Giáo án Ngữ văn 9 Học kì I

Hồ Chí Minh với sự tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại * Hoàn cảnh: - Qua nhiều hải cảng - Thăm và ở nhiều nước * Cách tiếp thu: + Nắm vững phương tiện là giao tiếpngôn ngữ + Qua công việ

+ Học tập,rèn luyện theo gương Bác Hồ kính yêu

B Chuẩn bị :

- G: soạn bài,chuẩn bị tư liệu đồ dùng dạy học

- H: soạn bài theo hướng dẫn SGK

Ho t ạt động 2: động 2: ng 2:

Tác giả ( chưa có tài liệu giới thiệu)

Xuất xứ VB? ( SGK tr 7)

Đọc : giọng khúc triết,mạch lạc, thể hiện

được niềm tôn kính với HCM

- Nhắc lại các chú thích trên

- Đặt câu : phong cách, uyên thâm

? – Khái niệm ,mục đích chủ yếu của văn

bản nhật dụng?

- Chủ đề của văn bản ?

? VB có thể được chia làm mấy phần?

Nêu nội dung chính của từng phần

( ND : HCM với sự tiếp thu văn minh văn

hóa nhân loại

: Những nét đẹp trong lối sống của

2 Bố cục : 2 phần Phần 1: Từ đầu đến rất hiện đại

Phần 2: Còn lại

II Đọc , Hiểu văn bản :

H đọc phần 1

? Những tinh hoa văn hóa nhân loại đến

với HCM trong hoàn cảnh nào?

( Kiến thức lịch sử: Từ cuộc đời hoạt động

CM đầy gian nan, vất vả; bắt nguồn từ

khát vọng tìm đường cứu nước hồi đầu

TK XX)

? HCM đã làm cách nào để có thể có được

vốn tri thức văn hóa nhân loại

Thảo luận: - Theo em chìa khóa để mở ra

kho tri thức văn hóa nhân loại là gì ?

- Để khám phá được kho tri

thức ấy có phải chỉ vùi đầu vào sách vở

hay cần cả điều gì khác?

( Bác đã làm rất nhiều việc việc : phụ bếp,

bồi bàn,quét tuyết )

? Kết quả, HCM đã có được vốn tri thức

văn hóa nhân loại ở mức độ ntn ?

? HCM đã tiếp thu vốn tri thức văn hóa

nhân loại theo hướng nào?

(HCM đã tiếp thu vốn tri thức văn hóa

một cách có chọn lọc: tiếp nhận mặt tích

cực,phê phán mặt tiêu cực)

? Theo em điều kì lạ nhất để tạo nên

phong cách HCM là gì ? ( thảo luận)

? Bằng sự hiểu biết về kiến thức lịch sử

em cho biết phần 1 nói về thời kì nào

1 Hồ Chí Minh với sự tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại

* Hoàn cảnh:

- Qua nhiều hải cảng

- Thăm và ở nhiều nước

* Cách tiếp thu:

+ Nắm vững phương tiện là giao tiếpngôn ngữ

+ Qua công việc,lao động mà học hỏi

+ Ham học hỏi, tìm hiểu

- Người nói, viết thạo nhiều thứ tiếng

- làm nhiều nghề

- đến đâu cũng học hỏi

( HCM là người có trí tuệ,tầm nhìnsáng suốt,thông minh,cần cù ,yêu laođộng)

* Kết quả :

- HCM đã có vốn kiến thức rộng, sâu :uyên thâm

* tiếp thu văn hóa có chọn lọc

* trên nền tảng văn hóa dân tộc màtiếp thu những ảnh hưởng quốc tế.+ nhào nặn

+ cái gốc văn hóa dân tộc + không gì lay chuyển  tự sự,nghị luận ( làm nổi bật phong cách HCM là sựkết hợp hài hòa giữa dân tộc và nhânloại,giữa truyền thống và hiện đại Bởi

trong sự nghiệp hoạt động lịch sử của

HCM?( thảo luận)

Tiết 2

H đọc phần 2 của văn bản

? Phần này nói về thời kì nào trong sự

nghiệp CM của HCM? ( Khi Bác đã trở

thành vị chủ tịch nước)

? Tác giả đã tập trung ở những khía cạnh

nào ( phương diện nào) trong lối sống của

Bác? ( nơi ở, nơi làm việc,trang phục ,ăn

uống)

? Nơi ở và làm việc của Bác được tác giả

giới thiệu như thế nào?

( Anh dắt em vào (Tố Hữu))

? Trang phục của Bác theo cảm nhận của

em như thế nào? Biểu hiện cụ thể? ( quan

sát VB)

? Việc ăn uống của Bác cũng được tác giả

giới thiệu ntn? Em cảm nhận gì ? ( như

mức sống của người dân bình thường)

? Em biết hoặc hình dung như thế nào về

cuộc sống của các vị nguyên thủ quốc gia

ở các nước khác sống cùng thời với Bác

và trong hiện tại?

( Với cương vị là người lãnh đạo cao nhất

HCM hoàn toàn có quyền được hưởng chế

độ ưu đãi đặc biệt

? Qua những điều tìm hiểu trên ,em cảm

nhận được gì về lối sống của HCM?

?Để nêu bật lối sống giản dị của Bác,tg đã

sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

( Đức tính giản dị )

HCM đọc phần cuối

? Lối sống của HCM được tác giả liên

tưởng đến cách sống của ai trong lịch sử

dân tộc ?

NC: Điểm giống và khác nhau giữa cách

sống của Bác với các vị hiền triết là gì?

Bài thơ ‘’Côn Sơn ca’’

- Bác đi thăm trận địa, đi tát nước ,thăm

các cơ sở sản xuất

? Tác giả liên tưởng như vậy nhằm lưu ý

Bác là người có bản lĩnh có ý chí,cólòng yêu nước thương dân quên mình

vì sự nghiệp CM)

2 Những nét đẹp trong lối sốngcủa Hồ Chí Minh

* Nơi ở : nhà sàn nhỏ,vẻn vẹn vàiphòng,đồ đạc mộc mạc đơn sơ

* Trang phục : rất giản dị ; quần áo bàba,áo trấn thủ,đôi dép lốp

* Ăn uống: đạm bạc;cá kho ,rauluộc ,dưa ghém

(ở: sang trọng ,bề thế: điệnKremlin,Nhà Trắng

Ăn mặc: sang trọng ,lịch sự,

Ăn uống: ngon, bổ,cầu kì )

HCM tự nguyện chọn cho mình lốisống vô cùng giản dị

so sánh ,liệt kê,miêu tả tự sự ,lậpluận

* lối sống của Bác với lối sống củaNguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm

- giống : giản dị ,thanh cao

- khác : cuộc sống lánh đời ,ẩn dậtHCM luôn gắn mình với sự nghiệp

CM gian khổ ,hào hùng của dân tộc

kế thừa truyền thống dân tộc vừa

với chúng ta điểm gì ?

? Lối sống của Bác ( và các vị danh nho

xưa) phải chăng là cách tự thần thánh

hóa? ( thảo luận)

lối sống thanh cao,một cách sống có

văn hóa đã trở thành một quan điểm thẩm

mĩ : cái đẹp là ở sự giản dị ,tự nhiên

? Theo em ,đâu là những điểm đặc sắc

nhất tạo nên vẻ đẹp trong phong cách

HCM?

Vẻ đẹp của phong cách HCM

? Nét đắc sắc về nghệ thuật của bài viết là

gì ?

Trong thời đại ngày nay ,điều kiện thuận

lợi rất nhiều song cũng tiềm ẩn đầy nguy

cơ thách thức.Về lĩnh vực văn hóa ,các em

trình bày những thuận lợi và những nguy

cơ theo nhận thức của các em?

* Vấn đề đặt ra với các em là : Cần phải

hòa nhập với khu vực và quốc tế nhưng

cũng phải bảo vệ và phát huy bản sắc văn

hóa dân tộc

? Chủ đề tư tưởng của cuộc vận động

“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức

+ vĩ đại mà bình dị + truyền thống với hiện đại

- mạch lạc, kết hợp hài hòa giữa kể +bình luận

- ngôn từ chuẩn mực ,hình tượng đẹp

3 Ý nghĩa của việc học tập rèn luyệntheo phong cách Hồ Chí Minh

Định hướng:

- Điều kiện vật chất,tinh thần đầy đủ

- Được giao lưu ,mở rộng với bạn bèquốc tế

- Có luồng văn hóa hiện đại ,tích cực

> < độc hại ,tiêu cực

+ Sống ,học tập và làm việc theogương Bác Hồ vĩ đại

+ Tự tu dưỡng,rèn luyện phẩm chấtđạo đức,hình thành lối sống có vănhóa

2 Kể một số tác phẩm viết về Bác Hồ.Chuẩn bị phần : Tiếng Việt

Ngày soạn : 14/8/2010

Ngày dạy : 17/8/2010

Tiết 3: Tiếng Việt

Các phương châm hội thoại

A Mục tiêu cần đạt : Giúp H:

- Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất

- Biết vận dụng những phương châm này khi giao tiếp

*H đọc đoạn đối thoại ( VD SGK – tr 8)

? Khi An hỏi ‘’học bơi ở đâu vậy ?’’ mà

Ba trả lời “ở dưới nước” ,câu trả lời có

đáp ứng được điều mà An muốn biết

không?

? Cần phải trả lời như thế nào ? Tại sao?

Từ đó có thể rút ra bài học gì về giao tiếp

? ( Nội dung câu nói )

* Đọc truyện ‘’ Lợn cưới ,áo mới’’

? Vì sao truyện gây cười?

? Lẽ ra chỉ cần hỏi và trả lời ntn?

? Như vậy cần phải tuân thủ yêu cầu gì

khi giao tiếp

? Em hiểu gì về phương châm về lượng

trong hội thoại?

( H đọc ghi nhớ)

Đọc truyện “Quả bí khổng lồ”

? Truyện phê phán điều gì?

? Trong giao tiếp có điều gì cần tránh

Mở rộng : Nếu không biết chắc một tuần

nữa lớp sẽ tổ chức cắm trại thì em có

thông báo điều đó với các bạn không?

Hoặc : Nếu không biết chắc vì sao bạn

mình nghỉ học thì em có trả lời với thầy

cô là bạn ấy nghỉ học vì ốm không? Nên

dùng từ nào khi nói ?

I Phương châm về lượng

- các nhân vật nói nhiều hơn những gìcần nói

Bác có thấy con lợn nào chạy qua đâykhông?

Tôi không thấy con lợn nào chạy quađây cả

Không nên nói nhiều hơn những gìcần nói

2 Ghi nhớ : SGK tr 9

II Phương châm về chất

1 Nhận xét ví dụ :

- Truyện phê phán tính nói khoác

- Không nên nói những điều mà minhkhông tin là đúng sự thật

-Đừng nói những điều mà mình không

có bằng chứng xác thực

? Vậy thế nào là phương châm về chất

trong hội thoại

H đọc phần ghi nhớ

Hoạt động 2

? Vận dung phương châm về lượng để

phân tích lỗi trong những câu:

- Chỉ ra lỗi trong 2 câu:

Lỗi đó được thể hiện cụ thể như thế nào?

Giải thích rõ câu nói vi phạm phương

châm về lượng

?Điền từ ngữ thích hợp vào ô trống

( H lên bảng làm)

- Nhận xét, đánh giá

? Các từ ngữ trên chỉ cách nói liên quan

đến phương châm hội thoại nào?

Đọc truyện cười : “Có nuôi được

không ?” Câu hỏi ?

* lỗi : sử dụng từ ngữ trùng lặp ,thêm từngữ mà không thêm một phần nội dungnào

a) thừa cụm từ ‘’nuôi ở nhà’’ vì từ ‘’giasúc’’ đã hàm chứa nghĩa ‘’ thú nuôitrong nhà’’

b) Tất cả các loài chim đều có hai cánh

vì thế ‘’có hai cánh’’ là cụm từ thừa

Bài 2a) Nói có căn cứ chắc chắn là nói cósách mách có chứng

b) Nói sai sự thật một cách cố ý, nhằmche giấu điều gì đó là nói dối

c) Nói một cách hú họa không có căn

Các từ ngữ đều chỉ những cách nóituân thủ hoặc vi phạm phương châmhội thoại về chất

Bài 3:

Với câu hỏi “Rồi có nuôi được không?”người nói đã không tuân thủ phươngchâm về lượng ( hỏi một câu rất thừa)Bài 4

a) Đôi khi người nói phải dùng cáchdiễn đạt như: như tôi được biết,tôi tinrằng

Vì để đảm bảo tuân thủ phương châm

về chất,người nói phải dùng cách nóitrên nhằm báo cho người nghe biết làtính xác thực của nhận định ( thông tin)

mà mình đưa ra được kiểm chứng.b) Vì: để đảm bảo phương châm về

H đọc yêu cầu bài tập

Giải thích thành ngữ

Thành ngữ có liên quan đến phương

châm hội thoại nào ?

lượng,người nói phải dùng những cáchnói trên nhằm báo ch người nghe biết làviệc nhắc lại nội dung đã cũ là do chủ ýcủa người nói

Bài 5 Giải thích:

- Ăn đơm nói đặt : vu khống đặt điềubịa chuyện cho người khác

- Ăn ốc nói mò : nói không có căn cứ

- Ăn không nói có: vu khống ,bịa đặt

- Cãi chày cãi cối: cố tranh cãi , nhưngkhông có lý lẽ gì cả

- Khua môi múa mép : nói năng bahoa ,khoác lác ,phô trương

- Nói dơi ,nói chuột : lăng nhăng ,linhtinh,không xác thực

- Hứa hươu ,hứa vượn : hứa để đượclòng rồi khôn thực hiện lời hứa

+ Tất cả cách nói như trên ,nội dung nóikhông tuân thủ phương châm về chất + Nhắc nhở khi giao tiếp không nêndùng những cách nói trên

Hoạt động 3 : * Hướng dẫn học bài:

Văn bản thuyết minh là gì?

Đặc điểm chủ yếu của phương thức

? Văn bản thuyết minh đặc điểm của

đối tượng nào? ( hoặc vẻ đẹp hấp dẫn kì

Nhóm 1VBTM là kiểu văn bản thông dụng trongmọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp trithức( kiến thức) về đặc điểm,tínhchất,nguyên nhân của các hiện tượng và

sự vật trong tự nhiên ,xã hội bằngphương thức ,trình bày ,giới thiệu ,giảithích

Nhóm 2Tri thức khách quan, phổ thông

1.Nhận xét văn bản: ‘’Hạ Long – Đá vàNước.’’

- thuyết minh sự kì lạ của Hạ Long do đá

và nước tạo nên

diệu của Hạ Long)

? Văn bản có cung cấp tri thức về đối

tượng không ? ( có)

? Đặc điểm ấy có dễ dàng thuyết minh

bằng cách đo đếm liệt kê không ?

? Trong bài tác giả thuyết minh bằng

cách nào?

? Tác giả hiểu sự ‘’kì lạ’’ này là gì?

? Câu văn nêu khái quát sự kì lạ ?

‘’Chính Nước có tâm hồn’’

? Tác giả đã sử dụng các biện pháp

tưởng tượng liên tưởng nào?

đối tượng thuyết minh

? VB có tính chất thuyết minh không?

? Được thể hiện như thế nào ? Chỉ ra

các nội dung cụ thể :

? VB đã sử dụng những phương pháp

thuyết minh nào?: Định nghĩa , phân

loại, số liệu ,liệt kê

? Hình thức nghệ thuật nào được sử

dụng ?

? Cách thuyết minh như vậy có tác

dụng ntn với người đọc ?

Đọc yêu cầu bài tập

? Biện pháp nghệ thuật được sử dụng

trong đoạn văn ?

thuyết minh được đặc điểm gì của đối

tượng? ( tập tính của chim cú)

lấy ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối

câu chuyện

( Khó ,phương diện khác : đá và nướcđem đến cho du khách cảm giác thú vị)

- biện pháp tưởng tượng,liên tưởng

+ nước tạo nên sự di chuyển

+ ánh sáng dọi vào đảo đá

phép nhân hóa

Cảnh Hạ Long : Thế giới có hồn ,sốngđộng

2 Ghi nhớ : SGK - tr 13

II Luyện tậpBài tập 1

- Tính chất thuyết minh : + Giới thiệu loài ruồi: t/c chung về

họ giống ,loài,tập tính sinh sống

đi học mới có dịp nhận thức lại sự nhầmlẫn cũ

Hướng dẫn chuẩn bị bài:

- Học ghi nhớ ,bài tập SBT

Ngày soạn :

Ngày dạy :

- G: soạn giáo án ,bài tập thực hành ,phiếu học tập

- H chuẩn bị bài theo sách giáo khoa ( tr 15 - 16)

C Lên lớp :

- Ổn định trật tự

- Kiểm tra bài cũ

1.Các biện pháp nghệ thuật có thể sử dụng trong văn bản thuyết minh

Yêu cầu các nhóm lên trình

bày dàn ý chi tiết

- Lập dàn ý chi tiết và phần mở bài

- Xác định đưa biện pháp nghệ thuật vào bài vănthuyết minh

VD: Dàn ý thuyết minh về chiếc nón

* MB : Giới thiệu chung về chiếc nón lá ViệtNam

- là vật dụng quen thuộc, gần gũi

- chẳng những dùng che nắng ,che mưa mà cònmang vẻ đẹp dịu dàng của người phụ nữ VN

* TB

- Cấu tạo : Chóp ,vành quai

- Nguyên liệu : tre ,lá ,nón ,cước

- Cách làm:

+ vành nón bằng tre vót tròn,cẩn thận đặt vàokhung hình chóp ( 16 nan)

+lá cọ ủ cho trắng,là phẳng quay trên khung thànhhình nón,khâu đính lá ,vành bằng cước trắng

- Vùng làm nón nổi tiếng: làng Chuông,và Huế

- Tác dụng : + che nắng ,che mưa+ làm duyên,nguồn cảm hứng cho các thi nhân+ tôn vinh vẻ đẹp của người phụ nữ

* Kết bài : Yêu quý chiếc nón lá -là một nét đẹptrong văn hóa người Việt

Trong bài thơ ‘’Bài thơ đan nón’;,Nguyễn KhoaĐiềm đã có những lời mời thật đáng yêu :

Sao anh không về chơi quê em Ngắm em chằm nón buổi đầu tiên Bàn tay xây lá ,tay xuyên nón Mười sáu vành mười sáu trăng lênNhững câu thơ trên thật đẹp ,gợi nhắc đến một nétvăn hóa độc đáo của VN: chiếc nón lá

- Đọc phần đọc thêm : ‘’Họ nhà kim’’

- Bài tập 3( SBT - tr 6) Hằng ngày ông bà chủ đổ những rổ lá dâu tươinon phủ khắp nong ‘’Rào rào như tằm ăn ládâu’’quả không sai ,họ hàng nhà tằm chúng tôimải miết ăn.Vài giờ sau,lá dâu đã hết sạch Chúngtôi có cách ăn riêng của mình ,ăn từ mép lá ăn vàotạo thành hình vòng cung

Hướng dẫn học bài :

-Về nhà : hoàn thành dàn bài ,viết thành bài văn hoàn chỉnh

- Soạn VB

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Bài 2Tiết 6,7 : Văn bản

Đấu tranh cho mộng 2: t thế giớii hòa bình

- Ga- bri-en Gác- xi-a

Mác-két.-A Mục tiêu cần đạt : - Giúp H

- Hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản : Nguy cơ chiến tranh hạtnhân đang đe dọa toàn bộ sự sống trên trái đất ; nhiệm vụ cấp bách của toàn thểnhân loại là ngăn chặn nguy cơ đó : đấu tranh cho một thế giới hòa bình

- Thấy được nghệ thuật nghị luận

- Kiểm tra bài cũ :

1.Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là gì ? Nghệ thuật nổi bật ?

2 Cảm nhận của em về những nét đẹp trong phong cách Hồ Chi Minh

- Bài mới :

Chiến tranh hòa bình luôn là những vấn đề cần quan tâm hàng đầu của nhânloại Loài người vẫn đang đối mặt với nguy cơ chiến tranh luôn tiềm ẩn,đặc biệt vũkhí hạt nhân là hiểm họa khủng khiếp của con người Nhận thức đúng về nguy cơchiến tranh và tham gia và tham gia vào cuộc đấu tranh cho hòa bình là yêu cầu đặt

ra cho mỗi công dân

? Trình bày hiểu biết của em về tác giả ?

? Hoàn cảnh ra đời của VB?

? Xuất xứ của đoạn trích ?

? Chủ đề của VB?( nguy cơ chiến tranh hạt

nhân,đấu tranh chống chiến tranh hạt

nhân )

? Sử dụng phương thức biểu đạt nào?

?Nêu luận điểm chính ?

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả:

G.G.Mác két,nhà văn Côlôm bi a

Giải thưởng Nô ben về văn họcnăm 1982

2 Văn bản:

- h/cảnh: 8/1986

- trích từ tham luận của nhà văn

- VB nhật dụng (phương thức biểu đạt: nghị luận)

Luận điểm : Chiến tranh hạt nhân làmột hiểm họa khủng khiếp đang đeđọa toàn thể loài người và mọi sựsống trên trái đất,vì vậy đấu tranh đểloại bỏ nguy cơ ấy cho một thế giớihòa bình là nhiệm vụ cấp bách của

HD đọc : giọng điệu thay đổi,linh hoạt

+ lên án : đanh thép 1, 2 H đọc bài

+ kêu gọi : tha thiết G: nhận xét

HD tìm hiểu từ khó; 2,3,5

? Quan sát văn bản: Luận điểm được triển

khai trong hệ thống luận cứ ntn?

( nêu ngắn gọn hệ thống luận cứ này)

H đọc : từ đầu đến ‘’vận mệnh thế giới’’

Lời kêu gọi hướng tới ai?( Loài người)

Mở đầu tác giả lập luận bằng cách nào?

( đó có phải là 1 câu văn bình thường

không?

(câu hỏi - câu trả lời)

? Từ đó tác giả chỉ rõ nguy cơ như thế nào?

( Tác giả đã cho mọi người thấy đang ngồi

ở 1 kho thuốc nổ và nó có thể nổ bất cứ lúc

nào Rất khủng khiếp ,đe dọa loài người)

? Hình ảnh thanh gươm Đa - mô- clet có ý

nghĩa ntn? ( Gợi nỗi ám ảnh,lo âu,bất an về

một thảm họa đang đến)

Đọc ‘’không  hết )

? Tác giả dùng nghệ thuật gì? Tác dụng ?

( điệp từ ,điệp cấu trúckhẳng định đanh

thép rằng nếu khoa học không gắn với

lương tri đó là tội ác.)

? Chỉ ra cách lập luận của tác giả ?

1 tỉ người khỏi sốt rét - 10 tàu sân bay

575 triệu người thiếu dinh dưỡng - 149 tên

lửa MX

xóa nạn mù chữ toàn thế giới - 2 tàu ngầm

? Tại sao nói nó đi ngược lí trí con người ?

Vì : lí trí luôn gắn với lợi ích của con

người: nâng cao chất lượng cuộc sống

-toàn thể nhân loại

II Đọc - Hiểu văn bản

* 4 luận cứ :

- Kho vũ khí hạt nhân có khả nănghủy diệt lớn

- Cuộc chạy đua vũ trang

- Chiến tranh hạt nhân không những

đi ngược lại lí trí của loài người màcòn ngược lại với lí trí của tự nhiên

- ngăn chặn cuộc chiến tranh hạtnhân

1 Nguy cơ chiến tranh hạt nhân

- thời điểm : 8/8/1986

- số liệu : 50.000 đầu đạn hạt nhân

- nguy cơ tan biến dấu vết của sựsống

- so sánh bằng số liệu cụ thể : chi phícho cuộc chạy đua vũ trang với cáclĩnh vực đời sống

Tố cáo mạnh mẽ : chạy đua vũtrang

mất đi khả năng sống tốt đẹp

chiến tranh hạt nhân hủy diệt cuộc sống

? Tác giả đã hướng người đọc đến một thái

độ ntn ?( tích cực) kêu gọi mọi người phải

làm gì?

?Tác giả đã đưa ra một giả thuyết và tiếp

tục khẳng định như thế nào ? ( Dù vô ích)

? Kết thúc lời kêu gọi đó ,ông đưa ra lời đề

nghị như thế nào? Ý nghĩa của lời đề nghị

đó? (Nên hiểu như thế nào?)

? Nhận xét về nghệ thuật lập luận của toàn

văn bản ?

? Vì sao VB được đặt tên ‘’Đấu tranh ’’

+ Hiểm họa chiến tranh

+ Kêu gọi khẩn thiết đấu tranh cho một thế

giới hòa bình

? Sức thuyết phục của VB còn bởi yếu tố

nào ? ( nhiệt tình ,tâm huyết của tác giả)

đi ngược lí trí con người

3 Chiến tranh hạt nhân phản lại sựtiến hóa của tự nhiên

- quá trình tiến hóa của tự nhiên lâudài,hàng triệu năm

- ‘’bấm nút’’ hủy diệt toàn bộ

tố cáo sự hủy diệt sâu rộng củachiến tranh hạt nhân

4 Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặnchiến tranh hạt nhân,cho một thế giớihòa bình

- lên tiếng phản đối chiến tranh hạtnhân.( đòi hỏi 1 TG không có vũ khí;

1 c/s hòa bình ,công bằng)

nhiệm vụ cấp bách của loài người

- nhấn mạnh : + cần giữ gìn kí ức+ lịch sử lên án thế lực hiếu chiến

Tiết 8 - Tiếng Việt

Các phương châm hộng 2: i thoạt động 2: i

- Kiểm tra bài cũ

? Kể tên các phương châm hội thoại đã học?

( Pc về lượng ,pc về chất).Khi giao tiếp cần tuân thủ yêu cầu gì để đảm bảophương châm về lượng ?

? Khi giao tiếp có điều gì cần tránh để đảm bảo phương châm về chất?

- Bài mới:

? Trong Tiếng Việt có thành ngữ ‘’Ông nói

gà ,bà nói vịt’’, thành ngữ này dùng để chỉ tình

huống hội thoại ntn ?

? Điều gì sẽ xảy ra nếu xuất hiện những tình

huống hội thoại như vậy?

( Con người sẽ không giao tiếp với nhau được

và những hoạt động của xã hội sẽ trở nên rối

( Người nghe khó tiếp nhận hoặc tiếp nhận

không đúng nội dung -> không đạt kết quả )

? Qua đó rút ra bài học gì trong giao tiếp

Dùng bảng phụ:

? Câu trên có thể được hiểu theo mấy cách ?

(- Nếu ‘’của ông ấy’’ bổ nghĩa cho ‘’nhận

định’’

- Nếu ‘’của ông ấy’’ bổ nghĩa cho ‘’truyện

I Phương châm quan hệ

1 Tình huống: ‘’ Ông nói gà ,bànói vịt’’: mỗi người nói một đềtài,không khớp với nhau ,khônghiểu nhau

( Khi giao tiếp)

Cần nói đúng vào đề tài mà hộithoại đang đề cập,tránh nói lạcđề

2 Ghi nhớ: SGK - tr 21

II Phương châm cách thức

1 Tình huống :a) - dây cà ra dây muống

- lúng búng như ngậm hột thị

cách nói -> dài dòng ,rườm rà -> ấp úng,khôngthành lời ,không rành mạch

nói ngắn gọn ,rành mạch

b)Câu : ‘’Tôi đồng ý ông ấy’’

-Tôi đồng ý với những nhận địnhcủa ông ấy về truyện ngắn

- > trường hợp mà người nghe không biết nên

hiểu câu nói như thế nào

? Vì sao ông lão ăn xin và cậu bé trong truyện

đều cảm thấy như mình đã nhận được từ người

kia một cái gì đó ?

( cảm nhận được t/cảm người kia dành cho

mình )

? Thái độ lời nói của cậu bé biểu hiện điều gì ?

Rút ra bài học gì từ truyện này ?

H đọc ghi nhớ

Yêu cầu bài tập

Mỗi nhóm tìm ,trình bày 1,2 câu trắc nghiệm

VD: Chim khôn kêu tiếng rảnh rang,

Người không nói tiếng dịu dàng dễ nghe

- Một câu nhịn là chín câu lành

Đọc yêu cầu bài tập

H trả lời miệng

( Cách nói này chuyên dùng nhằm mục đích

tuân thủ phương châm lịch sự )

Yêu cầu điền từ vào ô trống

H lên bảng làm ( bảng phụ ,từ để dán)

- Nhận xét

Yêu cầu : Giải thích cách nói

- Vận dụng phương châm hội thoại

- Tôi đồng ý với những nhận địnhcủa một ( ) người nào đó vềtruyện ngắn của ông ấy

không nên nói những câu màngười nghe có thể hiểu theonhiều cách

2 Ghi nhớ: SGK - tr 22III Phương châm lịch sự

1 Truyện: Người ăn xin

- lời nói chân thành,thể hiện sựquan tâm và tôn trọng ngườikhác

2 Ghi nhớ : SGK - tr 23

IV Luyện tậpBài 1

Những câu tục ngữ, ca dao đókhẳng định vai trò của ngôn ngữtrong đời sống,khuyên ta tronggiao tiếp nên dùng những lời lẽlịch sự ,nhã nhặn

Bài 2Phép tu từ từ vựng có liên quantrực tiếp với phương châm lịch

sự là phép nói giảm ,nói tránh

Bài 3a) nói mátb) nói hớt p.c lịch sực) nói móc

d) nói leoe) nói ra đầu ra đũa pc cáchthức

Bài 4a) Khi người nói chuẩn bị hỏi vềmột vấn đề không đúng vào đềtài mà hai người đang trao

? Tuân thủ p.c hội thoại nào ?

? Báo hiệu điều gì trong hội thoại?

- Giải thích nghĩa của các thành ngữ

- Cho biết phương châm hội thoại có liên quan

đến mỗi thành ngữ

Dùng phiếu học tập theo nhóm

- hướng dẫn: TN đầu

- mỗi nhóm : 2 TN

- G : thu, trả bài vào giờ sau

đổi,tránh để người nghe hiểu làmình không tuân thủ phươngchâm quan hệ ,người nói dùngcách diễn đạt trên

b) Trong giao tiếp, đôi khi vìmột lí do nào đó ,người nói phảinói một điều mà người đó nghĩ là

sẽ làm tổn thương thể diện củangười đối thoại Để giảm nhẹ ảnhhưởng,người nói đã tuân thủphương châm lịch sự

c) Báo hiệu cho người đối thoạibiết là người đó đã không tuânthủ phương châm lịch sự và phảichấm dứt sự không tuân thủ đó.Bài 5:

- nói băm nói bổ: nói bốpchát ,xỉa xói,thô bạo ( p.c lịch sự)

- nói như đấm vào tai: nói mạnh,trái ý người khác ,khó tiếp thu( p.c lịch sự)

- điều nặng tiếng nhẹ : nói tráchmóc,chì chiết ( p.c lịch sự )

- nửa úp nửa mở: nói mập mờ,

ỡm ờ,không nói ra hết ý .( p.ccách thức)

- mồm loa mép giải: lắm lời ,đanh đá, nói át người khác ( p.clịch sự )

- đánh trống lảng: lảng ra, nétránh ( p.c quan hệ )

- nói như dùi đục chấm mắm cáy:nói thô cộc , không khéo, thiếu tếnhị ( p.c lịch sự )

* Củng cố : Nhắc lại các phương châm hội thoại đã học

- Bài tập

Phương châm hội thoại

p.c về lượng p.c về chất p.c quan hệ p.c cách thức p.c lịch sựnói : nd nd đáp

ứng đúng yêu

cầu .không

thiếu ,không

đừng nóinhững điều màmình khôngtin là đúng hay

nói đúng vào

đề tài giao tiếp, tránh nói lạcđề

nói ngắngọn ,rànhmạch , tránhnói mơ hồ

cần tế nhị ,tôntrọng ngườikhác

thừa không có bằng

chứng xácthực

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 9 - Tập làm văn

Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

- Kiểm tra bài cũ:

? Biện pháp nghệ thuật có vai trò ntn trong VMB TM

- Bài mới:

Chúng ta đã biết rằng muốn cho VBTM được sinh động, hấp dẫn người tavận dụng thêm 1 số biện pháp nghệ thuật như kể chuyện ,tự thuật ,đối thoại theolối ẩn dụ ,nhân hóa Và tất nhiên các biện pháp nghệ thuật ấy cần được sử dụng 1cách thích hợp góp phần làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh,gây hứngthú cho người đọc Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu thêm một biện pháp nữa đượcvận dụng trong quá trình tạo lập văn bản thuyết minh Biện pháp này đã góp phầnlàm cho đối tượng hiện lên cụ thể, gần gũi,dễ cảm ,dễ nhận hơn trong VBTM Đóchính là biện pháp miêu tả Vậy sử dụng yếu tố miêu tả trong VBTM là ntn?

H đọc VB

? Nhan đề bài viết cho ta biết đối

tượng được nói đến?

? Nội dung thuyết minh?

? Tìm những câu thuyết minh nói

về đặc điểm tiêu biểu của cây

?Các câu thuyết minh đó đã làm

nổi bật đặc điểm gì ở cây chuối ?

? Bài thuyết minh có thể bổ sung

I Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyếtminh

1 Văn bản: ‘’Cây chuối trong đời sống ViệtNam’’

- đối tượng TM : Cây chuối

- Nội dung TM -> gần gũi ,thân thuộc

-> đặc điểm, lợi ích

- Đặc điểm tiêu biểu:

+ có mặt ở khắp Việt Nam: ưa nước, phát triểnnhanh

+ thức ăn ,thức dụng từ thân ,lá,gốc,hoa,quả+ quả chuối: - chín để ăn

- xanh để chế biến thức ăn

- để thờ cúngVD: Đoạn 1: thân mềm ,tán lá xanh

- tả chuối trứng cuốc nổi bật hình dáng,

- tả cách ăn chuối xanh màu sắc,hương vị ( cụ thể : lợi ích và sự thân thuộc của câychuối)

thêm nhữn gì để thấy công dụng

của cây chuối ?

H trả lời miệng ,G tổng hợp qua

? Yếu tố miêu tả có vai trò ntn

trong bài văn thuyết minh?

Yêu cầu : Chỉ ra yếu tố miêu tả

trong đoạn văn

+ Củ chuối : có vị chát,dùng để nấu canh

Hiểu đặc điểm và lợi ích nhiều mặt của câychuối , hình dung về cây chuối rất cụ thể ,sốngđộng

2 Ghi nhớ: SGK- tr 25

II Luyện tậpBài 1: Làm miệng kết hợp với phần ( I)

- Thân chuối có hình dáng thẳng,tròn như cáicột trụ mọng nước gợi cảm giác mát mẻ ,đễchịu

- Lá chuối tươi xanh rờn cong cong dưới ánhtrăng ,thỉnh thoảng lại vẫy lên phần phật ( Láchuối tươi màu xanh mướt che rợp cả vườn)

- Lá chuối khô : thoang thoảng mùi thơm dân

dã ( lá chuối khô màu nâu nhạt ,gục xuống trênthân cây,xào xạc khi có gió thổi)

- Nõn chuối màu xanh non cuộn trong như 1bức thư còn phong kín đợi gió mở ra ( Nõnchuối vươn lên cao ,màu hoa lí ,cuộn lại như tờgiấy cuốn

- Bắp chuối màu phơn phớt hồng đung đưatrong gió chiều nom như 1 cái búp lửa củathiên nhiên kì diệu (Bắp chuối màu tím ,thuônnhọn )

- Quả chuối chín vàng vừa bắt mắt ,vừa dậy lênmột mùi thơm ngọt ngào,quyến rũ ( Quả chuốixếp thành hàng một cách trật tự trên buồng,anhchị nằm trên ,các em nằm dưới )

Bài 2

- Miêu tả hình dạng của chén ,tách : tách nó

có tai ,chén không có tai

- miêu tả các mời và cách uống trà: bưng haitay mời,nâng hai tay xoa xoa rồi mớiuống,uống rất nóng,chén xếp chồng

Bài 3Văn bản: Trò chơi ngày xuân

+ Bàn cờ là sân bãi rộng Hai tướng

+ những con thuyền lao vun vút

Hiểu một cách cụ thể về các trò chơi: múalân ,kéo co ,cờ người ,thi nấu cơm ,đua thuyềnChuẩn bị bài: Luyện tập

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 10 - Tập làm văn

Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh

Đề bài : Con trâu ở làng quê Việt Nam

Đối tượng thuyết minh?

2 Tìm ý ,lập dàn ý

a Mở bài Giới thiệu chung về con trâu ( gắn bó gần gũivới người nông dân từ bao đời )

b) Thân bài:

Nguồn gốc ,hình dáng

VD: Lông màu xám (xám đen ), thân hìnhvạm vỡ,thấp ,ngắn ,bụng to,sừng hình lưỡiliềm rắn chắc và khỏe

- Con trâu trong việc làm ruộng : + Gắn bó với người nông dân

+ h/ảnh ‘’con trâu đi trước ’’đã trở thànhquen thuộc trên mỗi cánh đồng

+ Trâu kéo cày rất khỏe

- Con trâu là nguồn cung cấp thịt ,da , sừng + Thịt trở thành đặc sản

+ da để thuộc làm mặt trống

+ sừng làm đồ mĩ nghệ

- Con trâu gắn với 1 số lễ hội đình đám + làm vật tế thần trong lễ hội đâm trâu ở TN + nhân vật chính trong lễ hội chọi trâu ở ĐồSơn

- Con trâu gắn với tuổi thơ nông thôn trong

Hoạt động 2: Yếu tố miêu tả

được vận dụng cụ thể ?

Hoạt động 3: Viết đoạn văn

thuyết minh có sử dụng yếu tố

? Chỉ ra yếu tố miêu tả trong bài

những buổi chăn trâu

c) Kết bài Con trâu không những là người bạn thân thiếtgắn bó với người nông dân mà đã trở thànhmột hình ảnh quen thuộc ở làng quê ViệtNam

- tả hoạt động kéo cày của con trâu

- tả mặt trống được làm từ da trâu

- tả cảnh chọi trâu

Viết đoạn văn:

VD: Chiều chiều,ta thấy trâu chậm rãi gặm cỏtrên các bờ ruộng hay trâu đằm dưới sông,trên

bờ các em bé chăn trâu đang đùa bỡn

Sáng tinh sương ,trâu đã lững thững raruộng ,đi trước người nông dân vác cày.Họ tròchuyện:

Trâu ơi ta bảo trâu này Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta Thế rồi ,cả ngày người và trâu lăn lộn trênđám ruộng bùn lầy,dưới ánh nắng gay gắt củamùa hè hay dưới trời mưa tầm tã ngàyđông Trâu và người lầm lì ,cần mẫn vớinhững đường cày dưới ruộng sâu Trong sựthanh bình của đồng quê , hình ảnh con trâu đãtrở nên gần gũi ,thân thiết

Đọc bài : Dừa sáp

Bố cục MB: Giới thiệu loài dừa độc đáo : dừa sáp

TB : Đoạn 1: Nguồn gốc , hình dáng Đoạn 2 : Cách thưởng thức dừa Đoạn 3: Giá bán dừa sáp Đoạn 4: Số lượng và đất sinh trưởng củadừa

KB: Cần phải bảo vệ ,duy trì, phát triển giốngdừa sáp

Một số đoạn văn tham khảo:

a) Viết đoạn mở bài:

- MB bằng cách giới thiệu : Ở VN đến bất kì miền quê nào đều thấy hình bống contrâu trên đồng ruộng

- MB bằng cách nêu tục ngữ ,ca dao: “Con trâu là đầu cơ nghiệp”, ‘’ Trâu ơi ’’

- MB bằng cách tả cảnh trẻ em chăn trâu ,cho trâu tắm trâu ăn cỏ từ đó dẫn ra vịtrí con trâu trong đời sống nông thôn VN

Tham khảo : Từ bao đời nay ,hình ảnh con trâu lầm lũi kéo cày trên đồng ruộng làhình ảnh rất quen thuộc ,gần gũi với người nông dân VN Vì thế đối với ngườinông dân ,con trâu đã trở thành người bạn tâm tình trong công việc

‘’Trâu ơi quản công’’

Chiều chiều khi dạo bước trên đường làng ,ta sẽ gặp cảnh từng đàn trâu bò đangtrở về Nhìn cái dáng đi khoan thai chậm rãi của con trâu,ta có cảm giác không khícủa làng quê VN sao mà thanh bình mà thân quen quá đỗi

b) Viết đoạn thân bài:

* Viết đoạn giới thiệu con trâu trong việc làm ruộng

Chú ý : Thuyết minh : Trâu cày ,bừa ruộng ,kéo xe ,chở lúa

( Cần miêu tả từng loại loại việc và có sự miêu tả con trâu trong từng việc đó)Tham khảo: Trâu gò lưng kéo cày,thong thả theo nhịp bước và tiếng chỉ huy ‘’vặt’’

‘’diệt’’ bác nông dân ngoan ngoãn,chăm chỉ.Hết thửa ruộng nọ đến thửa ruộng kia,trâu cày bừa nhuần nhuyễn để những cây mạ non đặt xuống lớp bùn sênh sang màumỡ,hứa hẹn 1 mùa bội thu.Đến mùa gặt ,người và trâu hăm hở đón những bông lúavàng.Trâu kéo xe đi trước,người đẩy ở phía sau,cùng vui vẻ phấn khởi trước 1mùabội thu

*Viết đoạn giới thiệu con trâu trong một số lễ hội

Có thể:

- G thiệu hội chọi trâu hay đâm trâu

- Nếu ko có lễ hội đó thì nói qua 1 câu giới thiệu chung

Tham khảo: Con trâu ko chỉ kéo cày ,kéo xe trục lúa mà còn là một trongnhững vật tế thần trong ‘’lễ hội đâm trâu ‘’ ở Tây Nguyên ,là nhân vật chính trong

‘’lễ hội chọi trâu ‘’ ở Đồ Sơn

* Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn

- Cảnh chăn trâu, con trâu ung dung gặm cỏ là hình ảnh đẹp của c/s thanh bình ởlàng quê VN

Cần : miêu tả cảnh trẻ em chăn trâu,h/ảnh trâu cần cù gặm cỏ

Tham khảo : Không ai sinh ra và lớn lên ở các làng quê VN mà lại ko có tuổi thơgắn bó với con trâu Thuở nhỏ,đưa cơm cho cha đi cày,mải mê ngắm nhìn con trâuthả lỏng đang say sưa gặm cỏ 1 cách ngon lành.Lớn lên một chút,nghễu nghệncưỡi trên lưng trâu trong những buổi chiều đi chăn thả trở về.Cưỡi trâu rađồng,cưỡi trâu lội xuống sông,cưỡi trâu thong dong và cưỡi trâu phi nước đại Thú vị biết bao!Con trâu hiền lành,ngoan ngoãn đã để lại trong kí ức tuổi thơ củamỗi người bao nhiêu kỉ niệm ngọt ngào

*Viết đoạn kết bài

- Khái quát lại một lần nữa về sự gắn bó giữa người nông dân ,làng quê VN vớicon trâu

- Hình ảnh con trâu trong kí ức mỗi người

Tham khảo : Biết bao thế kỉ trôi qua ,có lẽ từ khi có nền văn minh lúa nước củangười Việt khởi nguồn thì con trâu cũng trở thành báu vật của người nông dân từđó.Ngày nay, dẫu máy cày kéo đã thay sức trâu rất nhiều nhưng nó mãi mãi là vậtyêu ,vật thiêng trong sâu thẳm tâm hồn người dân VN.

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 11 + 12 Văn bản

- Kiểm tra bài cũ

? Văn bản ‘’ Đấu tranh cho một thế giới hòa bình’’ có nội dung ntn ?

Nhận xét về nghệ thuật lập luận?

- Bài mới:

Thế giới mấy chục năm cuối thế kỉ 20 liên quan đến vấn đề bảo vệ ,chăm sóc trẻem.KHKT phát triển,KT tăng trưởng,tính cộng đồng ,hợp tác giữa các quốc giatrên TG được củng cố , mở rộng Đó là những điều kiện thuận lợi đối với nhiệm vụbảo vệ ,chăm sóc trẻ em.Song còn rất nhiều khó khăn ,cấp bách

? Nguồn gốc ,xuất xứ của văn bản ?

G : Tình hình thế giới: LB Xô Viết tan rã,Mĩ

đánh IRAQ lần 1,cuộc chạy đua vũ trang

đang phát triển Trẻ em có hoàn cảnh khó

Nội dung : - khẳng định quyền được

sống.quyền được phát triển của mọi trẻ em

trên thế giới và kêu gọi khẩn thiết toàn nhân

loại hãy quan tâm đến vấn đề này

- Nêu thực tế hiểm họa của trẻ em

- Khẳng định đ/k thuận lợi đẩy mạnh chăm

- Vb nhật dụng : tuyên bố thuộcloại nghị luận chính trị - xã hội

- Bố cục : 17 điều , 4 phần + phần 1: Mở đầu: (điều 1,2) + phần 2 : Sự thách thức + phần 3: Cơ hội

+ phần 4: Nhiệm vụ

 chặt chẽ,hợp lí

II Đọc - hiểu văn bản

? Lời kêu gọi hướng tới ai? Mục đích gì ?

? Nhận xét về cách nêu vấn đề của VB?

( gọn ,rõ ,mang tính cộng đồng và nhân đạo

-> thu hút sự quan tâm)

? Trên thực tế ,nhiều trẻ em không được

hưởng những điều tốt đẹp .Trong phần

‘’Thách thức’’,bản tuyên bố nêu lên thực tế

c/sống của trẻ em trên thế giới ra sao?

? Em có suy nghĩ gì về điều này? ( tàn

nhẫn,bất công) ? TE còn chịu đựng những gì

?

? Với tất cả tác động đó ,hậu quả là gì?

( Con số đó nói lên điều gì : + thực trạng c/s

+ đòi hỏi các nhà lãnh đạo suy nghĩ)

? Sau khi đưa ra những thách thức lớn

lao,bài viết đưa ra những cơ hội gì ?

H đọc phần 4 chú ý phần chú thích

? Điều kiện trước tiên là gì ?

?Tình hình thế giới trong những năm gần

đây?

? Những thuận lợi trên đây gợi cho em suy

nghĩ gì ? Đối với đất nước ta?

( Sự quan tâm của Đảng và Nhà nước,nhận

thức và sự tham gia tích cực của nhiều tổ

chức xã hội )

Trên cơ sở tình trạng thực tế cuộc sống của

trẻ em và các cơ hội -> đưa ra những nhiệm

vụ cụ thể

? Nhiệm vụ được đưa ra cho đối tượng ?

( cộng đồng quốc tế ,từng quốc gia)

? Nhận xét về cách diễn đạt

( lời văn dứt khoát ,mạch lạc và rõ ràng

Nhận xét khái quát về các nhiệm vụ cụ

thể,toàn diện ,chỉ ra những n/vụ cấp thiết.)

Thảo luận : Qua bản tuyên bố ,em nhận thức

ntn về tầm quan trọng của vấn đề quyền

được bảo vệ và chăm sóc TE

+ liên quan trực tiếp tới tương lai

+ Thể hiện trình độ phát triển,văn minh của

xã hội

+ Vấn đề đang được cộng đồng quan tâm

( có ý nghĩa toàn cầu) -> mang tính nhân đạo

cao cả

? Nội dung chính của văn bản là gì ?

1 Lời kêu gọi

- hướng tới nhân loại toàn thế giới

- mục đích : đảm bảo cho trẻ emmột tương lai tốt đẹp hơn

2 Sự thách thức+ là nạn nhân của chiến tranh: CNkhủng bố,phân biệt chủng tộc ,xâmlược

+ chịu thảm họa đói nghèo ,vô gia

cư ,ô nhiễm,dịch bệnh ,mù chữ

* Hậu quả: 40.000 trẻ emchết/ngày

phân tích rõ ràng,số liệu cụ thể

nhức nhối ,cấp bách

3 Cơ hội + Công ước về quyền của trẻ em + Sự hợp tác và đoàn kết quốc tếtạo điều kiện tăng cường phúc lợitrẻ em

Tin tưởng và hi vọng

4 Nhiệm vụ :+ tăng cường sức khỏe,chế độ dinhdưỡng

+ Chăm sóc trẻ tàn tật ,TE có hoàncảnh khó khăn

+ đảm bảo quyền bình đẳngnam ,nữ ở trẻ em

+ xóa nạn mù chữ ở TE+ Bảo vệ bà mẹ ,thực hiện kếhoạch hóa gia đình

+ Tăng cường giáo dục cho trẻ+ Ổn định nền kinh tế

III.Tổng kết

Ghi nhớ: SGK - tr 35

* Luyện tập :Viết một bài phóng sự về sự quantâm chăm sóc của chính quyền địaphương với TE

Các phương châm hộng 2: i thoạt động 2: i

- Kiểm tra bài cũ:

1 Kể tên các phương châm hội thoại đã học

2 Viết một đoạn hội thoại có sử dụng phương châm lịch sự

- Bài mới:

Trong cuộc sống để giao tiếp,người nói cần nắm vững các phương châm hộithoại( p.châm : chất, lượng ,quan hệ ,cách thức,lịch sự) Song, không chỉ có vậy đểcho giao tiếp thực sự thành công,người nói cần phải xác định rõ những đặc điểmcủa tình huống giao tiếp để vận dụng các phương châm hội thoại cho phù hợp.Vậyvận dụng các p.c hội thoại ấy như thế nào?

H đọc truyện cười ( Chú ý nhân vật

chính trong truyện)

? Câu hỏi của nhân vật chàng rể có

tuân thủ đúng p.c lịch sự không? Tại

sao?

? Câu hỏi ấy có được sử dụng đúng

lúc ,đúng chỗ không.Vì sao?

( Trong tình huống khác có thể coi đó

là lịch sự ,quan tâm đến người khác

nhưng trong tình huống này, người

được hỏi phải từ trên cây cao xuống

trong lúc đang tập trung làm việc thì

đó lại là sự phiền hà, không nên làm)

? Việc vận dụng p.c hội thoại cần chú

ý điều gì? ( Vì một câu nói có thể

thích hợp trong tình huống này nhưng

không thích hợp trong tình huống

khác)

Treo bảng phụ VD 1 ( Chọn lọc VD:

8,9,21,22 - SGK)

? Em hãy cho biết các p.c hội thoại đã

I Quan hệ giữa phương châm hội thoại

và tình huống giao tiếp

1 Ví dụ : Truyện cười ‘’Chào hỏi’’

( SGK - 36)NX: Câu : “Bác ? ” là lịch sự nhưngkhông phù hợp với hoàn cảnh vì gâyphiền hà cho người khác

Cần phù hợp với đặc điểm của tìnhhuống giao tiếp

? Trong các ví dụ trên bảng,tình huống

nào p.c hội thoại không được tuân

thủ?( H thảo luận)

? Theo em ,vì sao người nói lại vi

phạm các phương châm này trong giao

tiếp

? Câu trả lời của Ba có đáp ứng yêu

cầu của An không? Trong tình huống

này ,p.c hội thoại nào không được tuân

thủ? Vì sao Ba không tuân thủ p.c hội

thoại ấy?

? Khi bác sĩ khám bệnh cho 1 người

mắc bệnh ung thư giai đoạn

cuối Thông thường ,bác sĩ có nói thật

chi người bệnh biết không? Vì sao bác

sĩ làm như vậy ? Như vậy bác sĩ đã vi

phạm phương châm hội thoại nào?

Song sự vi phạm này có đáng trách

không? Vì sao?

Lấy 1 ví dụ tương tự

? Khi nói ‘’ tiền bạc ’’thì có phải

người nói không tuân thủ phương

châm về lượng không? Theo em nên

hiểu ý nghĩa câu này ntn?

H đọc yêu cầu của truyện

? Câu trả lời của ông bố đã không tuân

thủ phương châm hội thoại nào? Phân

tích để thấy rõ lỗi vi phạm ấy?

lịch sự) Vì: Vô ý ,vụng về ,thiếu văn hóagiao tiếp

- VD2: Câu trả lời của Ba:

+ Không đáp ứng được yêu cầu của Ba + Vi phạm phương châm về lượng( không cung cấp đủ thông tin)

+ Vì: không biết máy bay đầu tiên đượcchế tạo năm nào nên trả lời chung chung

Để tuân thủ phương châm về chất( Vi phạm phương châm về lượng nhưng

để ưu tiên cho phương châm về chất)

- VD 3:

+ Bác sĩ không nói thật về tình trạngbệnh cho bệnh nhân

+ Vì : đó là việc làm nhân đạo ,cần thiếtgiúp bệnh nhân lạc quan hơn ,có nghị lựchơn

+ Vi phạm phương châm về chất ( Nóikhông đúng sự thật )

Vi phạm phương châm về chất để ưutiên cho yêu cầu khác quan trọng hơn

- VD4: ‘’Tiền bạc chỉ là tiền bạc”

+ Nghĩa tường minh: Vi phạm phươngchâm về lượng

+Nghĩa hàm ẩn : vẫn tuân thủ+ Vì tiền bạc chỉ là phương tiện đểsống,chứ không phải là mục đích cuốicùng của con người Răn dạy : khôngnên chạy theo tiền bạc mà quên đi nhiềuthứ khác quan trọng hơn ,thiêng liênghơn trong cuộc sống

Vi phạm p/c về lượng để gây chú ý :cần hiểu theo hàm ý

2 Ghi nhớ: SGK - Tr 37

III Luyện tậpBài 1

- Ông bố không tuân thủ phương châmcách thức

- Một đứa bé 5 tuổi không biết chữ thìkhông thể nhận biết được ‘’Tuyển

? Thái độ và lời nói của Chân,

Tay ,Tai ,Mắt đã vi phạm phương

châm nào trong giao tiếp

? Việc không tuân thủ ấy có lý do

chính đáng không ? Vì sao?

? Vậy ,em đã được học những phương

châm hội thoại nào? Các phương

châm hội thoại là bắt buộc trong mọi

tình huống giao tiếp.Đúng hay sai

Tuy nhiên với người đã đi học thì đây làcâu trả lời đúng

Bài tập 2

- Không tuân thủ phương châm lịch sự

- Việc không tuân thủ ấy là không thíchnghi với tình huống giao tiếp

Vì : thông thường đến nhà ai , trước tiên

ta phải chào hỏi chủ nhà,sau đó mới đềcập tới chuyện khác

A Mục tiêu cần đạt

- Giúp H viết được bài thuyết minh theo yêu cầu,có sử dụng biện pháp nghệ thuật

và yếu tố miêu tả hợp lí và có hiệu quả

- Kiểm tra kĩ năng tạo lập văn bản,kiểu bài văn thuyết minh

-Vận dụng kiểu bài văn thuyết minh

- Đối tượng : Loài cây ,con vật

- Có sử dụng yếu tố miêu tả trong bài văn thuyết minh

- Sử dụng các phương pháp thuyết minh thích hợp

- Bố cục cân đối , hợp li

II Đáp án , biểu điểm:

1 Mở bài ( 1,5 điểm)

Giới thiệu loài vật ( loài cây) - ý nghĩa khái quát

( Sử dụng tục ngữ,ca dao để giới thiệu )

2 Thân bài ( 7 điểm)

- Định nghĩa ,nguồn gốc của loài cây ( con vật )

- Đặc điểm hình dáng ,sinh trưởng ,tập tính

- Chủng loại ,đặc điểm riêng của loài cây ( con vật )

- Bố cục rõ,đúng kiểu bài.Đủ ý song chưa thật sâu Biết vận dụng các BPNT ,yếu

tố miêu tả thích hợp đôi câu còn sai : 7 - 8 điểm

- Bố cục đủ 3 phần ,đúng kiểu bài.Đôi ý còn thiếu hoặc sơ sài ,còn mắc 1 số lỗichính tả : 5 - 6 điểm

- Bố cục đủ 3 phần ,đúng kiểu bài.Đôi ý còn thiếu hoặc sơ sài câu và lỗi chính tảsai nhiều : 3 - 4 điểm

- Chưa làm đúng yêu cầu của kiểu bài TM.Câu sai nhiều,chữ xấu ,bẩn,mắc lỗinghiêm trọng : 0 - 1- 2 điểm.

III Thu bài ,nhận xét bài kiểm tra

Hướng dẫn chuẩn bị bài:

- Học bài : “Tuyên bố thế giới ”

- Soạn bài : “Chuyện người con gái Nam Xương

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 16 + 17 Văn bảnChuyện người con gái Nam Xương

( Trích ‘’Truyền kì mạn lục’’ - Nguyễn Dữ - )

A Mục tiêu cần đạt : Giúp H

- Cảm nhận được vẻ đẹp truyền thống trong tâm hồn của người phụ nữ Việt Namqua nhân vật Vũ Nương

- Thấy rõ số phận oan trái của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến

- Tìm hiểu những thành công về nghệ thuật của tác phẩm : nghệ thuật dựng truyện,nhân vật ,sự sáng tạo trong việc kết hợp những yếu tố kì ảo với những chi tiết cóthật tạo nên vẻ đẹp riêng của loại truyện truyền kì

- Kiểm tra bài cũ

1 Nêu những cơ hội ,điều kiện thuận lợi trên thế giới về việc bảo vệ chăm sóc trẻ

em ?

2 Trình bày những nhiệm vụ chăm sóc,bảo vệ trẻ em mà ‘’Tuyên bố về sự sốngcòn ,quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em’’ đề ra ?

- Bài mới:

Ca dao xưa đã có câu:

‘’Thân em như trái bần trôi

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu ? ‘’

hay: ‘’Chàng ơi phụ thiếp làm chi

Thiếp như cơm nguội đỡ khi đói lòng’’

Đó là những thân phận nhỏ bé, tội nghiệp C/đời họ phụ thuộc hoàn toàn vàongười đàn ông Quan niệm ‘’trọng nam ,khinh nữ’’ trong thời ấy đã khiến c/đờicủa biết bao người phụ nữ rơi vào vòng oan nghiệt Một trong những c/đời đó là c/đời của nàng Vũ Thị Thiết - người con gái Nam Xương.C/ đời người con gái trongtruyện cổ tích ấy đã được Nguyễn Dữ ghi lại bằng những nghệ thuật tiêu biểu củadòng văn học trung đại Hôm nay ,chúng ta sẽ cùng tìm hiểu tp đó của ông

H đọc * SGK ( 48)

?Trình bày những hiểu biết của em về tác

giả Nguyễn Dữ ?

( G: Chú ý : T/điểm lịch sử này có ảnh

hưởng lớn đến sáng tác của ông)

? Tác phẩm được rút từ tập truyện nào?

? Em hãy giới thiệu về tác phẩm

? Cái tên ‘’Truyền kì mạn lục’’ có ý

nghĩa ntn ? ( Ghi chép tản mạn những

điều kì lạ vẫn được lưu truyền )

G: TP từng được xem là ‘’thiên cổ tùy

bút’’ ( áng văn hay của ngàn đời)

( Tp gồm 20 truyện ,đề tài khá phong

phú,có truyện đả kích thẳng vào chế độ

phong kiến lúc suy thoái ,vạch mặt bọn

tham quan ô lại ,hôn quân bạo chúa đứng

về phía những người dân bị áp bức; có

truyện nói về tình yêu và hạnh phúc lứa

đôi,tình nghĩa vợ chồng; có truyện đề cập

đến c/ sống và những hoài bão,lí tưởng

của kẻ sĩ trước thời cuộc Có thể nói N

Dữ đã gửi gắm vào tác phẩm tất cả tâm

tư, tình cảm, nhận thức và khát vọng của

người trí thức có lương tri trước những

vấn đề lớn của thời đại của con người.)

? Người con gái Nam Xương có xuất xứ

như thế nào?( truyện cổ ‘’Vợ chàng

Trương’’

? Tóm tắt truyện ?

( Gọi 1- 2 H tóm tắt , G nhận xét)

? Cho biết đại ý của truyện ?

Câu chuyện về số phận oan nghiệt của

một người phụ nữ có nhan sắc,có đức

hạnh dưới chế độ phong kiến,chỉ vì 1 lời

nói của con trẻ mà bị nghi ngờ,bị sỉ

nhục ,bị đẩy đến bước đường cùng,phải

tự kết liễu cuộc đời mình để giãi tỏ tấm

lòng trong sạch .Tp thể hiện ước mơ

ngàn đời của nhân dân là người tốt bao

+ Khai thác nhiều truyện dângian ,truyền thuyết lịch sử và dã sửVN

+ Nhân vật chính : những người phụ

nữ có phẩm chất tốt đẹp song bấthạnh Hoặc là những người trí thứctâm huyết bất mãn với thời cuộckhông chịu bó mình trong vòng danhlợi

* ‘’Chuyện người con gái NamXương’’: là thiên thứ 16( trong số 20truyện ): được tái tạo trên cơ sởtruyện cổ tích VN

3 Bố cục : 3 đoạn

- Đoạn 1: Từ đầu đến ‘’lo liệu nhưđối với cha mẹ đẻ mình’’ : Cuộc hônnhân giữa TS và VN,sự xa cách vìchiến tranh và phẩm hạnh của nàngtrong thời gian xa cách

? Nhân vật chính trong truyện là ai?

Nàng được giới thiệu là người ntn?

? Sau lời giới thiệu ấy,tác giả đã tiếp tục

miêu tả nàng ở trong những hoàn cảnh

khác nhau.Đó là những hoàn cảnh nào?

? Việc miêu tả ,đặt nhân vật vào trong

những hoàn cảnh khác nhau ấy có gì

khác với truyện cổ tích ?

? Cụ thể ,khi mới lấy chồng nàng cư xử

ntn trước tình hay ghen của chồng?Cách

cư xử đó thể hiện điều gì?

Tiết 2: H đọc ‘’Cuộc sum vầy .quan

Qua những lời nói ân tình đằm thắm của

VN,em thấy nàng bộc lộ quan niệm gì?

( ước mơ bình dị ,trọn vẹn)

? Khi xa chồng VN có tâm trạng ra sao?

qua hình ảnh nào ? tác giả sử dụng biện

pháp nghệ thuật nào?

( h/ảnh ước lệ : mượn cảnh thiên nhiên để

diễn tả sự trôi chảy của thời gian-> một

thủ pháp nt tiêu biểu của văn thơ trung

- Đoạn 3: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữaPLang và VN trong động LinhPhi VN được giải oan

II Đọc - Hiểu văn bản

1 Nhân vật Vữ Nương -Thùy mị ,nết na

- Tư dung tốt đẹp ( Cổ tích : Thiên về cốt truyện vànhững diễn biến hành động của nhânvật

Ở đây: nhân vật có đời sống tính cáchhơn nhiều: bộc lộ trong từng hoàncảnh.Đó là sáng tạo nghệ thuật củatác giả)

- Khi mới lấy chồng: giữ gìn khuônphép, ko để lúc nào vợ chồng phảiđến thất hòa

nhường nhịn ,đúng mực ,giữ gìn hpgia đình

- Khi tiễn chồng ra lính :+ Chỉ mong 2 chữ ‘’bình yên’’( kocần danh)

+ Cảm thông với vất vả,gian lao màchồng phải chịu đựng

+ nuôi con nhỏ

+ Với mẹ chồng:

? Trước khi mất mẹ chồng nàng đã trăng

trối điều gì ? Ý tứ nào thể hiện sự ghi

nhận nhân cách và đánh giá công lao của

nàng với gia đình nhà chồng ? Có thể

thấy nàng là người con dâu ntn?

Đó thực sự là người phụ nữ lí tưởng

trong xã hội PK

? TS trở về đã nghi oan cho vợ Trước

hoàn cảnh trớ trêu đó,VN đã bày tỏ điều

gì ?

Đọc lời thoại 1

Lời phân trần của nàng ,cho thấy nàng

mong muốn điều gì

? Theo em vì sao VN phải chịu nỗi oan

khuất ?(Gợi ý: Bi kịch gia đình mà VN

phải gánh phải chăng nó có xuất phát

điểm từ cuộc hôn nhân của VN ?Theo em

,đó có thể được coi là một trong những

nguyên nhân ? Vì sao?

? TS vốn có tính cách như thế nào ? Nay

trở về lại thêm tâm trạng ra sao?

( Đa nghi dễ dẫn đến định kiến trong

nhận thức,do đó ,chỉ cần một cớ rất

nhỏ,có thể tưởng tượng ra một sự việc

cực kì nghiêm trọng )

? Tình huống bất ngờ nào xảy ra ? Sự

 Khi ốm : hết sức thuốc thang,lễ báithần phật ,ngọt ngào khuyên lơn

Khi mất : hết lòng thương xót,lo machay

là người con dâu hiếu thảo

- Khi bị chồng nghi oan+ Phân trần để chồng hiểu: nói đếnthân phận mình ,tình nghĩa vợchồng,khẳng định tấm lòng thủychung trong trắng,cầu xin chồng đừngnghi oan,Nghĩa là hết lòng tìm cáchhàn gắn hạnh phúc gia đình đang cónguy cơ tan vỡ

+ Đau đớn ,thất vọng khi bị đối xửbất công,khi hạnh phúc gia đình vàtình yêu tan vỡ ( Thậm chí cả nỗi đaukhổ chờ chồng đến thành hóa đátrước đây cũng không còn có thể làmlại được nữa)

+ Than nguyền,xin thần sông chứnggiám tự tử để bảo toàn danh dự

Người phụ nữ ,xinh đẹp ,nếtna,hiếu thảo ,thủy chung,đảm đangtháo vát.Song phải chết một cách oanuổng ,đau đớn

2.Nỗi oan khuất của VN

- Nguyên nhân:

+ Cuộc hôn nhân có phần không bìnhđẳng ( TS xin với mẹ đem trăm lạngvàng cưới về ; lời nói của VN ‘’Thiếpvốn con kẻ khó,được nương tựa nhàgiàu)

+ Tính cách TS đa nghi lại thêm buồnkhổ khi trở về ( mẹ mất)

+ Tình huống bất ngờ : lời nói của

việc được phát triển ntn?

Nhận xét gì về cách xây dựng tình huống

này ( tăng cường tính bi kịch)

? Trước tình huống đó ,TS đã cư xử ntn?

Tâm lí nhân vật được phát triển như thế

nào ?

( không bình tĩnh -> bỏ ngoài tai ->

không tin nhân chứng -> không nói

duyên cớ kịch tính ngày một cao

vũ phu,thô bạo ‘’mắng nhiếc ,đánh

tiết câu chuyện,những lời trần thuật và

lời đối thoại trong truyện?

? Tìm những yếu tố kì ảo trong truyện ?

? Đưa những yếu tố kì ảo vào 1 câu

chuyện quen thuộc ,t/giả nhằm thể hiện

điều gì?

Xem ảnh : “Đền thờ VN bên sông Hoàng

Giang”

Đề cao phẩm hạnh của người phụ nữ

Sự chiến thắng của cái thiện, cái đẹp

đứa trẻ tin là vợ hư

+ Sự hồ đồ,độc đoán ,gia trưởng ,vũphu,thô bạo của TS

VN tự tử vì uất ức, tuyệt vọng

- Ý nghĩa:

+ Tố cáo XHPK xem trọng quyền uycủa kẻ giàu và người đàn ông tronggia đình

+ Tố cáo thói ghen tuông ích kỉ, hồ

đồ của TS+ Đề cao phẩm hạnh của người phụ

nữ và bày tỏ niềm cảm thông của tácgiả với số phận oan nghiệt của họ

3 Giá trị nghệ thuật của truyện

- Dẫn dắt tình huống truyện khéoléo,nhiều chi tiết có ý nghĩa,hợp lí

hấp dẫn ,kịch tính ,sinh động hơn

- Những đoạn đối thoại ,lời tự bạchhợp lí khắc họa rõ tính cách nhânvật và diễn biến tâm lí nhân vật

- Nhiều yếu tố kì ảo xen kẽ yếu tốthực tô đậm t/c truyền kì làm chothế giới kì ảo trở nên gần gũi vớicuộc đời thực,tăng độ tin cậy Có ýnghĩa:

+ Hoàn chỉnh thêm nét đẹp của VN ( Dù ở thế giới bên kia vẫn nặng tìnhvới c/đời,quan tâm đến chồngcon,phần mộ tổ tiên ,khao khát đượcphục hồi danh dự)

+ Tạo nên kết thúc có hậu+ Thể hiện ước mơ của con người về

sự công bằng ,về sự chiến thắng củacái thiện ,cái đẹp

? Nội dung quan trọng nhất của tác phẩm

Tiết 18 - Tiếng Việt

Xưng hô trong hộng 2: i thoạt động 2: i

- Kiểm tra bài cũ: ( H Đ 1) Kiểm tra 15 phút

1 Kể tên các phương châm hội thoại đã học ? Trong giao tiếp nói lạc đề là viphạm phương châm hội thoại nào ?

2 Vận dụng các phương châm hội thoại phải chú ý điều gì ?Tại sao khi giaotiếp,có những trường hợp không không tuân thủ phương châm hội thoại mà vẫnđược chấp nhận ? Lấy ví dụ chứng minh

H Đ 2: Bài mới

Xưng hô trong hội thoại là một nội dung quen thuộc Với sự phong phú,tinh tếgiàu sắc thái biểu cảm của từ ngữ xưng hô tiếng Việt ,đòi hỏi mỗi chúng ta phảihiểu rõ và sử dụng phù hợp với hoàn cảnh và tình huống giao tiếp

? Hãy nêu một số từ ngữ dùng để xưng hô

trong TV và cho biết cách dùng những từ

ngữ đó?

( 3 nhóm - Đại diện nhóm trả lời)

So sánh với ngôn ngữ Châu Âu

? Nhận xét gì về ngôn ngữ xưng hô TV?

( Tình huống giao tiếp đã thay đổi,vị thế hai

nhân vật đã khác,lúc này họ nói với nhau với tu

tư cách là những người bạn.)

?Nêu cách sử dụng từ ngữ xưng hô

H đọc phần ghi nhớ

H Đ 3 : Luyện tập

Yêu cầu bài tập:

I Từ ngữ xưng hô và việc sử dụng