Bài giảng polyp tá tràng TS phạm thị bình

Đặc điểm sinh học và yếu tố liên quanTổn thương lành tính không có biểu hiện lâm sàng.. Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quanTổn thương lớn gần lỗ môn vị có thể gây hẹp môn vị.. Đặ

POLYP TÁ TRÀNG

TS PHẠM THỊ BÌNH

KHOA THĂM DÒ CHỨC NĂNG BỆNH VIỆN BẠCH MAI

ĐẠI CƯƠNG

Đoạn DII của tá tràng là nơi đường mật –tụy

đổ vào ống tiêu hóa Do đó, hình ảnh nội soi

về giải phẩu, tổ chức học và bệnh lý phức tạp

Đoạn trên tá tràng đặc biệt ở DI có tuyến

Brunner’s và bệnh lý của nó

Polyp tá tràng có những đặc điểm riêng:

 Polyp ở hành tá tràng có nguồn gốc của dạ dày.

 Đôi khi, u tuyến trên bệnh nhân polyp gia đình (FAP), thường mọc xung quanh vùng papilla.

GIẢI PHẨU



TỔ CHỨC HỌC

Giải phẫu

Tá tràng là đoạn đầu của ruột non, dài

20-25cm, bắt đầu từ lỗ môn vị tới góc hỗng tràng

Phần lớn là cố định, nằm trong phúc mạc và có hình chữ U hoặc C bao bọc chung quanh tụy

Về giải phẫu và hình ảnh nội soi được chia:

 Đoạn I: gồm hành tá tràng ( hoặc mũ).

 Đoạn II: có đường mật và đường tụy đổ vào.

 Đoạn III: phần chạy ngang.

 Đoạn IV: phần đi lên

Cuối đoạn IV có góc Treitz, là nơi tá tràng nối với hỗng tràng.

Niêm mạc tá tràng có nhiều nhung mao

Chỗ nối giữa dạ dày và tá tràng dễ nhận thấy qua nội soi nhưng khó phân biệt về tổ chức

học

Tổ chức học

Ranh giới để phân biệt giữa dạ dày và tá tràng

là lớp cơ môn vị

Đoạn đầu của tá tràng có 3 lớp biểu mô:

 Biểu mô dạ dày

 Biểu mô ruột non

 Biểu mô chuyển đổi

Ơû đoạn tá tràng: biểu mô có hình lá ngắn hơn

và to hơn và đặc biệt tuyến Bruner’s hoặc

mảng lympho, có nhiều tế bào đơn nhân ở lớp đệm

Tuyến Bruner’s hầu hết đều ở dưới lớp niêm mạc và tập trung nhiều nhất ở DI, thưa dần ở DIII và DIV

 Tuyến Bruner’s là hàng rào tế bào hình khối trụ bao quanh tế bào chất đồng nhất.

Hình ảnh mô học của tá tràng

NIÊM MẠC DẠ DÀY LẠC CHỖ

(heterotopic gastric mucosa)

Cần phân biệt với loạn sản dạ dày.

Niêm mạc dạ dày lạc chỗ có tế bào tiết nhầy trên nhung mao của DI:

 Loạn sản dạ dày thường là do phản ứng với acid, đặc biệt liên quan đến viêm dạ dày do Hecoli

Pylori.

Đặc điểm sinh học và yếu tố liên quan

Tổn thương lành tính không có biểu hiện lâm sàng

Điều trị

Không cần theo dõi và điều trị

TỔ CHỨC TỤY LẠC CHỖ

(heterotopic pancrease tissue)

Tên gọi

Lạc chỗ tụy - tá tràng( pancreatic duodenal

heteropia)

U mô thừa cơ tuyến (myoglandular hamartoma)

U cơ tuyến tụy(pancreatic adenomyoma)

Sự thường gặp

Là bệnh lý bẩm sinh

Chiếm 13,7% các trường hợp hẹp tá hỗng tràng- túi thừa Meckel

Liên quan đến nhiễm sắc thể XIII-XVIII

Hình ảnh mô bệnh tụy

Tổn thương gồm ống tụy- nang tụy ở dưới

niêm mạc

1/3 trường hợp thấy đảo Langerhans

Đôi khi có phì đại cơ trơn quanh ống tụy gọi là

u cơ tuyến

Hình ảnh mô học của mô tụy lạc chỗ

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

Tổn thương lớn gần lỗ môn vị có thể gây hẹp môn vị

Có thể rách hoặc chảy máu

Tổn thương gần Pappilla có thể gây tắc mật

Phần lớn được phát hiện tình cờ và không có biểu hiện lâm sàng

Điều trị

Nếu có triệu chứng lâm sàng cắt polyp qua nội soi hoặc phẫu thuật

U TUYẾN BRUNER’S

(Bruner’s gland hamartoma)

Mô bệnh học

Tổn thương tuyến Bruner’s, tổ chưcù mô tuyến tụy

và cơ

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan.

Không biểu hiện lâm sàng

Đôi khi biến chứng chảy máu

Polyp Peutz- Jeghers

(Peutz jeghers polyps)

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

Khả năng biến chứng ác tính cao hơn các

nghiên cứu trước đây

Điều trị

 HỘI CHỨNG

CRONKHITE-CANADA

(Cronkhite Canada- symdrome)

Tên gọi

Trông giống như polyp thiếu niên, nhưng

thường không có cuống

Có 2 yếu tố để phân biệt với polyp thiếu niên:

 The presence of the ectodermal change of CCS.

 Gặp ở mọi lứa tuổi.

Điều trị

không có điều trị đặc hiệu

Điều trị triệu chứng

Tỉ lệ tử vong 60%

POLYP THIẾU NIÊN

(tuvenlie polyps)

Đại tràng: có 5 polyp trở lên, nghĩ đến polyp thiếu niên.

Mô bệnh học

Hình ảnh tổn thương mô bệnh học không điển hình, kết hợp tổn thương giống như polyp

viêm nhiễm

Đặc điểm sinh học và những yếu tố liên quan

Hay có biến chứng chảy máu ở trực tràng

có rất nhiều polyp ở ống tiêu hóa

Cần phân biệt với polyp thiếu niên vì bệnh này

có khả năng ác tính cao

TĂNG SẢN TUYẾN BRUNER’S

(Bruner’s gland hyperlasia)

Tên gọi

U tuyến Bruner’s(bruner’s adenoma)

Sự thường gặp

Rất hiếm

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

Có thể là bệnh lý đơn thuần hay kết hợp với tăng tiết Hcl, suy thận mạn hoặc viêm tá tràng mạn

tổn thương lành tính ít, có biến chứng ác tính

Điều trị

Cắt polyp qua nôi soi không cần theo dõi

TĂNG SẢN LYMPHO DẠNG HẠT (Nodular Lymphoid hyperplasia)

Hình ảnh nội soi

Những đám xâm lấn lympho thành từng ổ

Những đám lympho xâm lấn xuống lớp dưới niêm mạc

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

Đôi khi liên quan đến bệnh giảm  globulin vừa có quá sản lympho cơ thể có ỉa chảy mạn hoặc u

lympho ở ruột non(giardiasis)

Điều trị

Hạn chế ăn mở

U TUYẾN (Adenoma)

Tên gọi

 Polyp tuyến (adenomatous polyp.

 U tuyến dạnh nhung mao(villous adenoma).

 U tuyến dạng ống(tubular polyp adenoma).

 U tuyến dạng ống nhung mao(tubulo villious

 Trên nghiên cứu

Mô bệnh học

Kết hợp với dị sản với các mức độ khác

nhau

Đối với bệnh polyp tuyến gia đình: có thể thấy

u tuyến qua hình ảnh mô bệnh học trong khi hình ảnh nội soi bình thường

Khi thấy biểu mô phủ xâm lấn xuống mô đệm

là biểu hiện ác tính(không giống như ở đại

tràng)

Đặc điểm lâm sàng và các yếu tố liên quan

Biến chứng hay gặp trên bệnh nhân có bệnh polyp tuyến gia đình 66%đối với ung thư tá tràng và 37% đối với vùng cạnh tá tràng

Polyp dạng nhung mao, dị sản nặng và có

nhiều polyp khả năng ác tính cao hơn là 01

polyp

Điều trị

Khi có 01 polyp cắt qua nội soi hay phẫu thuật

Với bệnh polyp gia đình: hay tái phát sau khi cắt

Dùng thuốc chống viêm Non-steroid để kềm hãm sự quá sản của biểu mô tuyến, tuy nhiên tác dụng rất ít.

Cắt khối tá tụy: chỉ kéo dài được 7 tháng

Ung thư tuyến

(Adenocarcinoma)

Mô đại thể ung thư tuyến

Mô bệnh học

 Tổn thương các tế bào:

chế tiết, hấp thu, tế bào

thành và tế bào nội tiết.

 Thường thấy tổn

thương.

Mô học ung thư tuyến

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

thường liên quan đến polyp tuyến gia đình

Bệnh coeliac(teo tuyến) là yếu tố thuận lợi

Biến chứng phụ thuộc vào: tình trạng bệnh vị trí và kích thước của khối u

Điều trị

Bằng laser qua nội soi

Khối u thần kinh nội tiết

(Neuroendocrine tumor)

Tên gọi

khối u carcinoids (carcinoids)

Khối u nội tiết(endocrine tumors)

Sự thường gặp

Chiếm 1-2,3% carcinoids ống tiêu hoá

Hầu hết tổn thương ở đoạn DI và DII tá tràng

Hay gặp ở nam giới tuổi trung bình là 60.

Có 1/5 carcinoid tá tràng dạng polyp

Hình ảnh nội soi

Có 01 hoặc nhiều polyp

Thường nhầm với dị sản dạ dày hoặc tụy

 Polyp nhẵn hoặc có loét

hiện được qua nội soi.

U thần kinh nội tiết

Mô bệnh học

Có hình ảnh

Nhuộm hoá mô miễn dịch thấy Gastrin, Peptide(VIP) dãn mạch, glucagon hoặc cathecholamin

Đặc điễm lâm sàng và các yếu tố liên quan

Hầu như không gây ra triệu chứng lâm sàng

80% lành tính, đôi khi liên quan đến hội chứng zolliger-ellison

Hội chứng u gastrin kết hợp với các khối u nội tiết khác như: , u cận giáp, tăng sản hoặc u

ở đảo tụy

Kết hợp u tuyến thương thận

Tổn thương vùng papilla và xâm lấn

Carcinoid tá tràng ác tính thường liên quan đến:

Kích thước khối u: nếu dưới 2cm ít di căn

H

Xâm lấn vào lớp cơ niêm

Điều trị

Phẫu thuật

Cắt qua nội soi khi kích thuớc u < 1cm, nếu không phẫu thuật được do tình trạng bệnh nhân hoặc do khối u

KHỐI U CẬN HẠCH

DẠNG NANG

(gangliocyte)

Mô học khối u thần kinh nội tiết

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

U lành tính

Có 01 trường hợp liên quan đến carcinoid tiết Somatostatin với bệnh Von- Recking Hausen

 Biểu hiện lâm sàng: buồn nôn, nôn, chảy máu tiêu hoá và tắc mật khi tổn thương xâm lấn vào papilla.

Điều trị

Phẫu thuật nếu có triệu chứng lâm sàng

POLYP MÔ ĐỆM

(Stromal polyps)

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

Tiên lượng xấu với u ác tính

Điều trị

Phẫu thuật đối với khối u ác tính

XIN CÁM ƠN QUÍ VỊ