I.Mục tiêu bài học Giúp hs : Cảm nhận đợc vẻ đẹp của những chiến sĩ yêu nớc đàu thế kỉ XX, những ngời mang chí lớn cứu nớc, cứu dân, dù ở hoàn cảnh n o vẫn giữ đà ợc phong thái ung dung
Trang 1Tiết 57:Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác (NV 8)
Phan Bội Châu.
I.Mục tiêu bài học
Giúp hs : Cảm nhận đợc vẻ đẹp của những chiến sĩ yêu nớc đàu thế kỉ XX, những
ngời mang chí lớn cứu nớc, cứu dân, dù ở hoàn cảnh n o vẫn giữ đà ợc phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bát khuất và niềm tin không dời đổi vào sự nghiệp giải phóng dân tộc
-Hiểu đợc sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của các tác giả
*Tích hợp : +Thể thơ thất ngô bát cú đờng luật( lớp 7).Nhật kí trong tù(HCM).
+Tiếng việt : Bài "Điệp ngữ"
+Tập làm văn:Văn thuyết minh
*Trọng tâm: Tìm hiểu văn bản
II Chuẩn bị:
1 Thầy: Máy chiếu, t liệu về Phan Bội Châu
2 Trò: -Học bài cũ, ôn thể thơ Thất ngôn bát cú Đờng Luật
III Tiến trình tổ chức các hoạt dộng
1 Hoạt động 1: Khởi động (3 phút)
a- Kiểm tra bài cũ : Không
b- Giới thiệu bài mới.
Trong những giờ văn học trớc các em đã đợc làm quen với thể loại văn thuyết minh đó là những van bản đem đến cho chúng ta những tri thức khoa học trong cuộc sống Và bắt dầu từ tuần học này các em sẽ đợc đọc -hiểu và suy ngẫm về một thể loại khác là thơ trữ tình , loại văn bản mà ngời viết bầy tỏ trực tiếp những tâm t tình cảm về cuộc sống của chính mình Mở đầu cho dòng văn biểu cảm này
là tiếng nói của lớp cha ông trong buổi dầu đi tìm đờng cứu nớc, tuy gặp muôn vàn khó khăn nhng vân nêu cao phẩm giá làm ngời Tiêu biểu cho những áng văn ấy là bài thơ " Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác" của Phan Bội Châu, đợc sáng tác trong thời gian ông bị giam cầm trong ngục tù Và để hiểu rõ hơn về bài thơ cô trò
ta cùng đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay
c Bài mới
Hoạt động của thày và trò Nôi dung hoạt động
Hoạt động 2(10')Đọc -hiểu chú thích
Giáo viên hớng dẫn cách đọc : Đọc bài
thơ với giọng khẩu khí , hào hùng to
,vang Riêng câu 3+4 đọc với giọng trầm
lắng , xót xa Câu cối đọc với giọng
cảm khái , thách thức, ung dung, nhẹ
nhàng
-GIáo viên đọc bài, giáo viên gọi học
sinh đọc, giáo viên hớng dẫn hs giải
thích những chú thích khó
? Em hiểu thế nào là " Hào kiệt" và
"Phong lu"
? ý nghĩa của câu thơ "Bủa tay ôm chặt
bồ kinh tế " là gì ?
? Em hãy nêu những hiểu biết của em về
tác giả Phan Bội châu?
Sự nghiệp sáng tác của ông có những nét
I- Đọc- hiểu chú thích
1 Đọc
2-Chú thích
a- Tác giả: Phan Bội Châu( 1867-1940)
Tên hiệu là Sào Nam Quê huyện Nam
Đàn tỉnh Nghệ An -Ông là một nhà yêu nớc nhà cách mạng lớn nhất của dân tộc trong vòng 20 năm
đầu thế kỉ XX ,từng xuất dơng sang Nhât Bản, Trung Quốc , Thái Lan để mu
đồ sự nghiệp cứu nớc -Sự nghiệp sáng tác đồ sộ, tác phẩm của
Trang 2nổi bật nào?
Bài thơ đợc sáng tác trong hoàn cảnh
nào?
Hoạt động 3:Đọc -hiểu văn bản(22')
? Tác giả viết bài hơ dới dạng thể thơ
nào ?
?Văn bản đợc trình bầy theo phơng thức
biểu đạt chính nào ?
? Nhân vật trữ tình của bài thơ là ai?
? Bài thơ đợc chia ra làm mâý phần
Giáo viên gọi hs đọc hai câu thơ đầu :
? Ơ câu thơ đầu h/a nào miêu tả vẻ đẹp
của ngời tù ?
? " Hào kiệt" và " Phong lu" gợi t thế
của ngời tù ntn? Từ ngữ nào trong câu
thơ đợc nhắc đi ,nhắc lại nhiều lần?
? Sống trong tù nhà thơ suy nghĩ về cuộc
sống của mình ntn?
? Qua suy nghĩ đó em thấy đợc quan
niệm sống của Phan Bội Châu là gì?
? Với quan niệm sống nh vậy , nghệ
thuật điển hình t/g sử dụng ở đây là gì?
? Qua nghệ thuật đó em thấy đợc đặc
điểm nào trong tính cách con ngời của
Phan Bội Châu ?
Giáo viên gọi hs đọc 2 câu thực
? Đọc 2 câu thơ em thấy giọng thơ có gì
thay đổi so với 2 câu đề ?
? Ngoài giọng thơ thay đổi 2 câu thơ còn
có những dấu hiệu nghệ thuật đặc sắc
nào?
? Hai câu thơ cho em thấy cuộc đời của
nhà thơ Phan Bội Châu ntn?
Giáo viên gọi hs đọc 2 câu luận
?Vẻ đẹp ngời tù đợc nhấn mạnh qua
những hình ảnh nào
? Em hiểu ý nghĩa 2 hình ảnh thơ trên là
gì ?
?ý nghĩa đó đợc bộc lộ qua hình thức thơ
ntn?
ông gồm nhiều thể loại : Hải ngoại huyết th( Thơ chữ hán, ) ; Sào Nam thi tập ( Thơ chữ Hán và chữ Nôm)
b- Tác phẩm : " Vào nhà ngục Quảng
Đông cảm tác" là bài thơ nôm nằm trong tác phảm"Ngục trung th"viết bằng chữ Hán.Sáng tác đầu năm 1914lúc tác giả bị bọn quân phiệt tỉnh Quảng Đông Trung Quốc bắt giam
II- Đọc hiểu văn bản 1- Tìm hiểu chung a- Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đờng Luật
-Phơng thức biểu đạt: Biểu cảm -Nhân vật trữ tình : Là nhà yêu nớc trong cảnh tù đầy : Phan Bội Châu
b- Bố cục : Gồm 4 phần:
+Phần 1:Câu1 +2 :Hai câu đề +Phần 2:Câu 3+4 : Hai câu thực +Phần 3:Câu 5+6: Hai câu luận +Phần 4:Câu 7+ 8 : Hai câu kết
2 Tìm hiểu văn bản a- Hai câu đề :
- Hào kiệt , Phong lu -.> T thế đàng hoàng , tự tin , ung dung thanh thản
- Quan niệm sống : Chạy mỏi chân thì hãy ở tù
-NT: +Từ ghép Hán Việt ,điệp từ
+ Nhịp thơ thay đổi ( 3/4 : 4/3) +Giọng điệu hào hùng vui đùa hài hớc
<->Con ngời có tài năng, chí khí Phong thái ung dung , tự tại T thế chủ động bình tĩnh trớc mọi hoàn cảnh
b Hai câu thực : Câu 3+4
NT : Đối
<-> Cuộc đời sóng gió , bôn ba , nhiều bất trắc , nhng vẫn giữ đợc khí phách anh hùng
c - Hai câu luận : Câu 5+ 6 -Hình ảnh ngời tù:Bủa tay ôm chặt,mở
miệng cời tan
NT : Đối Nói quá ( Khoa trơng )
Trang 3? Hinh ảnh thơ cho thấy khí phách của
ngời tù Phan Bội Châu là gi?
? Giáo viên gọi hs đọc 2 cau kết
? Hình ảnh thơ " Thân ấy" và "Sự nghiệp
là chỉ về ai ?
? Để nổi bật h/a con ngời và sự nghiệp
Phan Bội Châu từ nào đợc lặp đi lặp lại ?
Đó là cách dùng từ ntn?
? Hai câu kết bộc lộ phẩm chất nào của
ngời tù Cách Mạng ?
Hoạt động 3:Tổng kết(4')
? Ca ngợi ngời anh hùng cứu nớc trong
cảnh tù đầy bài thơ đã sử dụng những
nghệ thuật điển hình nào?
? Qua nghệ thuạt đó nổi bật lên nội dung
gì?
Hoạt động 4:Luyện tập(4')
Giáo viên gọi học sinh đọc câu hỏi,hớng
dẫn học sinh trả lời.GV gọi hs trả lời,gv
nhận xét
Hoạt động 5:Củng cồ -hớng dẫn(2').
GVnhắc học sinh học bài cũ và soạn bài
mới
< -> Khí pháh hiên ngang , bất khuất của ngời tù Cách Mạng
d Hai câu kết : Câu 7+ 8
NT: Điệp từ ( ý thơ đanh thép , chắc nịch)
<-> KHẳng định ý chí quyết tâm và niềm tin vào sự nghiệp cứu nớc
III- Tổng kết :
1 Nghệ thuật:
- Vận dụng triệt để thể thơ thất ngôn bát
cú Đờng Luật
- Giọng thơ hào hùng,sảng khoái, thiết tha
- Bút pháp khoa trơng, điệp ngữ đặc sắc
2- Nội dung:
- Bài thơ là bức chân dung tự hoạ về nhà thơ - người lãnh tụ yêu nước vĩ đại với khí phách anh hùng, bất khuất, tinh thần lạc quan cách mạng, tin tưởng vào tương lai, vào con đờng đấu trạnh cứu
n-ớc, cứu đời
IV- Luyện tập:
Qua hình ảnh nhà thơ Phan Bội Châu em cảm nhận về ngời tù ,ngời chiến sĩ cách mạng nh thế nào?
V- Củng cố hớng dẫn :
- Học thuộc lòng bài thơ
Soạn bài "Đập đá ở Côn Lôn"