KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG CHỨNG KHOÁN

Thị trường chứng khoán là một bộ phận quan trọng của Thị trường vốn, hoạt động của nó nhằm huy động những nguồn vốn tiết kiệm nhỏ trong xã hội tập trung thành nguồn vốn lớn tài trợ cho doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế và Chính phủ để phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế hay cho các dự án đầu tư. Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loại chứng khoán. Việc mua bán được tiến hành ở hai thị trường sơ cấp và thứ cấp. do vậy thị trường chứng khoán là nơi chứng khoán được phát hành và trao đổi. Thị trường sơ cấp: người mua mua được chứng khoán lần đầu từ những người phát hành; Thị trường thứ cấp: nơi diễn ra sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở Thị trường sơ cấp. Hàng hóa giao dịch trên Thị trường chứng khoán bao gồm: các cổ phiếu, trái phiếu và một số công cụ tài chính khác có thời hạn trên 1 năm Vị trí của Thị trường chứng khoán: Trong thị trường Tài chính có hai thị trường lớn là: Thị trường Tài chính ngắn hạn (Thị trường tiền tệ); Thị trường Tài chính dài hạn (Thị trường vốn): bao gồm Thị trường tín dụng dài hạn (gồm Thị trường cho vay thế chấp và thị trường cho thuê tài chính); và Thị trường chứng khoán. Đặc điểm chủ yếu của Thị trường chứng khoán: Được đặc trưng bởi hình thức tài chính trực tiếp, người cần vốn và người cung cấp vốn đều trực tiếp tham gia thị trường, giữa họ không có trung gian tài chính; Là thị trường gần với Thị trường cạnh tranh hoàn hảo. Mọi người đều tự do tham gia vào thị trường. Không có sự áp đặt giá cả trên thị trường chứng khoán, mà giá cả ở đây được hình thành dựa trên quan hệ cung – cầu; Về cơ bản là một thị trường liên tục, sau khi các chứng khoán được phát hành trên thị trường sơ cấp, nó có thể được mua đi bán lại nhiều lần trên thị trường thứ cấp. Thị trường chứng khoán đảm bảo cho các nhà đầu tư có thể chuyển chứng khoán của họ thành tiền mặt bất cứ lúc nào họ muốn.

Phân tích tài chính - mục đích

Đối với giám đốc tài chính

Đối với cổ đông

Đối với chủ nợ: NHTM, nhà cung cấp, trái chủ

Đối t−ợng khác: cơ quan thuế, thanh tra, kiểm toán

Đối với cán bộ công nhân viên

Dang Tran Ngoc Digitally signed by Dang Tran NgocDN: CN = Dang Tran Ngoc, C = VN, O = 098.888.4474 - (04) 238.2898, OU = www.dangtran.com

Xác định nguyên nhân

Thu thập thông tin

Thông tin nội bộ Thông tin bên ngoài

Thông tin kế toán, quản lí

Tài liệu sử dụng để phân tích

Những thông tin chung về công ty

Các báo cáo tài chính của công ty

- Bảng cân đối kết toán

- Báo cáo kết quả kinh doanh

- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch

Ph−¬ng ph¸p so s¸nh

Ph−¬ng ph¸p tû lÖ

Ph−¬ng ph¸p kÕt hîp “so s¸nh c¸c tØ lÖ” – PP c¬ b¶n

Ph−¬ng ph¸p t¸ch ®o¹n

Ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch so s¸nh

tû lÖ

TÝnh to¸n c¸c chØ tiªu tµi chÝnh theo tû lÖ

So s¸nh c¸c chØ tiªu cña doanh nghiÖp víi:

- Kú nµy víi kú tr−íc

- ChØ tiªu trung b×nh ngµnh

- ChØ tiªu kÕ ho¹ch víi chØ tiªu thùc hiÖn

Bảng cân đối kế toán ( Mẫu)

Tổng tài sản Tổng nguồn vốn Tài sản lưu động

Phát hành cổ phiếuLợi nhuận giữ lại

Bảng cân đối kế toán

ý nghĩa

Phản ánh tình hình tài chính công ty tại 1 thời điểm Cho biết tổng giá trị tài sản, tổng nguồn vốn của

Công ty tại thời điểm lập

Phản ánh cơ cấu đầu t− tài sản

Phản ánh chính sách tài trợ của Công ty

Tµi s¶n cña c«ng ty vµ gi¸ cæ phiÕu

Tµi s¶n vµ quy m« cña tµi s¶n

C¬ cÊu tµi s¶n cña c«ng ty

+ Tµi s¶n h÷u h×nh

+ Tµi s¶n v« h×nh

Tµi s¶n cña c«ng ty vµ gi¸ cæ phiÕu

(tiÕp)

§Þnh gi¸ tµi s¶n cña c«ng ty vµ dù b¸o gi¸ cæ phiÕu Tµi s¶n h÷u h×nh vµ xu h−íng

Tµi s¶n v« h×nh vµ xu h−íng

Nguån vèn vµ gi¸ cæ phiÕu cña c«ng ty

Quy m« nguån vèn

C¬ cÊu nguån vèn

Nguån dµi h¹n vµ ng©n hµng C¬ cÊu nguån dµi h¹n

Nguån vèn vµ gi¸ cæ phiÕu cña c«ng ty

B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh-MÉu

Mèi quan hÖ gi÷a c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh vµ

chøng kho¸n cña c«ng ty (tiÕp)

B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh

Mèi quan hÖ gi÷a lîi nhuËn cña c«ng ty vµ

gi¸ cæ phiÕu

Tµi s¶n <-> Lîi nhuËn <-> Gi¸ cæ phiÕu

Tµi s¶n v« h×nh vµ lîi nhuËn

Phân tích năng lực hoạt động của tàI sản

1.Phân tích tốc độ thu hồi các khoản phải thu

2 Phân tích tốc độ luân chuyển của hàng tồn kho

3 Phân tích hiệu suất sử dụng TSCĐ

4 Phân tích hiệu suất sử dụng tổng tài sản

1 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ thu hồi các khoản

1 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ thu hồi các khoản

1 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ thu hồi các khoản phải thu

Y ngh a

c a ch

tieu

Kỳ thu tiền trung bình phản ánh

số ngày cần thiết để chuyển các khoản phải thu từ người muathành tiền mặt (thời gian từ khixuất hàng đến khi thu được tiền)

Nó cho thấy hiệu quả của cơ chếquản lý tín dụng của DN

1 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ thu hồi các khoản phải thu

• So sánh với hệ số trung bình củangành

1 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ thu hồi các khoản phải thu

Nhìn chung, so với

kỳ trước vòng quay

các khoản phải thu

tăng hay thời gian

- Giảm nhu cầu vốn của doanhnghiệp (trong điều kiện qui môsản xuất không đổi)

- Tăng hiệu quả sử dụng vốn

- Tăng khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn cho chủ nợ

1 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ thu hồi các khoản phải thu

Ngược lại, so với kỳ trước vòng

quay các khoản phải thu giảm hay

thời gian bán chịu cho khách hàng

dài hơn thường được coi là bất lợi

Nguyênnhân?

1 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ thu hồi các khoản phải thu

Công tác giám sát, quản lý việc thu nợkhông tốt

Các khoản nợ không lành mạnh Kết quả của những biện pháp nhằm duy trìkhả năng cạnh tranh, thay đổi mức dựphòng

2 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ luân chuyển của hàng

=

Giá vốn hàng bán - Hàng tồn kho bình quân

2 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ luân chuyển của hàng

2 Chỉ tiêu phản ánh tốc độ luân chuyển của hàng

tồn kho

Số ngày của một vòng hàng tồn khophản ánh số ngày từ khi bỏ tiền ra muanguyên vật liệu đến khi sản xuất ra sản phẩm (kể cả thời gian hàng lưu kho)

Phương pháp phân tích

Nhìn chung, so với kỳ trước, vòng quay hàng tồn kho giảm hay thời gian của một vòng hàng tồn kho sẽ tăng, chứng tỏ hàng tồn kho luân chuyển chậm, vốn ứ đọng nhiều hơn kéo theo nhu cầu vốn của doanh nghiệp tăng (trong điều kiện qui mô sản xuất không đổi)

Ngược lại

Nguyên nhân?

Nguyªn nh©n lµm gi¶m vßng quay hµng tån kho cã thÓ do:

HiÖu qu¶ qu¶n lý yÕu tè ®Çu vµo kh«ng tèt

Chu kú s¶n xuÊt kÐo dµi

Thµnh phÈm, hµng ho¸ kh«ng b¸n ®−îc

ChÝnh s¸ch dù tr÷ vËt t−, thµnh phÈm, hµng ho¸

C¸c nguyªn nh©n kh¸ch quan kh¸c

3 ChØ tiªu ph¶n ¸nh n¨ng lùc s¶n xuÊt cña

3 Chỉ tiêu phản ánh năng lực sản xuất của TSCĐ

Cứ một đồng tài sản cố định

đ−a vào hoạt động sản xuấtkinh doanh trong một kỳ thìtạo ra bao nhiêu đồng doanhthu thuần

ý nghĩa

của chỉ

tiêu

Thận trọng khi phân tích

Có trương hợp các hệ số trên tăng cũng có thể phản ánh tình trạng qui mô SX đang

bị thu hẹp, DN phải bán một phần tài sản

cố định cần thiết trong kinh doanh

Có trường hợp hệ số giảm cũng có thể

DN đang mở rộng kinh doanh và chuẩn

bị cho sự tăng trưởng trong tương lai.

4 ChØ tiªu ph¶n ¸nh n¨ng lùc H§ cña tæng tµi

-ý nghĩa của chỉ tiêu

Hiệu suất sử dụng tổng tài sản nói lên cứ một đồng tài sản đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong một

kỳ thì tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu thuần

Thông thường so với kỳ trước, hệ số giảm phản ánh sứcsản xuất của tổng tài sản giảm

Phân tích khả năng thanh toán ngắn hạn

Là khả năng DN có thể hoàn trảcác khoản nợ ngắn hạn bằngtiền và các tài sản lưu động khác

có khả năng chuyển hoá nhanhthành tiền

Khả năng

thanh toán

ngắn hạn ?

ChØ tiªu ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng thanh to¸n ng¾n

Chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán ngắn hạn

ýnghĩacủa các

chỉ tiêu

o lường khả năng mà lượng tiền mặtsẵn có vào ngày lập bảng cân đối kếtoán cộng với lượng tiền mặt mà DN

hy vọng có thể chuyển đổi từ các tài sản ngắn hạn khác để hoàn trả các khoản nợ ngắn hạn

Chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán nhanh

(T )

Hệ số khả năng

thanh toán

nhanh (tương đối)

= Tiền và TĐ tiền + ĐTTC ngắn hạn + Phải thu -

Nợ ngắn hạn

ChØ tiªu ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng thanh to¸n nhanh

sù chuyÓn ho¸ cña hµng tån kho)

ChØ tiªu ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng thanh to¸n nhanh

Nî ng¾n h¹n

Chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán nhanh

đối kế toán cộng với l−ợng tiền mặt

mà DN hy vọng có thể chuyển đổi

từ đầu t− tài chính để hoàn trả các khoản nợ ngắn hạn

Hạn chế của hệ số khả năng thanh toán

Tính ở một thời điểm

Chịu ảnh hưởng của việc thay đổi phương pháp kế toán

Không tính đến thời gian nhận và trả tiền

Không tính đến sự chuyển hoá của hàng tồn kho thành tiền

Ph©n tÝch kh¶ n¨ng sinh lêi

1 Kh¶ n¨ng sinh lêi doanh thu

2 Kh¶ n¨ng sinh lêi cña tæng tµi s¶n

3 Kh¶ n¨ng sinh lêi cña vèn chñ së h÷u

1 Kh¶ n¨ng sinh lêi doanh thu

Tû suÊt lîi nhuËn thuÇn doanh thu

1 Kh¶ n¨ng sinh lêi doanh thu

Tû suÊt lîi nhuËn tr−íc thuÕ (hoÆc sau thuÕ) trªn DT thÓhiÖn kh¶ n¨ng sinh lêi cña toµn bé H§ cña DN

Tû suÊt lîi nhuËn tr−íc (sau)

thuÕ trªn doanh thu

=

Lîi nhuËn tr−íc (sau) thuÕ - x100 Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c

2 Kh¶ n¨ng sinh lêi cña tæng tµi s¶n (ROA)

Tû suÊt lîi nhu©n

tríc (sau) thuÕ

trªn tæng tµi s¶n

= - x100 Lîi nhuËn tr íc (sau) thuÕ

Tæng tµi s¶n b×nh qu©n

ChØ tiªu trên ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng sinh lêi cña tæng tµi s¶n cho chñ DN

2 Kh¶ n¨ng sinh lêi cña tæng tµi s¶n

(ROA)

Tû suÊt lîi nhuËn tr−íc thuÕ trªn tæng tµi s n

- Tæng tµi s¶n b×nh

qu©n

= Tû suÊt lîi nhuËn doanh thu x HiÖu su©t sö

dông tæng tµi s¶n

3 Khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu

lợi nhuận trên =

-vốn chủ sở hữu (ROE) Vốn chủ sở hữu BQ

Chỉ tiêu này nói lên với một trăm đồng vốn chủ sở hữu đ−a vào hoạt động SXKD mang lại bao nhiêu đồng lợi nhuậnsau thuế

Doanh thu vµ thu

nhËp kh¸c - - x Tæng tµi s¶n b×nh

qu©n

1 -

1 - HÖ sè

nî

Khả năng sinh lời vốn chủ sở hữu

Chỉ tiêu này nói lên cứ mỗi cổ phiếu thường

trong kỳ thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận sau

thuế

Kh¶ n¨ng sinh lêi vèn chñ së h÷u

Gi¸ thÞ tr−êng trªn

thu nhËp mçi cæ phiÕu (P/E)

- x100

Thu nhËp mçi cæ phiÕu

P/E cho th y giá c phi u hi n t i cao h n thu nh p t c

Giá trị cổ phiếu trên giá trị sổ sách cổ phiếu

Đo lường mức độ tăng lên giá trị cổ phiếu so với

giá trị kế toán, có thể phản ánh tiềm năm tăng giá Công thức: M/B = Giá cổ phiếu/Mệnh giá

Ví dụ: VNM có tỷ lệ M/B = 9 (90.000/10.000)

Tỷ lệ thu nhập cổ tức

Công thức Div.Yid = Cổ tức/Giá cổ phiếu;

Phản ánh thu nhập của nhà đầu tư tính trên vốn thực anh taphải bỏ ra để có được cổ tức tương ưng trên một cổ phiếu –Lưu ý: số tiền bỏ ra là thị giá chứ không phải là mệnh giá

Ví dụ: Giá cổ phiếu VNM = 90.000

B¶ng chØ tiªu, träng sè, thang ®iÓm xÕp lo¹i

3 Lu©n chuyÓn hµnh tån kho 3 5 4 3 2 1

4 Kú thu tiÒn b×nh qu©n 3 5 4 3 2 1

Bảng xếp loại doanh nghiệp

Ký hiệu xếp loại Nội dung

AA (117 - 135) Doanh nghiệp này là doanh nghiệp hoạt động rất tốt, đạt hiệu quả cao và

có triển vọng tốt đẹp Rủi ro thấp

A (98 – 116) Doanh nghiệp này là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh có hiệu quả, tài

chính lành mạnh, có tiềm năng phát triển Rủi ro thấp

BB (79 – 97) Doanh nghiệp này hoạt động có hiệu quả, có tiềm năng phát triển Tuy

nhiên, có hạn chế nhất định về nguồn lực tài chính và có những nguy cơ tiềm ẩn Rủi ro thấp

B (60 – 78) Doanh nghiệp hạng này hoạt động ch−a đạt hiệu quả, khả năng tự chủ tài

chính thấp, có nguy cơ tiềm ẩn Rủi ro trung bình

CC (41- 59) Doanh nghiệp này có hiệu quả hoạt động thấp, tài chính yếu kém, thiếu

khả năng tự chủ về tài chính Rủi ro cao

C ( d−−ới 41) Doanh nghiệp này kinh doanh thua lỗ kéo dài, tình hình tài chính yếu,

không có khả năng tự chủ tài chính, có nguy cơ phá sản Rủi ro rất cao.

Rñi ro cña doanh nghiÖp bao gåm: -Rñi ro kinh doanh

-Rñi ro tµi chÝnh

-Khái niệm: Rủi ro kinh doanh là sự bất ổn về thunhập của doanh nghiệp

-Nguyên nhân: + Sự bất ổn về doanh thu

+ Sự bất ổn về chi phí

biến động của thu nhập phát sinh từ hoạt độngsản xuất của công ty

Sự biến động của thu nhập đ−ợc đo bằng độ lệchchuẩn của chuỗi thu nhập trong quá khứ của công ty

Độ lệch chuẩn của thu nhập hoạt động

Thu nhập hoạt động bình quân

CV =

2 n

CV càng lớn rủi ro kinh doanh càng lớn

- Cïng víi viÖc tÝnh CV kinh doanh ng−êi ta kütÝnh CV cña doanh thu

n

i i= 1

n

i i= 1

Chi phí cố định tạo ra đòn bẩy hoạt động việc sửdụng

n % OE

% S i=1

N

∑

Đòn bẩy hoạt động =

Rủi ro tài chính

- Rủi ro tài chính là sự biến động về lợi nhuậncủa các cổ đông khi công ty vay nợ

Đòn bẩy tài chính = Lợi nhuận trên vốn cổ phần (ROE)

Lợi nhuận điều chỉnh trên tài sản (ROA

Khi đòn bẩy TC > 1 nghĩa là ROE > ROA => Sửdụng nợ có hiệu quả

Khi đòn bẩy TC < 1 sử dụng nợ không có hiệuquả

một doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với

doanh nghiệp

-Giá trị của doanh nghiệp và của cổ phiếu phụ

vµo doanh nghiÖp

gi÷ l¹i

⇒Doanh nghiÖp cµng t¸i ®Çu t− nhiÒu th× tiÒm

(2) Møc sinh lêi trªn vèn cæ phÇn cña doanhnghiÖp (ROE)

g = % thu nhËp gi÷ l¹i (RR) x ROE

RR = 1 - tû lÖ chia cæ tøc

-Phân tích bối cảnh Chung của nền kinh tế, củangành và của công ty.

-Phân tích hiệu quả hoạt động và khả Năng sinh lời

⇒Sử dụng mô hình phân tích SWOT

EVA = EBIT (1-T) – WACC.C

Trong đó C là tổng vốn sử dụng