Cuộc sống cộng đồng và ý nghĩa của nó trong điều kiện và môi trường tự nhiên của Tây Nguyên - Biết được những nét lớn trong văn học và các loại hình nghệ thuật đặc sắc cảu đồng bào Tây N
Trang 1Tuần: 17 Ngày soạn: 8/12/2010 Tiết: 34 Ngày dạy: 9/12/2010
LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG:
Bài: ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TINH THẦN CỦA ĐỒNG BÀO
DÂN TỘC THIỂU SỐ GIA LAI.
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: Giúp HS:
- Hiểu được các dân tộc thiểu số Gia Lai có một đời sống tinh thần phong phú đa dạng
- Biết và hiểu rõ những lễ hội lớn của dồng bào như lễ bỏ mả, lễ đâm trâu Cuộc sống cộng đồng và ý nghĩa của nó trong điều kiện và môi trường tự nhiên của Tây Nguyên
- Biết được những nét lớn trong văn học và các loại hình nghệ thuật đặc sắc cảu đồng bào Tây Nguyên nói chung và Gia lai nói riêng
- Hiểu được một số tập tục của đồng bào và tín ngưỡng của họ
2 Về tư tưởng:
- Giao dục cho học sinh ý thức tôn trọng và bảo vệ các di sản van hóa của dân tộc; hiểu biết và tôn trọng những sinh hoạt văn hóa, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số
3 Về kĩ năng:
- Rèn kĩ năng sống cộng đồng, sống hòa nhập
- Bồi dưỡng kĩ năng nhân xét, phân tích, so sánh và đánh giá
II Đồ dùng dạy học:
- Tranh ảnh về lễ hội của đồng bào, một loại nhạc khí, nhạc cụ của địa phương, trang sức làm bằng bạc…
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu những chính sách cai trị của nhà Minh?
- Trình bày những khởi nghĩa của quý tộc Trần?
3 Bài mới:
- Giới thiệu bài: Đồng bào các dân tộc thiểu số Gia Lai có một đời sống văn hóa tinh thần rất phong phú, da dạng Hoạt động văn hóa của đồng bào còn mang những nét của thời nguyên thủy và nạng về tâm linh Trong sinh hoạt văn hóa tinh thần của cư dân bản địa Gia Lai nổi bật lên là các hoạt động tín ngưỡng và lễ hội Bài học hôm nay chúng
ta sẽ nghiên cứu về vấn đề này:
- Nội dung:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
Hoạt động 1:
H: Bằng hiểu biết của mình, em hãy cho
1.Hoạt động lễ hội:
Trang 2biết thế nào thì người ta gọi là lễ hội?
H: Lễ hội có tác dụng gì?
H: Cộng đồng các dân tộc ở tây nguyên có
những lễ hội gì?
HS trả lời,
- GV Giảng:
+ Các lễ hội liên quan đến con người: Lễ
thổi tai, lễ trưởng thành, lễ trao vòng, lễ
mừng sức khỏe…
+ Các lễ về nông nghiệp: lễ chọn dất làm
rẫy, lễ phát rẫy, lễ đốt rẫy, lễ tỉa lúa, lễ ăn
mừng láu mới…
+ Các lễ hội liên quan đến sự tồn tại và
phát triển của cộng đồng: lễ ăn mừng nhà
mới, lễ rửa bến nước, lễ đâm trâu…
H: Trong lễ hội thường kéo dài thời gian
bao lâu?
H: Trong lễ hội người ta thường làm những
việc gì?
H: Người dân tộc thiểu số ở Gia Lai có rất
nhiều lễ hội, vậy lễ hội nào có quy mô hơn
cả?
H: Tại sao người đồng bào dân tộc thường
tổ chức lễ bỏ mả với quy mô lớn?
- HS đọc phần đầu trong SGK: Là lễ cắt đứt
hoàn toàn mối quan hệ giữa người sống và
người chết sau thời gian dài giữ mả là lễ
chia tay lân cuối, người sống thông báo cho
hồn ma biết rằng người sống đã hoàn thành
phận sự của mình, do vậy lễ bỏ mả thường
có quy mô lớn
- Để chuẩn bị lễ hội bỏ mả, người đồng bào
thường làm những công việc gì?
H: Ngoài lễ bỏ mả, người đồng bào còn có
lễ hội nào cũng có quy mô lớn nữa?
- Lễ hội là sinh hoạt văn hóa
đặc sắc của người Gia Lai nói riêng và Tây Nguyên nói chung
- Tác dụng: Liên kết các dân tộc cùng chung lưng đấu cật với nhau trong cuộc đấu tranh cải tạo tự nhiên và xã hội
- Các lễ hội: bỏ mả, đâm trâu, mừng lúa mới…
- Lễ hội thường kéo dài hai, ba ngày
Trang 3- Lễ hội đâm trâu
H: Đồng bào dân tộc tổ chức lễ hội đâm
trâu nhằm mục đích gì?
- Lễ hội đâm trâu cầu thần linh phù hộ
cho con người có sức khỏe
Hoạt động 2:
H: Các trường của các dân tộc thiểu số ở
Gia Lai thê hiện điều gì?
H: Em hãy kể tên một trường ca của đân
tộc em?
- Hơ mon Đam Noi, Đông Dư…
H: Ngoài các trường ca nêu trên của người
Bana và Gia rai, em còn biết trường ca nào
của người Tây Nguyên?
- Trường ca Đam San, Trường ca Xinh
Nhã…
HS thảo luận nhóm:
Kể tên các loại nhạc cụ , nhạc khí của các
dân tộc ở Gia Lai?
H: Nghệ thuật điêu khắc, kiến trúc có đặc
điểm gì?
H: Em có nhận xét gì về nghệ thuật điêu
khắc của đồng bào các dân tộc Tây
Nguyên?
- Là nghệ thuật điêu khắc dân gian mô tả
những sinh hoạt hằng ngày của cộng đồng,
phản ánh lịch sử điêu khắc cổ xưa của
người dân địa phương
Hoạt động 3:
H: Em hãy nêu các tập tục, tín ngưỡng của
đồng bào dân tộc thiểu số ở Gia Lai?
2 Văn học nghệ thuật:
* Văn học:
- Các trường ca thể hiện sự hùng vĩ của núi rừng, đậm đà tình người và phản anh khá đầy đủ, trung thực cuộc sống, lao động chiến đấu và những khát vọng tốt đẹp về tình yêu, cuộc sống thanh bình, no đủ của họ
* Nghệ thuật:
- Nhạc cụ: Đàn Plong Pút, đàn
đá, đàn T’ Rưng…., có nhiều làn điệu dân ca, nhiều loại hát trữ tình…
- Nghệ thuật điêu khắc, kiến trúc tượng nhà mồ: là nét văn hóa đặc sắc của người Tây Nguyên
3.Tín ngưỡng và tập tục:
- Tín ngưỡng: Họ cúng tế Thần linh ( Giàng)
Trang 4- Tập tục: Cà răng, căng tai, đeo vòng, hạt chuỗi…
4 Củng cố:
- Em hãy tìm hiểu và kể lại lễ bỏ mả của đồng bào các đồng bào dân tộc
ở tây nguyên? Em có nhận xét gì?
- Em biết gì về lễ đâm trâu? Mô tả cụ thể lễ hội này?
- Thôn làng em còn có những loại cồng chiêng nào? Họ thường sử dụng vào những loại đó vào những dịp nào?
5 Dặn dò: Về nhà học bài Ôn lại tât cả các bài đã học