- Nắm được khái niệm hành động nói.. - Một số kiểu hành động nói.. Kiến thức: - Khái niệm hành động nói.. - Các kiểu hành động nói thường gặp.. Kĩ năng - Xác định được hành động nói tron
Trang 1Ngày soạn: 23-02-2011
Ngày dạy: 24-02-2011
Tiết 95 Tiếng Việt
HÀNH ĐỘNG NÓI
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT.
- Nắm được khái niệm hành động nói
- Một số kiểu hành động nói
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG.
1 Kiến thức:
- Khái niệm hành động nói
- Các kiểu hành động nói thường gặp
2 Kĩ năng
- Xác định được hành động nói trong các văn bản đã học và trong giao tiếp
- Tạo lập được hành động nói phù hợp mục đích giao tiếp
3 Thái độ:
- Có thể sử dụng nhiều kiểu câu đã học để thực hiện cùng một hành động nói
C PHƯƠNG PHÁP.
- Đàm thoại, thảo luận.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.
1, Ổn định tổ chức:
2, Kiểm tra bài cũ : - Hãy nêu đặc điểm hình thức của câu phủ định ?
- Làm bài tập 5? (2HS)
3, Bài mới : Hành động nói là một phần học mới mẻ ở bậc THCS , tuy
nhiên các hiện tượng liên quan đến nó được đưa ra xem xét như là đối tượng học tập thì lại vốn rất quen thuộc trong giao tiếp bằng ngôn ngữ trong đời sống thường ngày của chúng ta Vậy đây là một đối tượng mới nhưng không lạ Tiết học này cô cùng các em tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG 1: Hành động nói là
gì ?
Hs đọc vd trong sgk
(?) Lí Thông nói với Thạch Sanh
nhằm mục đích chính là gì ? Câu nào
thể hiện rõ mục đích ấy ?
HS: Trả lời
(?) Lí Thông có đạt được mục đích
của mình không ? Chi tiết nào nói lên
điều đó ?
HS: Trả lời
(?) Lí Thông đã thực hiện mục đích
I TÌM HIỂU CHUNG.
1.Hành động nói là gì ?
- Là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định
Trang 2của mình bằng phương tiện nào ?
(Bằng lời nói )
(?) Nếu hiểu hành động là “ việc làm
cụ thể của con người nhằm một mục
đích nhất định” thì việc làm của LT
có phải là một hành động không ? Vì
sao?
- Việc làm của LT là một hành động,
vì nó là một việc làm có mục đích
(?) Qua phân tích em hiểu hành động
nói là gì ? ( ghi nhớ sgk)
(?) Em hãy lấy một vài vd minh họa?
*Yêu cầu hs chú ý vào mục II
(?) Cho biết mục đích của mỗi câu
trong lời nói của Lí Thông ở đoạn
trích của mục I , sgk ?
- Mỗi câu trong lời của LT có một
mục đích riêng : câu 1 là trình bày ,
câu 2 là đe doạ , câu 4 là hứa hẹn
* Gọi hs đọc đoạn trích 2 trong phần
II
(?) Chỉ ra hành động nói trong đoạn
trích sau và cho biết mục đích của
mỗi hành động ?
+ Lời cái Tí :
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?
( hỏi)
- U nhất định bán con đấy ư? ( hỏi)
- U không cho con ở nhà nữa ư ?
- Khốn nạn thân con thế này ! ( cảm
thán , bộc lộ cảm xúc)
- Trời ơi! ( cảm thán , bộc lộ cảm xúc
)
+ Lời nói của Chị Dậu :
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn
Đoài ( báo tin)
(?) Hãy liệt kê các hành động nói đã
phân tích ở hai đoạn trích mục I, II? (
Trình bày , đe doạ , hứa hẹn Hỏi ,
báo tin , bộc lộ cảm xúc )
HOẠT ĐỘNG 2: Luyện tập.
2 Một số kiểu hành động nói thường gặp
- Hỏi, Trình bày ( báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán )
- Điều khiển ( cầu khiến, đe doạ, thách thức
- Hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc
*Ghi nhớ (SGK/ )
II, Luyện tập
Trang 3Bài tập 2:
+ Đoạn b : -Đây là trời có ý phó thác
cho minh công làm việc lớn ( nhận
định , khẳng định )
- Chúng tôi nguyện đem xương thịt
của mình theo minh công , cùng với
thanh gươm thần này để báo đền tổ
quốc ( hứa , thề)
+ Đoạn c : - Cậu vàng đi đời rồi , ông
giáo ạ ! ( bào tin)
- Cụ bán rồi ? ( hỏi )
- Bán rồi ! ( xác nhận , thức thận )
- Họ vừa bắt xong ( báo tin)
- Thế nó cho bắt à? ( hỏi )
- Khấn nạn ( cảm thán )
- Ông giáo ơi ! ( cảm thán )
- Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về ,
vẫy đuôi mừng ( tả )
- Tôi cho nó ăn cơm ( kể )
- Nó đang ăn … dốc ngược nó lên
( kể )
HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tự
học.
Bài tập 1: Trần Quốc Tuấn viết
Hịch tướng sĩ nhằm mục đích khích
lệ tướng sĩ học tập Binh thư yếu lược do ông soạn và khích lệ lòng yêu nước của các tướng sĩ
+ Câu thể hiện mục đích
“ Nếu các ngươi biết chuyên tập sách này , theo lời dạy bảo của ta , thì mới phải đạo thần chủ ; nhược bằng khinh sách này , trái lời dạy bảo của ta , tức là kẻ nghịch thù”
Bài tập 2 :
Đoạn a: - Bác trai đã khá rồi chứ ? ( hỏi);
- Cảm ơn cụ , nhà cháu đã tỉnh táo như thường ( cảm ơn )
- Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn còn mỏi mệt lắm ( trình bày )
- Này , bảo bác ấy có trốn đi đâu thì tốn ( cầu khiến );
- Chứ cứ nằm đấy , chốc nữa họ vào thúc sưu , không có , họ lại đánh trói thì khổ ( cảm thán , bộc lộ cảm xúc )
- Người ốm rề rề như thế , nếu lại phải 1 trận đòn , nuôi mấy tháng cho hoàn hồn ( cảm thán , bộc lộ cảm xúc
- Vâng cháu cũng đã nghị như cụ ( tiếp nhận )
- Nhưng để cháo nguội , cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã ( trình bày )
- Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì ( cảm thán , bộc lộ cảm xúc )
- Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên đi , kẻo nữa người ta sắp sửa kéo vào rồi đấy ! ( cầu khiến )
III Hướng dẫn tự học:
- Phân biệt hành động nói và từ chỉ
Trang 4hành động.Cho ví dụ
- Về nhà học bài, hoàn thành bài tập còn lại Soạn bài mới