hệ nội tiết ở người

Phạm vi hoạt động của hệ nội tiết • Chuyển hóa • Tăng trưởng và phát triển • Cân bằng nước và điện giải • Sinh sản • Hành vi... Hormone tuyến yên sau • Do hạ đồi sản xuất – Nhân cạnh não

HỆ NỘI TIẾT

Nguyễn Xuân Cẩm Huyên

Hệ nội tiết

Phạm vi hoạt động của hệ nội tiết

• Chuyển hóa

• Tăng trưởng và phát triển

• Cân bằng nước và điện giải

• Sinh sản

• Hành vi

Hormone

Điều hòa ngược

TUYẾN YÊN VÀ HẠ ĐỒI

Tuyến yên

• Tuyến yên trước

• Tuyến yên sau

Tuyen yen

sau

• Oxytocin

• ADH

Hormone tuyến yên sau

• Do hạ đồi sản xuất

– Nhân cạnh não thất – Nhân trước thị

Oxytocin Phóng thích sữa

Co thắt cơ tử cung ADH (Antidiuretic hormone) Tăng sự tái hấp thu nước tại ống

thận

Hormone tuyến yên trước

Hormone hướng tuyến yên của hạ đồi

Hormone tăng trưởng GH

• Kích thích sự tăng trưởng theo chiều dài

• Kích thích sự tổng hợp protein trong mô

• Kích thích sử dụng mỡ để cung cấp năng lượng

• Ngăn sử dụng carbohydrate để cung cấp năng lượng  tăng đường huyết

Tăng trưởng theo chiều dài

Khổng lồ và lùn

Bệnh to đầu ngón

Oxytocin

Oxytocin

TUYẾN GIÁP

Tuyến giáp

• Tuyến giáp • Nang tuyến giáp

Chất keo (thyroglobulin)

Tong hop hormone

tuyen giap

Hormone tuyen giap

•  tốc độ chuyển hóa tế bào

–  sinh nhiệt và đổ mồ hôi để thải nhiệt

– Hệ thần kinh trung ương

• Kích thích hoạt động của hệ thần kinh

Dieu hoa hormone tuyen giap

Bất thường về hormone tuyến giáp

Suy giáp do thiếu iốt

TUYẾN THƯỢNG THẬN

Tuyen

thuong than

Mineralocorticoid Aldosterone Cân bằng natri và kali

Glucocorticoid Cortisol Chuyển hóa carbohydra-

te, lipid và protein Androgen Dehydroepian-

drosterone

Đặc điểm giới tính thứ phát

Điều hòa aldosterone

Cortisol

Chuyển hóa  dự trữ protein trong mô ngoài gan

 nồng độ glucose máu Huy động axít béo từ mô mỡ

Đề kháng với stress

Miễn dịch Kháng viêm

Chống dị ứng

Ức chế đáp ứng miễn dịch

Điều hòa cortisol

Hội chứng Cushing

(dư cortisol)

Bệnh Addison

(suy vỏ thượng thận)

TUYẾN TỤY

Tuyen tuy

Insulin

•  đường huyết

•  dự trữ mỡ

•  tổng hợp protein

Insulin

Chuyển hóa Cơ Gan Mô mỡ

Carbohydrate  lấy glucose

vào tế bào

 chuyển hóa glucose

 lấy glucose vào tế bào

 dự trữ glucose

 sinh glucose mới

 lấy glucose vào tế bào

 huy động axít béo

Protein  lấy axít amin

vào tế bào

 tổng hợp protein

 thoái biến protein

Glucagon

•  đường huyết do phóng thích glucose từ gan

• Tác dụng ngược với insulin

Carbohydrate  thủy phân glycogen

 sinh đường mới

 thành lập cetone

Điều hòa đường huyết

• Đường huyết   bài tiết insulin  đường huyết 

• Đường huyết   bài tiết glucagon  đường huyết tăng

Đái tháo đường

• Týp I: không bài tiết insulin

• Týp II: đề kháng insulin

TUYẾN CẬN GIÁP

• Điều hòa nồng đọ canxi huyết tương

PTH

Xương bình thường

Loãng xương

http://classes.midlandstech.edu/carterp/ Courses/bio210/chap06/lecture1.html

• Duy trì và đảm bảo hoạt động bình thường

của các cơ quan sinh sản nam

– Sinh tinh

Buồng trứng

Tuyến yên trước

LH (luteinizing hormone Tuyến yên trước

Chu kỳ kinh nguyệt

Điều hòa chu kỳ

kinh nguyệt

• 1.2 FSH và LH kích

thích sự phát triển của nang trứng

• 3.4 Nang trứng bài

tiết estrogen và

progesterone

• 5.6.7.8.Estrogen tăng, feedback (+) đối với

FSH và LH

• 9.10 LH tăng gây rụng trứng

Điều hòa chu kỳ

kinh nguyệt

• 11 LH kích thích sự

thành lập thể vàng

• 12.13 Thể vàng bài tiết estrogen và progesterone,

ức chế FSH và LH

• 14 Thể vàng thoái

hóa nếu không mang thai

• 15.16 Estrogen và proges- terone giảm, FSH và LH không còn bị ức chế

Hormone buồng trứng

Hormone Cơ quan sinh sản nữ Vú Xương

Estrogen Tăng trưởng và phát

triển tử cung và cơ quan sinh sản nữ bên ngoài

Phát triển vú Tích tụ mỡ tại vú

Tăng trưởng xương

Progesterone Bài tiết của nội mạc

tử cung trong nửa sau chu kỳ kinh nguyệt

 co thắt tử cung

Phát triển vú

Thuốc ngừa thai

• Chứa estrogen và/hay progesterone

• Ức chế hạ đồi và tuyến yên

–  FSH: không kích thích nang trứng

–  LH: không rụng trứng