Bài giảng polyp tá tràng

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

POLYP TÁ TRÀNG

TS Ph¹m ThÞ B×nh

ĐẠI CƯƠNG

 Đoạn DII của tá tràng là nơi đường mật – tụy đổ vào ống tiêu hóa Do đó, hình

ảnh nội soi ve giải phẩu, tổ chức học và à bệnh lý phức tạp.

 Đoạn trên tá tràng đặc biệt ở DI có

tuyến Brunner–s và bệnh lý của nó.

 Polyp tá tràng có những đặc điểm riêng:

dày

đình (FAP), thường mọc xung quanh vùng papilla

GIẢI PHẨU



TỔ CHỨC HỌC

Giải phẫu

 Tá tràng là đoạn đầu của ruột non, dài 25cm, bắt đầu từ lỗ môn vị tới góc hỗng tràng.

20- Phần lớn là cố định, nằm trong phúc mạc và có hình chữ U hoặc C bao bọc chung quanh tụy.

 Về giải phẫu và hình ảnh nội soi được chia:

vào

 Cuối đoạn IV có góc Treitz, là nơi tá tràng nối với hỗng tràng.

 Niêm mạc tá tràng có nhiều nhung mao.

 Chỗ nối giữa dạ dày và tá tràng dễ nhận

Tổ chức học

 Ranh giới để phân biệt giữa dạ dày và tá tràng là lớp cơ môn vị.

 Đoạn đầu của tá tràng có 3 lớp biểu mô:

 Ơû đoạn tá tràng: biểu mô có hình lá ngắn hơn và to hơn và đặc biệt tuyến Bruner’s hoặc mảng lympho, có nhiều tế bào đơn nhân ở lớp đệm.

 Tuyến Bruner’s hầu hết đều ở dưới lớp

niêm mạc và tập trung nhiều nhất ở DI,

 Tuyến Bruner’s là hàng rào tế bào hình khối trụ bao quanh tế bào chất đồng nhất.

Hình ảnh mô học của tá tràng

NIÊM MẠC DẠ DÀY LẠC CHỖ (heterotopic gastric mucosa)

Hình ảnhnội soi

 Thường thấy ở DI.

 Có 01 hoặc nhiều

polyp màu hồng

nhỏ < 1cm.

Mô bệnh học

 Có tuyến dạ dày và mô đệm: có tế bào chính và tế bào thành.

 Biểu mô phủ có thể là biểu mô dạ dày hoặc tá tràng.

 Cần phân biệt với loạn sản dạ dày.

 Niêm mạc dạ dày lạc chỗ có tế bào tiết

nhầy trên nhung mao của DI:

acid, đặc biệt liên quan đến viêm dạ dày do Hecoli Pylori

Đặc điểm sinh học và yếu tố liên quan

 Tổn thương lành tính không có biểu hiện lâm sàng.

Điều trị

 Không cần theo dõi và điều trị.

TỔ CHỨC TỤY LẠC CHỖ

(heterotopic pancrease tissue)

Sự thường gặp

 Là bệnh lý bẩm sinh.

 Chiếm 13,7% các trường hợp hẹp tá hỗng tràng- túi thừa Meckel.

Hình ảnh nội soi

 Polyp đôi khi có

Hình ảnh mô bệnh tụy

 Tổn thương gồm ống tụy- nang tụy ở dưới niêm mạc.

 1/3 trường hợp thấy đảo Langerhans.

 Đôi khi có phì đại cơ trơn quanh ống tụy gọi là u cơ tuyến.

Hình ảnh mô học của mô tụy lạc chỗ

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

 Tổn thương lớn gần lỗ môn vị có thể gây

hẹp môn vị.

 Có thể rách hoặc chảy máu.

 Tổn thương gần Pappilla có thể gây tắc

mật.

 Phần lớn được phát hiện tình cờ và không có biểu hiện lâm sàng

 Điều trị

 Nếu có triệu chứng lâm sàng cắt polyp qua nội soi hoặc phẫu thuật.

U TUYEÁN BRUNER’S

(Bruner’s gland hamartoma)

Tên gọi

 U mô thừa (Hamartoma).

Sự thường gặp

 Ít gặp.

 Thường gặp ở lứa tuổi 40 -60.

 Khó xác định được tỉ lệ vì có thể nhầm u tuyến Bruner’s với u tuyến.

hình ảnh nội soi

.

 Polyp nhẳn,

lớp niêm mạc

phủ phía ngoài

bình thường.

Mô bệnh học

 Tổn thương tuyến Bruner’s, tổ chưcù mô tuyến tụy và cơ.

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan.

 Không biểu hiện lâm sàng

 Đôi khi biến chứng chảy máu.

Polyp Peutz-

Jeghers

(Peutz jeghers polyps)

Hình ảnh nội soi

 Polyp có kích

thước khác

nhau, lớp niêm

mạc phủ ngoài

Mô học

thương ở đại

tràng và ruột

non.

Jeghers ở ruột

non có dưới niêm

mạc hoặc cần

chẩn đoán phân

biệt với ung thư.

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

 Khả năng biến chứng ác tính cao hơn các

nghiên cứu trước đây.

Điều trị

 HỘI CHỨNG CRONKHITE-

CANADA

(Cronkhite Canada- symdrome)

Sự thường gặp

 Hay gặp ở tá tràng.

 Trong 01 nghiên cứu cho thấy có 21/29

trường hợp polyp tá tràng.

Hình ảnh nội soi

 Có nhiều polyp.

 Dãn dạng nang, ở niêm mạc nên có hình ảnh giống như ở dạ dày ruột nên có thể có khối gelatin dạng polyp.

Điều trị

 không có điều trị đặc hiệu.

 Điều trị triệu chứng.

 Tỉ lệ tử vong 60%.

POLYP THIEÁU NIEÂN

(tuvenlie polyps)

Tên gọi

 U tuyến thiếu niên (juveilie adenoma).

Sự thường gặp

 Hay gặp ở tá tràng

Hình ảnh nội soi

 Đại tràng: có 5 polyp trở lên, nghĩ đến

polyp thiếu niên.

Mô bệnh học

 Hình ảnh tổn thương mô bệnh học không điển hình, kết hợp tổn thương giống như polyp viêm nhiễm.

Đặc điểm sinh học và những yếu tố liên

quan

 Hay có biến chứng chảy máu ở trực tràng

 có rất nhiều polyp ở ống tiêu hóa.

 Cần phân biệt với polyp thiếu niên vì bệnh này có khả năng ác tính cao.

TĂNG SẢN TUYẾN BRUNER’S

(Bruner’s gland hyperlasia)

Tên gọi

 U tuyến Bruner’s(bruner’s adenoma).

Sự thường gặp

 Rất hiếm

hình ảnh nội soi

thương lan toả

có hình lát đá,

hay gặp ở

đoạn cuối của

tá tràng

Mô bệnh học

 Có nhiều đám tập

trung tuyến

Bruner’s, ngăn

cách nhau bằng

mô đệm.

 Đôi khi có

 Sinh thiết không

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

 Có thể là bệnh lý đơn thuần hay kết hợp

với tăng tiết Hcl, suy thận mạn hoặc viêm

tá tràng mạn

 tổn thương lành tính ít, có biến chứng ác

tính.

Điều trị

 Cắt polyp qua nôi soi không cần theo dõi.

TĂNG SẢN LYMPHO DẠNG HẠT (Nodular Lymphoid hyperplasia)

Hình ảnh nội soi

 Những đám xâm lấn lympho thành từng ổ.

 Những đám lympho xâm lấn xuống lớp

dưới niêm mạc

 Lớp nhung

mao thấp hoặc

không có ở

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

 Đôi khi liên quan đến bệnh giảm α globulin vừa có quá sản lympho cơ thể có ỉa chảy mạn hoặc

u lympho ở ruột non(giardiasis).

Điều trị

 Hạn chế ăn mở

U TUYEÁN (Adenoma)

Tên gọi

 Polyp tuyến (adenomatous polyp.

 U tuyến dạnh nhung mao(villous adenoma).

 U tuyến dạng ống(tubular polyp adenoma).

 U tuyến dạng ống nhung mao(tubulo

villious adenoma).

Sự thường gặp

 Hiếm gặp

Hình ảnh nội soi

 Polyp có kích thước khác nhau: từ rất nhỏ đến rất to, chiếm toàn bộ lòng tá tràng.

 Có thể có dạng polyp có cuống.

 Đối với bệnh polyp gia đình: polyp thường tập trung ở trên hoặc xung quanh vùng

papilla và liên quan đến mật tiếp xúc với niêm mạc.

 Trên nghiên

cứu 88 trường

hợp:

 10% tổn

thương ở hành

tá tràng,DII và

DIII.

Mô bệnh học

 Kết hợp với dị sản với các mức độ khác nhau.

 Đối với bệnh polyp tuyến gia đình: có thể thấy u tuyến qua hình ảnh mô bệnh học

trong khi hình ảnh nội soi bình thường.

 Khi thấy biểu mô phủ xâm lấn xuống mô đệm là biểu hiện ác tính(không giống như

ở đại tràng).

 Tổn thương

vùng papilla rất

khó phân biệt

giữa u tuyến

lành tính và ác

tính, do những

dãi cơ quanh các

tuyến nhỏ, dễ

Đặc điểm lâm sàng và các yếu tố liên quan

 Biến chứng hay gặp trên bệnh nhân có bệnh

polyp tuyến gia đình 66%đối với ung thư tá tràng và 37% đối với vùng cạnh tá tràng.

 Polyp dạng nhung mao, dị sản nặng và có nhiều polyp khả năng ác tính cao hơn là 01 polyp.

 Dùng thuốc chống viêm Non-steroid để kềm hãm sự quá sản của biểu mô tuyến, tuy nhiên tác dụng rất ít.

 Cắt khối tá tụy: chỉ kéo dài được 7 tháng.

Ung thö tuyeán

(Adenocarcinoma)

Hình ảnh nội soi

Mô bệnh học

 Tổn thương các tế

bào: chế tiết, hấp

thu, tế bào thành

và tế bào nội tiết.

 Thường thấy tổn

thương.

Mô học ung thư tuyến

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

 thường liên quan đến polyp tuyến gia đình

 Bệnh coeliac(teo tuyến) là yếu tố thuận lợi.

 Biến chứng phụ thuộc vào: tình trạng bệnh

vị trí và kích thước của khối u.

Điều trị

 Bằng laser qua nội soi.

Khối u thần kinh nội tiết

(Neuroendocrine tumor)

Tên gọi

 khối u carcinoids (carcinoids)

 Khối u nội tiết(endocrine tumors).

Sự thường gặp

 Chiếm 1-2,3% carcinoids ống tiêu hoá.

 Hầu hết tổn thương ở đoạn DI và DII tá tràng.

 Hay gặp ở nam giới tuổi trung bình là 60.

 Có 1/5 carcinoid tá tràng dạng polyp

Hình ảnh nội soi

 Có 01 hoặc nhiều polyp.

 Thường nhầm với dị sản dạ dày hoặc tụy.

 Polyp nhẵn hoặc có

loét chợt.

 Kích thước từ

0,2-5cm, thường dưới

2cm

 Một số trường hợp

có u gastrin nhỏ

không phát hiện

được qua nội soi.

U thần kinh nội tiết

 Mô bệnh học

 Có hình ảnh

 Nhuộm hoá mô miễn dịch thấy Gastrin, Peptide(VIP) dãn mạch, glucagon hoặc cathecholamin.

Đặc điễm lâm sàng và các yếu tố liên quan

 Hầu như không gây ra triệu chứng lâm

 Kết hợp u tuyến thương thận

 Tổn thương vùng papilla và xâm lấn

 Carcinoid tá tràng ác tính thường liên quan đến:

 Kích thước khối u: nếu dưới 2cm ít di căn

Điều trị

 Phẫu thuật

 Cắt qua nội soi khi kích thuớc u < 1cm, nếu không phẫu thuật được do tình trạng bệnh nhân hoặc do khối u.

KHỐI U CẬN HẠCH

DẠNG NANG

(gangliocyte)

Tên gọi

 khối u cận hạch lành tính (benign non- chromaffine)

 khối u mô đệm có nguồn gốc thần

kinh(stromal tumor of neyral origine)

 khối u nội tiết- thần kinh(neuroendocrine tumors).

Sự thường gặp

 Rất hiếm gặp

 Gặp ở nam

Hình ảnh nội soi

 Polyp có thể tới 5cm.

 Thường ở DII, quanh vùng Papilla.

Hình mô bệnh học

 Tế bào biểu mô xen lẫn tế bào giống sợi

Mô học khối u thần kinh nội tiết

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

 U lành tính

 Có 01 trường hợp liên quan đến carcinoid tiết Somatostatin với bệnh Von- Recking Hausen.

 Biểu hiện lâm sàng: buồn nôn, nôn, chảy máu tiêu hoá và tắc mật khi tổn thương xâm lấn vào papilla.

Điều trị

 Phẫu thuật nếu có triệu chứng lâm sàng

POLYP MÔ ĐỆM

(Stromal polyps)

Tên gọi

 khối u cơ trơn(smooth musle tumor); khối u tế bào trụ(spindle cell tumor).

Sự thường gặp

 Khối u mô đệm ở tá tràng

 60% gặp ở DII, 25% gặp DI và 15% gặp ở

DIII và DIV

hình ảnh nội soi

 thường có 01

polyp, mặt

nhẵn.

 Đôi khi có

loet ở giữa

 Nếu có kích

thước trên

Mô bệnh học

 Tổn thương tế bào

hình ống(trụ).

Đặc điểm sinh học và các yếu tố liên quan

 Tiên lượng xấu với u ác tính

Điều trị

 Phẫu thuật đối với khối u ác tính

XIN CÁM ƠN QUÍ VỊ