khám phá ra các khí tr nh ng nhóm tu n hoàn ã bi t.
Trang 1TÓM T T L CH S PHÁT TRI N C A B NG H
TH NG TU N HOÀN
(The Young Vietnamese Chemistry Specialists)
óng góp c a nhi u nhà khoa h c vào vi c xây d ng b ng HTTH mà chúng ta ang s d ng hi n nay
Lúc s khai
dù nh ng nguyên t nh vàng, b c, thi c, ng, chì và th y ngân ã c bi t t th i c i, nh ng
tính ch t c a các nguyên t và nh ng h p ch t mà h tìm ra Vào n m 1869 t ng c ng có 63
a chúng phát tri n s phân lo i các nguyên t
Qui t c tam t
kho ng gi a tr ng l ng c a Ca và Ba, Ca và Ba có tính ch t hóa h c gi ng nhau N m 1829 sau khi tìm ra b ba halogen bao g m chlorine, bromine, iodine và b ba kim lo i ki m K, Na, Li, Johann Dobereiner cho r ng tính ch t ch a ng trong b ba nguyên t là nguyên t n m gi a
(Jean Baptiste Dumas, Leopold Gmelin, Ernst Lenssen, Max von Pettenkofer, and J.P Cooke ) tìm
ra r ng nh ng m i quan h hóa h c v t ra ngoài qui t c tam t Trong th i gian này Flo ã d c
là nh ng l nh v c nghiên c u này ã b phê phán b i s th t v các giá tr chính xác c a nh ng gì không luôn sãn có
Nh ng c g ng u tiên cho vi c thi t k b ng HTTH
u B ng HTTH c xem nh là tr t t s p x p c a các nguyên t hóa h c th hi n tính tu n hoàn
ã chép m t lo t các nguyên t c ghi trên m t cái ng ong theo th t t ng d n v tr ng l ng
A.E.Beguyer de Chancourtois i n ý t ng r ng “ tính ch t c a các nguyên t là tính ch t c a các con s ” A.E.Beguyer de Chancourtois là ng i u tiên nh n ra r ng tính ch t c a các nguyên
Trang 2l p l i cho m i 7 nguyên t , nh vào u này ông ta ã có th ph ng oán v t l ng c a nhi u oxit kim lo i Nh ng th t không may s c a ông ta có ch a các ion và các h p ch t ngoài các nguyên t
Qui t c bát t
nguyên t c x p vào 11 nhóm d a vào s gi ng nhau v tính ch t v t lí c a chúng Và ghi chú
ng t n t i nh ng c p nguyên t t ng t nhau, nh ng ch khác nhau tr ng l ng nguyên t theo
(B tám) (t ng t nh b y kho ng trong thang nh c, nh ng ai ã t ng h c piano s hi u rõ u này, d ch nh ng t nay ra ti ng vi t th t là khó, chúng tôi ch c m nh n c ch không th nói
th hi n tính t ng t v tính ch t v i 8 nguyên t theo sau nó trong b ng HTTH hóa h c
Ai là cha c a b ng HTTH?
hai nhà hóa h c này u a ra nh ng k t qu t ng t cùng m t th i gian áng c ghi nh n, h
u làm vi c r t c l p Qu n sách c vi t b i Meyer vào n m 1864 ính kèm m t b n th o vi t
hoàn v hóa tr nh là m t hàm s c a tr ng l ng nguyên t N m 1868, Meyer xây d ng b ng m
bang HTTH c a Meyer xu t hi n vào 1870
Dimitri Ivanovich Mendeleev (1834-1907), con út c a m t gia ình có 17 ng i con, sinh ra trong thành ph nh c a ToBol’sk n i cha ông ta là m t th y giáo v n h c và tri t h c Nga Mendeleev
th m chí ông ã th hi n s n i tr i v toán và các môn khoa h c, nh ng v n h c l i c coi tr ng
Sau khi b hai tr ng i h c, m t Maxc va và m t St Petersburg t ch i vì l ch s c a quê ông và vì ông ch là m t sinh viên bình th ng, nh ng cu i cùng thì ông c ng ki m c m t h c
vi n d y các môn khoa h c chính th c ( h c vi n St Petersburg) Sau khi t t nghi p, Mendeleev
m nh n v trí d y các môn khoa h c trong nhà t p th d c Sau m t th i gian làm th y giáo, ông
c công nh n lu n án t t nghi p t i tr ng i h c St Petersburg n i mà ông ã l y b ng thac s
c i h c St Petersburg, và gi v trí này cho n n m 1890 Trong khi vi t qu n sách v h
th ng hóc h c vô c , nh ng nguyên t c hóa h c, 13 n tái b n và l n tái b n cu i cùng vào n m
1947 Mendeleev ã trình bày tài li u c a mình b ng nh ng thu t ng v nh ng nhóm các nguyên
ã bi t có cùng tính ch t Ph n u c a c a sách c p r t nhi u n nhóm c bi t n nhi u
nh t trong hóa h c ó là nhóm halogen Ph n k ti p ông ã t ng quát hóa các nguyên t kim lo i
lo i nh là Cu và Hg có nhi u kh n ng k t h p, có lúc k t h p m t có khi k t h p hai (kh n ng
t h p c c p ây b n có th hi u theo ti ng vi t ó là hóa tr c a nguyên t ) Trong khi c
ng tìm ra ng i trong tình tr ng ti n thoái l ng nan, Mendeleev ã ghi nh n nh ng s gi ng nhau v tính ch t và tr ng l ng nguyên t c a các nguyên t nhóm halogen và các nguyên t kim
lo i ki m Ông ã quan sát s t ng t gi a các nguyên t nh Cl-K- Ca,Br-Rb-Ba Trong m t c
Trang 3ng m r ng tính ch t này cho nh ng nguyên t khác, ông ã t o ra m t t m card cho m i nguyên trong 63 nguyên t ã bi t th i ó M i card có ch a kí hi u nguyên t ,tr ng l ng phân t , c tính hóa h c và tính ch t v t lý Khi Mendeleev s p x p các t m card này trên m t t m b ng theo
th t t ng d n tr ng l ng nguyên t , nhóm các nguyên t có cùng tính ch t theo cách riêng ch không gi ng nh s s p x p các t m card trong trò ch i yêu thích c a ông, trò solitare card, m t
“S liên quan gi a tính ch t và tr ng l ng nguyên t c a các nguyên t ” Thu n l i c a b ng
nh ng nhóm ba nguyên t n a mà nó còn th hi n trong c t c c b và hàng ngang c c b , và c
a Bery t 14 sang 9 u này ã t Bery bên trên Magiê nhóm 2, mà tính ch t c a chúng có
ph n gi ng Magiê h n là v trí n m trên Nit Trong t t c các nguyên t ã bi t Mendeleev nh n
tr ng l ng nguyên t có th bi t c tính ch t c a chúng có liên quan n tính ch t c a nh ng nguyên t khác Nh ng thay i này ã xác nh n r ng ã có nh ng sai sót trong vi c qui c tr ng
nhiên, sau khi ã công vi c ch nh s a ã c ti n hành b i vi c xác nh l i kh i l ng nguyên t ,
t s nguyên t v n c n ph i c a ra kh i s s p x p theo kh i l ng nguyên t c a chúng
nh ng kho ng tr ng xu t hi n trong b ng c a Mendeleev, ông ã d oán s t n t i và tính ch t
a nh ng nguyên t ch a bi t mà ông g i là eka-aluminium, eke-bo, và eka- Silic Nh ng nguyê
c tìm ra còn ba nguyên t có tr ng l ng nguyên t là 45, 146 và 175 không t n t i Ông ta
ng ã sai trong vi c ngh r ng các c p nguyên t nh : Agon- Kali, Coban-Nicken và Tuli-iod
nguyên t
khám phá ra các khí tr
nh ng nhóm tu n hoàn ã bi t N m 1898 William Ramsey ngh r ng nên t Agon vào b ng HTTH gi a Clo và Kali trong cùng m t h v i Heli, m c dù s th t thì Agon ã có tr ng l ng
Ramsey ã d oán chính xác v s tìm ra và tính ch t c a neon
u trúc nguyên t và b ng h th ng tu n hoàn
c dù b ng HTTH c a Mendeleev ã th hi n c tình tu n hoàn t nhiên c a các nguyên t , nó
nh ng tính ch t c a các nguyên t l i l p l i m t cách tu n hoàn N m 1911 Ernest Rutherford xu t
n nh ng nghiên c u v s phân tán c a các h t anpha b i nhân nguyên t n ng ã a n s xác
Trang 4nh v n tích nguyên t Ông ã trình bày n tích nguyên t trên m t h t nhân là t l thu n
i tr ng l ng nguyên t c a nguyên t C ng vào n m 1911, A.van de Broek trong hai bài báo
a mình ã ngh r ng tr ng l ng nguyên t c a m t nguyên t x p x b ng v i n tích trên
sóng nh ng ng ph c a tia X c a m t s nguyên t cho th y r ng tr t t c a phát x tia X c a các nguyên t ã trùng kh p v i tr t t c a s nguyên t c a các nguyên t V i s khám phá v
trong nh lu t tu n hoàn nh c a Mendeleev, Meyer và các nhà khoa h c khác ã ngh tính ch t
a các nguyên t bi n i tu n hoàn v i s nguyên t V n t ra ây là t i sao t n t i nh
lu t tu n hoàn nh các nhà khoa h c ã phát tri n s hi u bi t v c u trúc n t , b t u là
nh ng nghiên c u c a Niel Borh v s s p x p các electron trong các l p v và qua nh ng khám phá c a G.N Lewis v liên k t gi a các c p electron
ng h th ng tu n hoàn hi n i
gi a th k 20 v i khám phá c a ông v nguyên t plutonium vào n m 1940, ông ã tìm ra t t c các nguyên t có s nguyên t cao h n uranium ó là các nguyên t có s nguyên t t 94 n 102 Ông ã s p x p l i b ng HTTH b ng vi c t các nguyên t thu c h Actini bên d i các nguyên t