tiếng việt: hoán dụ

Áo nâu liền với áo xanhNông thôn cùng với thị thành Giữa áo nâu với người nông dân và giữa áo xanh với người công nhân có quan hệ như thế nào?. Nông thôn Thị thành Những người sống ở n

PH ÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÂM HÀ

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu 1: Ẩn dụ là gì? Hãy nêu tác

dụng của ẩn dụ ? Cho ví dụ?

Câu 1: Ẩn dụ là gì? Hãy nêu tác

dụng của ẩn dụ ? Cho ví dụ?

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng

này bằng tên sự vật, hiện tượng khác

có nét tương đồng với nó

Tác dụng: nhằm tăngsức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

VD: …Người cha mái tóc bạc…

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng

này bằng tên sự vật, hiện tượng khác

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu 2: Có mấy kiểu ẩn dụ

Tiết 119

Bài 24: TIẾNG VIỆT

Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành

Giữa áo nâu với người nông dân và giữa áo xanh với người

công nhân có quan hệ như thế nào ?

Các từ in đậm nông thôn, thị thành trong

vd trên dùng để chỉ ai ?

Nông thôn Thị thành

Những người sống ở nông thôn

Những người sống ở thị thành

Giữa nông thôn với người sống ở nông thôn có

quan hệ như thế nào ?

Giữa thị thành với người sống ở thị thành có quan

hệ như thế nào ?

Quan hệ gần gũi

Chỉ người nông dân

Chỉ người công nhân

Quan hệ gần gũi



1 Ví dụ: sgk / 82

Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành

So sánh hai cách diễn đạt trên, cách diễn đạt nào hay hơn?

Cách diễn đạt trong câu thơ hay hơn

mang tính gợi hình và gợi cảm .

Hoán dụ có tác dụng như thế nào ?

* Tác dụng: Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.



Một Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

CH:Các từ

in màu đỏ ở 4

ví dụ a,b,c,d gợi cho em liên tưởng đến điều gì ?

- Đổ máu - Chiến tranhĐổ máu - Chiến tranh

d Đi theo sau hồn anh Cả làng quê , đường phố . -Làng quê- Người dân ở nông thôn - Làng quê- Người dân ở nông thôn.

-Đường phố- Người dân ở thành thị

Bàn tay - Người lao động

->Bộ phận – Toàn thể

a

CH: Em thấy giữa sự vật được biểu thị trong 4

ví dụ a,b,c,d và hiện tượng mà

nó biểu thị có quan hệ gì ?

CH: Em thấy giữa sự vật được biểu thị trong 4

ví dụ a,b,c,d và hiện tượng mà

nó biểu thị có quan hệ gì ?

Đó là những kiểu nào?

->Cái cụ thể - cái trừu tượng

->Dấu hiệu - Sự vật

d - Làng quê- Người dân ở nông thôn

-Đường phố- Người dân ở thành thị

->Vật chứa đựng - gọi vật bị chứa đựng.

Ti ết 119 : HOÁN DỤ

-L ấy một bộ phận để gọi toàn thể ;

-L ấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;

-L ấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật;

-L ấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp:

Tiết 119

HOÁN DỤIII Luyện tập :

a Làng xĩm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh

năm đĩi rách Làng xĩm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể

(Hồ Chí Minh)

Bài tập 1 : Chỉ ra phép hốn dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hốn dụ là gì ?

b Vì lợi ích mười năm phải trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

(Hồ Chí Minh)

 Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa

đựng (làng xĩm – chỉ người sống ở nơng thơn).

 Quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu tượng (mười năm -

Tiết 119

HOÁN DỤ

Bài tập 1 : Chỉ ra phép hốn dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hốn dụ là gì ?

III Luyện tập:

c) Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nĩi gì hơm nay.

(Tố Hữu)

 Quan hệ giữa dấu hiệu của sự vật với

sự vật (áo chàm – chỉ người Việt Bắc).

d Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người : Hồ Chí Minh.

(Tố Hữu)

 Quan hệ giữa vật chứa dựng với vật bị

chứa đựng (Trái Đất – nhân loại).

- Giống nhau : - Gọi tên sự vật, hiện

tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác.

2 So sánh hốn dụ với ẩn dụ :

Tiết 119

HOÁN DỤ

III Luyện tập

Bài tập 2 : Hốn dụ cĩ gì giống và khác với ẩn dụ ? Cho ví dụ minh họa ?

Hốn dụ :

Dựa vào quan hệ tương đồng ( nét

giống nhau )

VD: Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

Ẩn dụ :

2 So sánh hốn dụ với ẩn dụ :

Tiết 119

HOÁN DỤ

Khác nhau

Bài tập 2 :

LUẬT CHƠI:

Có 6 ngôi sao, trong đó là 5 ngôi sao ẩn chứa 5 câu hỏi tương ứng và 1 ngôi sao may mắn.

Mỗi nhóm lần lượt chọn một ngôi sao

sau ngôi sao thì được 5 điểm , nếu trả lời sai không

* Nếu nhóm chọn ngôi sao ẩn sau là ngôi sao may

của ngôi sao may mắn

quyền trả lời (bằng cách đưa tay) Nếu trả lời đúng

Thời gian:Hết giờ 10 987654321 15 11

Điền từ còn thiếu vào dấu … để hoàn chỉnh

Hoán dụ là gì sau đây ?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiên tượng, khái niệm

bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác

có quan hệ ………với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

gần gũi

( Lê Anh Xuân)

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

“Gữi miền Bắc lòng miền Nam chung thủyĐang xong lên chống Mĩ tuyến đầu”

( Lê Anh Xuân)

Miền Nam => Những người sống ở miền Nam.

(vật chứa đựng) (vật bị chứa đựng)

Đáp án:

(vật chứa đựng) (vật bị chứa đựng)

Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứađựng

Miền Bắc => Những người sống ở miền Bắc.

Ngôi sao may mắn ! Nhóm của bạn phải điền từ thích hợp ( Trăng

non, trăng già…,núi non, lúi lon )vào chổ

trống trong câu sau?

“ Trăng bao nhiêu tuổi … Núi bao nhiêu tuổi gọi là….”

( ca dao)

=> trăng bao nhiêu tuổi trăng già

Núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non.

Thời gian: H t gi 10 111 12 8632 9 ế ờ

Thời gian: Hết giờ 10 1 11 12 87 32 9 654

Có mấy kiểu hoán dụ thường gặp?

Hãy kể ra ?

Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp là :

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể ;

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật ;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

Thời gian: Hết giờ 10 987654321 11 12

cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

“Em đã sống bởi vì em đã thắng

Cả nước bên em, quanh giường nệm trắng.”

(Tố Hữu)

Cả nước  những người sống trên đất nước ta.

Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng

Chỉ ra các phép tu từ đã học trong

những câu thơ sau:

1 Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm.

(Minh Huệ)

Hành quân Đầy đường

(Trần Đăng Khoa) 4.“ Đầu xanh có tội tình chi?

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi.”

Chỉ ra các phép tu từ đã học trong những

câu thơ sau:

1 Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm.

(Minh Huệ) 2.Cô giáo như mẹ hiền.

3 Kiến

Hành quân

Đầy đường

(Trần Đăng Khoa)

4 Đầu xanh có tội tình chi?

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi

Ẩn dụ

So sánh Nhân hoá

=> Hoán dụ.

- Về nhà học bài, xem lại vd, BT và làm

BT còn lại.

- Chuẩn bị “ tập làm thơ bốn chữ.”

cho tiết sau :

+ Đọc và trả lời các câu hỏi của vd ở các phần

- Nhận xét lớp.