hệ tiêu hóa ở cơ thể người

• Cách tổ chức của hệ tiêu hóa • Hoạt động cơ học • Hoạt động bài tiết và tiêu hóa • Hoạt động hấp thu... Các hoạt động của hệ tiêu hóa... Các chất trung gian thần kinh Tên chất Nguồn

SINH LÝ TIÊU HÓA

Nguyễn Xuân Cẩm Huyên

• Cách tổ chức của hệ tiêu hóa

• Hoạt động cơ học

• Hoạt động bài tiết và tiêu hóa

• Hoạt động hấp thu

– Gan

Các hoạt động của hệ tiêu hóa

Thành ống tiêu hóa

Các chất trung gian thần kinh

Tên chất Nguồn gốc Kích thích Tác dụng

Acetylcholine Hệ phó giao

cảm

Hệ thần kinh ruột

Cơ học Hóa học Thần kinh

Co cơ trơn tiêu hóa

Giãn cơ thắt

 tiết nước bọt, dịch dạ dày, dịch tụy

Norepinephrine Hệ giao cảm

Hệ thần kinh ruột

Thần kinh Giãn cơ trơn

tiêu hóa

Co cơ thắt

 tiết nước bọt

Peptide và axít amin

 tiết axít dạ dày

Cholecystokinin Ruột non Axít béo

Peptide và axít amin

HOẠT ĐỘNG CƠ HỌC

Nuốt

Miệng Hầu Thực quản

Nhu động thực quản

Cử động dạ dày

Các vùng chức năng:

đáy, thân và hang vị

Phản xạ giãn tiếp nhận Nhu động – Nhào trộn

Sự thoát thức ăn ra khỏi dạ dày

• Kéo dài 3-4 giờ

• Lượng dưỡng trấp đưa xuống ruột non:

trung bình 5mL/lần

• Các yếu tố làm chậm lại sự thoát thức ăn:

– Căng thành tá tràng

– Axít, mỡ, dưỡng trấp ưu trương

Kích thích phản xạ thần kinh và sự bài tiết

hormone

Hoạt động cơ học của ruột non

• Nhu động chậm

• Cử động phân đoạn

– Nhào trộn kỹ với dịch tiêu hóa

– Giúp sản phẩm tiêu hóa tiếp xúc với niêm

mạc ruột non để được hấp thu

Đại tiện

1 Xung động hướng tâm do căng thành trực tràng

2 Xung động ly tâm

- co thắt phần cuối ruột già

- giãn cơ thắt hậu môn trong

3 Điều khiển tự ý cơ thắt hậu môn ngoài

HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT VÀ TIÊU HÓA

– Nước bọt – Dịch dạ dày – Mật

– Dịch tụy

– Dịch ruột

Dịch tiêu hóa

• Dịch tiêu hóa

– Men: thủy phân thức ăn

– Chất điện giải: tạo pH thích hợp cho men hoạt động

– Chất nhầy

• Bôi trơn thức ăn

• Bảo vệ niêm mạc

Tiêu hóa carbohydrate

Tiêu hóa protein

Tiêu hóa mỡ

Bài tiết dịch tiêu hóa

• Các giai đoạn bài tiết

– Tâm linh: trước khi thức ăn vào dạ dày – Dạ dày: khi thức ăn vào dạ dày

– Ruột: sau khi thức ăn vào dạ dày

– Hỗ trợ các hoạt động khác của miệng

Amylase

Dịch dạ dày

• Vai trò

– HCl: hoạt hóa pepsinogen thành pepsin;

diệt khuẩn

– Pepsin: tiêu hóa protein

– Yếu tố nội tại: giúp hấp thu vitamin B12 – Chất nhầy: bảo vệ niêm mạc dạ dày

Dịch tụy

• Thành phần men

– Amylase – Trypsin

– Lipase

• Dung dịch kiềm

Dịch tụy

• Vai trò

– Amylase: tiêu hóa tinh bột

– Trypsin: tiêu hóa protein

– Lipase: tiêu hóa mỡ

– Dung dịch kiềm: trung hòa axít

Dịch mật

Muối mật

– Peptidase: peptide axít amin

HOẠT ĐỘNG HẤP THU

Niêm mạc ruột non

Hấp thu glucose

• Cơ chế đồng vận chuyển với Na+

Hấp thu axit amin

• Cơ chế đồng vận chuyển với Na+

Hấp thu lipid

• Khuếch tán vào tế bào

• Thành lập hạt chylomicron

Hấp thu sắt

Hấp thu canxi

• Protein mang

Hấp thu nước

Sau

khi ăn

• Tổng hợp glycogen

Giữa các bữa ăn

Chức năng chuyển hóa của gan

đông máu, protein vận chuyển, yếu tố tăng trưởng, yếu tố viêm)

Tổng hợp axít amin “không thiết yếu”

Tổng hợp urê

Chuyển hóa các chất khác

• Chuyển hóa vitamin và muối khoáng

– Dự trữ vitamin A, D ,E, B12

– Dự trữ sắt

• Chuyển hóa thuốc và hormone

– Bất hoạt estrogen, cortisol và aldosterone – Bất hoạt thuốc

Điều hòa đường huyết

• Đường huyết   bài tiết insulin  đường huyết 

• Đường huyết   bài tiết glucagon  đường huyết tăng

1 trái có kích thước vừa

2 - 4

2 - 4