Chính vì vậy tôi gặp nhiềukhó khăn trong việc thực hiện cho trẻ học thơ , thêm vào đó cơ sở vật chất, đồ dùngthiếu thốn, cũng ảnh hưởng không nhỏ trong quá trình thực hiện.Bên cạnh những
Trang 1MỘT VÀI KINH NGHIỆM BƯỚC ĐẦU KHI DẠY MÔN LÀM QUEN VĂN HỌC
THEO CHƯƠNG TRÌNH MỚI
A LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Luật Giáo dục quy định mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Namphát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trungthành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡngnhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Luật cũng quy định hệ thống giáo dục quốc dân gồm giáo dục chính quy vàgiáo dục thường xuyên Các cấp học và trình độ đào tạo của hệ thống giáo dục quốc
dân bao gồm: Giáo dục mầm non; Giáo dục phổ thông; Giáo dục nghề nghiệp; Giáo dục đại học và sau đại học.
Như vậy, giáo dục mầm non là khâu đầu tiên của quá trình đào tạo, giáo dụcmầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục, nó có vị trí rất quan trọngtrong sự nghiệp trồng người của Đảng và nhà nước ta; nó đặt nền móng cho việc
giáo dục trẻ trở thành con người phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ để trở
thành những công dân có ích – thế hệ làm chủ đất nước trong tương lai
Giai đoạn giáo dục mầm non đặt nền móng cho quá trình giáo dục cũng đồngthời đặt nền móng hình thành nhân cách cho mỗi con người Trẻ ở độ tuổi mầmnon là giai đoạn vô cùng nhạy cảm trước cuộc sống xung quanh trẻ Lý do là nhữngchuyển biến nhanh chóng trong sự phát triển thể chất, nhận thức và cảm xúc củatrẻ
Sinh thời Bác Hồ của chúng ta từng nói:
“ Trẻ em như búp trên cành Biết ăn biết ngủ, biết học hành là ngoan.”
Trẻ em là thế hệ tương lai của đất nước, ngây thơ trong sáng như tờ giấytrắng, vì vậy đòi hỏi chúng ta phải đặc biệt quan tâm chăm sóc, nuôi dạy, giáo dụctrẻ Mỗi nhà giáo mầm non là một nghệ sĩ – nghệ nhân, họ sẽ thổi vào tâm hồn
Trang 2những giá trị đầu tiên của nhân cách con người, đó là giá trị chân – thiện – mỹ để
từ đó trẻ có điều kiện tốt về đức, trí, thể, mỹ để bước vào bậc học, cấp học cao hơn Giáo dục hình thành, phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ mẫu giáo cónhiều “con đường” khác nhau Nội dung loại hình văn học, nghệ thuật là một trongnhững con đường đó Văn học, nghệ thuật giữ vai trò to lớn trong việc hình thành
và phát triển nhân cách toàn diện của trẻ Dẫn dắt trẻ vào thế giới văn học là nhiệm
vụ quan trọng của trường mầm non, của mỗi giáo viên Đó là sự mở cửa cho conngười đi bước chập chững đầu tiên vào thế giới vật chất, tiếp nhận các giá trị chânthiện mỹ chứa đựng trong tác phẩm văn học Sự tiếp xúc thường xuyên của trẻmầm non với tác phẩm văn học được chọn lọc sẽ kích thích ở trẻ sự nhạy cảm thẩm
mỹ, sự phát triển ngôn ngữ, trí tuệ góp phần hình thành tình cảm đạo đức cho trẻ.Đặc biệt ở tuổi mẫu giáo việc hình thành và phát triển hoạt động văn học là mộthình thức quan trọng để phát triển tính tích cực cá nhân, tính độc lập sáng tạo củatrẻ Bộ môn văn học chiếm giữ một vị trí rất quan trọng trong chương trình học, nógóp phần làm giàu vốn từ, giáo dục cho trẻ lòng yêu thiên nhiên giúp trẻ tìm hiểu
và khám phá về thế giới xung quanh, là điều kiện để trẻ phát triển toàn diện Nộidung dạy học về văn học trong chương rất đa dạng gồm tác phẩm thơ, truyện kể,đóng kịch v,v, Trẻ em rất gần gũi với thơ ca, truyện kể, v,v Không phải ngẫunhiên mà ta gọi trẻ em là “Tuổi thơ” “tuổi nụ”, “ tuổi hoa”…Với bản thân sự trongtrẻo, tinh nguyên đầy chất thơ Có thể nói, tính chất trẻ thơ là bắt đầu của tính thơ,
nó dễ nhập làm một với tính thơ Ngay trong những lời lẽ thường ngày của trẻ đãmang nhiều tính chất thơ Vì vậy mà có nhiều em bé chưa biết chữ đã biết làm thơ,theo ngẫu hứng, theo những cái mà các em nhìn thấy, nghe thấy và thích thú Các
em có những cảm nhận, suy nghĩ theo lối riêng của mình, ngoài tính chất trẻ thơ,ngây thơ, ở từng mặt, từng khía cạnh cụ thể, nhiều khi cũng rất sâu sắc và đầy chấttrí tuệ Với nhu cầu tự thể hiện, tự bộc lộ, thơ của các em trước hết là nói về bảnthân các em và cuộc sống của chính các em Thế giới trẻ thơ vô cùng phong phú và
Trang 3nó cũng đi vào thơ một cách hết sức tự nhiên Qua cái nhìn hồn nhiên trong sángcủa trẻ, cuộc sống xung quanh luôn hấp dẫn, đẹp đẽ và tươi mới, dường như tất cảđều được “cải lão hoàn đồng” sinh động và đầy sức sống.
Truyện kể giúp trẻ nhận ra, nhớ được sắc thái cơ bản trong giọng kể, lời thuật,phân biệt ngữ điệu lời nói các loại nhân vật, giúp trẻ nhận ra ngôn ngữ đời thường(khẩu ngữ) và ngôn ngữ thơ giàu nhạc tính Qua tác phẩn văn học, trẻ quen dần tínhchất nhiều ý nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn hoá, dần dần tiến tới hiểu đượcnghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà văn muốn truyềnđạt
Đóng kịch là hình thức trò chơi được trẻ em ở trường mầm non rất thích thú
Để hoạt động này đạt được hiệu quả trong quá trình cho trẻ làm quen với TPVH,hướng dẫn trẻ nhập vai chơi một cách sáng tạo là một trong những vấn đề cần đặt
ra cho cô giáo
Từ nhận thức trên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ hướng dẫn trẻ tiếp xúcvới văn học, cô giáo không chỉ chú trọng khai thác nội dung mà còn khai thác cáiđẹp trong hình thức nghệ thuật của tác phẩm Bên cạnh đó cô cần hình thành chotrẻ khả năng tiếp nhận văn học Năng động và sáng tạo khi làm quen với tác phẩmvăn học Giúp trẻ nâng cao khả năng cảm thụ văn học thông qua các hoạt độngnghệ thuật như đóng kịch, đọc thơ diễn cảm Để đạt được những điều trên mỗi giáoviên chúng ta phải làm sao để giúp trẻ lĩnh hội các kiến thức, kĩ năng cơ bản, tạonền tảng cho trẻ được nâng cao kiến thức, năng lực Chúng ta cũng phải thấy đượcvăn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạo nghệ thuật, tuynhiên khi dạy thơ cho trẻ ngoài việc lựa chọn cho trẻ những tác phẩm hay, ta cầnphải lựa chọn những phương pháp tích cực, những phương pháp phù hợp, làm saocho trẻ chính là chủ thể trong hoạt động, được hoạt động nhiều trẻ sẽ có điều kiện
để nâng cao việc cảm thụ văn học
Năm học này (2010-2011) tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo
ở xã vùng 3 với điều kiện kinh tế khó khăn, là lớp ghép nhiều độ tuổi hầu hết trẻđến lớp năm học đầu tiên, nên việc hứng thú tham giam học văn học cũng như việc
Trang 4cảm nhận tác phẩm văn học của trẻ còn nhiều hạn chế Chính vì vậy tôi gặp nhiềukhó khăn trong việc thực hiện cho trẻ học thơ , thêm vào đó cơ sở vật chất, đồ dùngthiếu thốn, cũng ảnh hưởng không nhỏ trong quá trình thực hiện.
Bên cạnh những khó khăn trên, tôi cũng có một số thuận lợi như được nhàtrường và phụ huynh quan tâm, đồng nghiệp giúp đỡ, có phòng học thoáng mát,sạch sẽ, các cháu đi học đều ngoan ngoãn, lễ phép, biết vâng lời cô, ham thích nghe
cô kể chuyện, đọc thơ,… nên việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học cũngthuận lợi hơn
Trước thực trạng đó, tôi luôn trăn trở làm thế nào để nâng cao hiệu quả trongviệc dạy trẻ học văn học ? Làm thế nào để trẻ thực sự say mê, hứng thú trongnhững giờ học thơ, giờ kể chuyện ? để góp phần giáo dục nhân cách cho trẻ đặt nềnmóng vững chắc để trẻ bước vào lớp một
Trong quá trình giảng dạy tôi đã phát huy những thuận lợi, khắc phục những khókhăn, tìm tòi những biện pháp hữu hiệu nhất để dạy trẻ học văn học có hiệu quả Vì
vậy tôi đã chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm bước đầu khi dạy môn làm quen với văn học theo chương trình mới” Đó là lý do tôi chọn đề tài này để nghiên
cứu
Thời gian thực hiện đề tài: từ đầu năm học 2010 – 2011
Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp dạy môn làm quen với văn học theo chươngtrình mới
Địa bàn nghiên cứu: Lớp Mẫu giáo ở khu vực trung tâm trường mẫu giáo AnThành
B NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
I Nội dung:
Số lượng thơ, truyện trong chương trình so với các môn học học khác chiếm
tỉ lệ tương đối lớn Thơ gồm: Tình bạn, Trung thu của bé, Bó hoa tặng cô, Hạt gạo
Trang 5làng ta, Ước mơ của Tý, Chú bộ đội hành quân trong mưa, Mèo đi câu cá, Nàngtiên ốc, Đom đóm, Hoa cúc vàng, Họ nhà cam quýt, Trưa hè, em yêu nhà em, ẢnhBác, truyện gòm: Bạn mới, Chú dê con, Ba cô gái, Hai anh em, Chú dế đen, Sựtích bánh chưng, bánh dày, Cây tre trăm đốt, Giọt nước tí xíu, Sơn Tinh Thủy Tinh,Ông Gióng, Tấm cám.
II Biện pháp thực hiện:
Trẻ mầm non chưa biết chữ Tác phẩm văn học đến với trẻ qua lời đọc kể của
cô Cô giáo là người trung gian giữa tác giả, tác phẩm và trẻ Qua cô trẻ hiểu tácphẩm, hiểu tình cảm thái độ của tác giả gửi gắm trong tác phẩm và sự rung cảmcủa trẻ với tác phẩm hoàn toàn phụ thuộc vào cô giáo Cô giáo là người tổ chức chotrẻ làm quen văn học, cô đề ra mục đích giáo dục, biện pháp, phương pháp, để đạtđược mục đích đề ra, là người quyết định hiệu quả của giờ học làm quen văn học
Để thực hiện tốt việc dẫn dắt trẻ đến với tác phẩm văn học tôi đã sử dụngnhững biện pháp sau:
1 Đối với bản thân.
Vì đặc điểm của trẻ như đã nói ở trên nên trong quá trình cho trẻ làm quenvới tác phẩm thơ tôi luôn đặt ra cho mình những yêu cầu sau:
Trước hết cô giáo phải là người có tâm hồn yêu thơ văn, luôn gần gủi vớicác tác phẩm văn học, có khả năng nhận ra cái hay cái đẹp trong nội dung và hìnhthức tác phẩm, phải thật sự rung cảm dù đó chỉ là tác phẩm giành cho trẻ Muốnvậy giáo viên phải luôn trau dồi kỹ năng cảm nhận văn thơ
Cần phải có sự chuẩn bị để đọc và cảm thụ tác phẩm văn thơ, đọc xong tôiluôn nghiền ngẫm phân tích và đánh giá nắm vững nội dung của từng tác phẩm đó
Cần nắm vững đặc điểm lứa tuổi, khả năng cảm nhận thơ văn của trẻ
Nắm vững nhiệm vụ của môn học
Có phương pháp dạy thơ văn cho trẻ
Trang 6Luôn trau dồi năng lực, diễn đạt trôi chảy, lưu loát, truyền cảm, giọng đọcphù hợp với các thể loại thơ, phù hợp nội dung tư tưởng cũng như từng nhân vậttrong tác phẩm văn để truyền đến cho trẻ những rung cảm đối với tác phẩm Khôngngừng học hỏi, trau dồi, trang bị kiến thức cho mình từ đồng nghiệp, sách báo, tạpchí, các kênh thông tin đại chúng….
Với tác phẩm thơ văn cho trẻ tôi luôn giữ tâm hồn mình trong sáng, đẹp Cótâm lòng nhân hậu, lòng yêu thương trẻ thiết tha
Luôn có sự sáng tạo sư phạm
Tôi luôn bám sát phân phối chương trình qui định theo chủ điểm, chủ đềcủa từng tháng, từng bài dạy, lên nội dung yêu cầu cụ thể của các bài dạy và kếhoạch mọi lúc mọi nơi
2/ Đối với trẻ.
Luôn cho trẻ có mối quan hệ thường xuyên, trực tiếp với tác phẩm thơ văn.Lựa chon những tác phẩm cho trẻ làm quen cần phải đảm bảo tính vừa sức,phải phù hợp với trình độ nhận thức với đặc điểm tư tưởng, tình cảm và khả năngngôn ngữ của trẻ Giúp trẻ hiểu được nội dung bài thơ, câu chuyện và các động cơhành động của các nhân vật trong mỗi tác phẩm
Tạo cho trẻ sự chú ý, say mê với tác phẩm, hình thành ở trẻ hứng thú nhậnthức, cảm xúc thẩm mỹ nghệ thuật
Rèn cho trẻ kỹ năng đọc thơ diễn cảm, kể chuyện diễn tả được giọng củatừng nhân vật Giúp trẻ tập trung vào việc nghe tác phẩm văn học Hướng sự chú ýcủa trẻ vào tư tưởng cảm xúc của tác phẩm (đồng cảm với tác phẩm)
Giúp trẻ tiếp cận toàn bộ và chi tiết tác phẩm một cách đầy đủ, diễn cảm.Chuẩn bị các vốn sống cần thiết để trẻ hiểu các chi tiết liên quan có trongbài thơ sắp được làm quen
Hình thành ở trẻ một thái độ quan hệ sáng tạo đối với tác phẩm thơ văn nóiriêng và nghệ thuật nói chung
Trang 73 Về cơ sở vật chất:
Vận dụng những nguyên vật liệu, những phế liệu sẵn có ở địa phương tôi đãtiến hành làm đồ dùng, đồ chơi đầy đủ để phục vụ cho các tiết học Mỗi tiết dạy tôiđều đầu tự làm tranh minh họa nội dung bài thơ, câu chuyện với những hình ảnhđẹp, thiết thực gần gủi với trẻ; tranh thơ chữ to có hình ảnh minh hoạ; thẻ từ khó,v.v các từ khó trong bài dạy rõ ràng, chính xác; rối minh họa nhân vật trong bàiphải ngộ nghĩnh, dể thương, đáng yêu, hấp dẫn để thu hút sự chú ý của trẻ vào nộidung bài học ; sưu tầm nhiều đồ dùng chuẩn bị đồ dùng tích hợp vận dụng phù hợpvới nội dung bài học để giờ học thêm sinh động
Trong lớp tôi trang trí góc Văn học - Chữ viết đẹp mắt phù hợp với từng nộidung của chủ đề hàng tháng, của từng bài dạy để lôi cuốn trẻ Ví dụ chủ đề củatháng 3 là “Chào mừng ngày Quốc tế Phụ nữ mùng 8 tháng 3” thì tôi trang trí tranhthơ bài thơ “ Dán hoa tặng mẹ”, “ Quà tặng cô”, trang trí rối tay bé đang tặng côhoa…Để cháu thấy được chủ đề của từng tháng một cách rõ ràng và học đượcnhững điều hay theo chủ đề đó Ngoài ra tôi còn sử dụng tranh ảnh và các lại sách,báo, truyện tranh phù hợp cho cháu xem và cùng xem với cháu để gợi ý dẫn dắtcháu đến với bài học một cách nhẹ nhàng nhất
4 Các hình thức cho trẻ tiếp cận tác phẩm văn học khác ngoài tiết dạy chính khóa (dạy học tích hợp).
Mặc dù trong chương trình đã có những giờ qui định để các cháu làm quen
với tác phẩm văn học Nhưng trong những giờ hoạt động khác tôi quan tâm tích hợp việc dạy thơ văn cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi
Đối với những giờ học làm quen với môi trường xung quanh tôi thường sửdụng thơ ca để miêu tả về loài vật, ví dụ bài thơ “ Đồ dùng, đồ chơi của lớp” khicho cháu làm quen với những đồ dùng đồ chơi của lớp Hay về thời gian, bài thơ“Mùa xuân” khi cho cháu làm quen với Tết Nguyên đán – Mùa xuân.…
Trang 8Đối với những giờ học tạo hình, học âm nhạc… đôi khi các em cùng cô giáonhớ lại các nhân vật hoặc tình tiết trong những bài thơ mà các em sắp vẽ, sắp hát.
Ví dụ: Khi dạy cháu vẽ ông mặt trời, hoặc dạy cháu bài hát “Cháu vẽ ông mặt trời”thì cô và cháu cùng đọc bài thơ “ ông mặt trời óng ánh.” Để cháu cảm nhận được
vẻ đẹp của ông mặt trời thêm sâu sắc
Ngoài giờ học ra tôi còn đọc cho cháu nghe một câu truyện thơ, một bài thơnào đó phù hợp với những điều kiện xung quanh đúng với mong muốn của trẻ cũnggiúp cho trẻ thêm sảng khoái và có hứng cảm thụ tác phẩm thơ thêm sâu sắc Ví dụkhi trời mưa tôi hướng trẻ quan sát trời mưa rồi đọc cho cháu nghe bài thơ “ Mưa”của Trần Đăng Khoa:
“ Bố em đi cày về Đội sấm Đội chớp Đội cả trời mưa”.
Cháu sẽ thấy đựơc sức mạnh siêu nhiên dữ dội và khũng khiếp của thời tiết
Và hình ảnh người nông dân đầy dũng cảm tự tin và chiến thắng cả thiên tai…
Trước khi dạy trẻ học, tôi thường đọc cho trẻ nghe về bài thơ, mẫu chuyệnsắp dạy, trao đổi với trẻ về nội dung của tác phẩm
Cho trẻ xem những tranh ảnh trong sách báo có hình ảnh thể hiện nội dungcuả bài học, gợi ý miêu tả nội dung bài qua những hình vẽ minh hoạ Thể hiệntrong tranh mối liên hệ giữa tranh và những dòng thơ chữ to
Giúp trẻ hiểu được nội dung, ý nghĩa của bài thơ, câu chuyện Qua đó giúptrẻ luyện phát âm các từ khó và cách đọc làm giàu vốn từ cho trẻ
Ví dụ Môn âm nhạc hoạt động bổ trợ đề tài: câu truyện: “nhổ củ cải” Chotrẻ vận động theo bài “Củ cải trắng” Hay môn tìm hiểu môi trường xung quanh:chủ đề: động vật nuôi trong gia đình, câu truyện “Gà trống, mèo con và cún con”.Trẻ biết tên, đặc điểm, nơi sống của một số con vật nuôi trong gia đình
Trang 9Còn ở môn toán, dạy bài: “Cao hơn- thấp hơn, liên hệ với câu chuyện “câykhế” Trẻ áp dụng được sự so sánh đặc điểm về ai cao hơn, ai thấp hơn giữa hai anh
em
5 Các hình thức cho trẻ tiếp cận tác phẩm văn thơ trên tiết dạy.
Tôi rút ra được một điều rất quan trọng khi cho trẻ làm quen với tác phẩmthơ văn là phải làm sao cho các em ghi nhớ được một bài thơ, một câu chuyện theođúng cách biểu diễn nghệ thuật của thể loại đó Khi dạy cháu đọc thơ cô giáo khôngnhững truyền đạt nội dung ý nghĩa của nó mà còn truyền đạt cả hình thức và nhạcđiệu câu thơ nữa Lời thơ và tính nhạc, tính trầm bổng, tính nhịp điệu của ngôn ngữthơ góp phần giáo dục năng khiếu nghệ thuật, giáo dục năng khiếu nhạc cho trẻ em
Còn với câu truyện kể cô cần khắc họa nổi bật từng nhân vật trong chuyện,tích cách của từng nhân vật gắn với giọng nói để thể hiện nội dung tư tưởng tácphẩm đồng thời để khi cháu tập sắm vai được dễ dàng hơn
Tất cả những giờ học cho trẻ làm quen tác phẩm thơ đều đòi hỏi những điềukiện nhất định Đặc điểm của giờ học này đòi hỏi phải tạo ra được một hoàn cảnhyên tĩnh Điều quan trọng là làm sao đừng để tác động từ bên ngoài làm phân tán sựtập trung của trẻ trong khi chúng nghe thơ
Cần phải tổ chức một giờ học khoa học, tiến hành giờ học một cách vui vẻ,phấn khởi phù hợp với tính chất khoẻ khoắn và tinh thần lạc quan của các em
Trước hết tôi tiến hành dạy đều các tiết dạy trong môn làm quen văn họctheo qui định Dạy trẻ mọi lúc mọi nơi, chú trọng đi sâu vào việc cải tiến phươngpháp soạn giảng, thay đổi hình thức tổ chức sao cho giờ học thật sinh động, hấpdẫn, lôi cuốn trẻ
Để các tiết học bổ trợ cho nhau, sắp xếp lồng ghép tích hợp giữa các mônhọc vào bài dạy một cách nhẹ nhàng, phù hợp với nhận thức của trẻ, tôi luôn tìm tòihọc hỏi ở các chị em đồng nghiệp trong phương pháp giảng dạy rút ra kinh nghiệmtruyền thụ kiến thức cho trẻ Chú trọng đi sâu vào việc cải tiến phương pháp soạn
Trang 10giảng, thay đổi các hình thức tổ chức sao cho thật sinh động, hấp dẫn lôi cuốn trẻvào tiết học nhằm phát triển ngôn ngữ, trí tưởng tượng, phát huy tính tích cực củatrẻ Qua đó giúp trẻ dễ dàng cảm nhận nội dung tác phẩm
Khi soạn giảng phải xác định đúng yêu cầu trọng tâm của từng tiết dạy, đảmbảo tính giáo dục Trong quá trình soạn bài tôi lựa chọn sắp xếp lồng ghép phươngpháp thích hợp giữa các môn học vào bài dạy một cách nhẹ nhàng, sắp xếp nhữngcâu chuyện, những bài thơ, ca dao sao cho phù hợp với nhận thức của trẻ
6 Sự chuẩn bị của giáo viên
Để giảng dạy một tiết làm quen với tác phẩm văn học công tác chuẩn bị
của giáo viên là hết quan trọng Để một tiết dạy cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc đạt hiệu quả tôi cần phải có sự chuẩn bị chu đáo
a Chuẩn bị trước khi lên lớp:
* Chuẩn bị cho cô: Đọc đi đọc lại nhiều lần bài thơ để xác định đúng nhịp,
vần và phân tích kỹ tác phẩm thuộc thể loại thơ gì (đối với bài thơ), đọc kỹ câuchuyện kể, nghiên cứu kỹ nội dung câu chuyện, phân tích các tuyến nhân vật, tậpthể hiện giọng nói của từng nhân vật cho hợp với bản chất của nhân vật để hiểuthấu đáo nội dung tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm gồm:
Tìm hiểu kỹ nội dung: Tôi xác định rõ điều gì phản ánh trong tác phẩm mà
trẻ có khả năng tự hiểu, điều gì cần hướng trẻ phải chú ý, cần giải thích thì trẻ mớihiểu và tìm cách giúp trẻ hiểu những chi tiết khó hiểu đó
Tìm hiêu về nghệ thuật: Tôi lựa chọn trong tác phẩm những câu, từ, và đoạn
thơ, khổ thơ nào có giá trị và phù hợp để làm giàu vốn từ cho trẻ (đối với thơ), tìmhiểu, lựa chọn những câu chuyện có cấu trúc dễ hiểu dễ thuộc và xác định loạichuyên, lựa chọn nội dung sát với đời sống thực tiễn và vốn sống của các cháu (đốivới truyện) Tôi xác định những từ khó cần phải giải thích để trẻ cảm nhận dễ dàng
và đúng về nội dung của tác phẩm
Học thuộc lòng và tập đọc diễn cảm bài thơ, câu chuyện
Trang 11Chuẩn bị phương tiện cần thiết như soạn giáo án, giáo cụ trực quan…
* Chuẩn bị cho trẻ: Chuẩn bị cho trẻ trước khi lên lớp là từ 3- 4 ngày gồm:
Chuẩn bị vốn sống cần thiết để trẻ có thể hiểu các chi tiết liên quan có trongtác phẩm được làm quen, có thể cho trẻ xem tranh hoặc phối hợp với phụ huynhcủa trẻ tổ chức cho trẻ thăm quan, làm quen với cảnh vật, sự việc trong tác phẩm
mà cháu sắp làm quen
Trang bị cho trẻ kiến thức về văn học cần thiết để hiểu tác phẩm: Hiểunghĩa các từ khó, làm quen trước với các câu đặc trưng của tác phẩm Học thuộccác câu thơ, câu văn góp phần bộc lộ tính cách các nhân vật… Các câu có ý nghĩađặc biệt của tác phẩm
Ví dụ : Khi dạy trẻ bài thơ “ Trăng ơi từ đâu đến” của Trần Đăng Khoa
(phần này tôi thực hiện ở mọi lúc mọi nơi ) Tôi cho trẻ xem tranh vẽ về đêm trăng.Hoặc phối hợp với phụ huynh của trẻ lúc đêm ở nhà hướng cho cháu quan sát trăngtrong đêm có trăng tròn… Giải thích cho cháu hiểu từ khó “ Cánh đồng xa” làcánh đồng như thế nào Học thuộc các câu “ Trăng hồng như quả chín, Trăng trònnhư mắt cá…
b Trình tự tiết dạy (đối với thơ): tuỳ theo nội dung yêu cầu cụ thể của mỗi
tiết dạy, mỗi bài thơ Thường thì bài thơ được dạy trong hai tiết Tiết 1 có mục đíchyêu cầu về kiến thức giúp trẻ hiểu sơ bộ nội dung tác phẩm Tiết 2 giúp trẻ hiểusâu sắc nội dung tác phẩm và phải thuộc được tác phẩm Vì vậy tiết 1 là phươngpháp đọc diễn cảm, các biện pháp hỗ trợ sẽ là trực quan minh họa, tóm tắt trích dẫn,đàm thoại Tiết 2 là phương pháp chính là đàm thoại các biện pháp hỗ trợ trựcquan minh hoạ
7 Thực nghiệm tiết dạy
7.1 Dạy thơ
Tiết 1: Giờ học “đọc thơ cho trẻ nghe”.
* Ổn định tổ chức – Giới thiệu bài:
Trang 12Căn cứ vào tình hình lớp học và nội dung bài dạy tôi lựa chọn giải pháp có lợinhất để lôi cuốn các em vào giờ học, tạo tâm thế sẵn sàng, mong muốn được nghe
cô đọc thơ
Ví dụ: Cho cháu làm quen với bài thơ: “Hoa kết trái” thì cô cho cháu hát bài
“Màu hoa” và cho cháu kể về các loài hoa với màu sắc màu mà cô đã hướng chocháu quan sát khi ở nhà Cháu kể hoa thanh long màu trắng, hoa mướp màu vàng…
Cô hướng vào bài thơ hoa có nhiều màu sắc và sẽ kết thành trái mà cô sẽ dạy cháuhôm nay Khi giới thiệu tựa đề bài thơ xong cô cho cháu nhắc lại một vài lần
* Truyền thụ bài thơ:
a Cô đọc thơ.
Cô đọc lần 1: Đọc trọn vẹn và diễn cảm toàn bộ cả bài thơ
Cô đọc lần 2: Kết hợp sữ dụng trực quan minh hoạ nội dung bài thơ Đểluyện cho trẻ khả năng cảm nhận hình ảnh bài thơ bằng tri giác âm thanh của ngônngữ khi nghe giọng đọc của cô Đọc xong cô diễn giải ý nghĩa của từng đoạn thơ
và đọc trích dẫn, giải thích nội dung bài thơ Cô giới thiệu các từ khó trong bài thơ
và cho cháu luyện đọc bằng thẻ từ khó Qua thẻ từ khó này cô có thể tích hợp chữcái bằng cách cho cháu tìm chữ đã học đơn cử trong vài từ Căn cứ vào nội dungbài thơ và khả năng tiếp thu của trẻ trong lớp mà cô có thể đọc lại toàn bộ bài thơmột lần nữa
b Dạy trẻ đọc thơ theo cô.
Cô khuyến khích trẻ đọc thơ theo cô một vài lần, lúc đầu đọc theo cô từngcâu liên tiếp cho đến hết bài Khi trẻ đã nắm được bài cô cho cháu đọc theo cô cảbài thơ Để trẻ trực tiếp làm quen với nhịp điệu, vần điệu và các từ ngữ của bài thơbằng chính giọng đọc của mình
Cô hướng dẫn cho cháu đọc theo tranh thơ chữ to một lần cô chỉ vào câuthơ cho trẻ đọc theo cô từng câu, chữ nhằm giúp trẻ trải nghiệm để hình thành kỹnăng thói quen với hình thức đọc sách Qua tranh thơ chữ to còn giúp cho trẻ được