SKKN toán 2.1.doc

Bản thân tôi là một giáo viên tiểu học với bao suy nghĩ tốt đẹp về tương lai của thế hệ học sinh thân yêu, với lòng nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, tôi không ngừng học hỏi, trau dồi kiến

SỬ DỤNG “LỆNH” TRONG TOÁN HỌC ĐỂ DẠY TOÁN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG VÀ HIỆU QUẢ

CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN 2

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Để thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa - hiện đại hóa, góp phần đổi mới đất nước, giáo dục đóng vai trò rất quan trọng Nhằm tạo ra những nhân tố mới có đầy đủ phẩm chất và năng lực để cống hiến vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Chính vì vậy mà sau khi đất nước được hoàn toàn giải phóng Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến giáo dục - đào tạo Đặc biệt là những năm gần đây, cả nước đang thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục của Chính phủ, nên đã có sự chuyển biến tích cực về công tác giáo dục

và đào tạo đó là: Tập trung tạo mọi điều kiện để thực hiện tốt dạy

và học Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở tất cả các bậc học, cấp học trên mọi miền Tổ quốc Hòa chung với tinh thần

đó của cả nước, Tỉnh ta cũng đang từng bước nâng cấp về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, cũng như chuẩn bị hóa về trình độ đào tạo, chuẩn chính và tăng cường nề nếp kỷ cương dạy học Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm được đưa lên hàng đầu là “Nâng cao chất lượng toàn diện ở tất cả bậc học, cấp học” Một trong các cấp học, bậc học thì bậc tiểu học được xem là nền tảng thiết yếu nhất để

hoàn thiện và phát triển năng lực, trí tuệ cũng như tâm lý trẻ em, một thế hệ làm chủ tương lai của đất nước

Do đó hệ thống giáo dục thì bậc tiểu học được coi trọng và quan tâm nhất, bởi lứa tuổi này thì các em đang dần được hoàn thiện các kỹ năng giao tiếp cũng như tư duy, tính toán Nên Đảng

và Nhà nước ta hiện nay đã và đang đề ra những biện pháp tích cực thúc đẩy sự nghiệp giáo dục ở các trường học nói chung và trường tiểu học nói riêng Một trong những biện pháp đó là: Không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Chọn ra những phương pháp dạy học phù hợp giúp các em tiếp thu kiến thức có hiệu quả

Cùng với ngày hội chung của ngành giáo dục, cả nước đón chào năm học mới Bản thân tôi là một giáo viên tiểu học với bao suy nghĩ tốt đẹp về tương lai của thế hệ học sinh thân yêu, với lòng nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, tôi không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức thông qua các tài liệu giảng dạy, giáo trình hướng dẫn, các tài liệu tham khảo như: Tạp chí giáo dục, báo tiền phong, toán tuổi thơ Tích cực tham gia dự giờ thăm lớp, lắng nghe và tiếp thu những ý kiến góp ý xây dựng của Ban giám hiệu, của đồng chí, đồng nghiệp để xây dựng cho mình một số biện pháp, phương pháp phù hợp với trình độ nhận thức cũng như đặc điểm, tâm lý của học sinh lớp tôi Nhằm giúp các em lĩnh hội kiến thức một cách có hiệu quả, có chất lượng ở tất cả các môn học nói chung và toán học nói

riêng Đó cũng là lý do mà tôi chọn đề tài: “Sử dụng “lệnh” trong

toán học để dạy toán nâng cao chất lượng và hiệu quả cải tiến phương pháp dạy học toán 2”.

Năm học 2008 - 2009 cũng như các năm học trước, việc đổi mới phương pháp dạy học vẫn là vấn đề then chốt và nóng hổi mà mỗi giáo viên ai cũng phải nắm bắt và thực hiện có hiệu quả để cùng với các bậc học đào tạo ra lớp người lao động mới năng động, sáng tạo phù hợp với làn sóng đổi mới kinh tế hiện nay của đất nước

Năm học 2008 - 2009 tôi trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy lớp 2D trường THCS KpăKlơng qua thực tế giảng dạy, tham khảo giáo trình hướng dẫn sách giáo khoa cũng như các tài liệu khác SGK toán 2 là tăng cường các bài luyện tập - thực hành Thời lượng luyện tập thực hiện chiếm tỷ lệ khá hơn thời gian học tập trên lớp Các hình thức câu hỏi, bài tập cũng đa dạng và phong phú hơn Nên các bài tập đã biên soạn coi như là những công cụ đánh giá nhằm góp phần đổi mới quá trình đánh giá kết quả học tập của các em qua việc tiếp thu lĩnh hội những kiến thức mới

Từ nhận thức đó, ngoài những bài tập tự luận Sách toán 2 mới có nhiều dạng bài tập: “Dạng trắc nghiệm”, các bài tập và câu hỏi có nêu rõ “lệnh” Thực hiện các bài tập đó yêu cầu học sinh khi thực hiện phải suy nghĩ, phải tự mình “thao tác”, hành động theo chỉ dẫn của “lệnh”

Qua thực tế lớp học của tôi đa số học sinh đều là dân tộc thiểu

số lại là 1 điểm trường xa trung tâm nên sự hiểu biết, tiếp thu của

các em có phần hạn chế (Lớp 2D điểm làng Ogrưng thuộc trường THCS KpăKlơng - Xã JaKo - Huyện Chư Sê)

Thời gian xuyên suốt đầu học kỳ I thì tôi bắt đầu nghĩ đến phương pháp dạy học toán và nhất là phương pháp sử dụng “lệnh” trong dạy học toán Nên bắt đầu sau khi kiểm tra giữa kỳ I là tôi đã tiến hành và áp dụng phương pháp này cho đến nay (đầu học kỳ II) thì hầu như các em đều đã thực hiện tốt phần phương pháp và các

em hiểu bài nhanh hơn, nắm vững kiến thức hơn, chất lượng hiệu quả học tập được nâng lên rõ rệt Từ đó, tôi áp dụng phương pháp theo “lệnh” vào các môn học Đặc biệt là môn Toán có hiệu quả rất cao Bởi phương pháp này giáo viên đã tạo điều kiện để các em tự làm lấy mọi việc mà khả năng các em có thể làm được

II NỘI DUNG:

Mỗi bài tập, mỗi câu hỏi trong GSK toán 2 mới thường có phần “Chỉ dẫn” hành động nên thành “lệnh” và phần “Thông tin” là nội dung chính của câu hỏi, bài tập Như vậy phần “Thông tin” của câu hỏi, của bài tập phản ánh nội dung chứa đựng giả thiết và kết luận của bài toán hoặc nội dung các yêu cầu cần giải quyết mà câu hỏi, bài tập đó đặt ra Còn “Lệnh” hiểu là chỉ dẫn hành động, chỉ ra yêu cầu và cách thức giải quyết bài toán, cách thực hiện yêu cầu đặt ra của câu hỏi, của bài tập theo “lệnh” chủ yếu bằng thao tác tay (nối, vẽ, viết, điền, thế, gạch )

“Lệnh” thường không đặt ra cho các câu hỏi, các bài tập trả lời miệng (vấn đáp, đàm thoại, nói)

“Lệnh trong bài tập:

-Rõ ràng (tường minh)

-Ngắn, gọn (“Lệnh” thường được giải mã hóa hoặc KH theo quy ước)

-Dễ thực hiện (thực hiện bằng “hành động”, “thao tác” tay viết ngay vào phần để trống của câu hỏi, của bài tập đó)

Trong sách Toán 2 và vở bài tập toán 2 mới có các dạng

“lệnh” cơ bản sau:

*Dạng 1: Điền - Thế:

Điền thế vào chỗ chấm, điều dấu thích hợp (+, -, x, :; >, <, =)

*Vi dụ 1:

9 + 9 19

9 + 9 15

9 + 8 8 + 9

9 + 5 9 + 6

*Ví dụ 2:

9 6 = 15 4 2 1 = 2

8 6 = 14 2 1 3 = 6

16 10 = 6

*Dạng 2: Dạng nối cặp đôi.

*Ví dụ 1: Nối mỗi số 51, 43, 47, 25 với phép tính thích hợp

>

<

=

+

-x :

48 + 3 78 + 7 39 + 8

*Ví dụ 2: Nối 2 số có tổng bằng 100.

*Dạng 3: Làm theo mẫu.

*Ví dụ 1: Viết theo mẫu

Mẫu: 28 = 20 + 8

*Ví dụ 2: Tính theo mẫu.

Mẫu: 3 x 4 : 2 = 12 : 2

a 5 x 6 : 3 = b 2 x 2 x 2

=

=

=

*Dạng 4: Dạng đúng - sai (Trắc nghiệm tự chọn)

*Ví dụ: Đúng ghi Đ - Sai ghi S

2

15

2

43 2

85

60

35 37 29 47

*Dạng 5: Dạng lựa chọn trắc nghiệm.

*Ví dụ: Khoanh tròn vào chữ cái đặt trước kết quả đúng.

a 28 + 4 = ?

*Dạng 6:Đánh dấu x, tô màu, khoanh tròn (Theo yêu cầu của bài).

*Ví dụ: Khoanh vào 1/2 số bông hoa ở mỗi hình sau:

Trên đây là một số bài tập sử dụng “lệnh” trong bài tập thực hành Thông qua việc làm bài tập theo “lệnh” đưa ra, tôi thấy học sinh ở lớp tôi làm bài tập có phần tiến bộ rõ rệt, kết quả làm bài tập rất cao, các em cảm thấy tự tin

*Ví dụ: Sau đây ta thấy được điều đó.

Điền số thích hợp vào ô trống

15 <  < 25



 



Trước đây, với yêu cầu của bài thì chúng ta phải hướng dẫn các em đặt giả thiết tạm để tìm kết luận, cuối cùng mới tìm đến kết quả cần tìm như sau:

Nếu thay 15 vào ô trống thì ta có: 15 = 15; 15 < 25 loại

Nếu thay 16 vào ô trống thì ta có: 15 < 16 < 25

Tương tự cho đến số 24 Với cách này thì chúng ta giúp các

em tìm ra số cần điền vào ô trống là: 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23,

24 Nhưng các em chỉ điền được 1 số duy nhất vào ô trống trong dãy số vừa tìm được Như vậy, ta thấy được ở chương trình cũ, phương pháp dạy học cũ giáo viên chỉ là người cung cấp rất hạn chế cho học sinh Do đó, rất hạn chế sự tiếp thu, lĩnh hội kiến thức của học sinh

Đối với những học sinh lại là học sinh trung bình, yếu với dạng bài tập này thì các em lại càng không hiểu về cách đưa ra giả thiết tạm để tìm ra kết quả bài toán Chính vì vậy mà ở chương trình có sự thay đổi về nội dung chương trình cũng như phương pháp làm bài mới Để phát huy được tính tích cực độc lập suy nghĩ cũng như tính sáng tạo trong học tập nhằm lôi cuốn sự say mê tìm tòi trong học tập của các em đó là đưa ra các dạng bài tập theo

“lệnh”

*Ví dụ Cũng ví dụ trên nhưng dưới dạng sau:

Nối phép tính với ô trống thích hợp

17 + 4

15 <  < 25

Hay: Nối số thích hợp với ô trống

Với “lệnh” trên thì học sinh phải tự mình tính nhẩm kết quả của phép tính, rồi lựa chọn ô có số có thể điền, ngoài ra còn củng

cố lại cách cộng trừ có nhớ, không nhớ trong phạm 20, 100

So sánh giữa 2 phương pháp làm trên một dạng toán thì ta thấy phương pháp mới không chỉ giúp các em củng cố kiến thức cũ

và làm đúng bài tập theo yêu cầu của “lệnh” mà còn giúp tất cả các học sinh (cả bốn đối tượng) giỏi, khá, trung bình, yếu đều phát huy

16

26 17 18 19 25

20 21

22 23

24

15

15 < < 2 5

được tính độc lập suy nghĩ, tư duy sáng tạo giúp các em hiểu bài, nắm vững kiến thức bài học Ngoài ra, các em cảm thấy tự tin trong học tập Bởi vậy, qua nghiên cứu chương trình sách toán 2 mới, tôi nghĩa vận dụng phương pháp “lệnh” trong toán để dạy toán đó cũng là phương pháp mà mỗi giáo viên cần vận dụng Phương pháp này không chỉ giúp các em phát huy được tính tích cực sáng tạo, tính tự giác, độc lập suy nghĩ trong tất cả các em mà giúp giáo viên không phải nói nhiều, làm việc nhiều như trước, đồng thời tiết dạy nhẹ nhàng, thoải mái hơn

Đối với dạng toán giải có lời văn thì giáo viên cũng áp dụng phương pháp “lệnh” trong giải toán có lời văn cũng như dạy học bài mới

*Ví dụ: Bài 4 - trang 15

Trong vườn có 9 cây táo, mẹ trồng thêm 6 cây nữa Hỏi trong vườn có tất cả bao nhiêu cây táo?

Thông thường để phân tích đề toán giáo viên thường hỏi: +Bài toán cho biết gì?

+Bài toán hỏi gì?

Nếu áp dụng cách đặt câu hỏi cho học sinh trả lời, không những không phát huy được tính độc lập suy nghĩ, sáng tạo của tất

cả các em mà còn tạo cơ hội cho những em học yếu, học trung bình, những em nhút nhát, rụt rè lười suy nghĩ sẽ thụ động

Bởi vậy trong khi dạy để thay đổi phương pháp hỏi đáp tôi sử dụng “lệnh” để yêu cầu các em phân tích bài toán như sau:

-Các em hãy lấy thước và bút chì gạch một gạch dưới dữ kiện bài toán đã cho biết và gạch 2 gạch dưới câu hỏi của bài toán

Sau “lệnh” này tôi thấy học sinh trong lớp đều làm việc rất tích cực:

+Mắt các em phải đọc đề

+Óc các em phải suy luận xem đâu là dữ kiện bài toán đã cho biết và đâu là câu hỏi của bài toán

+Tay các em phải cầm thước, bút chì gạch chân chúng

Với cách này tôi chỉ cần đi lướt qua một vòng là thấy tất cả các em đều gạch được 1 gạch dưới câu: Có 9 cây táo, mẹ trồng thêm 6 cây táo và gạch được 2 gạch dưới câu: Hỏi trong vườn có tất cả bao nhiêu cây táo?

Cứ như thế học sinh học tập sôi nổi và đa số các em đã biết cách gạch dưới dữ kiện cần gạch rồi tìm hiểu bài toán

Khi hướng dẫn giải nếu cứ áp dụng phương pháp truyền thống hỏi đáp một lần nữa tôi phải lặp lại câu hỏi:

+Bài toán cho biết gì? (Bài toán cho biết có 9 cây táo, mẹ trồng thêm 6 cây nữa)

+Bài toán hỏi gì? (Bài toán hỏi trong vườn có tất cả bao nhiêu cây táo?)

+Vậy muốn biết trong vườn có tất cả bao nhiêu cây táo em phải làm như thế nào? (Em lấy 9 + 6 = 15 cây táo)

Như vậy nếu chúng ta sử dụng phương pháp “lệnh” trong giải toán không những chúng ta chỉ phát huy tính tích cực mà còn tạo không khí thoải mái cho các em

Qua quá trình dạy toán ở lớp 2 tôi nhận thấy với biện pháp dạy trên, ở lớp tôi tất cả các em học sinh trong lớp đều nắm kiến thức bài chắc chắn hơn, giải được các bài tập một cách dễ dàng hơn

và không bị nhầm lẫn giữa các dạng kiến thức nhất là phần luyện tập - thực hành và khi kiểm tra chất lượng học tập được đảm bảo,

đa số các em đều được hoạt động và khám phá lĩnh hội kiến thức Chất lượng thi khảo sát qua các kì thi đạt khá cao

K t qu thi gi a h c kì I đ c x p lo i c a môn Toán nh sau: ết quả thi giữa học kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ả thi giữa học kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ữa học kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ọc kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ược xếp loại của môn Toán như sau: ết quả thi giữa học kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ại của môn Toán như sau: ủa môn Toán như sau: ư

TRUNG

K t qu thi h t h c kì I đ c x p lo i c a môn Toán nh sau: ết quả thi giữa học kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ả thi giữa học kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ết quả thi giữa học kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ọc kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ược xếp loại của môn Toán như sau: ết quả thi giữa học kì I được xếp loại của môn Toán như sau: ại của môn Toán như sau: ủa môn Toán như sau: ư

TRUNG

Tuy nhiên đó vẫn chưa phải là kết quả mĩ mãn vì thế bản thân tôi vẫn còn phải cố gắng nhiều hơn nữa trong việc vận dụng các phương pháp, hình thức dạy học sao cho phù hợp với trình độ nhận thức cũng như đặc điểm tâm lý của học sinh lớp mình phụ trách để đưa chất lượng dạy học cao hơn

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:

Để áp đụng dạy học theo ‘lệnh” thì người giáo viên phải có trình độ, có năng lực, phải có lòng yêu nghề mến trẻ, phải nắm vững nội dung chương trình một cách có hệ thống

Giáo viên có sự rèn luyện thường xuyên liên tục tìm tòi và phát hiện cái mới, cái hay trong toán học để lựa chọn phương pháp, hình thức dạy học phù hợp với từng nội dung kiến thức

Giáo viên phải luôn củng cố, bổ sung lại kiến thức cũ cho học sinh thông qua việc tìm kiếm phát hiện kiến thức mới

Giáo viên luôn luôn tham gia xây dựng chuyên môn cùng với đồng nghiệp bạn bè và cùng thống nhất sử dụng phương pháp

Trong quá trình dạy và học phương pháp nào cũng quan trọng, cũng cần thiết, mỗi phương pháp là mỗi chìa khóa để mở ra

hệ thống kiến thức từng khám phá Song khi người giáo viên trực tiếp hướng dẫn học sinh thì cần sử dụng phương pháp sao cho hợp

lí và phù hợp từng nội dung bài học, phù hợp năng lực và hiểu biết của học sinh

Trên đây là một số ý kiến đóng góp cũng như một phần kế hoạch giảng dạy của cá nhân tôi Mong tập thể Hội đồng sư phạm cùng Ban giám hiệu nhiệt tình ủng hộ và góp ý cho tôi

Tôi xin chân thành cảm ơn.