội dung học tập cụ thể Giáo viên cần tạo không khí sôi nổi, cuốn hút học sinh vào hoạt động chung của nhóm bằng cách khuyến khích,gợi mở,tạo cảm xúc niềm vui niềm thích thú với môn học,có nhiều hình thức động viên khuyến khích học sinh phấn khởi học tập Ngoài ra giáo viên cần tổ chức nhiều hoạt động dạy học phù hợp với nội dung của từng hoạt động nhằm không ngừng nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh

-Trong giờ Ngữ văn giáo viên phải chuẩn bị kỹ cơ sở vật chất, dụng cụ học tập có liên quan , dự kiến các tình huống phong phú trong thực tế

-Học sinh phải chuẩn bị kiến thức đã học một cách thành thạo để vận dụng linh hoạt khi học để có hiệu quả

V Kết luận.

Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo rèn luyện phương pháp tự học của học sinh, làm cho việc học tập trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn; trước hết đòi hỏi sự nổ lực của giáo viên và học sinh nhưng cần phải có môi trường thuận lợi, đó là sự động viên khích lệ, tạo điều kiện hỗ trợ về cơ sở vật chất, thiết

bị, thời gian, sự phát hiện kịp thời khuyến khích và rút kinh nghiệm

Góp ý cần bổ sung kiến nghị đề xuất

Gio Mai, Tháng 3 năm 2011

Người viết

Phan Thị Lan

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết 74

Chơng trình địa phơng ( phần văn và tập làm văn)

A Mục tiêu:

I Chuẩn:

1 Kiến thức:

-Yêu cầu của việc su tầm ca dao tục ngữ địa phơng

- Cách thức su tầm ca dao, tục ngữ địa phơng

2.Kỹ năng :

- Biết cách su tầm ca dao, tục ngữ địa phơng theo chủ đề và bớc đầu biết chọn lọc, sắp xếp

- Biết cách tìm hiểu ca dao, tục ngữ địa phơng ở một mức độ nhất định

3 Thái độ :Tăng thêm hiểu biết và tình cảm gắn bó với địa phơng quê hơng mình

II Mở rộng- Nâng cao:

Bớc đầu thấy đợc sự khác biệt của ca dao- dân ca, tục ngữ của địa phơng so với các vùng miền khác

B Ph ơng pháp và kĩ thuật dạy học : Dạy học theo dự án.

C Chuẩn bị :

- Thầy: Chia lớp thành 2 nhóm, lên kế hoạch, hớng dẫn học sinh thực hiện

- Trò: Su tầm ca dao, tục ngữ lu hành ở vùng Bình- Trị- Thiên theo nhóm, theo chủ đề

Các nhóm tập hợp kết quả su tầm đợc Viết báo cáo về quá trình thực hiện, nguồn su tầm, kết quả su tầm, bài học thu đợc

D Tiến trình lên lớp:

I ổ n định(1p)

II Bài cũ:(2p) HS nhắc lại khái niệm ca dao- dân ca, tục ngữ

III Bài mới:

1.Đặt vấn đề(4p) GV cho hs nghe ba làn điệu dân ca của ba miền Bắc, Trung, Nam sau

đó giới thiệu vào bài mới

********************************************************************************** 2.Triển khai

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1:(TG:12 p).Trình bày kết quả sau

2 tuần làm việc của các nhóm

Nêu lại mục tiêu bài học Cho hs nêu lại chủ

đề, kế hoạch cụ thể của từng nhóm, việc thu

thập thông tin và xử lí thông tin

? Chủ đề chúng ta lựa chọn ở bài học này là

gì?

? Các em đã lập kế hoạch nh thế nào ?

HS: Đại diện 2 nhóm trình bày kế hoạch cụ

thể của nhóm mình

? Cách thức thu thập và xử lí thông tin của

nhóm em ?

HS: trả lời

* Báo cáo kết quả

GV: Mời đai diện 2 nhóm báo cáo kết quả

HS: Cử đại diện nhóm trình bày

GV: Mời các nhóm nhận xét

GV: Nhận xét- Sửa sai

Hoạt động 2::(TG:10 p).Tìm hiểu nội dung

hình thức của các câu ca dao dân ca đã su

tầm đợc

Chia các nhóm thảo luận nhóm:

? Qua quá trình su tầm ca dao- dân ca, tục

ngữ ở địa phơng có những đặc điểm nổi bật

nào về nội dung và nghệ thuật?

GV: Cho 2 nhóm thảo luận trong vòng 4

phút Hs ghi kết quả thảo luận ra phiếu học

tập, cử đại diện nhóm trình bày

Hs: trình bày kết quả thảo luận

GV: Nhận xét bổ sung và chốt lại vấn đề

GV: ? Theo em ca dao- dân ca, tục ngữ khu

vực BTT có nét gì khác biệt so cới ca dao-

dân ca, tục ngữ ở những vùng miền khác ?

? Bài học hôm nay em học đợc những điều

gì?

I Lựa chọn chủ đề:

Su tầm ca dao- tục ngữ lu hành ở khu vực Bình- Trị- Thiên

II Lập kế hoạch:

III Thu thập thông tin

IV Xử lí thông tin

V Báo cáo kết quả(20p)

- Nội dung:Phong phú về đề tài

- Nghệ thuật:

+ Diễn đạt giản dị, mộc mạc, chân thực, lạc quan

+ Sử dụng nhiều từ địa phơng và

địa danh

+ Sử dụng lối chơi chữ, đối ý, gieo vần đặc sắc

-HS: trả lời.

E Tổng kết- Rút kinh nghiệm:

+) Củng cố (4p) Cho các nhóm trình bày 1 số làn điệu dân ca địa phơng

+) Dặn dò: (2p)

- GV phát biểu mẫu báo cáo hoàn thành dự án và hớng dẫn hs hoàn thành báo cáo theo mẫu:

I Đặt vấn đề :

- Lý do chọn chủ đề

- Phạm vi su tầm, thời gian

II Giải quyết vấn đề:

- Kế hoạch thực hiện của nhóm

- Thu thập thông tin

- Xử lí thông tin

- Kết quả:

? Su tầm đợc bao nhiêu câu ca dao, tục ngữ thuộc những đề tài nào?

? Nội dung, nghệ thuật nổi bật nhất của các câu ca dao, tục ngữ thuộc

đề tài đó?

Kèm theo các bản báo cáo kết quả đẫ trình bày trên lớp

III Kết thúc vấn đề:

- Bài học thu đợc qua quá trình su tầm ca dao- tục ngữ lu hành ở địa phơng

- Tiếp tục su tầm và tìm hiểu ca dao, tục ngữ lu hành ở địa phơng

- Hoàn thiện bản báo cáo hoàn thành dự án và nộp lại sau 2 tuần

+) Nhận xét chung về buổi

học

+) Rút kinh nghiệm:

Mẫu báo cáo hoàn thành dự án

Tên nhóm:

Số thành viên:

I.Đặt vấn đề:

-Lý do chọn chủ đề,phạm vi su tầm,thời gian

II Giải quyết vấn đề:

- Kế hoạch thực hiện của nhóm

- Thu thập thông tin

- Xử lí thông tin

- Kết quả:

- Su tầm đợc bao nhiêu câu ca dao, tục ngữ thuộc những đề tài nào?

? Nội dung, nghệ thuật nổi bật nhất của các câu ca dao, tục ngữ thuộc

đề tài đó?

Kèm theo các bản báo cáo kết quả đã trình bày trên lớp

IIIKết thúc vấn đề:

- Bài học thu đợc qua quá trình su tầm ca dao- tục ngữ lu hành ở địa phơng

Phiếu học tập

? Qua quá trình su tầm ca dao- dân ca, tục ngữ ở địa phơng có những đặc điểm nổi bật nào về nội dung và nghệ thuật?

Nội dung

Nghệ thuật