Ngữ văn 6 kì II.

-> Cách miêu tả của tác giả là vừa miêu tả hình dáng chung vừa làm nổi bật các chi tiết quan trọng của đối tợng, vừa miêu tả ngoại hình vừa diễn tả cử chỉ, hành động --> Dựng lên một các

A Mục tiêu bài giảng:

- HS hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của đoạn trích “Bài học đờng đời đầu tiên” Tính kiêu căng của tuổi trẻ có thể làm hại đến ngời khác khiến ta phải ân hận suốt đời Cần sống thân ái với mọi ngời

- Rèn kĩ năng đọc, kể, phân tích nét đặc sắc về nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài văn Rèn t duy ngôn ngữ, t duy lô gích

- Giáo dục t tởng, ý thức tránh thói kiêu căng xốc nổi, sống khiêm tốn, biết quan tâm đến ngời khác

B Phơng tiện thực hiện:

GV: Giáo án - SGK - TLTK

HS: Vở - SGK

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, phân tích, bình…

D Tiến trình giờ dạy:

tuổi dựa vào kỉ niệm tuổi thơ ở vùng

B-ởi quê hơng Tác phẩm đợc in lại 5 lần

-> chuyển thành phim hoạt hình, múa

rối )…

? Hãy kể tóm tắt câu chuyện? hs kể

? Câu chuyện đợc kể theo lời của nhân

vật nào? Thuộc ngôi kể thứ mấy? Cách

lựa chọn vai kể nh vậy có tác dụng gì?

I.Tìm hiểu chung về văn bản:

- Tác phẩm đợc dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới

- Câu chuyện đợc kể theo lời của nhân vật chính (Dế Mèn), ngôi kể thứ nhất

- Tạo nên sự thân mật gần gũi giữa

ng-ời kể và bạn đọc Dễ biểu hiện tâm

trạng ý nghĩ thái độ của nhân vật đối

với những gì xảy ra ở xung quanh và

đối với chính mình

? Các nhân vật trong truyện đợc miêu

tả qua nghệ thuật gì? (Nhân hoá)

? Vị trí của đoạn trích?

GV: ở chơng này Dế mèn tự giới thiệu

về mình, đặc biệt kể về một câu chuyện

đáng ân hận - một bài học đờng đời

đầu tiên của mình

? Hãy chia bố cục văn bản?

? Phần nội dung kể chuyện về bài học

đờng đời đầu tiên của Dế Mèn có các

tự họa ấy của DM?

(Giới thiệu tỉ mỉ, kỹ càng, đầy đủ về

+ Còn lại: Câu chuyện bài học đờng

đời đầu tiên của Dế Mèn …

Có ba sự việc chính:

+ Dế mèn coi thờng Dế choắt+ Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn tới cái chết của Dế Choắt;

vuốt râu

=> Chàng dế thanh niên cờng tráng, rất khỏe mạnh, dầy sức sống, yêu đời, đẹp trai

- Tính cách:

+ đi đứng oai vệ

hình dáng đến hoạt động, thói quen)

? Tác giả dùng nghệ thuật gì để miêu

=> Kiêu căng, tự phụ, không coi ai ra gì, thích ra oai với kẻ yếu

-> Dùng động từ, tính từ miêu tả hình dáng, tính cách đặc sắc

-> Cách miêu tả của tác giả là vừa miêu tả hình dáng chung vừa làm nổi bật các chi tiết quan trọng của đối tợng, vừa miêu tả ngoại hình vừa diễn tả cử chỉ, hành động

> Dựng lên một cách chân thực, sống

động cụ thể về một chàng Dế ở tuổi mới lớn (thanh niên cờng tráng)

> Miêu tả ngoại hình đồng thời bộc lộ tính nết, thái độ của nhân vật

ai ra gỡ, thớch ra oai với kẻ yếu

=> Đoạn văn đặc sắc, độc đỏo về NT tả

vật : Bằng cỏch nhõn hoỏ cao độ, dựng

nhiều tớnh từ, động từ, từ lỏy, so sỏnh,

chọn lọc và chớnh xỏc, Tụ Hoài để Dế

Mốn tự hoạ bức chõn dung của mỡnh

vụ cựng sống động : 1 thanh niờn khoẻ

mạnh, cường trỏng, kiờu căng, hợm

hĩnh Đú cũng giống như 1 thanh niờn

đương thời và nhiốu thời

? Tác giả dùng nghệ thuật gì để miêu tả

đồng thời cũng thấy đợc những nét cha

đẹp, cha hoàn thiện trong tính nết,

trong nhận thức và hành động của một

chàng dế thanh niên ở tuổi mới lớn Đó

là: Bản tính kiêu căng, tự phụ về vẻ

đẹp và sức mạnh của mình, xem thờng

mọi ngời, hung hăng, xốc nổi, (tởng

Tiết 74 Văn bản: Bài học đờng đời đầu tiên

(Trích "Dế Mèn phiêu lu kí") - Tô Hoài

A Mục tiêu bài giảng:

- HS hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của đoạn trích “Bài học đờng đời đầu tiên” Tính kiêu căng của tuổi trẻ có thể làm hại đến ngời khác khiến ta phải ân hận suốt đời Cần sống thân ái với mọi ngời

- Rèn kĩ năng đọc, kể, phân tích nét đặc sắc về nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài văn Rèn t duy ngôn ngữ, t duy lô gích

- Giáo dục t tởng, ý thức tránh thói kiêu căng xốc nổi, sống khiêm tốn, biết quan tâm đến ngời khác

B Phơng tiện thực hiện:

GV: Giáo án - SGK - TLTK

HS: Vở - SGK

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, phân tích, bình…

D Tiến trình giờ dạy:

1.Tổ chức: 6A: 6D:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Tóm tắt nội dung phần 1 đoạn trích “DMPLK” Qua đoạn một hình ảnh DM hiện lên nh thế nào?

3 Bài mới:

? Mang tính kiêu căng vào đời, DM đã

gây ra những chuyện gì để phải ân hận

suốt đời?

- Khinh thờng Dế Choắt, gây sự với chị

Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt

? Qua con mắt của Dế Mèn, Dế Choắt

đợc giới thiệu nh thế nào?

? Trong câu chuyện với Dế Choắt ở lần

sang nhà chơi, Dế Mèn đã bộc lộ điều

chú mày" Khi nghe dế Choắt thỉnh cầu

giúp đỡ thì hếch răng lên xì một hơi rõ

- Hôi nh Cú Mèo

- Có lớn mà không có khôn

- DM gọi DC là “Chú mày” mặc dù chạc tuổi nhau

dài và lớn tiếng mắng mỏ) Dế Mèn tỏ

ra là một kẻ vô tâm, ích kỉ, không có

tình bao dung và lòng thơng đồng loại

đã không cho Dế Choắt thông ngách lại

thấy chị Cốc đã bày trò trêu chọc

? Vì sao Mèn dám gây sự với chị Cốc

Thái độ xấc xợc, ác ý, chỉ nói cho

s-ớng miệng, không nghĩ đến hậu quả

? Việc gây sự với chị Cốc có phải là

hành động dũng cảm không? Vì sao?

(Không dũng cảm mà là ngông cuồng

-> gây ra hậu quả nghiêm trọng)

? Em hãy nêu diễn biến tâm lý, thái độ

của Dế Mèn trong việc trêu chị Cốc

dẫn đến cái chết của Dế Choắt?

? Kẻ phải chịu hậu quả trực tiếp của trò

đùa này là DC nhng DM có chịu hậu

quả nào không?

+ Dế Mèn:

- Mất ngời bạn láng giềng

- Bị Dế Choắt dạy cho bài học

- Suốt đời phải ân hận về lỗi lầm của

mình

- Hối hận và xót thơng khi Dế Choắt

-> Rất yếu ớt, xấu xí, lời nhác, đáng khinh

* Với chị Cốc:

“Vặt lông cái Cốc ”… => Thái độ xấc xợc, ác ý, chỉ nói cho sớng miệng, không nghĩ đến hậu quả

- Lúc đầu: huyênh hoang trớc Dế Choắt, không coi ai ra gì

- Trêu rồi: tụt vào hang, yên chí về sự yên ổn kiên cố của nơi ẩn náu

- Biết chị Cốc mổ Dế Choắt khiếp sợ nằm im thin thít

- Chị Cốc đi rồi, mon men bò lên, ân hận về lỗi của mình, thấm thía bài học

đờng đời đầu tiên

? Thái độ của DM thay đổi ntn khi DC

chết?

(Quỳ xuống, nâng Dế Choắt lên than,

đắp mộ cho Dế Choắt Đứng lặng hồi

lâu nghĩ về bài học đờng đời đầu tiên).

? Thái độ ấy cho ta hiểu thêm điều gì

về DM?

- Dế Mèn còn có tình cảm đồng loại

biết ăn năn hối lỗi

? Theo em sự ăn năn hối lỗi của DM có

lặng hồi lâu trớc nấm mồ bạn Em thử

hình dung tâm trạng của DM lúc này?

- Cay đắng vì lỗi lầm của mình, xót

th-ơng DC, mong DC sống lại Nghĩ đến

việc thay đổi tính cách của mình

? Nhận xét về ngòi bút của nhà văn khi

miêu tả tâm lý nhân vật?

? Qua sự việc này Dế mèn đã rút rabài

học gì?

? Hình ảnh những con vật đợc miêu tả

trong truyện có giống với chúng trong

thực tế không? có đặc điểm nào của

con ngời đợc gán cho chúng?

- Dế Mèn: Kiêu căng nhng biết lỗi

- Dế Choắt: Yếu ớt nhng biết tha thứ

- Chị Cốc: Tự ái, nóng nảy

? Em biết tác phẩm nào cũng có cách

viết tơng tự nh vậy? (Đeo nhạc cho

> Thể hiện biệt tài của nhà văn Tô Hoài về cách miêu tả tinh tế, chân thật diễn biến tâm lý nhân vật, qua đó nhận

rõ thêm tính cách nhân vật, huyênh hoang tự phụ trớc kẻ yếu nhng lại run

sợ trớc kẻ mạnh

> Bài học về thói ngông nghênh ngỗ ngợc, không coi ai ra gì > gây hoạ cho ngời khác (Cái chết oan uổng của

Dế Choắt).Bài học ấy đợc nói lên qua lời khuyên của dế Choắt

> Hãy sống thân ái, mình vì mọi

ng-ời, đừng nên ích kỷ, kiêu căng hống hách kẻo gây ra những hậu quả xấu không lờng trớc đợc

=> Vừa rất giống, rất chân thực với những con Dế thật trong thực tế nhng lại vừa rất giống với một con ngời ở lứa tuổi mới lớn với những nét bồng bột, xốc nổi, thiếu chín chắn trong suy nghĩ, việc làm

Mèo, Hơu và Rùa ).…

? Em có nhận xét gì về cách viết về

loài vật của Tô Hoài?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật

miêu tả loài vật của Tô Hoài?

? Bài học đờng đời đầu tiên của DM là

gì?

? Em học tập đợc gì từ NT miêu tả và

kể chuyện của nhà văn Tô Hoài?

- Yêu cầu ngắn gọn tập trung làm nổi

rõ tâm trạng đau xót, ân hận của DM

khi chót gây ra của DC

- Truyện đợc viết theo lối đồng thoại Nhân vật chính là những con vật nhỏ

bé bình thờng và rất gần gũi với trẻ em Loài vật ở đây cũng có suy nghĩ nói năng tình cảm, tâm lí và các quan hệ

nh ở con ngời

- Nghệ thuật miêu tả loài vật của Tô Hoài rất sinh động Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn, ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình

c ý nghĩa của văn bản

- Bài học về thói kiêu căng, kẻ kiêu căng có thể làm hại ngời khác khiến phải ân hận suốt đời

- Bài học về tình thân ái: Nên biết sống

đoàn kết với mọi ngời

4 Tổng kết.

+ NT: Cách quan sát miêu tả loài vật sống động bằng các chi tiết cụ thể khiến các nhân vật hiện lên rõ nét, chính xác

- Trí tởng tợng độc đáo -> khiến loài vật hiện lên nh thế giới loài ngời

- Dùng ngôi thứ nhất để kể tạo cảm giác hồn nhiên, chân thật

+ ND: Miêu tả DM có vẻ đẹp cờng tráng nhng kiêu căng gây nên cái chết cho DC và bài học đờng đời đầu tiên cho DM

A Mục tiêu bài học.

- Nắm đợc khái niệm phó từ, hiểu và nhớ các loại ý nghĩa chính của phó từ Nhận biết đặt câu có chứa phó từ để thể hiện các ý nghĩa khác nhau

- Rèn luyện t duy: T duy ngôn ngữ, t duy khoa học

- Giáo dục t tởng: ý thức dùng phó từ khi đặt câu, dựng đoạn

B Phơng tiện thực hiện

GV: Giáo án - SGK - Bảng phụ

HS: Vở - SGK

C Cách thức tiến hành.

Thảo luận, vấn đáp, quy nạp…

D Tiến trình giờ dạy.

nghĩa cho những từ nào?

? Từ đợc bổ sung ý nghĩa thuộc từ

- Đã đi nhiều nơi

- Cũng ra những câu đó oái oăm

- Mà vẫn ch a thấy ngời nào lỗi lạc

- HS đọc ghi nhớ trong SGK

? Tìm phó từ?

? Cho biết những phó từ ấy bổ sung ý

nghĩa về mặt nào cho ĐT, TT?

- HS đọc bài tập2

sau

- Chỉ quan hệ thời gian

- Chỉ mức độ

- Chỉ sự tiếp diễn tơng tự

- Chỉ sự phủ

định

- Chỉ sự cầu khiến

- Chỉ kết quả và hớng

- Chỉ khả năng

Đã, đang

Thật, rất

Cũng, vào

Không, cha

- Một hôm, thấy chị Cốc đang kiếm mồi

Dế Mèn cất giọng đọc một câu thơ cạnh khoé rồi chui tọt vào hang Chị Cốc rất bực, đi tìm kẻ đã trêu mình Không thấy

Dế Mèn, nhng chị Cốc trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trớc cửa hang Chị Cốc trút cơn giận lên đầu Dế Choắt

Tuần Tiết 76

Giảng:

Tìm hiểu chung về văn miêu tả

A Mục tiêu bài học:

- HS nắm đợc những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả nhận diện đợc bài văn miêu tả, hiểu đợc tình huống nào thì dùng văn miêu tả

- Rèn kĩ năng nhận xét, vận dụng văn miêu tả vào tình huống cụ thể Rèn t duy tởng tợng quan sát

- Giáo dục t tởng: ý thức sử dụng văn miêu tả trong cuộc sống

B Phơng tiện thực hiện:

GV: SGK - SGV - Bảng phụ

HS: Vở - SGK

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, quy nạp …

D Tiến trình giờ dạy:

1 Tổ chức: 6A:

6D:

2 Kiểm tra: ? ở tiểu học em đã học về văn miêu tả? Tả những gì?

(Đồ vật, phong cảnh, tả ngời, tả cảnh sinh hoạt)?

3 Bài mới:

Lên lớp 6 em tiếp tục tìm hiểu về văn miêu tả Văn miêu tả là gì?

Chúng ta tìm hiểu tiết này để có câu trả lời

? ở tình huống nào cần sử dụng văn

+ Tình huống 1: Tả con đờng và ngôi nhà để ngời khách nhận ra không bị lạc

+ Tình huống 2: Tả cái áo cụ thể ngời bán hàng không bị lấy lẫn, mất thời gian

+ Tình huống 3: Tả chân dung ngời lực

? Hai đoạn văn giúp em hình dung ntn

? Mỗi đoạn văn tái hiện lại điều gì? Chỉ

ra đặc điểm nổi bật về sự vật, con ngời

qua mỗi đoạn văn?

- HS thảo luận BT2:

? Nếu phải viết đoạn văn miêu tả cảnh

mùa đông em sẽ nêu những đặc điểm

gì?

? Khi tả khuôn mặt của mẹ, em sẽ chú

ý tới đặc điểm nổi bật nào?

* Đọc thêm: Lá rụng.

? Đoạn văn miêu tả các dạng khác

nhau về những chiếc lá rụng? Qua đó

em hình dung ntn về sự rụng của mỗi

chiếc lá?

+ Đoạn tả Dế Mèn: “Bởi tôi ăn râu”.…

- Dế Mèn: To khoẻ, mạnh mẽ

- Dế Choắt: Gầy gò, ốm yếu

-> Nhờ hình ảnh miêu tả sinh động

“Càng, đầu, râu, cánh” mà hình dung

đợc đặc điểm của hai chú Dế

- Cách miêu tả: Dùng những từ ngữ gợi tả để làm nổi bật những nét cơ bản của

sự vật

- Dùng phép so sánh: “ nh… một gã nghiện, nh ngời cởi trần ”…

- Cảm nhận khi quan sát: “Trông đến xấu ”…

3 Kết luận

- Văn miêu tả là loại văn giúp ngời đọc ngời nghe hình dung đợc đặc điểm, tính chất nổi bật của sự vật, con ngời, phong cảnh…

- Trong văn miêu tẩ năng lực quan sát của ngời viết, ngời nói bộc lộ rõ nhất

* Ghi nhớ (SGK)

II Luyện tập.

BT 1

(1) Đặc tả Dế Mèn khoẻ mạnh, cờng tráng

(2) Lợm: em bé liên lạc nhanh nhẹn, vui tơi, hồn nhiên

(3) Cảnh ao hồ, bờ ao ngập nớc, sau cơn ma các loài vật ồn ào, huyên náo kiếm mồi

BT 2: Đề luyện tập

a Có thể nêu một vài đặc điểm của mùa đông nh sau:

- Lạnh lẽo, ẩm ớt, gió bấc, ma phùn

- Đêm dài, ngày ngắn, trời âm u

- Cây cối trơ trụi khẳng khiu, lá rụng

b Khuôn mặt mẹ:

- Sáng đẹp; hiền hậu, nghiêm nghị

- Vui vẻ, lo âu, trăn trở

- Đôi mắt, nụ cời…

- Đoạn văn miêu tả hình ảnh lá rụng ở nhiều góc độ khác nhau Lá rơi cắm phập xuống đất; lá lảo đảo mấy vòng, lá nhẹ nhàng múa máy với gió, có lá sợ hãi muốn bay trở lại cành, có lá âu yếm bám vào hoa cỏ

-Tuần Tiết 77 Sông nớc cà mau.

Đoàn giỏi

A Mục tiêu bài học:

- Giúp học sinh cảm nhận đợc sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nớc Cà Mau, nắm đợc nghệ thuật miêu tả cảnh sông nớc của tác giả

- Rèn kĩ năng đọc cảm thụ, phân tích bài văn miêu tả độc đáo

- Giáo dục t tởng: Yêu mến, khám phá quê hơng đất mũi Cà Mau

B Phơng tiện thực hiện:

GV: Giáo án - SGK

HS: Vở - SGK

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp, phân tích,bình…

D Tiến trình giờ dạy:

1 Tổ chức: 6A:

6D:

2 Kiểm tra: ? Tóm tắt: “Bài học đờng đời đầu tiên” Dế Mèn có

những đặc điểm gì? Bài học đầu tiên?

3 Bài mới:

Trên bản đồ địa lí VN - có một vùng đất nhô ra ở phía Nam đó là đất mũi

Cà Mau Nhà thơ Xuân Diệu đã từng viết: “Mũi thuyền ta đó mũi Cà Mau.”

? Nêu hiểu biết của em về tác giả Đoàn

độc đáo viết về cuộc sống, thiên nhiên

& con ngời Nam Bộ

b Tác phẩm:

? Giải nghĩa một số từ trong sách giáo

khoa?

? Xác định kiểu VB và PTBĐ?

? Dựa vào trình tự miêu tả hãy tìm bố

cục của bài văn?

? Em có nhận xét gì về vị trí của ngời

miêu tả?

(thích hợp miêu tả cảnh khi thuyền di

động nơi này đến nơi khác, phù hợp

với việc miêu tả một vùng sông nớc

rộng lớn, theo một trình tự hợp lí từ xa

đến gần, từ kháI quát đến cụ thể Đặc

biệt vị trí đó còn cho phép ngời kể

miêu tả lần lợt các kênh rạch, sông

theo hành trình của con thuyền, vừa có

thể miêu tả đợc cảnh quan 2 bên bờ

? Để thể hiện nội dung trên tác giả đã

sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

“Đất rừng phơng Nam” (1957) là truyện dài nổi tiếng của tác giả

- Bài văn “Sông nớc Cà Mau” trích từ chơng XVIII của truyện

2 Kiểu văn bản và PTBĐ:

- Tự sự-PTBĐ chính: miêu tả

II Phân tích chi tiết:

a ấn tợng ban đầu về toàn cảnh sông nớc Cà Mau:

+ Vị trí quan sát: ngồi trên thuyền

+ Qua thị giác: (nhìn)

- Sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, chi chít nh mạng nhện

- Trên thì trời xanh, dới thì nớc xanh, chung quanh mình cũng màu xanh cây lá

+ Qua thính giác (nghe)

- Âm thanh rì rào của gió, của rừng, của tiếng sóng biển

- NT: Tả xen kẽ, liệt kê tính từ chỉ màu sắc và trạng thái cảm giác

biểu cho thiên nhiên vùng rừng ngập

mặn nhiệt đới với sự nguyên sơ và đa

- Ngời ta đặt tên đất, tên sông theo đặc

điểm riêng của nó

? Tại sao ngời miền này lại đặt tên nh

vậy?

(Trong lịch sử nớc ta đây là vùng đất

mới Tên đất, tên sông là do ngời dân

đến đây khai phá đặt -> tô đậm màu

dân dã, mang màu sắc địa phơng)

? ở đoạn văn trên, tác giả đã lồng miêu

tả với thuyết minh, gợi lên cho em ấn

t-ợng gì về quan hệ giữa thiên nhiên và

cuộc sống nơI đây?

? Dòng sông Năm Căn đợc tác giả tiếp

cận từ góc độ nào?

? Trong câu văn trên, những từ ngữ nào

chỉ hoạt động của con thuyền? Nhận

xét về sự chính xác và tinh tế trong

cách dùng từ ngữ của tác giả?

Thoát: qua nơi khó khăn nguy hiểm.

Đổ ra: từ kênh nhỏ ->sông lớn.

Xuôi: theo dòng nớc chảy êm ả.

? Nếu thay đổi các trình tự ấy thì câu

- Rạch Mái Giầm ; 2 bên bờ có nhiều cây Mái Giầm tròn, xốp nhẹ; kênh Bọ Mắt cơ man nào là Bọ Mắt đen nh hạt vừng; Kênh Ba Khía: những con Ba Khía càng sắc tím đỏ, làm mắm, xé

ngời sống rất gần với thiên nhiên

+ Thuyền chúng tôI chèo thoát qua kênh Bọ Mắt đổ ra con sông Cửa Lớn xuôI về Năm Căn

- 1 câu có ĐT “thoát, đổ, xuôi”

=> những động từ chỉ cùng một hoạt

động của con thuyền trong những khung cảnh, tình huống khác nhau, từ nơI khó khăn nguy hiểm của kênh Bọ Mắt đổ ra nơI không gian rộng lớn thoáng đãng của con sông

- Thay đổi trình tự các ĐT -> ND sẽ sai

- Màu xanh lá mạ (xanh non)

- Màu xanh rêu (xanh đậm hơn)

- Màu xanh chai lọ (xanh ở khoảng

thiên nhiên sông nớc mà còn hấp dẫn ở

cảnh sinh hoạt cộng đồng nơi chợ búa

? Chợ Năm Căn đợc miêu tả qua những

chi tiết nào?

? Nhận xét của em về quang cảnh chợ

Năm Căn?

( vừa quen thuộc vừa lạ lùng)

? ở đoạn này tác giả chú trọng đến kể

chuyện, bút pháp kể đợc sử dụng ntn về

chợ Năm Căn?

Những câu văn dài, nhiều vẻ, giàu nhạc

điệu, những chi tiết giàu hình ảnh đợc

miêu tả theo lối liệt kê

? Qua đoạn trích “SNCM” em cảm

nhận đợc gì về vùng đất này?

+ Dòng sông Năm Căn:

- Sông hơn ngàn thớc, nớc đổ ầm ầm

- Cá bơi hàng đàn đen trũi

- Rừng đớc cao ngất màu xanh lá mạ,…xanh rêu, xanh chai lọ…

- NT: Dùng ĐT, TT so sánh -> làm nổi bật sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông

và rừng đớc Năm Căn

c Cảnh chợ Năm Căn:

- Nằm sát bên bờ sông

- Những bến vận hà nhộn nhịp, dọc dài theo dòng sông, những lò than những ngôI nhà bè

+ Quen thuộc: ồn ào đông vui, tấp nập hàng hoá phong phú (gỗ chất thành

đống, thuyền bè san sát )…+ Lạ lùng: (Độc đáo)

- Chợ họp trên sông nh khu phố nổi có thể mua mọi thứ

- Nhiều dân tộc: đa dạng về màu sắc trang phục, tiếng nói

- Liệt kê hàng loạt chi tiết về chợ Năm căn (Những nhà, những lầu, những bến )…

-> Cảnh chợ trù phú đông vui tấp nập

? Nêu những nét nổi bật về nội dung và

nghệ thuật của văn bản?

* Ghi nhớ (SGK)

- HS đọc ghi nhớ SGK

- Hình dung, cảm tởng về vùng đất Cà

Mau qua bài văn?

- HS viết đoạn văn nêu cảm nghĩ của

mình về Cà Mau

Bài văn miêu tả rất hay, rất chính xác

cảnh quan thiên nhiên, cuộc sống con

ngời vùng sông nớc Cà Mau Đây là

vùng đất ở tận cùng phía Nam tổ quốc

Cảnh thiên nhiên ở đây thật hùng vĩ,

rộng lớn và vẫn còn hoang dã Những

kênh rạch chằng chịt, những dòng sông

lớn, những cây đớc và đặc biệt là cuộc

sống chất phác, nhộn nhịp của con ngời

càng khẳng định miền đất này rất trù

phú, dễ sống và có nhiều nét khác biệt

- Là ngời am hiểu cuộc sống Cà Mau.NT: Biết quan sát, so sánh nhận xét về

A Mục tiêu bài giảng:

- HS nắm đợc khái niệm và cấu tạo của so sánh Biết quan sát sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng, tiến đến tạo những so sánh hay

- Rèn kĩ năng nhận biết, sử dụng phép so sánh Rèn t duy ngôn ngữ, t duy lô gích

- Giáo dục ý thức sử dụng phép so sánh

B Phơng tiện thực hiện:

GV: SGK - Giáo án - Bảng phụ

HS: Vở - SGK

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp…

D Tiến trình giờ dạy:

? Dựa vào cơ sở nào để so sánh nh vậy?

(Trẻ em: mầm non của đất nớc có nét

ơng đồng với với búp trên cành là sự

t-ơi non, đầy sức sống của cây cối trong

TN Đõy là sự tương đồng cả về hỡnh

thức và tớnh chất Đú là sự tươi non,

đầy sức sống, chứa chan hi vọng)

+ Rừng đước , dóy trường thành : cao,

c Con mèo vằn trong tranh to hơn cả con hổ

+ Mục đích: Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho sự vật, sự việc quen thuộc

? Trong vd c con mèo đợc so sánh với

- Khả năng diễn đạt phong phú, sinh

động của tiếng Việt

- Con mèo đợc so sánh với con hổ

II Cấu tạo của phép so sánh:

1 Bài tập:

Vế A(chỉ sự vật đợc

so sánh)

Phơng tiện so sánh

Từ

so sánh

Vế B(Sự vật để

so sánh)Trẻ em

Rừng

đớc

Con mốo vằn

dựng lên cao ngất

to

nhnh

hơn

búp trên cành

hai dãy ờng thành vô tận

tr-con hổ

*Bài tập :

- Cõu a : Trường Sơn : chớ lớn ụng cha Cửu Long : lũng mẹ bao la súng trào

- Cõu b : Như tre mọc thẳng, con người khụng chịu khuất phục

*Nhận xột : Vế B được đảo lờn trước

vế A

- Chớ lớn ụng cha (như) Trường Sơn

- Lũng mẹ bao la súng trào (như) Cửu Long

+ Ngữ cảnh (a) : là cỏch giải nghĩa từTrường Sơn (nghĩa là) chớ lớn ụng cha

- HS thảo luận, trao đổi ý kiến.

Tình ta như lửa mới nhen

Như trăng mới mọc như đốn mới khờu

- Khoẻ như voi (hựm, gấu, trõu….)

- Đen như cột nhà chỏy (củ sỳng, than,

tam thất…)

- Trắng như ngú cần (tuyết, vụi…)

- Cao như sếu ( sỏo, tre đực….)

Cửu Long (nghĩa là) lũng mẹ bao la súng trào

=> Đảo vế B : thay thế = dấu hai chấm

- Người với vật :Chớ ta như nỳi Thiờn Thai ấy

Đỏ rực chiều hụm dậy cỏnh đồng

- Chúng chị là hòn đá tảng trên trờiChúng em chuột nhắt cứ đòi lung lay

quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét

Trong văn miêu tả

Giảng:

A Mục tiêu bài giảng:

- HS thấy đợc vai trò, tác dụng của quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Rèn luyện t duy quan sát, tởng tợng, so sánh Rèn luyện kĩ năng quan sát, tởng tợng, nhận xét, so sánh khi miêu tả

- Giáo dục ý thức quan sát, tởng tợng, so sánh khi làm bài văn miêu tả

B Phơng tiện thực hiện:

GV: Giáo án - SGK - Bảng phụ

HS: Vở - SGK

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp…

D Tiến trình giờ dạy:

- Tởng tợng: Hình dung ra cái (thế giới) cha có (không có)

- So sánh: Dùng cái đã biết để làm rõ, làm nổi cái cha biết rõ

tinh tế, sõu sắc, độc đỏo

? Những năng lực ấy của tác giả đợc

thể hiện nh thế nào?

I Vai trò và tác dụng của quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả:

1 Ví dụ: 3 đoạn văn trong SGK.

+ Đoạn 1: Tả chàng Dế Choắt gầy ốm

đáng thơng

- Các đặc điểm trên đợc thể hiện qua các từ ngữ, hình ảnh: gầy gò, dài lêu nghêu nh một gã nghiện thuốc phiện, cánh ngắn củn hở cả mạng sờn, càng

bè bè, nặng nề trông đến xấu, mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ…

- Quan sát thấy: “Cái chàng Dế

=> Người viết đó tỡm được những nột

riờng biệt của sự vật, đối tượng miờu

- Nhận xét: “Đã thanh niên rồi mà cánh râu ria gì mà cụt ngủn ”… …

+ Đoạn 2: Tả cảnh đẹp, thơ mộng và hùng vĩ của sông nớc Cà Mau: bủa giăng chi chít nh mạng nhện, trời xanh, nớc xanh, chỉ toàn một sắc xanh lá cây, tiếng rì rào bất tận, không ngớt vọng

về, mênh mông, ầm ầm đổ ra biển, rộng hơn ngàn thớc, dựng lên cao ngất

nh 2 dãy trờng thành vô tận

- Nhận xét và so sánh: “Càng đổ dần về hớng Cà Mau thì càng nhện”.… …

- Nhìn quan sát thấy: “Trên trời thì xanh ”…

- Nghe thấy: “Tiếng rì rào ”…

- Quan sát rồi so sánh: “Dòng sông Năm Căn mênh mông nh… ngời bơi ếch”

“rừng đớc dựng lên thành”…+ Đoạn 3: Tả cảnh mùa xuân đẹp vui, náo nức nh ngày hội: sừng sững nh một tháp đèn khổng lồ, hàng ngàn ngọn lửa hồng, hàng ngàn ngọn nến trong xanh, lung linh, lóng lánh, đần đàn, lũ lũ bay

đI bay về, lợn lên lợn xuống, ríu rít, ồn

mà vui

- Quan sát rồi liên tởng và so sánh

“Mùa xuân cây gạo nh… ánh nến trong xanh”

- Quan sát rồi nhận xét: “Chào mào, sáo sậu Mùa xuân đấy”.…

*BT3 / 28

- Những từ bị lược bỏ : ầm ầm, như thỏc, nhụ lờn hụp xuống như người bơi ếch, như 2 dóy trường thành vụ tận

- Những từ ngữ bị lược bỏ là những động từ, tớnh từ, những so sỏnh, liờn tưởng, tưởng tượng Nếu lược bỏ đi đoạn văn mất đi sự sinh động, khụng gợi trớ tưởng tượng cho người đọc, đoạn văn trở nờn chung chung và khụ khan (viết văn khụng cú hỡnh ảnh)

2 Kết luận:

? Từ sự phân tích trên em hãy cho biết

Để viết 1 bài văn miêu tả ngời viết cần

phải làm gì?

- Muốn miêu tả đợc trớc hết ngời ta phải biết quan sát rồi từ đó nhận xét, liên tởng, tởng tợng, ví von, so sánh…

A.Mục tiêu bài giảng:

- HS thấy đợc vai trò, tác dụng của quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Rèn luyện t duy quan sát, tởng tợng, so sánh Rèn luyện kĩ năng quan sát, tởng tợng, nhận xét, so sánh khi miêu tả

- Giáo dục ý thức quan sát, tởng tợng, so sánh khi làm bài văn miêu tả

B.Phơng tiện thực hiện:

GV: Giáo án - SGK - Bảng phụ

HS: Vở - SGK

C.Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp…

D.Tiến trình giờ dạy:

những giác quan nào?

? Điền những từ cho sẵn vào các

(1) Gơng bầu dục

? Tìm những hình ảnh tiêu biểu, đặc

sắc làm nổi bật hình ảnh chú Dế

Mèn có thân hình đẹp, cờng tráng?

- Thân hình màu nâu bóng mỡ

- Đầu to, nổi từng tảng

- Răng đen nhánh nhai ngoàm

ngoạp

- Râu dài uốn cong

- Trịnh trọng khoan thai vuốt râu

Khuụn mặt Hồng cười tươi rạng rỡ

như 1 mõm lửa

+ Xanh màu xanh ngọc thạch

+ Thẳng và đều tăm tắp như được

xộn bằng lưỡi hỏi trời

- Nỳi :

Xanh thẫm in trờn nền trời sạch tinh

nhấp nhụ hỡnh răng cưa

+ Những hình ảnh tiêu biểu đặc sắc:

- Mặt hồ sáng long lanh

- Cấu Thê Húc màu son

- Gốc đa già rễ, lá xum xuê

- Tháp Rùa xây trên gò đất giữa hồ

+ Rõu : dài, uốn cong…hựng dũng+ Điệu bộ : trịnh trọng, khoan thai

BT 3 Những đặc điểm nổi bật của căn phòng

- Kích thớc, tờng, trần nhà, nền, màu sắc bài trí, cửa sổ, đồ vật trong phòng

BT 4 Cảnh một buổi sáng trên quê em

- Mặt trời với khuôn mặt hồng rạng rỡ, tơi cời

- Bầu trời trong vắt, bồng bềnh những đám mây hồng

- Những hàng cây lặng lẽ nghe chim hót

- Núi đồi nh thoa son

- Những ngôi nhà tranh bốc khói bữa cơm sáng

* Bài tham khảo:

- GV cho học sinh đọc bài tham

- Từ bài ô Sụng nước Cà Mau ằ,

hóy viết 1 đoạn văn tả lại quang

cảnh 1 dũng sụng, hay 1 khu rừng

mà em đó cú dịp quan sỏt ?

Ông trời nổi lửa đằng đông

Bà sân vấn chiếc khăn hồng đẹp thay

Bố em xách điếu đi cày

Mẹ em tát nớc, nắng đầy trong khauCậu mèo thức dậy đã lâuCái tay rửa mặt, cái đầu nghiêng nghiêng

Mụ gà cục tác nh điênLàm thằng gà trống huyên thiên một hồi

Cái na đã tỉnh giấc rồi

Cu chuối đứng vỗ tay cời, vui sao!Chị tre chải tóc bên aoNàng mây áo trắng ghé vào soi gơngBác nồi đồng hát bùng boong

Bà chổi loẹt quoẹt lom khom trong nhà

- Khu rừng: Rừng thông xanh tít tắp những tán lá thông xoè nh đuôi chim công, quả thông khô nhìn xa nh những tổ ong treo đung đa trên cành

bức tranh của em gáI tôi

Ng y giảng: (à Tạ Duy Anh)

A Mục tiêu bài giảng:

- Kiến thức: HS hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của truyện, nghệ thuật kể

chuyện và miêu tả tâm lí nhân vật trong truyện

- Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt, phân tích nhân vật trong truyện

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp, phân tích, bình…

D Tiến trình giờ dạy:

1 Ổn định tổ chức: 6A:

6D:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Nêu ý nghĩa của đoạn trích “Sông nớc Cà Mau”

3 Bài mới:

Trong cuộc sống đôi khi ta thờng có đôi chút ghen tị trớc tài năng của

ng-ời khác, điều ấy không đáng trách nếu nh bạn tự nhận ra sự hẹp hòi của mình Truyện “Bức tranh của em gái tôi” là một câu chuyện nh thế Mời các em cùng tìm hiểu

- Hai học sinh đọc truyện, phát âm đúng

? Dựa vào các tình tiết hãy tóm tắt truyện?

? Nêu hiểu biết của em về tác giả và

truyện?

- Tạ Duy Anh hiện là biên tập viên hội

nhà văn Việt Nam

- Là cây bút trẻ xuất hiện trong thời kì

I.Tìm hiểu chung về văn bản:

- Anh trai Kiều Phơng buồn, tự ti, xem trộm bức tranh của em gái mình

- Kiều Phơng đợc giải nhất cuộc thi vẽ tranh

- Gia đình Kiều Phơng đi nhận giải, bất ngờ bức tranh ấy vẽ chính ngời anh Ngời anh bất ngờ, hãnh diện, xấu hổ trớc lòng nhân hậu của em

2 Chú thích:

- Tạ Duy Anh (1959) quê: Hà Tây

bình Hoàng Ngọc Hiến viết: “ Nhiều tác

phẩm của Tạ Duy Anh mang cảm hứng trút

bỏ những thành kiến nặng nề của quá khứ,

xóa bỏ những nếp sống gắn liền với bạo lực,

sự khốn cùng và tối tăm Chủ đề này trong

hiện tại đợc cảm nhận với nhiều sự mắc mớ

nhng nó có tơng lai, nó là chủ đề của tơng

lai

? Xác định kiểu VB và PTBĐ?

- GV giới thiệu truyện “ Con dế ma” và

cuộc thi sáng tác “ Tơng lai vẫy gọi”

? Nêu bố cục của truyện?

- HS thảo luận

? Truyện có mấy nhân vật? Ai là nhân vật

chính?

- Nếu xem xét kĩ về vai trò của từng nhân

vật đối với việc thể hiện chủ đề của tác

phẩm thì có thể thấy nhân vật ngời anh có

vị trí quan trọng hơn Rõ ràng là truyện

không nhằm vào việc khẳng định, ca ngợi

những nét phẩm chất tốt đẹp của nhân vật

cô em gáI mà chủ yếu muốn hớng ngời đọc

tới sự thức tỉnh của nhân vật ngời anh qua

việc trình bày những diễn biến tâm trạng

của nhân vật này trong suốt truyện Nh vậy

ngời anh là nhân vật trung tâm

? Tìm ngôi kể trong truyện? Tác dụng của

ngôi kể thứ nhất?

- Ngôi kể thứ nhất theo lời kể của ngời

anh=> mang tính chân thực, miêu tả tâm

trạng của nhân vật một cách tự nhiên bằng

chính lời của nhân vật ấy Mặt khác, nhân

vật cô em gáI cũng đợc hiện ra qua cách

nhìn và sự thay đổi những tháI độ của ngời

anh để đến cuối truyện mới bộc lộ đầy đủ

- Truyện đợc giải nhì báo TNTP (giải cao nhất)

- Anh Kiều Phơng cùng gia đình đi

dự lễ nhận thởng và điều bất ngờ

đến với ngời anh

II Phân tích chi tiết:

* Nhân vật chính:

- Ngời anh và ngời em

- Ngời anh là nhân vật trung tâm * Ngôi kể:

- Ngôi kể thứ nhất theo lời kể của ngời anh Cách kể cho phép tác giả miêu tả tâm trạng nhân vật một cách tự nhiên, chân thực

vẻ đẹp tâm hồn, lòng nhân hậu và tình cảm

trong sáng Cách kể theo ngôI thứ nhất còn

giúp cho nhân vật kể chuyện tự soi xét tình

cảm, ý nghĩ của mình để tự vơn lên Do đó

chủ đề của tác phẩm càng có ý nghĩa về sự

tự đánh giá, tự nhận thức- 1 phẩm chất rất

cần thiết trong sự hoàn thiện nhân cách của

con ngời

? Tâm lí nhân vật ngời anh thay đổi qua

những thời điểm nh thế nào?

(- Trong cuộc sống hàng ngày với em gái

- Khi tài năng hội họa của em gáI đợc phát

( Cách đật tên cho em là mèo cùng với

những lời kể về hành động của em cho ta

thấy tháI độ của ngời anh thật kẻ cả, ra vẻ

ngời lớn, coi những việc làm của ngời em

anh trai, chị gáI, đặc biệt là những “ ông

anh trai nhỏ tuổi” Nhng cũng chính trong

đoạn trích, chính trong lời kể, ta phát hiện

ra những nét tính cách còn mang dấu vết rất

là trò nghịch ngợm trẻ con -> xem thờng

+ rất hay lục lọi đến khó chịu…

- nó nhào một thứ bột gì đó

đen sì, trông rất sợ

- nó lôI trong túi ra 4 lọ nhỏ

- Nó đa mắt canh chừng, nhét mọi thứ vào túi

- Xong, nó vui vẻ chạy đi…

=> việc miêu tả tỉ mỉ từng chi tiết, từng hành động của em cho thấy ngời anh đã quan sát rất cụ thể với một tháI độ tò mò, kín đáo

=> Cách vào truyện đơn giản, lời

kể và tả vừa kháI quát vừa tỉ mỉ đã cho thấy ngời anh trong cs thờng ngày luôn quan tâm đến em, luôn

tự coi mình là ngời lớn và em gáI thật trẻ con

trẻ con của ngời anh Đó là sự tò mò, là sự

thắc mắc muốn biết em làm gì song lại cố

tình làm ra vẻ không thèm để ý, cho nên

mới có hành động” bí mật theo dõi”

4 Củng cố:

- Nội dung truyện

- Nhân vật, lời kể, ngôi kể trong truyện

5 Hớng dẫn về nhà:

- Kể lại truyện “Bức tranh của em gái tôi” trong vai nhân vật ngời anh?

(- Ngời kể biết dùng ngôi kể thứ nhất xng tôi

- Biết dùng ngôi kể linh hoạt không gò ép.)

- Soạn tiếp

Tuần 21 Tiết 82

bức tranh của em gáI tôi

Ng ygiảng: (à Tạ Duy Anh)

A Mục tiêu bài giảng:

- Kiến thức: HS hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của truyện, nghệ thuật kể

chuyện và miêu tả tâm lí nhân vật trong truyện

- Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt, phân tích nhân vật trong truyện

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp, phân tích, bình…

D Tiến trình giờ dạy:

? Khi phát hiện ra em gái có tài năng

hội hoạ , mọi ngời trong gia đình có

những biểu hiện nh thế nào?

? Những biểu hiện ấy cho thấy tháI độ

gì của mọi ngời?

Đó là niềm vui, niềm hạnh phúc rất tự

nhiên thoe quan niệm “ Hậu sinh khả

úy”,“Con hơn cha là nhà có phúc”

? Nhng từ hôm ấy, khi chú Tiến Lê

phát hiện ra tài năng của Kiều Phơng

ngời anh có ý nghĩ và hành động gì?

? Những lời bộc bạch trên cho thấy

ng-ời anh có tâm trạng gì?

Tâm trạng đó rất thực, rất ngời, nhất

là đối với tuổi thơ.

? Từ tâm trạng đó, ngời anh tiếp tục có

những hành động gì?

? Ngời anh thấy gì trong những bức

tranh ấy?

? Những lời bình phẩm về tranh và

tiếng thở dài đã nói lên tháI độ gì của

ngời anh trớc những bức tranh trên?

Những lời bình phẩm về tranh và tiếng

thở dài kín đáo đã nói lên tâm trạng

ngời anh đã thầm công nhận tài năng

hội họa của em gáI hơn hẳn bản thân

mình

? Khi em đợc đi thi vẽ, ngời anh có

tháI độ ntn?

? Khi em gái bộc lộ tình cảm chia vui

với anh ngời anh có cử chỉ nh thế nào?

? Tại sao ngời anh có cử chỉ không

thân thiện đó?

- Không chịu đợc sự thành đạt của em.

- Ghen tị với ngời hơn mình.

? Nếu cần có lời khuyên em sẽ nói gì

với ngời anh lúc này?

=> Mọi ngời xúc động, mừng rỡ, ngạc nhiên

- Ngời anh:

+ Luôn cảm thấy mình bất tài

+ Chỉ muốn gục xuống khóc

+ Chẳng tìm thấy ở mình một năng khiếu gì

+ Không thể thân với Mèo nh trớc kia

đợc nữa

- Ngời anh buồn, thất vọng, không vui vì mình không có tài năng gì, ghen tuông, đố kị với tài năng của em, cảm thấy mình bị lãng quên

- Lén xem tranh của em (Sự tò mò đố

kị cha thoát khỏi tính trẻ con).

- Hay gắt gỏng với em

- Nó lao vào ôm lấy cổ tôI nhng tôI lại viện cớ đẩy em ra.…

=> Ngòi bút miêu tả rất tinh tế những nét tâm lí phù hợp với lứa tuổi: ghen tuông, đố kị với tài năng của ngời khác

(Ghen tị là thói xấu làm ngời ta nhỏ bé

đi, ghen tị sẽ làm mất đi tình cảm tốt

đẹp của con ngời, ghen tị với em không

xứng đáng làm anh)

? Bức chân dung chú bé trong tranh

đ-ợc ngời em miêu tả nh thế nào?

? Em có nhận xét gì về bức tranh ấy?

Đó là hình ảnh ngời anh rất thông

minh, nhiều khát vọng, có tâm hồn mơ

mộng Bức tranh ấy đợc vẽ bằng bút

pháp lãng mạn, hội tụ cáI tài và cáI tâm

của họa sĩ Mèo tí hon

? Tại sao tác giả viết “Mặt chú bé nh

toả ánh sáng rất lạ” Đó là thứ ánh…

sáng gì?

- ánh sáng lạ phải chăng của lòng

mong ớc ngời em vẽ chân dung ngời

anh không chỉ bằng dáng vẻ hiện tại

mà vẽ bằng tình yêu, lòng nhân hậu,

bao dung, tin tởng vào bản chất tốt đẹp

của anh trai mình

? Diễn biến tâm trạng của ngời anh khi

nhìn thấy bức tranh nh thế nào?

(Bức tranh là nghệ thuật, sức mạnh

của nghệ thuật là tìm kiếm cái đẹp,

làm đẹp cho con ngời, nâng con ngời

lên bậc thang cao nhất của cái đẹp đó

+ Đứng tr ớc bức tranh đoạt giải :

= Một chú bé đang ngồi nhìn ra cửa sổ, nơI bầu trời trong xanh

+ Mặt chú bé nh tỏa ra một thứ ánh sáng rất lạ

+ Toát lên không chỉ sự trong sáng…

mà còn rất mơ mộng nữa

=> Bức chân dung đợc miêu tả đẹp, trong sáng

- Tâm trạng của ngời anh đợc miêu tả rất cụ thể và ấn tợng

+ Bất ngờ, sửng sốt: “ giật sững ngời, không tin vào mắt mình”

+ Hãnh diện thấy mình đẹp trong tranh.+ Xấu hổ thấy mình không xứng đáng

(muốn khóc)

+ Hiểu ra bức chân dung của mình đợc

vẽ nên bằng “Tâm hồn và tấm lòng nhân hậu” của em gái

=> Lời nói thể hiện sự tự nhận thức khi soi vào bức tranh, nhận ra đợc tâm hồn trong sáng của ngời em và nhìn rõ hơn

về mình

- Ngời anh đáng ghét nhng cũng đáng

thông cảm vì tính xấu trên chỉ nhất

thời Sự hối hận, day dứt khi nhận ra tài

năng, tâm hồn trong sáng và nhân hậu

của ngời em chứng tỏ ngời anh đã biết

sửa mình, vơn lên khỏi tính ghen ghét,

đố kị tầm thờng

? Nhân vật ngời em hiện lên với những

nét đáng yêu, đáng quí nào về tính tình

? Tại sao tác giả lại để ngời em vẽ bức

tranh ngời anh hoàn thiện đến thế?

? Học xong truyện em rút ra đợc bài

- Bức tranh không chỉ thể hiện tài năng của cô bé mà còn là tình cảm tốt đẹp của em dành cho anh Em muốn anh mình thật tốt đẹp

4 ý nghĩa của văn bản:

- Ghen ghét, đố kị trớc tài năng và sự thành công của ngời khác là tính xấu

Tự ái cá nhân là nhợc điểm cần khắc phục

- Lòng nhân ái, độ lợng bao dung một cách trong sáng là đức tính tốt góp phần giúp con ngời chiến thắng bản thân, chiến thắng những hạn chế nhợc

ời anh nhận ra phần hạn chế của chính mình

* Ghi nhớ: SGK.

III Luyện tập:

BT1 Thuật lại tâm trạng ngời anh

- Ngạc nhiên, sửng sốt vì không ngờ ngời trong bức tranh lại là mình

- Cảm thấy hãnh diện: Cậu bé trong tranh “suy t mơ mộng”.…

BT2 Không nên ghen tị trớc thành công của ngời khác.

4 Củng cố:

- NT miêu tả tâm lí ngời anh

- ý nghĩa của truyện

A Mục tiêu bài giảng:

- Giúp HS biết cách trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trớc tập thể

- Rèn kĩ năng nói, nắm chắc kiến thức đã học về quan sát, tởng tợng, so sánh, nhận xét trong bài văn miêu tả Rèn luyện t duy quan sát, tởng tợng, t duy ngôn ngữ

- Giáo dục t tởng mạnh dạn, tự tin khi nói trớc đông ngời

B Phơng tiện thực hiện:

GV: Giáo án - SGK - Bảng phụ

HS: SGK - Vở ghi

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp…

D Tiến trình giờ dạy:

1 Tổ chức: 6A:

6D:

2 Kiểm tra: ? Muốn bài văn miêu tả sinh động, đúng và hay thì ta phải

làm gì? Tác dụng của việc quan sát, tởng tợng, liên tởng, nhận xét, so sánh là gì?

3 Bài mới:

- GV nờu yờu cầu của đề bài chuẩn bị

Đề 1 :

Từ truyện ô Bức tranh của em gỏi tụi ằ,

hóy trỡnh bày ý kiến của mỡnh theo 2

I Tìm hiểu bài học:

cõu hỏi sau ?

- Cõu 1 : Kiều Phương là người như

thế nào ? Từ cỏc chi tiết về cỏc nhõn

vật này trong truyện, em hóy miờu tả

lại hỡnh ảnh của Kiều Phương theo trớ

tưởng tượng của em ?

- Cõu 2 : Anh của Kiều Phương là

người như thế nào ? Người anh trong

truyện và người anh trong bức tranh cú

khỏc nhau khụng ?

Đề 2 :

Hóy trỡnh bày chi cỏc bạn nghe về anh

chị hoặc em của mỡnh ? (Trong khi núi

chỳ ý làm nổi bật đặc điểm của người

mỡnh đang miờu tả bằng cỏc hỡnh ảnh

so sỏnh, nhận xột của bản thõn)

? Nếu không đợc luyện nói thì khi nói

trớc đông ngời em thấy thế nào?

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS ở

? Miêu tả lại hình ảnh Kiều Phơng theo

sự chuẩn bị của em?

Nhõn vật Kiều Phương

- Nhận xột : KP là 1 cụ bộ hồn nhiờn,

trong sỏng, vui vẻ, hiếu động, thụng

minh, cú tấm lũnh nhõn hậu, cú tài

năng hội hoạ

- Miờu tả : Vận dụng năng lực quan

* Yêu cầu: Không viết thành văn mà chuẩn bằng lời, khi nói phải rõ ràng, mạch lạc

II Thực hành luyện nói:

1 BT 1:

a Kiều Ph ơng : Là ngời có tài năng hội hoạ, hồn nhiên và có tấm lòng nhân hậu

+ Hình dáng: Gầy, thanh mảnh, mặt lọ lem, mắt sáng, miệng có răng khểnh,

nụ cời tơi, có 2 bím tóc đung đa

+ Hành động: Hoạt bát, vui vẻ, chăm chỉ với công việc vẽ tranh Khi bị rầy la thì xịu mặt xuống một lúc rồi lại véo von ca hát và làm việc

+ Tính cách: Hồn nhiên, trong sáng,

- Ngoại hỡnh : nhỏ nhắn, thanh mảnh,

mắt sỏng vui tớnh, mặt mũi, quần ỏo

luụn lấm lem cỏc vết màu

- Lời núi : hồn nhiờn, luụn vui vẻ,

khụng hề bực bội với người khỏc

- Việc làm : hoạt bỏt, chăm chỉ, yờu

thớch, say mờ vẽ tranh

- Tớnh cỏch : tõm hồn trong sỏng, tấm

lũng nhõn hậu, độ lượng

- Tài năng : tài vẽ, đạt giải nhất thi vẽ

quốc tế

? Anh của Kiều Phơng là ngời nh thế

nào?

? Hình ảnh ngời anh trong bức tranh

với hình ảnh ngời anh thực của Kiều

Phơng có khác nhau không?

Không khác nhau vì ngời anh trong

bức tranh do ngời em gáI vẽ thể hiện

bản chất tính cách của ngời anh thông

qua cáI nhìn đầy nhân hậu và trong

sáng

? Miêu tả ngời anh qua trí tởng tợng

của em?

Nhõn vật người anh

- Nhận xột : Là cậu con trai khụng cú

năng khiếu gỡ đặc biệt, hay mặc cảm,

tự ti, hay ghen tị với thành cụng và tài

năng ngay cả với em gỏi mỡnh

- Miờu tả :

+ Hỡnh dỏng : gầy, cao, trắng trẻo,

khuụn mặt sỏng sủa, dễ coi

+ Nột mặt : lỳc tư lự, khi thoỏng buồn,

lỳc cau cú

+ Việc làm : theo dừi, tũ mũ xem trộm

tranh của em rồi ngồi 1 mỡnh, buồn bó,

bực tức

+ Lời núi : hay hờn dỗi, cỏu gắt

+ Tớnh cỏch : nhỏ nhen, mặc cảm, ghen

tị, sau khi biết được tõm hồn trong

sỏng và lũng nhõn hậu của em gỏi đó

ăn năn, hối hận

- Tờn, tuổi anh (chị, em) mỡnh

+ Hình dáng: Không tả rõ nhng có thể suy ra từ cô em gái chẳng hạn: cũng gầy, cao, đẹp trai, sáng sủa

+ Tính cách: Ghen tị, nhỏ nhen, mặc cảm, ân hận, ăn năn, hối lỗi

2 BT 2 Nói về ngời thân

- Chú ý làm nổi bật đặc điểm của ngời

đợc miêu tả bằng hình ảnh so sánh và

- Chuẩn bị dàn ý nói ở nhà các bài tập còn lại.

- Giờ sau chuẩn bị nói tiếp

A Mục tiêu bài giảng:

- Giúp HS biết cách trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trớc tập thể

- Rèn kĩ năng nói, nắm chắc kiến thức đã học về quan sát, tởng tợng, so sánh, nhận xét trong bài văn miêu tả Rèn luyện t duy quan sát, tởng tợng, t duy ngôn ngữ

- Giáo dục t tởng mạnh dạn, tự tin khi nói trớc đông ngời

B Phơng tiện thực hiện:

GV: Giáo án - SGK - Bảng phụ

HS: SGK - Vở ghi

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp…

D Tiến trình giờ dạy:

1 Tổ chức: 6A:

6D:

2.Kiểm tra:

Sự chuẩn bị của HS

3.Bài mới

đầu mọc rồi Trăng nhè nhẹ trôi sau

những rặng tre khẽ lay động theo chiều

gió Trăng nh muốn chơi trò ú tim với

mọi ngời Trăng lên tới đâu, bầu trời nh

sáng lên dần tới đó Vầng trăng đang…

từ từ nhô lên khỏi lũy tre Trăng lơ lửng

nh cái đĩa vàng giữa nền trời trong xanh

Khoảng trời đêm trở nên trong vắt vời

- Trăng là cái liềm vàng giữa đồng sao

M : Phía đông , bầu trời đang chuyển

dần từ màu trắng đục sang màu hồng

phớt Những tia sáng hình rẻ quạt xuyên

qua lớp mây báo hiệu mặt trời sắp mọc

Mổt trời từ trong lòng biển dần dần nhô

Đề 3 : Lập dàn ý cho đề văn miờu tả 1 đờm

trăng nơi em ở theo gợi ý sau :

- Đú là 1 đờm trăng như thế nào ? (nhận xột)

- Đờm trăng đú cú gỡ đặc sắc, tiờu biểu : bầu trời đờm, vàng trăng, cõy cối, nhà cửa, đường làng, ngừ phố, ỏnh trăng (quan sỏt)

- Để miờu tả cho cỏc bạn thấy 1 đờm trăng đẹp,

em sẽ so sỏnh những hỡnh ảnh trờn như thế nào ? (tưởng tượng, so sỏnh)

- Dựa vào dàn ý, hóy núi trước cỏc bạn về đờm trăng ấy

Đề 5 :

Dựa vào 1 số truyện cổ đó học, đó đọc, em hóy miờu tả hỡnh ảnh người dũng sĩ theo trớ tưởng tượng của mỡnh

Trong miờu tả cú sự so sỏnh, tưởng tượngÁnh trăng như dỏt vàng trờn cỏ ướt

Muụn triệu vỡ tinh tỳ như những chiếc khuy lấp lỏnh trờn chiếc ỏo trời huyền ảo

- Kết bài : Cảm nghĩ về đờm trăng ( 1 đờm trăng tuyệt đẹp của quờ hương)

Đề 4 : Khung cảnh buổi sáng bình minh trên

biển :

- Bầu trời : trong veo, sáng rực

- Mặt trời : tròn trĩnh, phúc hậu nh lòng đỏ một quả trứng thiên nhiên đầy đặn

- Mặt biển : Phẳng lì nh tấm lụa mênh mông

- Bãi cát : mịn màng, mát rợi

- Những con thuyền mệt mỏi nằm ghếch đầu lên bãi cát

38

4.Củng cố :

Muốn làm được bài văn miờu tả, em phải thực hiện những thao tỏc nào ?

(Quan sỏt, nhận xột, tưởng tượng, so sỏnh, sắp xếp cỏc ý theo trỡnh tự)

A. Mục tiêu bài giảng:

- Giỳp HS cảm nhận được vẻ đẹp phong phỳ, hựng vĩ của TN trờn sụng Thu Bồn, vẻ đẹp của người lao động được miờu tả trong tỏc phẩm ô Vượt thỏc ằ

- Nắm được NT phối hợp miờu tả khung cảnh thiờn nhiờn và hoạt động của con người

- Rốn kĩ năng tưởng tượng, PT

- GD lũng yờu thiờn nhiờn, quờ hương đất nước, yờu lao động

B Phơng tiện thực hiện:

GV: Giáo án - SGK - Bảng phụ

HS: SGK - Vở ghi

C Cách thức tiến hành:

Thảo luận, vấn đáp, qui nạp…

D Tiến trình giờ dạy:

- GVHDHS đọc : to, rừ ràng, diễn cảm

- Dựa vào chỳ thớch, em hóy nờu 1 vài

nột về tỏc giả, tỏc phẩm ?

-ô Vượt thỏc ằ trớch từ chương XI của

truyện ô Quờ nội ằ Con sông đợc nói

đến là sông Thu Bồn thuộc tỉnh Quảng

Nam CMT8 thành công, làng Hòa Phớc

xây dựng trờng học cho con em Dợng

Hơng Th đợc cắt cử đa thuyền lên Dùi

Chiêng mua gỗ về xây dựng trờng học

Đoàn đi Dùi Chiêng gồm 4 ngời :Dợng

Hơng Th, chú Hai Quân và 2 thiếu niên

là Cù Lao và Cục Cảnh vợt thác Cổ Cò

đợc miêu tả và cảm nhận qua cảm xúc

và tâm hồn của Cục Đây là lần đầu tiên

trong đời chú có một chuyến lên rừng,

v-ợt thác đầy háo hức và thú vị Chất thơ

trên trang văn Võ Quảng dạt dào trong

ấy đó gợi ra một khụng gian ntn?

? Con thuyền đi trong khung cảnh ấy

được mtả ntn?

- Cỏnh buồm nhỏ căng phồng Thuyền

rẽ súng lướt bon bon

=> Đoạn sụng ở vựng đồng bằng : thơ

mộng, hiền hoà, ờm đềm, thuyền bố tấp

nập, quang cảnh 2 bờn bờ rộng rói, trự

phỳ với những bói dõu trải ra bạt ngàn

I.Tìm hiểu chung về văn bản 1.Đọc :

2.Tỡm hiểu chỳ thớch : a.Tỏc giả - tỏc phẩm :

*Tỏc giả : Vừ Quảng, sinh 1920, quờ Quảng Nam, là nhà văn chuyờn viết cho thiếu nhi

*VB ô Vượt thỏc ằ trớch từ chương XI của truyện ô Quờ nội ằ, là tỏc phẩm thành cụng nhất của ụng

- Phần 3 : Phần cũn lại (Cảm nhận chung về cảnh TN và con người sau khi vượt thỏc)

II.Phõn tớch chi tiết:

1.Bức tranh thiờn nhiờn :

- Những bói dõu trải ra bạt ngàn

=> khụng gian rộng lớn, thoỏng đóng

40