Những kiến thức cơ bản để định giá trái phiếu

Thị trường chứng khoán là một bộ phận quan trọng của Thị trường vốn, hoạt động của nó nhằm huy động những nguồn vốn tiết kiệm nhỏ trong xã hội tập trung thành nguồn vốn lớn tài trợ cho doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế và Chính phủ để phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế hay cho các dự án đầu tư. Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loại chứng khoán. Việc mua bán được tiến hành ở hai thị trường sơ cấp và thứ cấp. do vậy thị trường chứng khoán là nơi chứng khoán được phát hành và trao đổi. Thị trường sơ cấp: người mua mua được chứng khoán lần đầu từ những người phát hành; Thị trường thứ cấp: nơi diễn ra sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở Thị trường sơ cấp. Hàng hóa giao dịch trên Thị trường chứng khoán bao gồm: các cổ phiếu, trái phiếu và một số công cụ tài chính khác có thời hạn trên 1 năm Vị trí của Thị trường chứng khoán: Trong thị trường Tài chính có hai thị trường lớn là: Thị trường Tài chính ngắn hạn (Thị trường tiền tệ); Thị trường Tài chính dài hạn (Thị trường vốn): bao gồm Thị trường tín dụng dài hạn (gồm Thị trường cho vay thế chấp và thị trường cho thuê tài chính); và Thị trường chứng khoán. Đặc điểm chủ yếu của Thị trường chứng khoán: Được đặc trưng bởi hình thức tài chính trực tiếp, người cần vốn và người cung cấp vốn đều trực tiếp tham gia thị trường, giữa họ không có trung gian tài chính; Là thị trường gần với Thị trường cạnh tranh hoàn hảo. Mọi người đều tự do tham gia vào thị trường. Không có sự áp đặt giá cả trên thị trường chứng khoán, mà giá cả ở đây được hình thành dựa trên quan hệ cung – cầu; Về cơ bản là một thị trường liên tục, sau khi các chứng khoán được phát hành trên thị trường sơ cấp, nó có thể được mua đi bán lại nhiều lần trên thị trường thứ cấp. Thị trường chứng khoán đảm bảo cho các nhà đầu tư có thể chuyển chứng khoán của họ thành tiền mặt bất cứ lúc nào họ muốn.

I H C KINH T QU C DÂN KHOA NGÂN HÀNG – TÀI CHÍNH

b n nh n c t c 5 USD/n m cho m i c phi u và bán c phi u

cu i n m 2005 v i giá 100 USD N m 2004, b n nh n trái

quy n và bán v i giá 10 USD L i t c c a b n là bao nhiêu?

̈ L i nhu n tuy t đ i = (100 – 50) + 5×3 + 10 = 75 USD

R I RO

Kh n ng x y ra các bi n c không l ng tr c, khi x y ra,

thu nh p th c t khác sai so v i thu nh p d tính

o l ng r i ro b ng ph ng sai, đ l ch chu n, h s

Rñi ro tæng thÓ

Rñi ro l·i suÊt Rñi ro thÞ tr−êng Rñi ro søc mua Rñi ro tû gi¸

Rñi ro kinh doanh Rñi ro tµi chÝnh Rñi ro qu¶n lý

R I RO PHI H TH NG

̈ R i ro kinh doanh: S bi n đ ng giá ch ng khoán do

nh ng thay đ i trong ho t đ ng kinh doanh c a doanh

nghi p (Tác đ ng t bên trong và bên ngoài doanh nghi p)

̈ R i ro tài chính: Liên quan đ n s d ng đòn b y tài

chính

̈ R i ro t giá: Liên quan đ n s thay đ i t giá

̈ R i ro thanh kho n: Liên quan đ n đi u ki n giao d ch

Xác su t (P i ) L i nhu n ( E (Ri) )

Kinh t t ng tr ng th p 0,25 - 5%

Kinh t t ng tr ng trung bình 0,50 15%

Kinh t t ng tr ng cao 0,25 35%

GIÁ TR TH I GIAN C A TI N

̈ Giá tr c a m t đ ng ti n các th i đi m khác nhau là

khác nhau

̈ ra quy t đ nh đ u t , c n so sánh trên cùng m t đ n v giá tr th i gian c a ti n

̈ Quy đ i theo giá tr hi n t i ho c giá tr t ng lai

Æ PV = I t /(1+k) t

Æ FV = C(1+i) t

TI N – KHÔNG L I T C – LÀ VUA

M C TIÊU C A DOANH NGHI P

̈ C đông mong đ i gì?

Æ C t c cao?

Æ Giá tr c phi u t ng?

Æ Quy n ki m soát doanh nghi p?

̈ T i đa hoá giá tr tài s n c a doanh nghi p?

Æ Ph i tho mãn yêu c u c a c đông vì phi u b u

̈ M c tiêu c a doanh nghi p: “T i đa hoá giá tr c phi u

hay duy trì t c đ t ng tr ng n đ nh th giá c phi u”

̈ Liên quan đ n ho t đ ng góp v n ho c cho vay

̈ Có th mua bán đ c b i mang l i thu nh p cho ch s

h u ho c tích tr giá tr

C I M C A CH NG KHOÁN

̈ Không kh u hao nh các tài s n th c, hình thái c a nó

th ng không liên quan đ n giá tr th c c a chúng.

̈ Chi phí v n chuy n và c t tr nh

̈ Tài s n tài chính d dàng có th thay đ i hình thái ho c thay

th cho các tài s n khác

̈ Là tài s n đ u t nên ch a đ ng tính sinh l i và tính r i ro

̈ Kh n ng thanh kho n cao

CÁC D NG CH NG KHOÁN C B N

c a t ch c phát hành – công ty c ph n, bao g m c phi u

th ng (c phi u ph thông) và c phi u u đãi

đ i v i t ch c phát hành, bao g m Trái phi u Chính Ph , Trái phi u chính quy n đ a ph ng và trái phi u doanh

nghi p (Trái phi u công nghi p)

khoán g c nh : h p đ ng k h n, h p đ ng quy n ch n, …

TRÁI PHI U

̈ L à m t “t gi y” mà v i nó, nhà phát hành cam k t hoàn

tr theo các đi u kho n ghi trên trái phi u

TÍNH CH T C A TRÁI PHI U

̈ Là công c huy đ ng n dài h n khá hi u qu

̈ Tính thanh kho n cao, th ng do các TGTC, các nhà đ u t

l n n m gi

̈ Th ng giao d ch trên th tr ng OTC, tính thanh kho n cao

̈ Trái ch không có quy n ki m soát

̈ Doanh nghi p đ c h ng ti t ki m thu

̈ Chi phí khá cao, do v y, quy mô huy đ ng ph i đ l n

̈

PHÂN LO I TRÁI PHI U

đ a ph ng; Doanh nghi p

n ; Trái phi u m o hi m; Trái phi u qu c t

danh; Trái phi u ghi danh; Trái phi u đích danh

đ i; H n h p

PHÂN LO I TRÁI PHI U

2000 8,5

Nhà đ u t D 10.000 8,8

PHÁT HÀNH TRÁI PHI U DOANH NGHI P

NH GIÁ TRÁI PHI U

NH GIÁ TRÁI PHI U

̈ Là xác đ nh giá tr kinh t hay giá tr th c

̈ Là giá tr hi n t i c a các lu ng thu nh p d ki n thu đ c

t tài s n, đ c chi t kh u v th i đi m hi n t i, t i t l l i

VÍ D 1 V NH GIÁ TRÁI PHI U

nh giá trái phi u Coupon m nh giá 1000 USD, phát hành đ u n m 2000, đáo h n cu i n m 2010, lãi su t danh ngh a 10%/n m, thu nh p đ c thanh toán vào cu i n m, th i đi m đ nh giá đ u n m 2005, k = 12%

VÍ D 2 V NH GIÁ TRÁI PHI U

nh giá trái phi u NKC m nh giá 1000 USD, phát hành đ u

n m 2000, đáo h n cu i n m 2010, lãi su t danh ngh a

10%/n m, thu nh p đ c thanh toán vào cu i n m, th i đi m

N M QUAN H C B N

̈ Quan h t l ngh ch gi a lãi su t và giá trái phi u

̈ i = k P b = C i > k P b > C i < k P b < C

̈ Giá c a TP s ti n sát t i m nh giá khi ngày đáo h n đ n g n

̈ K h n trái phi u càng l n, r i ro lãi su t càng cao

̈ R i ro lãi su t đ c xác đ nh qua đ co dãn

Db = - { ∑(t×It)/(1 + k)t}/Pb

ẤPb = Db×Pb × Ấ(1+k)/(1+k)

( 2

1

1

y C

y

D B

B

B

e t

c y

B B

C

n

i

yt i

i

i

∆ +

VÀ CHI PHÍ TRÁI PHI U M I

̈Po = ∑It/(1 + i’)t ho c Pn = ∑It/(1 + k’)t

i’ = Lãi su t phi r i ro + M c bù r i ro

Lãi su t phi r i ro = Lãi su t TPKB cùng k h n

và chi phí v n c a trái phi u coupon khi bi t th giá là 900 USD, thu TNDN 28% và chi phí phát hành là 10%

TRÁI PHI U CHUY N I

̈ Là lo i trái phi u có thu nh p h n h p

̈ Do công ty c ph n phát hành

̈ Có kh n ng chuy n đ i thành c phi u th ng

̈ i u kho n chuy n đ i đ c quy đ nh t i th i đi m phát hành

VÍ D : TRÁI PHI U CHUY N I

̈ Trái phi u Coupon m nh giá 100.000 VN có k h n 5 n m

̈ Lãi su t danh ngh a 10%/n m, tr lãi đ nh k hàng n m

̈ T i th i đi m đáo h n, trái phi u s đ c chuy n đ i

̈ T l chuy n đ i: 1 trái phi u = 2 c phi u th ng

̈ Gi s , giá c phi u th ng hi n t i là 50.000 VN /c phi u

TRÁI PHI U CHUY N I

̈ L i th c a n :

Æ u tiên thanh toán tr c

Æ Doanh nghi p đ c h ng ti t ki m thu

̈ Thu nh p c a trái phi u chuy n đ i

Æ Ti n lãi: C đ nh ho c lãi su t th n i

Æ Chênh l ch giá do l i nhu n tái đ u t

TRÁI PHI U CHUY N I

̈ Gi s : Giá c phi u t ng tr ng n đ nh 10%/n m

̈ Giá c phi u sau 5 n m = 50.000×(1+0,1) 5 = 80.530 VN

̈ Giá c phi u khi chuy n đ i do hi u ng pha loãng:

Ps = (n×80.530 + m×50.000)/(n+m) = 74.424 VN

m - S l ng c phi u m i đ c chuy n đ i

n - S l ng c phi u c Gi s m = n×20%

̈

TRÁI PHI U CHUY N I

̈ Gi s : Giá c phi u t ng tr ng n đ nh 10%/n m

̈ Giá c phi u sau 5 n m = 50.000×(1+0,1) 5 = 80.530 VN

̈ Giá c phi u khi chuy n đ i do hi u ng pha loãng:

Ps = (n×80.530 + m×50.000)/(n+m) = 74.424 VN

m - S l ng c phi u m i đ c chuy n đ i

n - S l ng c phi u c Gi s m = n×20%

TRÁI PHI U CHUY N I

̈ L i t c hàng n m c a trái phi u: 100.000×10% = 10.000 VN

̈ L i t c t t ng giá: 2×74.424 – 100.000 = 48.848 VN

̈ N u t l l i t c yêu c u c a nhà đ u t là 12%:

P b = 10.000/(1+0,12) 1 + 10.000/(1+0,12) 2 + 10.000/(1+0,12) 3 + 10.000/(1+0,12) 4 + (148.848 +10.000)/(1+0,12) 5 = 120.510 VN

TRÁI PHI U CHUY N I NHNTVN

̈ Ngày phát hành: 26/12/2005

̈ K h n: 7 n m

̈ Lãi su t hình thành qua đ u giá: 6%/n m

̈ Tr lãi hàng n m

̈ M nh giá và lãi ch a đ n h n tr đ c chuy n đ i

̈ Theo giá bình quân đ u giá khi ngân hàng đ c c ph n hoá

TRÁI PHI U CHUY N I NHNTVN

̈ L i t c th p: 6%/n m

̈ Ch a rõ th i đi m chuy n đ i: N u không c ph n hóa đ c?

̈ Không đ c h ng l i nhu n gi l i t i th i đi m chuy n đ i

̈ Ph thu c giá đ u giá bình quân: Càng cao càng b t l i

̈ i u gì x y ra khi giá 1 n m công tác là 85 tri u đ ng?

Æ Giá c phi u d ki n: 85×40% = 2.125.000 VN /CP

Æ 1 đ ng đ u t trái phi u = 212,5 -1 đ ng

̈ B n đ u t gì t n m 2005 đ n nay? Lãi bao nhiêu?

TRÁI PHI U CHUY N I NHNTVN

!!!

I H C KINH T QU C DÂN KHOA NGÂN HÀNG – TÀI CHÍNH