để đưa về phương trình hoặc hệ phương trình nhờ hai số phức bằng nhau, rồi suy ra x và y ⇒ = z .... Tìm các thuộc tính của số phức thỏa điều kiện K ?... Tìm phần thực, phần ảo, số phức l
Trang 1Chuyên đề
→ Phương pháp giải:
• Bước 1 Gọi số phức cần tìm là z= +x yi với , x y ∈ ℝ
• Bước 2 Biến đổi điều kiện K (thường liên quan đến môđun, biểu thức có chứa , ,z z z , ) để đưa về
phương trình hoặc hệ phương trình nhờ hai số phức bằng nhau, rồi suy ra x và y ⇒ = z
Lưu ý
Trong trường phức ,ℂ cho số phức z=x y i+ có phần thực là x và phần ảo là y với , x y ∈ ℝ và 2
1
i = − Khi đó, ta cần nhớ:
• Mônđun của số phức z=x y i+ là z = OM = x2+y2
(căn của thực bình cộng ảo bình)
• Số phức liên hợp của z= +x y i là z= −x y i (ngược dấu ảo)
• Hai số phức z1=x1+y i1 và z2 =x2+y i2 được gọi là bằng nhau khi và chỉ khi 1 2
1 2
=
=
(hai số phức bằng nhau khi thực = thực và ảo = ảo)
BT 1 Tìm phần thực, phần ảo, số phức liên hợp và tính môđun của số phức trong các trường hợp:
a) z=(2 4 ) 2 (1 3 ).+ i + i − i ĐS: z= +8 6i⇒ z =10
b) z=(3 2 )− i 2+(2+i) 3 ĐS: z= − ⇒7 i z =5 2
c) ω =z1−2 ,z2 biết rằng: z1= +1 2 , i z1= −2 3 i ĐS: z= − +3 8i⇒ z = 73
d) ω =z z1 ,2 biết rằng: z1= +2 5 , i z2 = −3 4 i ĐS: z=26 7+ i⇒ z =5 29 e) (2 4 )(5 2 ) 4 5
2
i
i
−
z
z= + i⇒ z= ⋅
z= − ⇒ = −z
h) z=(1+i) ,n với log (4 n−3) log (+ 4 n+9) 3.= ĐS: z= −8 8i⇒ z=8 2
i) (196 )100 98
i z
+
3
z = − ⋅
j)
2015
2
3 , 4
z
z
với: z1 4 3 , i z2 i.
= + = − ĐS: z= − i
l)
3
1
i z
i
= ⋅
+
1 (1 ) (1 ) (1 ) (1 )
z= + +i + +i + +i + + +i ĐS: z= −210+(210 +1) i
BT 2 Tính:
,
= + + + + + + +
1 i 3 z
2
− +
= ? ĐS: P =15
BT 3 Tìm các số thực x và y thỏa mãn các điều kiện sau:
SỐ PHỨC
5
Dạng toán 1 Tìm các thuộc tính của số phức thỏa điều kiện K ?
Trang 2a) (1 2 )− i x+(1 2 )+ y i= + 1 i ĐS: x=1, y=1.
1
x yi
i i
+
= +
y x
i
−
−
d) ( 1 4 )− + i x+(1 2 )+ i y3 = +2 9 i ĐS: 95; 17
x= y= − ⋅
BT 4 Tìm , x y để số phức: 2 5
1 9 4 10
2 8 20
z = y + i là liên hợp của nhau ?
ĐS: x=2; y= ±2
BT 5 Tìm phần thực, phần ảo, số phức liên hợp và tính môđun của số phức trong các trường hợp:
Nhận xét Trong bài toán tìm thuộc tính của số phức z thỏa mãn điều kiện K cho trước, nếu K là thuần
z (tất cả đều z hoặc thuần ) z thì đó là bài toán giải phương trình bậc nhất (phép cộng – trừ – nhân – chia số phức) với ẩn z (hoặc ) z Còn nếu chứa hai loại trở lên ( , , ) z z z thì ta sẽ gọi z=x yi+ , ( ; x y∈ℝ)⇒ = −z x yi. Từ đó sử dụng các phép toán trên số phức để đưa về hai số phức bằng nhau khi và chỉ khi thực = thực, ảo = ảo để giải hệ phương trình tìm , x y ⇒ cần tìm z
a) (1 )−i z+(2−i)= −4 5 i (TN – 2011) ĐS: z= −3 i
b) 2z i z− = +2 5 i (CĐ – 2014) ĐS: z= +3 4 i
c) (1+i) (22 −i z) = + +8 i (1 2 ) + i z (CĐ – 2009) ĐS: z= −2 3 i
d) (2 3 )− i z+(4+i z) = − +(1 3 ) i 2 (CĐ – 2010) ĐS: z= − +2 5 i
e) z+(2+i z) = +3 5 i (A, A 1 – 2014) ĐS: z= −2 3 i
f) 2z+3(1−i z) = −1 9 i (B – 2014) ĐS: z= +2 3 i
g) (3z z− )(1+i) 5− z=8i−1 (D – 2014) ĐS: z= −3 2 i
h) z−(2 3 )+ i z= −1 9 i (D – 2011 CB) ĐS: z= − 2 i
i) (2z−1)(1+i) (+ z+1)(1−i) 2 2 = − i (A – 2011 NC) ĐS: 1 1
3 3
z= − i
z= ± − i
l) 2
0
m) 2 2
2 2
z= z= − ± i
(z+1) + z−1 +10i= +z 3 ĐS: z= −1 2i hoặc 1 5
2
z= − − i
o) z 5 i 3 1 0
z
+
1
z i
− +
=
26 26
z= − − i
(1 )
i
i z
+
r) z i (i 1) z z
z
= − − ±
BT 6 Tìm số phức và các thuộc tính của nó trong các trường hợp sau:
Trang 3a) ω = + +1 z z2, với: 5.( ) 2
1
z i
i z
+
= −
b) ω = +z iz, với 1 3
1
i z
i
−
c) ω = +z iz, với:
3 (1 3) 1
i z
i
−
d) z 22z 1,
z
ω = với: (1+i z i)( − ) 2+ z=2 i (D – 2013) ĐS: ω = − +1 3i⇒ ω = 10
1
z z
ω = +
+ với: 1+ =z z i− 2+(iz−1) 2 ĐS: 1 2 , 1 1
2 2
ω = − ω = − − s) ω = +b ci, với
12
(1 3) (2 ) (1 3) (1 )
− + là nghiệm của phương trình: z2+8bz+64c=0
ĐS: ω = − +2 5.i⇒ ω = 29
BT 7 Tìm số phức và các thuộc tính khi nó thỏa mãn đồng thời các điều kiện sau:
a) z = và phần thực bằng 2 lần phần ảo 5 ĐS: z= ± ±3 i
b) z− + =2 i 2 và phần ảo nhỏ hơn phần thực 3 đơn vị ĐS: z= ±2 2 (1− ∓ 2) .i
c) z+2i−1− 5 z− +2 3i =0 và phần thực bằng 2 lần ảo ĐS: 4 2 3 3
2
z= + i ∨ z= + i
z= + i ∨ z= − + i
e) z−(2+i) = 10 và z z =25 (B – 2009 CB) ĐS: z= +3 4 i ∨ z=5
f) z+ −1 2i = z− − và 2 i z −1= 5 ĐS: 1 3 2 6
5 5
z= + i ∨ z= − − i
g) 2z i− = z z− +2i và 2 2
( ) 4
3
1
4
z= + ⋅i
h) z = và 1 z2−z2 = 3 với phần thực dương, phần ảo âm ĐS: 3 1 1 3
z= − i ∨ z= − i
i) 12 5
z
−
=
8
z z
−
=
BT 8 Tìm số phức và các thuộc tính khi nó thỏa mãn đồng thời các điều kiện sau:
Nhận xét Số phức là thuần ảo ⇔ phần thực =0 và số phức là thuần thực ⇔ phần ảo =0
a) z = 2 và z2 là số thuần ảo (D – 2010 CB) ĐS: z= ±1 i z, = − ± 1 i
b) z i− = 2 và (z−1)(z i+ ) là số thực ĐS: z=1, z= − +1 2 i
c) (1 3 )iz− là số thực và z− +2 5i =1 ĐS: 2 6 , 7 21
z= + i z= + i
d) (z−1)(z+2 )i là số thực và z −1 = 5 ĐS: z=2 , i z= −2 2 i
e) z z− + − =1 i 5 và (2−z i z)( + ) là số ảo ĐS:
,
,
⋅
f) 2z i− = z z− +2i và (2−z i z)( + ) là số thực ĐS: 1 5 3 5
2
z= − ± + ∓ i
Trang 4BT 9 Tìm z thỏa: z−3i =1−iz và z 9
z
− là số thuần ảo ? ĐS: z=2 , i z= ± 5+2 i
BT 10 Tìm số phức z sao cho z+ −1 2i = z+ + và 3 i z 2i
z i
− + là một số thuần ảo ?
BT 11 Cho hai số phức z1 và z2 thỏa: 2 2 2
1 2 1 2 ( 1 2)
z +z + z −z = z + z Chứng minh rằng: z1 = z2 ?
BT 12 Tìm
1, 2
z z thỏa: 2013
4z −3.i =iz +5 và 2 2013
1 1
4
z z
1007
1 1 , 2 4 (4 2 )
z = +i z = + − i
BT 13 Giả sử z1, z2 là hai số phức thỏa mãn đồng thời các điều kiện: 6z i− = 2 3+ iz và 1 2 1
3
z −z = ⋅
3
z +z = ⋅
BT 14 Cho z là số phức thỏa mãn (1−z i z)( + ) là số ảo Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của
max 2 khi 1
⋅
BT 15 Biết 2
2
z
−
− là số ảo Tìm Tmax biết T= z−1+ z i− ? ĐS: Tmax=2 5 khi z= +2 2 i
Loại 1 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy hãy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức , z= +x y i thỏa
mãn điều kiện K cho trước ?
• Bước 1 Gọi M x y là điểm biểu diễn số phức: ( ; ) z=x yi+ , ( ,x y∈ ℝ)
• Bước 2 Biến đổi điều kiện K để tìm mối liên hệ giữa , x y và kết luận
Ax By C+ + =0 Là đường thẳng :d Ax By C+ + = 0
2 2
⋅
Là đường tròn ( )C có tâm I a b và bán kính ( ; )
R= a +b −c
2 2
⋅
Là hình tròn ( )C có tâm ( ; )I a b và bán kính
2 2
R= a +b − c
R ≤ x a− + y b− ≤R
Là những điểm thuộc miền có hình vành khăn tạo bởi hai đường tròn đồng tâm ( ; )I a b và bán
kính lần lượt R1 và R2
y=ax2+bx c+ , (a≠0) Là một parabol ( )P có đỉnh ;
b S
2
2
1
y
x
a + b = với
1 2
2
⋅
= <
Là một elíp có trục lớn 2 ,a trục bé 2b và tiêu
cự là 2c=2 a2−b2, (a b> >0)
2
2
1
y
x
a − b = với
1 2
2
⋅
= >
Là một hyperbol có trục thực là 2 ,a trục ảo là
2b và tiêu cự 2c=2 a2+b2 với , a b > 0
MA=MB Là đường trung trực của đoạn thẳng AB
Dạng toán 2 Biểu diễn hình học của số phức và bài toán liên quan
Trang 5Nhóm I (loại đề cho trực tiếp)
BT 16 Tìm số phức z thỏa mãn điều kiện: z−2i = 5 và điểm biểu diễn của z thuộc đường thẳng
5 5
z= + i z= − − i
BT 17 (CĐ – 2012) Cho số phức z thỏa mãn điều kiện: (1 2 ) 2 (3 )
1
i
i
−
+ Tìm tọa độ biểu diễn
số phức z trong mặt phẳng tọa độ Oxy ? ĐS: 1 ;7
10 10
M ⋅
BT 18 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
kiện: z = z− +2 3i ? ĐS: : 4d x+6y−13 0.=
BT 19 (D – 2009) Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa ,
mãn điều kiện: z−(3 4− i)= ? 2 ĐS: ( ) : (C x−3)2+(y+4)2=4
BT 20 (B – 2010) Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa ,
mãn điều kiện: z i− =(1+i z) ? ĐS: ( ) :C x2 +y2+2y− =1 0
BT 21 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
kiện: z 3
2
( ) :
C x +y− = ⋅
BT 22 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
BT 23 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
kiện: 1< z−1< ? 2 ĐS: 1 (< x−1)2+y2<4
BT 24 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
kiện: z i
z i
+
− là số thuần ảo ? ĐS: x2+y2=1, (x≠0)
BT 25 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
y x
BT 26 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
4
x
P y = ⋅
BT 27 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
x
= ± ⋅
BT 28 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
kiện: (1+i z) +(1−i z) =2z+1 ? ĐS: ( ): 2 1, ( 0)
2
x
x
BT 29 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều ,
kiện: z z+ +(z z i+ ) =2z ? ĐS: y=x, (x≥0 )
BT 30 Cho số phức z=m+(m−3) , (i m∈ ℝ )
a) Tìm tham số m để biểu diễn số phức z nằm trên đường phân giác thứ hai y= − ? x
b) Tìm tham số m để biểu diễn số phức nằm trên đường hypebol ( )H :y 2
x
= − ?
c) Tìm tham số m để khoảng của điểm biểu diễn số phức đến gốc tọa độ là nhỏ nhất ?
Trang 6BT 31 Xét các điểm , , A B C trong mặt phẳng phức theo thứ tự biểu diễn lần lượt các số phức:
4
, (1 )(1 2 ) 1
i
i
3
i z
i
+
−
a) Chứng minh rằng ABC∆ là tam giác vuông ?
b) Tìm số phức biểu diễn điểm D sao cho tứ giác ABCD là hình vuông ?
BT 32 Cho các điểm , , , , , , A B C D M N P nằm trong mặt phẳng phức lần lượt biểu diễn các số phức
1 3 , 2 2 , 4 2 , 1 7 , 3 4 , 1 3+ i − + i − − i − i − + i − i và 3 2 − + i Chứng minh rằng hai tam giác ABC
và MNP có cùng trọng tâm và tứ giác ABCD là tứ giác nội tiếp được mà ta phải tìm tâm và bán kính ? Tìm điểm Q trong mặt phẳng phức sao cho MNPQ là hình bình hành ?
Nhóm II (loại đề cho gián tiếp)
BT 33 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện:
(1 2 )i z 3,
ω = − + biết z là số phức thỏa: z +2 = ? 5 ĐS: ( ) : (C x−3)2+(y−4)2=125
BT 34 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện:
(1 i 3)z 2,
ω = + + biết z là số phức thỏa: z − =1 2 ? ĐS: 2 2
( ) : (C x−3) +(y− 3) =4
BT 35 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện:
1 ,
ω = + − biết z là số phức thỏa: z− +1 2i = ? 3 ĐS: ( ) : (C x−2)2+(y−1)2 =9
BT 36 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện: ,
2z i,
ω = − biết z là số phức thỏa: z −1=2 ? ĐS: ( ) : (C x−2)2+(y+1)2 =16
BT 37 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện: ,
2,
iz z
ω − + = biết z là số phức
3
5
(1 3 ) 16(1 )
i z
i
+
= + ? ĐS: ( ) : (C x−1)2+(y+1)2=4
BT 38 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện:
(1 2 )i z 1,
ω = + + biết z là số phức thỏa: 12
2
zz
z + = ? ĐS: ( ) : (C x+1)2+(y+4)2=10
BT 39 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện:
(1 i 3)z 2,
ω = + + biết z là số phức thỏa: z − ≤1 2 ? ĐS: (x−3)2+(y− 3)2≤16
BT 40 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện:
(1 i z) 1,
ω = + + biết z là số phức thỏa: z − ≤1 1 ? ĐS: 2 2
(x−2) +(y−1) ≤2
BT 41 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu diễn các số phức ω thỏa điều kiện:
1 ,
ω = + − với số phức z thỏa mãn:
x +y − x+ y+ ≤ b) 2z i+ 2≤3 z z+1 ĐS: x2+y2−2x+10y− ≤1 0
Loại 2 Tìm số phức z có môđun nhỏ nhất, lớn nhất thỏa mãn tính chất K cho trước ?
• Bước 1 Tìm tập hợp điểm biểu diễn các số phức z để được mối liên hệ giữa x và y
• Bước 2 Dựa vào mối liên hệ giữa x và y ở bước 1, để tìm zmin, zmax ?
Lưu ý
Thông thường với loại này, người ra đề hay cho tập hợp biểu diễn số phức z là một đường thẳng
hoặc đường tròn Khi đó, ta có hai hướng xử lý: một là sử dụng phương pháp hình học, hai là sử dụng phương pháp đại số (bất đẳng thức)
Trang 7BT 42 Trong mặt phẳng phức, hãy tìm số phức z có môđun nhỏ nhất ? Biết rằng số phức z thỏa
mãn điều kiện:
a) z− −2 4i = z−2 i ĐS:
min 2 2
z = khi z= +2 2 i
b) z i− = z− −2 3 i ĐS: min 3 5
5
5 5
z= − i
c) iz−3 = z− −2 i ĐS: min 2 5
5
5 5
z= − − i
d) (z−1)(z+2 )i là số thực ĐS:
min
2 5 5
5 5
z= − + i
e) 1 5 1
3
+ −
=
min
40 5
5 5
z= + i
BT 43 Trong mặt phẳng phức, hãy tìm số phức z có môđun nhỏ nhất, lớn nhất (nếu có) ? Biết rằng
số phức z thỏa mãn điều kiện:
max
5 khi 1 2
3 5 khi 3 6
⋅
b) (1 ) 2 1
1
i z i
+ + =
max
1 khi
3 khi 3
⋅
max
0 khi 0,
4 2 khi 4 4
⋅
d) 1
3
=
min
max
0 khi 0
10 khi 6 8
⋅
2
z z
min 2
z = khi z = −2
f) z+ +1 2i =1 ĐS: zmin = 5 1.−
BT 44 Hãy tìm số phức ω với ω = −z (3 2 )− i có môđun nhỏ nhất, trong đó số phức z thỏa mãn điều
2 2i
ω = −
BT 45 Trong tất cả các số phức z thỏa mãn z − =1 1, tìm số phức z sao cho số phức z i− có môđun
BT 46 Cho các số phức z thỏa mãn điều kiện: z− +1 2i = 5 Tìm số phức ω có môđun lớn nhất,
biết rằng ω = + + ? z 1 i ĐS: z= −4 2 i
BT 47 Tìm số phức z thỏa mãn điều kiện: 2 z+1= z z+ +3 sao cho số phức ω = − có môđun z 8
BT 48 Cho số phức z=x+2 , ( ;yi x y∈ ℝ) thay đổi thỏa mãn z =1 Hãy tìm giá trị lớn nhất và giá trị
nhỏ nhất của biểu thức P= −x y ? ĐS: min 5
2
P = − và max 5
2
P = ⋅
BT 49 Tìm tập hợp điểm M biểu diễn số phức z sao cho z− −1 2i =2 2 , ( ).∗ Từ đó hãy tìm số phức
z thỏa ( )∗ để phần ảo của z bằng 4 ? ĐS: 1 4
3 4
= − +
⋅
= +
Trang 8
Xét phương trình bậc hai 2
0, ( )
az +bz c+ = ∗ với a ≠0 có biệt số: ∆ =b2−4 ac Khi đó:
• Nếu ∆ = thì phương trình ( )0 ∗ có nghiệm kép: 1 2
2
b
a
= = − ⋅
• Nếu ∆ ≠0 và gọi δ là căn bậc hai ∆ thì phương trình ( )∗ có hai nghiệm phân biệt là:
b
z
a
− + δ
= hoặc 2
2
b z a
− − δ
Lưu ý
• Hệ thức Viét vẫn đúng trong trường phức ℂ: z1 z2 b
a
+ = − và z z1 2 c
a
= ⋅
• Căn bậc hai của số phức z= +x yi là một số phức ω và tìm như sau:
+ Bước 1 Đặt ω = z= x yi+ = +a bi với , , , x y a b ∈ ℝ
2
x
y
ab y
− = = ⋅ ⋅⋅
= ⋅ ⋅ ⋅
=
+ Bước 3 Kết luận các căn bậc hai của số phức z là ω = z= +a bi
Ta có thể làm tương tự đối với trường hợp căn bậc ba, căn bậc bốn Ngoài cách tìm căn bậc hai của
số phức như trên, ta có thể tách ghép đưa về số chính phương dựa vào hằng đẳng thức
BT 50 Tìm căn bậc hai của các số phức sau:
a) z= − +5 12 i ĐS: ω = z= ± ±2 3 i
b) z= +8 6 i ĐS: ω = z= ± ± 3 i
c) z= −3 4 i ĐS: ω = z= ± ∓ 2 i
d) z=33 56 − i ĐS: ω = z= ± ∓7 4 i
e) z= +4 6 5 .i ĐS: ω = z= ± ∓3 i 5
f) z= − −1 2 6 .i ĐS: ω = z= ± 2∓i 3
BT 51 Tìm căn bậc ba của các số phức sau:
c) z= +2 2 i d) z=18 6 + i
BT 52 Giải các phương trình sau trên trường số phức :ℂ
a) 2x2 −5x+ = 4 0 (TN 2006) ĐS: 1,2 5 7
b) 2
c) x2−2x+ = 2 0 (TN 2008) ĐS: x1,2 = ± 1 i
d) 8z2−4z+ = 1 0 (TN 2009 CB) ĐS: 1,2 1 1
4 4
2
z =i x = − i
g) z4+7z2+10=0 ĐS: z1,2 = ±i 2 , z3,4= ±i 5 h) z4+z2− =6 0 ĐS: z1,2 = ± 2 , z3,4= ±i 3 i) (z i+ )4+4z2=0 ĐS: z= ± ∨1 z= − ±( 2 3) i
Dạng toán 3 Phương trình bậc hai và bậc cao trong số phức
Trang 9BT 53 Giải các phương trình sau trên trường số phức :ℂ
a) 4z 3 7i z 2i
z i
− −
= −
d) z2+(1+i z) − − =2 i 0 ĐS: z1=1 ; z2= − − 2 i
e) z2−8(1−i z) +63 16− i=0 ĐS: z1= −5 12 , i z2 = +3 4 i
(2 3 )− i z +(4i−3)z+ − =1 i 0 ĐS: 1 1, 2 1 5
13 13
z = z = − − i
g) 2(1+i z) 2−4(2 4 )− i z− −5 3i=0 ĐS: 1 3 5 , 2 1 1
z = − i z = − − i
BT 54 (A – 2009) Gọi z1, z là hai nghiệm phức của phương trình: 2 z2+2z+10=0 Hãy tính giá trị
của biểu thức: A= z12+ z22 ? ĐS: A =20
BT 55 Cho z1, z2 là các nghiệm phức của phương trình: 2z2−4z+11 0.= Hãy tính giá trị của biểu
thức:
2012
1 2
M
+
=
BT 56 Tìm số phức z và ω thỏa: z+ ω = − và 4 i z3+ ω = +3 7 28i ? ĐS: 3 1 2
Phương trình quy về bậc hai
Trong giải phương trình bậc cao, nếu đề cho phương trình có một nghiệm thuần ảo, ta thế z=bi vào phương trình và giải tìm b⇒ =z bi. Do có nghiệm z=bi nên chia Hoocner để đưa về phương trình bậc thấp hơn mà đã biết cách giải để tìm nghiệm còn lại Còn nếu đề bài cho biết có 1 nghiệm thực Khi đó cần đến khả năng nhẩm nghiệm của phương trình bậc cao (nếu có i thì ta sẽ nhẩm nghiệm sao cho triệt tiêu đi i)
BT 57 Giải các phương trình sau, biết rằng chúng có một nghiệm thuần ảo ?
a) z3−2(1+i z) 2+4(1+i z) −8i=0 ĐS: z=2 i ∨ z= ±1 i 3
b) z3+(1+i z) 2+(3+i z) +3i=0 ĐS: , 1 11
i
z= −i z= − ± ⋅ c) z3+(2 2 )− i z2+(5 4 )− i z−10i=0 ĐS: z=2 i ∨ z= − ±1 2 i
BT 58 Giải các phương trình sau, biết rằng chúng có một nghiệm thực ?
a) 2z3−5z2+3z+ +3 (2z+1)i=0 ĐS: 1, 1 , 2
2
z= − z= +i z= − i
b) z3−2(1+i z) 2+3iz+ − =1 i 0 ĐS: z=1, z=i z, = +1 i
BT 59 Giải các phương trình sau trên trường số phức :ℂ
a) 4 3 2
1 0
2
z
2 2
z= ±i ∨ z= − ± i
b) (z i z− )( +2 )(i z+4 )(i z+7 ) 34.i = ĐS: z= ± −1 3 , i z= − ±( 3 3 2) i
z= ∨ z=− ± + i
(2 1) (3 2 ) 3 0
z − i− z + − i z+ = ĐS: z= −1, z= −i z, =3 i
e) 4z4−(6 10+ i z) 3+(15i−8)z2+(6 10+ i z) + =4 0 ĐS: 1; 2; 2 ;
i
z= − i ⋅
f) (z2+3z+2)(z2+11z+30) 60.= ĐS: 0, 7, 7 15
z= z= − z= − ± i
Trang 10
VD 1 (B – 2012) Gọi z và 1 z là hai nghiệm của phương trình: 2 z2−2 3iz− =4 0 Viết dạng lượng
z = π+i π ⋅
6
π ?
ĐS: cos sin
z= π+i π⋅
VD 3 Tìm z, biết: 1 2− z = −i 2z và 3
3
z z
+
− có một acgumen bằng
4
π ? ĐS: 3 3 3 3 3 3
( )
1
i z i
+
− + + có một acgumen bằng
6
π
− ?
Đáp số: 3 , 3 1
z= +i z= + ⋅ i
VD 5 Tìm số phức z thỏa mãn z−1= z−3 và một argument của z −3 bằng một argument của
3
z + cộng với
2
π
VD 6 Cho số phức z thỏa mãn z+(1+i 3)z=3, ( )∗ Hãy tìm môđun của số phức w= +z z2+z123 ?
Đáp số: w =2
z= +i ? ĐS: 0;max 2
3
<
π
VD 8 Tìm z thỏa z+ +3 i 3 = 3 , ( )∗ và có acgumen dương nhỏ nhất ? ĐS: z = −3
3 3
n
i z
i
=
−
là số thực ? ĐS: n 6 , 1k k .
n
i z
i
=
−
là số thực và số phức
2
2
5
2 3
n
i z
i
+
−
−
là số ảo Hãy tìm số nguyên
VD 11 Số phức z thỏa: z2−2z+ = Tìm số phức 4 0
7
2
z w
z
= +
w= − + ± − i
2013
1
z
w= − − i
VD 13 Tìm phần thực và phần ảo của các số phức sau:
a/ ( )8
3
2014
1
z
z
+ =
c/ ( )
( )
10
9 1 3
i z
i
+
( )
2012
2011 1 3
i z
i
+
= +
Dạng toán 4 Dạng lượng giác của số phức