TỔNG QUAN VỀ CÂY ACTISO

Atiso là một lọai cây dược liệu rất phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng Việt Nam đặc biệt là Đà Lạt Không chỉ là một món ăn đặc sản sang trọng, bổ dưỡng phục vụ cho các thực khách trong các nhà hàng, gia đình mà còn được chế biến thành các loại sản phẩm dược liệu quí có công dụng chữa bệnh và bồi bổ rất tốt đối với sức khoẻ của con người.

Chuyên đề: Cây Actiso

(Cynara scolymus Lous)

I.GIỚI THIỆU CHUNG

- Atiso là một lọai cây dược liệu rất phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng Việt Nam đặc biệt là Đà Lạt

- Không chỉ là một món ăn đặc sản sang trọng, bổ dưỡng phục vụ cho các thực khách trong các nhà hàng, gia

đình mà còn được chế biến thành các loại sản phẩm

dược liệu quí có công dụng chữa bệnh và bồi bổ rất tốt đối với sức khoẻ của con người

II Nguồn gốc và phân bố

- Atisô có nguồn gốc từ miền Nam châu Âu, được người

Cổ Hy Lạp và Cổ La Mã trồng để lấy hoa làm rau ăn

- Atisô được trồng đầu tiên ở quanh Naples vào giữa thế kỷ

15

- Ngày nay, atisô được trồng chủ yếu ở Pháp, Ý và Tây

Ban Nha, Mỹ và các nước Mỹ Latinh

- Atisô du thực vào Việt Nam đầu thế kỷ 20( người Pháp

đưa vào), được trồng ở Sa Pa, Tam Đảo, nhiều nhất là ở

Đà Lạt

III Đặc điểm thực vật

- Cây thân thảo cao 1-1,2 m

- Thân cây có lông mềm, có khía dọc thân cây

- Lá to, dài, mọc so le, phiến lá chia thuỳ ở gốc, mặt trên lá màu lục, mặt dưới có lông trắng

- Cụm hoa ở trên các

nhánh, gồm nhiều hoa hình ống và có màu lam tím

- Quả nhẵn và dính với

nhau thành vòng, dễ tách khi quả chín Hạt không có nội nhũ

1 Thành phần hoá học:

- Cụm hoa chứa 3-3,15% protid; 0,1-0,3% lipid; 11-15,5% đường , 82% nước, còn có các chất khoáng như mangan, phosphor, sắt, các loại vitamin:

vitamin A; vitamin B1,vitamin B2, vitamin C

100g Actisô cung cấp cho cơ thể 50-70 calo

- Trong lá cây có chất kết tinh là Cynarin

(C25H24O12 H2O).

- Các hợp chất polyphenol có trong lá non nhiều

hơn lá già, ở phiến lá nhiều hơn cuống lá, ở chóp

lá nhiều hơn gốc lá

2 Tính vị, tác dụng

- Bông Actisô có tính bổ dưỡng khi đã nấu chín, tăng lực, kích thích, làm ăn ngon, bổ gan, trợ tim, lợi tiểu, chống độc, gây tiết sữa cho phụ nữ nuôi con nhỏ.

- Actisô được biết từ lâu nhờ tác dụng lợi mật do Cynarin và còn có những tác dụng khác như giảm cholesterol-huyết, bảo vệ gan, làm tăng sự bài

niệu

- Ở người, Cynarin có tác dụng loại trừ các acid

mật làm giảm cholesterol-huyết và lipoprotein

- Bông Actisô là

loại rau cao cấp, khi

nấu chín rất dễ tiêu hoá, dùng trị đau gan, giảm đau dạ dày, rất cần cho những người bị bệnh

đái tháo đường.

IV Kỹ thuật canh tác

 Thời vụ: Gieo hạt

tháng 10-11, bứng ra

trồng tháng 1-2

 Mật độ: 900-1000

gốc/1000m2

 Đất trồng:

- Làm đất bằng phẳng, giàu chất hữu cơ, sạch tàn dư cỏ dại,sâu bệnh

- Vì là loại cây nhiều mùa cho nên đất trồng phải được bón đầy đủ phân và ít cày bới

- pH khoảng 6-8 là tốt nhất, nếu pH đất thấp có thể bón thêm vôi để nâng pH

Cách trồng: Có 2 cách

 Cách1:

tách những cây non ra và trồng xuống với độ sâu khoảng 15cm,sao cho đất phủ gần hết ngọn

 Cách 2:

Gieo hạt, sau khi mọc được hai lá thì trồng cây non vào bịch

 Sâu hại: sâu

khoang, ốc sên

 Bệnh hại: thối

thân, đốm nâu

V Thu hoạch, chế biến

 Hoa:

 Sau khi trồng 90-100

ngày thì atisô nở hoa

Mỗi cây có từ 4-7 hoa.

 Cắt nụ chừa cuống

3-5cm.

Lá:

 Thường thu hoạch lá khi cây sắp ra hoa hoặc mới

nở hoa.

 Lá non chứa nhiều hoạt chất hơn lá già.

Sơ chế:

 Hoa, lá , thân, rễ rửa sạch, thái mỏng.

 Hấp 5 phút trong hơi cồn sôi rồi phơi hoặc sấy

khô ngay

 Hoặc ngâm trong dung dịch NaCl 5% (muối ăn)

rồi phơi hoặc sấy khô ngay.

VI KẾT LUẬN:

Với những giá trị mà cây Atiso mang lại phần nào cho thấy tầm quan trọng của nó trong việc phát triển kinh tế cũng như cho ra những sản phẩm dược liệu

phục vụ việc chăm sóc sức khoẻ con người

- cần lên kế hoạch nhân giống mở rộng diện tích ở

nhữngvùng có điều kiện tự nhiên thích hợp

- Bảo tồn tốt nguồn giống để khai thác hết tính năng

loài cây này trong tương lai

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 Atiso vị thuốc đông y

 http://www.tintuccaonien.com/docs/docs_4/4_2_116.

htm



http://www.khuyennongvn.gov.vn/k-ban-co-biet/hoa-ac-ti-so-2013-mot-loai-thuc-an-bo-duong/view

 http://thuvien.datviet.com/chitiet.asp?

ID=50383&TheLoai=23