BÀI GIẢNG TOÁN 4

Nắm được một số hoạt động và trò chơi để vận dụng chúng trong việc dạy môn Toán để phát huy tính tích cực trong việc học tập của học sinh.. Hoạt động 1: CÙNG NHỚ LẠICẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌN

Nội dung được thực hiện với sự tài trợ của Chương trình phát triển vùng Triệu Phong, sự phối hợp chỉ đạo của Phòng GD

& ĐT Triệu Phong

Mong đợi của tập huấn : Thực hiện tích cực hơn việc dạy học môn Toán lớp 4

Tài liệu tập huấn được biên soạn theo DỰ ÁN GIÁO DỤC

CƠ BẢN VÀ ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN GIAI ĐOẠN III do Chính phủ

Úc tài trợ và thực tiễn hoạt động dạy học theo chương trình và sách SGK hiện hành

MỤC TIÊU CỦA KHOÁ TẬP HUẤN

1 Hiểu rõ thêm nội dung chương trình Toán lớp 4; mối liên hệ

giữa các nội dung trong chương trình Toán của lớp 4

2 Nắm được một số hoạt động và trò chơi để vận dụng chúng trong việc dạy môn Toán để phát huy tính tích cực trong việc học tập của học sinh

3 Khám phá những ý tưởng mới để vận dụng trong hoạt động dạy

và học môn Toán lớp 4 và một số môn học khác

4 Làm một số đồ dùng dạy học và soạn kế hoạch bài học theo hướng tích cực hoá hoạt động

CHIA NHÓM

Giao việc: Mỗi học viên nhận một hình vẽ Dựa vào phần đã tô màu của hình để tạo thành các phân số Những học viên có phân số giống nhau tạo thành 1 nhóm mới

Học viên tạo nhóm mới

Hoạt động 19: Tỷ lệ

Hoạt động 20: Tỷ số Hoạt động 21: Thỏ chạy thi

Hoạt động 12 : Ô phân só

Hoạt động 1: CÙNG NHỚ LẠI

CẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌNH TOÁN 4

Số học Đại lượng

và đo đại lượng

Yếu tố hình học

Giải toán

có lời văn

phân phối của phép nhân và phép cộng

(số nhân, số chia không quá 3 chữ số,

thương không quá 4 chữ số.

+ Dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9.

+ Tính giá trị biểu thức có đến 4 dấu phép

+ Các phép tính về phân số

Giới thiệu hỗn số.

+ Cộng trừ, nhân, chia phân

số (mẫu số không quá 100).

+ Tính chất giao hoán và kết hợp của phép cộng và phép nhân các phân số.

+ Chia phân số cho phân số,

Khái niệm

về tỉ số Giới thiệu về tỉ lệ bản đồ

Cách chơi: Mỗi nhóm nhận 1 tổ ong Bi Mỗi thành viên trong

nhóm sẽ dùng bút màu khác nhau lần lượt điền số giúp ong

Bi Bi muốn các ô số này tạo thành các dãy số tự nhiên theo các số có sẵn đúng quy luật Trong nhóm ai điền được nhiều

số, đúng là thắng

Hoạt động 2: TỔ ONG BI

Hoạt động nhóm 3

Tổ ong Bi

7 9 11

4

6 8

Ý tưởng vận dụng vào dạy học Toán ở lớp 4

Tổ chức chơi (10’)

Củng cố về dãy số tự nhiên (liên tiếp, dãy

chẵn, lẻ)Mục tiêu ?

Hoạt động 2: TỔ ONG BI

Kết quả

Điền số thích hợp vào ô trống trong dãy

14 15 16 17

18 19 20

21 22 23 24

25

26

27

28 29 30 31

Hoạt động 3: TRÌNH TỰ CÁC SỐ

Hoạt động nhóm 6B1/ Mỗi nhóm nhận một số thẻ số (mỗi người 1 thẻ) Tất

cả cùng để trên bàn và sắp xếp từ bé đến lớn (hay ngược lại)

Hoạt động 4: DẤU HIỆU CHIA HẾT

3 / 9 Em nào điền được nhiều số, đúng yêu cầu là người thắng cuộc

Học sinh tiến hành chơi Thời gian: 10 phút

Mục tiêu của hoạt động này ?

Hoạt động trên vận dụng cho dạng bài: “Tìm chữ số thích hợp viết vào ô trống để được số chia hết cho 9” (BT 4 trang 97); “Tìm chữ số thích hợp viết vào ô trống để được số chia hết cho 3” (BT 4 trang 98); BT 2 trang 98; BT 3 trang 99…

Củng cố dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9

Mở rộng dấu hiệu chia hết cho 4, 6, 8 ?

VẬN DỤNG ?

1 5

3 2

4 4

Đã học ở lớp dưới dạng 1 / n (n<10)

GIỚI THIỆU THANH PHÂN SỐ

Hoạt động 5: PHÂN SỐ

Giao việc: Mỗi nhóm nhận các thanh phân số (từ 2 đến 20) Nhóm thảo luận cách sử dụng thanh phân số này vào việc dạy các khái niệm liên quan đến phân số Các nhóm trình bày trên giấy A2 Thời gian thảo luận: 10 phút

Hoạt động nhóm 6

1- Phân số bằng nhau2- Rút gọn phân số3- Quy đồng mẫu số4- So sánh các phân số có cùng mẫu số5- So sánh các phân số khác mẫu số

Các nhóm thực hành

@ Đại diện nhóm trình bày

PHÂN SỐ BẰNG NHAU

Ta có 2 phân số: 3

4

6 8

và

3

4

6 8

3 x 2

4 x 2

6 8

8 : 2

3 4

=

3 x 4

4 x 4

12 16

=

Ta có phân số: 10

15 Tìm phân số bằng phân số

10 15

nhưng có tử số và mẫu số bé hơn

+ Chia cả tử số và mẫu số cho 5, ta có: 10 : 5 15 : 5 = 2 3

10 15

2 3

RÚT GỌN PHÂN SỐ

Kết luận: Phân số 10 15 Rút gọn thành phân số 2 3

Ta nói: Phân số 2 là phân số tối giản

Ta có 2 phân số: 3 4 và 4 5+ Khái niệm: Ta đưa 2 phân số đó có cùng mẫu số

3 4

3 x 5

4 x 5

15 20

=

4 5

4 x 4

5 x 4

16 20

=

15 20 QUY ĐỒNG MẪU SỐ CÁC PHÂN SỐ

So sánh các phân số có cùng mẫu số:

Ta có 2 phân số: 7

15

9 15

7 15

>

Kết luận:

SO SÁNH PHÂN SỐ

So sánh các phân số khác mẫu số:

Ta có 2 phân số: 2

3

3 4

9 8

Hoạt động 6: CỘNG, TRỪ PHÂN SỐ

Hoạt động nhóm 6

Giao việc: Nhóm dùng thanh phân số hướng dẫn học sinh thực hiện cộng 2 phân số theo bài toán sau:

Bài toán: Có một băng giấy Bạn Việt đã tô màu được băng

giấy Bạn Nam đã tô màu được băng giấy

Hỏi cả hai bạn đã tô màu được bao nhiêu phần của băng giấy ?

3 8 2

8

Các nhóm thực hành: Thời gian 10 phút

Đại diện nhóm trình bày

Hoạt động 6: CỘNG, TRỪ PHÂN SỐ

Đây là dạng toán cộng phân số có cùng mẫu số:

+ Yêu cầu HS chia thanh phân số thành 8 phần bằng nhau

+ Dùng bút màu tô 3 phần của thanh phân số đó

+ Dùng bút khác màu tô tiếp 2 phần của thanh phân số đó

+ Ghi các phân số tương ứng dưới các phần đã tô

5 8

+

Hoạt động 6: CỘNG, TRỪ PHÂN SỐ

Tương tự: Trừ phân số có cùng mẫu số:

+ Yêu cầu HS lấy / chia thanh phân số 16 phần bằng nhau

+ Dùng bút màu tô 15 phần của thanh phân số đó

+ Dùng giẻ lau sạch 7 phần đã tô màu của thanh phân số đó

+ Đếm lại các phần đã tô màu còn lại trên thanh

8

7 16 -

15 16

Từ đó rút ra kết luận

Ta có phép trừ phân số:

Hoạt động 6: CỘNG, TRỪ PHÂN SỐ

3- Cộng, trừ phân số khác mẫu số:

Chúng ta cũng thực hiện như trên, nhưng trước hết phải quy đồng mẫu số

Hoạt động 7: TC: THỎ BIT VÀ CÀ RỐT

Giao việc: Thỏ Bit đói bụng và chú tìm thấy mấy củ cà rốt có mang các thẻ phân số Các củ có phân số lớn hơn 1 là những củ ngon Nhóm hãy giúp thỏ Bit chọn những củ này

@ Học sinh lần lượt xung phong chọn các củ cà rốt

(theo yêu cầu) rồi gắn bên cạnh Thỏ Bít

Mục tiêu

2 3

5 4

2

1 4

7

4 2 5 9 4 7 7

Lớn hơn 1

Cách chơi: Mỗi nhóm tạo thành 2 cặp chơi 1 cặp chọn

Mèo, 1 cặp chọn chó; 12 tô sữa mang phân số Mèo thích

uống tô sữa có phân số lớn hơn 1, còn chó thích uống tô

sữa có phân số bé hơn 1 Mỗi cặp phải chọn các tô sữa

theo sở thích của Mèo, Chó Sau khi chọn xong 4 tô sữa,

các cặp thực hành tính cộng các phân số với nhau, ghi phân

số, phép cộng và kết quả vào giấy bìa Hai cặp kiểm tra kết

quả lẫn nhau Ai gắn sai, tính sai là thua Thời gian cho hoạt

động: 10 phút.2

Hoạt động nhóm 4 8- CHÓ MÈO UỐNG SỮA

Các nhóm thực hành chơi và trưng bày sản phẩm

Hoạt động 9: TRÒ CHƠI: CÂU CÁ

Giao việc: Mỗi nhóm nhận “chậu cá” (Bìa A2) và khoảng 10 con cá

có gắn phân số, 1 “cần câu” Phần gắn thẻ phân số được đặt úp trên bàn Lần lượt mỗi người trong nhóm thay phiên câu cá Người câu được cá đọc phân số trên mình cá và đặt cá theo thứ tự: từ bé đến lớn

Hoạt động nhóm 6

Thực hành chơi

Ý tưởng vận dụng ?Thực hành câu cá mỗi em 2 con

@

Cộng / trừ hoặc nhân / chia 2 phân số và kiểm tra kết quả

Hoạt động 10: NHÂN PHÂN SỐ

Trò chơi: NHÂN, CHIA PHÂN SỐ

Giao việc: Mỗi nhóm nhận 1 bảng chơi và 1 con xúc xắc (hoặc các đồng xu 2 mặt) Mỗi người trong nhóm lần lượt đổ xúc xắc (mỗi người có 4 lần đổ xúc xắc hoặc 2 lần tung đồng xu) Căn

cứ vào số trên xúc xắc, người chơi sẽ ghi số lên 4 ô trống của mình để lập 2 phân số

HOẠT ĐỘNG NHÓM 3

Sau khi lập xong, mỗi người chơi thực hiện nhân 2 phân số của mình Người nào có phân số lớn hơn (sau khi đã rút gọn), sẽ là người thắng cuộc

Các nhóm tiến hành chơi Thời gian: 5 phút

@ Cùng kiểm tra kết quả và rút kinh nghiệm

Cách chơi: Mỗi học viên nhận một bảng chơi có 9 ô gồm các phân số và khoảng 5 hạt nút Người trình bày đọc

một phân số bất kỳ (đọc xong đính lên bảng để sau kiểm tra

kết quả), học viên nhìn vào bảng, tìm xem phân số vừa đọc ở

chỗ nào thì đặt một hạt nút vào phân số đó để đánh dấu

Người nào có 3 phân số đã được đánh dấu theo hàng dọc/

ngang/ chéo thì hô Bingo Thẻ Bingo

Hoạt động cá nhân

Hoạt động 11 : BINGO PHÂN SỐ

Tổ chức chơi (10’)Mục tiêu của hoạt động ?

Làm thẻ Bingo: hạn chế trùng lặp Đưa vào một số phép cộng, trừ,

nhân, chia, hỗn số … Làm thẻ trắng (ép) dùng nhiều lần

@

Hai Phần năm

1 3

Một Phần sáu

2 6

Một Phần tư

2 3

Một Phần hai

1 5

Hai Phần tư

Bin go

Hoạt động 12: Ô PHÂN SỐ

Hoạt động nhóm đôi

Giao việc: Mỗi cặp nhận một bảng chơi Người chơi lần lượt nối 2 điểm với nhau thành một cạnh của hình chữ nhật Ai nối đoạn thẳng cuối cùng của một hình chữ nhật (vuông) sẽ giành được phân số có trong hình đó (Nhớ đánh dấu riêng của từng người) Trò chơi tiếp tục cho đến hết các hình hoặc hết giờ chơi Sau đó thực hiện phép cộng các phân số của từng người Người thắng cuộc là người có kết quả lớn hơn

THỰC HÀNH CHƠI : 5 - 10’

Mục tiêu Củng cố cộng các phân số khác mẫu số

Thay đổi phân số trong bảng chơi

@

Ô PHÂN SỐ

2

3

1 3

4 3

5 3

2

6

4 6

1 2

5 2

7

2

5 6

7 6

9 2

4 6

1 3

Cách chơi: Mỗi nhóm chơi nhận 1 bộ thẻ (có 3 loại: thẻ

hình, thẻ phân số và thẻ chữ) Nhóm đặt thẻ theo loại xuống bàn (ngữa hoặc úp tuỳ trình độ người chơi) Người chơi thay nhau tìm các thẻ, nếu như 3 loại thẻ khớp nhau thì người chơi được giữ 3 thẻ này Người nào giữ được nhiều thẻ là thắng

Hoạt động nhóm 3

Hoạt động 13: TRÒ CHƠI TẬP TRUNG

Tiến hành chơi: 10’

Mục tiêu ?

Củng cố về phân số, cách viết, đọc phân số, mối quan hệ giữa số

lượng các tập hợp và phân số chỉ số lượng;

@

3 6

Ba phần sáu

5 6

Năm phần sáu

1 2

Một phần

Hoạt động 13: TRÒ CHƠI TẬP TRUNG

Vật liệu+ Chuẩn bị một bộ thẻ hình bánh được chia nhiều phần

2 6

2

2 8

Hoạt động nhóm 2

Giao việc 2: Mỗi cặp nhận 1 bảng chơi Căn cứ vào phân số

đã cho, các em lần lượt tô màu vào hình tương ứng 2 em

tự kiểm tra lỗi và giúp nhau sửa chữa

Các cặp thực hành tô màuCác nhóm kiểm tra kết quả lẫn nhau

Tổng kết – tuyên dương

Hoạt động 14 : TÌM ĐỌC PHÂN SỐ

Giao việc 1: Mỗi cặp nhận 1 bảng chơi Căn cứ vào phần tô màu của phân số, các em lần lượt đọc và ghi phân số vào ô tương ứng 2 em tự kiểm tra lỗi và giúp nhau sửa chữa

Bảng chơi

3

2 3

3 5

2 5

1 4

3 4

2

6

4 6

6 6

3 8

5 8

1 8

Thi tô màu hình theo phân số đã cho

Hoạt động 15: BÀI TẬP VẬN DỤNG

Giao việc: Các nhóm chuẩn bị bài dạy: Luyện tập – Toán

4 trang 120, chuẩn bị đồ dùng và trình bày trước lớp

Thời gian: 15 phút

Bài tập 1: So sánh phân số (2 nhóm)

Bài tập 2: So sánh các phân số sau với 1 (2 nhóm)

Bài tập 3: Viết các phân số theo thứ tự từ bé đến lớn (1 nhóm)Các nhóm trưng bày sản phẩm và trình bày trước lớp

Hoạt động theo nhóm trường

HÌNH HỌC

8 cm

4 cm

Hoạt động 16: TÍNH DIỆN TÍCH HÌNH VUÔNG

vuông lớn được chia thành

9 hình vuông nhỏ Cho biết

Hoạt động 17: TÍNH DIỆN TÍCH CÁC HÌNH

Hoạt động nhóm 6

Giao việc: Mỗi nhóm nhận 2 bài tập tính diện tích các hình Nhóm thảo luận và trình bày cách hướng dẫn học sinh tính diện tích các hình đó Sản phẩm được trình bày trên giấy A0 Thời gian cho hoạt động: 15 phút

Các nhóm thực hành và trưng bày sản phẩm

Đại diện nhóm trình bày

@

Bài tập 4

66

68

6

5

35

814

Hoạt động 17: TÍNH DIỆN TÍCH CÁC HÌNH

Khu vườn hình chữ nhật dài 20 m,

1 4

1 4

1 4

1 5

15 m

20 m

Khu vườn hình chữ nhật dài 20 m, rộng 15 m

+ Chia khu vườn thành

Diện tích dùng để trồng rau

15

Diện tích đường đi

Diện tích xây

bể nước

?

Sử dụng thanh phân sốChọn thanh phân số: Thanh 20

Rết, Giun, Dế và Kiến đào hang để ẩn nấp Các nhóm tính xem hang của con vật nào có diện tích lớn nhất (mỗi ô vuông có diện tích 4 cm 2 ).

18: DIỆN TÍCH HANG CON VẬT

(9 x 5 – 11) x 4 = 136 (cm 2 ) (9 x 5 – 16) x 4 = 116 (cm 2 )

(9 x 5 – 8) x 4 = 148 (cm 2 ) (9 x 5 – 12) x 4 = 132 (cm2 )

Tỉ lệ 1 : 3 Tỉ lệ 1 : 3

Hoạt động 19: TỶ LỆ

Giao việc: Dựa vào các hình đã cho sẵn, các nhóm phóng to các hình theo tỷ lệ đã cho dưới mỗi hình Hết thời gian, các nhóm kiểm tra kết quả lẫn nhau Thời gian 10 phút

Hoạt động nhóm 3

VẬN DỤNG

1 Thu nhỏ các hình theo tỷ lệ a : b hoặc cho biết tỷ lệ của các hình vẽ ?

Các nhóm thực hành theo nhóm 3 (2 phiếu)

Trưng bày sản phẩmCác nhóm tham quan, đối chiếu kết quả của

2 Dùng thước có vạch cm để đo các đoạn thẳng Với các tỷ lệ cho sẵn, hãy cho biết độ dài thật của các đoạn thẳng này

VẬN DỤNG

Hoạt động 21: THỎ CHẠY THI

Hoạt động nhóm 2, 3, 4

Các nhóm tiến hành chơi và báo người thắng cuộcMục tiêu

Vận dụng trong dạy học Toán cũng như các môn học khác

Giao việc: Các chú Thỏ đang thèm ăn cà rốt Mỗi người chơi chọn một con Thỏ và lần lượt đổ xúc xắc Thỏ di chuyển đến đâu, dùng bút đánh dấu chỗ đó Nếu Thỏ di chuyển đến ô có dấu

? thì người chơi phải bốc và trả lời câu hỏi ( ), trả lời được thì dừng lại ô có dấu ?, không trả lời được thì phải quay về ô cũ Chú Thỏ nào ngồi đúng lên củ cà rốt trước là thắng

Củng cố các kiến thức đã học (bài, chương …)

Trò chơi có thể vận dụng bất cứ tiết nào, môn nào

và tất cả các lớp (chỉ cần thay đổi câu hỏi)

Hoạt động 21: THỎ CHẠY THI

Hoạt động 22: QUYỂN SÁCH LỚN

TÔI LÀ AI

TÔI LÀ AI: Đây là tập sách có thể dùng cho nhiều môn, nhiều bài với nội dung khác nhau Tập sách này giúp học sinh ôn tập lại chuỗi kiến thức đã học của từng môn học

TÔI LÀ AI: Tập sách này nên có trong từng lớp học, các hình vẽ được tô màu, trang trí đẹp, học sinh có thể cùng nhau xem, vấn đáp lẫn nhau nhằm ôn lại kiến thức cơ bản đã học

TÔI LÀ AI

MỘT GAM THÓC

10

6 0